Αρχαιολογικό Μουσείο Ιωαννίνων: Οι Αρχαίες κομμώσεις εξακολουθούν να εμπνέουν

  

Από τις καρυάτιδες στις σύγχρονες αίθουσες διδασκαλίας...  Οι αρχαίες κομμώσεις ακόμη και σήμερα αποτελούν πηγή έμπνευσης! Η αρχαιότητα εξακολουθεί να λειτουργεί ως ζωντανή δεξαμενή αισθητικών κριτηρίων, τεχνικών και συμβολισμών που εμπνέουν ακόμη τη σύγχρονη δημιουργία. Οι κομμώσεις, ως φορείς ταυτότητας, κοινωνικής θέσης και καλλιτεχνικής έκφρασης, αποτελούν ένα από τα πιο χαρακτηριστικά παραδείγματα αυτής της συνέχειας. Στο Αρχαιολογικό Μουσείο Ιωαννίνων, που η ιστορία συνομιλεί με τη σύγχρονη εκπαίδευση, οι σπουδαστές και οι σπουδάστριες της Κομμωτικής είχαν την ευκαιρία να ανακαλύψουν πώς οι αρχαίες μορφές εξακολουθούν να καθορίζουν τη σύγχρονη αισθητική αντίληψη.

Τη Δευτέρα 30 Μαρτίου 2025, οι συμμετέχοντες από τη ΣΑΕΚ Ιωαννίνων και το 2ο Εργαστηριακό Κέντρο του 6ου ΕΠΑΛ Ιωαννίνων επισκέφθηκαν το Μουσείο και συμμετείχαν στη δράση «Βόστρυχοι και πλεξίδες στο Αρχαιολογικό Μουσείο Ιωαννίνων». Μέσα από επιλεγμένα αντικείμενα των συλλογών, αναλύθηκε η διαχρονική ανάγκη καλλωπισμού με έμφαση στην περιποίηση των μαλλιών, ενώ η θεματική ξενάγηση και το εργαστήριο αναπαραγωγής αρχαίων κομμώσεων έφεραν τους νέους δημιουργούς σε άμεση επαφή με τεχνικές που άντεξαν χιλιετίες.

Οι κομμώσεις στην αρχαία Ελλάδα

Οι αρχαίες ελληνικές κομμώσεις αποτελούσαν ένα σύνθετο σύστημα αισθητικής, κοινωνικού συμβολισμού και τεχνικής δεξιοτεχνίας. 

Στα γλυπτά και τις αγγειογραφίες της αρχαϊκής και κλασικής περιόδου, οι γυναίκες απεικονίζονται με περίτεχνες πλεξίδες, σπειροειδείς βόστρυχους και κόμμωση δεμένη με ταινίες ή καλύμματα. Οι Καρυάτιδες της Ακρόπολης, με τις βαριές, κατακόρυφες πλεξίδες που πέφτουν συμμετρικά στους ώμους, αποτελούν ένα από τα πιο χαρακτηριστικά παραδείγματα της τεχνικής αρτιότητας των αρχαίων κομμωτών. Παράλληλα, οι κόρες της Αρχαϊκής περιόδου παρουσιάζουν τον λεγόμενο «αρχαϊκό βόστρυχο», μια σειρά από προσεκτικά διαμορφωμένες μπούκλες που αποδίδουν όχι μόνο την υφή των μαλλιών αλλά και την κοινωνική θέση της εικονιζόμενης.

Παραδείγματα από ιστορικές πηγές και καλλιτέχνιδες της εποχής

Οι γραπτές πηγές και τα εικονιστικά τεκμήρια αποκαλύπτουν ότι οι κομμώσεις δεν ήταν απλώς θέμα μόδας αλλά και μέσο έκφρασης. 

Η Σαπφώ, η ποιήτρια της Λέσβου, αναφέρεται σε στίχους της σε «πορφυρές κορδέλες» και «ευωδιασμένους πλόκους», δείχνοντας πως η περιποίηση των μαλλιών συνδεόταν με την αισθησιακή και καλλιτεχνική ταυτότητα των γυναικών. Στα αγγεία του 5ου αιώνα π.Χ. βλέπουμε χορεύτριες και μουσικούς με περίτεχνες κόμμωσεις, συχνά δεμένες ψηλά ή διακοσμημένες με στεφάνια, υποδηλώνοντας τον ρόλο της εμφάνισης στις τελετουργίες και τις παραστάσεις. Ακόμη και οι ηθοποιοί του αρχαίου δράματος χρησιμοποιούσαν περούκες και ειδικές πλεξίδες για να δηλώσουν φύλο, ηλικία ή κοινωνική τάξη, αποδεικνύοντας ότι η τέχνη της κομμωτικής ήταν αναπόσπαστο μέρος της θεατρικής δημιουργία

«Οι Σκαπανείς» του Μηνά Μαυρικάκη στο Αρχαιολογικό Μουσείο Ιωαννίνων: Μια έκθεση αφιερωμένη στους αρχαιολόγους

Η Εφορεία Αρχαιοτήτων Ιωαννίνων παρουσιάζει την περιοδική έκθεση του εικαστικού Μηνά Μαυρικάκη με τίτλο «Οι Σκαπανείς», στο Αρχαιολογικό Μουσείο Ιωαννίνων.Τα εγκαίνια θα πραγματοποιηθούν την Παρασκευή 6 Φεβρουαρίου, στις 18:00, στην αίθουσα πολλαπλών εκδηλώσεων του μουσείου.

Αφιέρωμα στους αρχαιολόγους που διαμόρφωσαν την επιστήμη

Η έκθεση τιμά τους αρχαιολόγους και ανασκαφείς που άφησαν ανεξίτηλο αποτύπωμα στην έρευνα και στη διαφύλαξη της πολιτιστικής κληρονομιάς. Ο Μηνάς Μαυρικάκης παρουσιάζει έργα ζωγραφικής και μικτής ένθετης ύλης, αποτυπώνοντας εμβληματικές μορφές της ελληνικής και διεθνούς αρχαιολογίας.

Είκοσι έξι προσωπογραφίες σε σέπια με συμβολικές αναφορές

Στην έκθεση παρουσιάζονται 26 μορφές Ελλήνων και ξένων αρχαιολόγων, όπως οι Άρθουρ Έβανς, Μανόλης Ανδρόνικος, Σέμνη Καρούζου και Χρήστος Τσούντας.

Ιδιαίτερη θέση κατέχουν όσοι συνδέθηκαν με την Ήπειρο: Αλέξανδρος Φιλαδελφέας, Έβη Τουλούπα, Γιάννης Σακελλαράκης, Σωτήρης Δάκαρης και Ιουλία Βοκοτοπούλου. Οι προσωπογραφίες αποδίδονται σε μονοχρωματική σέπια και συνοδεύονται από συμβολικά στοιχεία που παραπέμπουν στους τόπους ανασκαφής, τα ευρήματα και τους συνεργάτες των αρχαιολόγων.

Αφιέρωμα στη μνήμη της Ιουλίας Βοκοτοπούλου

Η παρουσίαση στα Ιωάννινα είναι αφιερωμένη στη μνήμη της Ιουλίας Βοκοτοπούλου (1939–1995), με αναφορά στο επιστημονικό και ανασκαφικό της έργο. Η Βοκοτοπούλου υπηρέτησε από το 1965 στα Ιωάννινα και αργότερα στη Θεσσαλονίκη, συμβάλλοντας καθοριστικά στην ίδρυση και την πρώτη έκθεση του Αρχαιολογικού Μουσείου Ιωαννίνων το 1970. Το ανασκαφικό της έργο στη Βίτσα Ζαγορίου αποτελεί θεμελιώδη σταθμό για την αρχαιολογία της Ηπείρου.

Αρχειακό υλικό και ευρήματα από τη Βίτσα πλαισιώνουν την έκθεση

Η έκθεση συνοδεύεται από πλούσιο βιογραφικό και αρχειακό υλικό, σχέδια, φωτογραφίες, ημερολόγια ανασκαφών, καθώς και επιλεγμένα ευρήματα από τη Βίτσα, τα οποία φυλάσσονται στις αποθήκες του Αρχαιολογικού Μουσείου Ιωαννίνων.

Σε επιμέλεια της Ίριδας Κρητικού.

 'Eως τις 6 Ιουνίου 

Αρχαιολογικό Μουσείου Ιωαννίνων: Όταν η αρχαία φωνή συναντά τη σύγχρονη ματιά- Εγκαίνια έκθεσης

Στους διαδρόμους του Αρχαιολογικού Μουσείου Ιωαννίνων, η Δωδώνη ξυπνά ξανά μέσα από το βλέμμα νέων δημιουργών. Τα χρηστήρια ελάσματα, άλλοτε ψίθυροι προς το μαντείο, γίνονται τώρα αφετηρία για μια εικαστική αφήγηση που ενώνει εποχές.

Εγκαίνια της έκθεσης «Εἰ λώιον καὶ ἄμεινον ἔσται»

Τη Δευτέρα 12 Ιανουαρίου, στις 11.00 το πρωί, εγκαινιάζεται στο Αρχαιολογικό Μουσείο Ιωαννίνων η έκθεση εικαστικών έργων με τίτλο «Εἰ λώιον καὶ ἄμεινον ἔσται». Τα έργα, εμπνευσμένα από τα χρηστήρια ελάσματα της Δωδώνης, δημιουργήθηκαν από φοιτητές και φοιτήτριες του Τμήματος Εικαστικών Τεχνών και Επιστημών της Τέχνης της Σχολής Καλών Τεχνών του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων.

Από το διεθνές συνέδριο στη μουσειακή αίθουσα

Η έκθεση παρουσιάστηκε για πρώτη φορά στο πλαίσιο του Διεθνούς Συνεδρίου για τα μολύβδινα ελάσματα, που διοργανώθηκε από τον Τομέα Κλασικής Φιλολογίας του Τμήματος Φιλολογίας της Φιλοσοφικής Σχολής του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων, σε συνεργασία με τον Δήμο Δωδώνης, τον Οκτώβριο του 2025. Το συνέδριο πραγματοποιήθηκε στο πλαίσιο των διεθνών συναντήσεων IConiC Innovative Contributions in Classics, με θέμα «Δωδώνη: Τα χρηστήρια Ελάσματα».

Επιμέλεια και δημιουργοί

Την επιμέλεια της έκθεσης υπογράφουν η Ευδοξία Καραγιαννοπούλου, μεταπτυχιακή φοιτήτρια του Προγράμματος Μεταπτυχιακών Σπουδών με ειδίκευση στην επιμέλεια εκθέσεων, και ο επίκουρος καθηγητής Γλυπτικής Ιωάννης Κόκκαλης.

Συμμετέχουν οι φοιτητές και οι φοιτήτριες:

Ανανιάδης Γεώργιος, Ανωγιαννάκη Αλεξάνδρα, Αποστολοπούλου Ξένια, Γιέβτοβιτς Τεοντόρα, Κάλπη Νένα, Κόκκινος Σάκης, Κωστοπούλου Μελίτη, Μάρκου Στέφανος, Μπατσής Δημήτρης, Σιαταρά Βασιλική, Σπυροπούλου Χριστίνα, Στοΐτση Λίζα, Τατσάκη Ιωάννα, Τσεκούρα Έφη, Τσιάτη Λάουρα, Τυριακίδης Λάζαρος και Χατζηαντωνίου Μαρία.

Friend with the Mountain: Ο ζεϊμπέκικος επιστρέφει ως τελετουργία στο Αρχαιολογικό Μουσείο Ιωαννίνων

Στο σούρουπο της Ηπείρου, εκεί που οι σκιές των αρχαίων λίθων συναντούν τη μνήμη του σώματος, ένας ζεϊμπέκικος χορός αναδύεται σαν ψίθυρος από το παρελθόν. Η παράσταση Friend with the Mountain δεν χορεύει απλώς — αναμεταφράζει, αναστοχάζεται, και καλεί σε μια συλλογική τελετουργία μνήμης και ταυτότητας.

Μια χορευτική αναμέτρηση με την ιστορία του ζεϊμπέκικου

Στις 21 και 22 Ιουλίου 2025, στις 20:15, το Αρχαιολογικό Μουσείο Ιωαννίνων φιλοξενεί την παράσταση Friend with the Mountain, στο πλαίσιο του θεσμού «Όλη η Ελλάδα ένας πολιτισμός» του Υπουργείου Πολιτισμού. Η χορογράφος και ερμηνεύτρια Εύα Γεωργιτσοπούλου, μαζί με τη μουσικό Ελίνα Ρίζου σε σόλο μπουζούκι, δημιουργούν έναν τελετουργικό χώρο όπου ο ζεϊμπέκικος μετατρέπεται από πολεμική έκφραση σε ενσώματη αναζήτηση ριζώματος.

Το σώμα ως μνήμη και η γυναίκα ως φορέας του σόλο χορού

Η παράσταση συνομιλεί με την ιστορική ταυτότητα του ζεϊμπέκικου — χορού αντρικού, σολιστικού και αυτοσχεδιαστικού — και θέτει το ερώτημα: ποιο ζεϊμπέκικο χορεύει η γυναίκα; Το επί σκηνής σώμα διαπραγματεύεται το πένθος, την παράδοση και τη διάφυλη εμπειρία, μετατρέποντας τον χορό σε συλλογική τελετουργία. Η μουσική επιμέλεια της Ρίζου, η δραματουργία της Τζίνας Στεφανοπούλου και τα κοστούμια της Ελλάδας Δαμιανού συνθέτουν έναν μινιμαλιστικό αλλά πυκνό σε νοήματα σκηνικό κόσμο.

Πληροφορίες και κράτηση θέσεων

Η είσοδος στην εκδήλωση είναι δωρεάν, με υποχρεωτική προκράτηση μέσω της επίσημης ιστοσελίδας του θεσμού Όλη η Ελλάδα ένας πολιτισμός. Η διάρκεια της παράστασης είναι 50 λεπτά και πραγματοποιείται στον υπαίθριο χώρο του Μουσείου, στην Πλατεία 25ης Μαρτίου 6, Ιωάννινα. Η παραγωγή ανήκει στην AMKE Sink Up Productions και εντάσσεται στο Εθνικό Σχέδιο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας «Ελλάδα 2.0».