Μπιενάλε Βενετίας 2026: Υπάρχει μόνο όταν ξεσπάει σκάνδαλο;

Η φετινή Μπιενάλε της Βενετίας άνοιξε με εντυπωσιακούς αριθμούς επισκεπτών, αλλά και με μια θύελλα αντιπαραθέσεων που μονοπώλησαν το ενδιαφέρον των ΜΜΕ. Το ερώτημα που θέτει ο Federico Giannini,ιδρυτής του Ιταλικού Περιοδικού για τη Τέχνη finestresullarte.info/ είναι σαφές: μιλάμε για την τέχνη ή μόνο για τον θόρυβο γύρω από αυτήν;

Εντυπωσιακοί αριθμοί, ακόμη πιο εντυπωσιακός θόρυβος

Την ν πρώτη ημέρα της διοργάνωσης  καταγράφηκαν  10.000 επισκέπτες — αύξηση 10% σε σχέση με το 2024. 

Παράλληλα, 3.733 δημοσιογράφοι, εκ των οποίων το 70% διεθνής Τύπος, κατέκλυσαν την πόλη, μαζί με 24.000 διαπιστευμένους κάθε είδους. Ωστόσο, όπως σημειώνει ο Giannini, χωρίς τις διαμαρτυρίες, τις παραιτήσεις, τις κόντρες και τα επεισόδια, η Μπιενάλε θα περνούσε σχεδόν απαρατήρητη από το ευρύ κοινό.

Τα ΜΜΕ μιλούν για όλα — εκτός από την τέχνη

Στα τηλεοπτικά πάνελ και στα δελτία ειδήσεων, οι συζητήσεις περιστράφηκαν γύρω από πολιτικές αντιπαραθέσεις, κλειστά περίπτερα, διπλωματικές εντάσεις και ακτιβιστικές δράσεις. Ενδεικτικό είναι ότι σε εκπομπή του Gramellini στο La7, επί μία ώρα μιλούσαν πολιτικοί και δημοσιογράφοι για τη Μπιενάλε, χωρίς σχεδόν καμία αναφορά στα έργα.

Ο μόνος ειδικός τέχνης περιορίστηκε σε σύντομη «ανάλαφρη» παρέμβαση — μια εικόνα που, σύμφωνα με τον Giannini, αντικατοπτρίζει τη θέση της τέχνης στα ΜΜΕ: μια παρένθεση πριν «επιστρέψουν οι μεγάλοι» να μιλήσουν για σοβαρά θέματα.

Όταν τα περίπτερα γίνονται viral και όχι τα έργα

Η συζήτηση επικεντρώθηκε σε επεισόδια όπως: το αυστριακό περίπτερο με τον «κουρασμένο ακτιβισμό», το ιαπωνικό περίπτερο που ζητά από τους επισκέπτες να φροντίσουν μια κούκλα μωρού, το κλειστό ρωσικό περίπτερο λόγω κυρώσεων. 

Την ίδια στιγμή, η κεντρική έκθεση της Koyo Kouoh και τα πιο ενδιαφέροντα περίπτερα πέρασαν σχεδόν απαρατήρητα από τα γενικά ΜΜΕ.

Μια διοργάνωση που δυσκολεύεται να αγγίξει το ευρύ κοινό

Παρά το διεθνές της κύρος, η Μπιενάλε παραμένει —όπως γράφει ο Giannini— «απόμακρη, πολυγλωσσική, εσωστρεφής». Οι 700.000 επισκέπτες του 2024 είναι εντυπωσιακοί ως αριθμός, αλλά μικροί σε σχέση με: το διεθνές κοινό που προσελκύει, την απουσία «κοινού εγγύτητας»,άλλες διοργανώσεις όπως το Salone del Mobile ή το Lucca Comics

Παράλληλα, η σύγχρονη τέχνη έχει χάσει την πολιτιστική πρωτοκαθεδρία της από τη μόδα, το design, τον κινηματογράφο και τη μουσική, γεγονός που περιορίζει την απήχησή της.

Μια Μπιενάλε που έγινε «εύπεπτη» χάρη στον θόρυβο

Ο Giannini καταλήγει ότι η Μπιενάλε του 2026 συζητήθηκε περισσότερο από άλλες χρονιές επειδή ο Buttafuoco την έκανε «θορυβώδη, συγκρουσιακή, φλύαρη, διχαστική, εκκεντρική». Οι παραιτήσεις μελών της επιτροπής, οι αντιδράσεις καλλιτεχνών και οι δημόσιες κόντρες την μετέτρεψαν σε ένα γεγονός που θυμίζει περισσότερο «πανηγύρι» παρά κορυφαία έκθεση τέχνης.

πηγή: finestresullarte.info

φωτοπηγές:arttravel.co.nz, .sbctv.gr/, stirworld.com/, https://www.artribune.com/

Δεν σώζεις τον πλανήτη με επίθεση σε πίνακα του Πικάσσο: Ο ναρκισσισμός πίσω από την μπογιά

Σε έναν πίνακα του Πικάσο στο Μουσείο Καλών Τεχνών του Μόντρεαλ αποτυπώθηκε, όχι η φθορά της μπογιάς αλλά μια πιο σιωπηλή διάβρωση: αυτή της ηθικής ισορροπίας ανάμεσα στον λόγο και την επίδειξη, ανάμεσα στην πράξη και το selfie-βλέμμα.

Ο νεαρός ακτιβιστής της Last Generation Canada, που στις 21 Ιουνίου «χρωμάτισε» με ροζ μπογιά το έργο L’hetairé του 1901, δεν στόχευσε τον πίνακα — στόχευσε τον φακό. Η κάμερα του κινητού, ήδη στραμμένη πάνω του, κατέγραψε όχι μόνο την καταγγελία μιας επερχόμενης κλιματικής κατάρρευσης, αλλά και την ανάγκη του υποκειμένου να γίνει το επίκεντρο του κάδρου. «Δεν καταστρέφω την τέχνη, την προστατεύω», δήλωσε. Όμως ποιος αποφασίζει, τελικά, τι σημαίνει προστασία;

Από την αγωνία στην επιβολή

Η ανησυχία για το περιβάλλον είναι υπαρκτή. Οι πυρκαγιές στο Γουίνιπεγκ, οι 65.000 καύσωνες, το κλιματικό άγχος μιας γενιάς που μεγαλώνει υπό απειλή — όλα αληθινά, και επείγοντα. Το ερώτημα όμως δεν είναι αν πρέπει να δράσουμε, αλλά πώς. Όταν ο αγώνας μετατρέπεται σε θεαματική χειρονομία, όταν ο ακτιβισμός γίνεται performance χωρίς κοινό, τότε η αγωνία για τον πλανήτη μοιάζει να υποχωρεί μπροστά στον ναρκισσισμό εκείνου που ζητά το βλέμμα του άλλου όχι για να συνδεθεί, αλλά για να επιβεβαιωθεί.

Από τον Βαν Γκογκ ως τον Πικάσο: τέχνη ως στόχος και προπέτασμα

Η εσκεμμένη επιλογή «κλασικών» έργων —ο Βαν Γκογκ στο Λονδίνο, τώρα ο Πικάσο στο Μόντρεαλ— δεν είναι τυχαία. Όσο μεγαλύτερο το όνομα, τόσο εντονότερη η αναπαραγωγή στα social media. Ακόμη κι αν οι πίνακες προστατεύονται από γυαλί, η εικόνα της επίθεσης αρκεί για να «γράψει». Κι έτσι, χωρίς ουσιαστικό διάλογο, χωρίς επαφή με κοινότητες ή δομές, το μήνυμα διαλύεται στο ίδιο το μέσο του.

Ο ακτιβισμός ως έκφραση ή καθρέφτης;

Η κλιματική κρίση απαιτεί βαθιές μετατοπίσεις, πολιτικές επιλογές και διαγενεακή συνεννόηση. Δεν χωράει σε stories. Χρειάζεται σχέση, συνέπεια και συλλογικότητα. Όχι προσωπικά «συμβολικά χτυπήματα», που τελικά περισσότερο καταναλώνουν το σύμβολο παρά το υπερασπίζονται.

Και όσο για τον ροζ λεκέ στο έργο του Πικάσο; Ίσως το χειρότερο δεν ήταν η πρόκληση, αλλά η βεβαιότητα ότι κάποιος πίστεψε πως ο δικός του θυμός άξιζε περισσότερο από τη μνήμη της τέχνης.

Πηγή: με πληροφορίες  από το art-insider.com