Σημαντικά νέα ευρήματα από την ορεινή πόλη της Τερμησσού στην Αττάλεια, πολιτισμικά εξελληνισμένη πόλη, φέρνουν στο φως δύο διαφορετικές φωνές της αρχαιότητας: μια επιγραφή που διακηρύσσει τα δικαιώματα των «Ανεξάρτητων Τερμησσίων» και μια δεύτερη που καθοδηγούσε ταξιδιώτες και εμπόρους μέσω ενός μαντείου βασισμένου σε ζάρια από οστά. Οι επιγραφές εντοπίστηκαν σε κατεστραμμένη πύλη της πόλης και διαβάστηκαν χάρη σε ψηφιακή επεξεργασία και σύγχρονες τεχνολογικές μεθόδους.
Στην πόλη χρησιμοποιούσαν ελληνική γλώσσα στις επιγραφές, ενώ είχε ελληνικό θέατρο, αγορά, βουλευτήριο. Η πόλη εντάχθηκε στον ευρύτερο ελληνορωμαϊκό πολιτισμό και ανέπτυξε σχέσεις με ελληνιστικά βασίλεια.
Μια επιγραφή που διακηρύσσει την ανεξαρτησία της πόλης
Στην είσοδο της Τερμησσού, οι ερευνητές αποκρυπτογράφησαν την επιγραφή:
«Ας διαρκέσουν για πάντα τα δικαιώματα των Ανεξάρτητων Τερμησσίων».
Η φράση αυτή δεν αποτελεί απλή λεπτομέρεια. Η Τερμησσός, χτισμένη σε απόκρημνο ορεινό τοπίο της αρχαίας Πισιδίας, ήταν γνωστή για την αυτονομία και την αδούλωτη φύση της. Η τοποθέτηση της επιγραφής στην πύλη –το σημείο που κάθε επισκέπτης έμπαινε στην πόλη– λειτουργούσε ως δημόσια δήλωση ταυτότητας και πολιτικής μνήμης.
Ο επικεφαλής των ανασκαφών, καθηγητής Μουσταφά Κοτσάκ, σημειώνει ότι η ομάδα σχεδιάζει την αναστήλωση της πύλης τα επόμενα χρόνια, ώστε το μνημείο να ανακτήσει την αρχική του μορφή και να αναδειχθεί ως σύμβολο της αρχαίας πόλης.
Ένα μαντείο με αστραγάλους στην είσοδο της Τερμησσού
Η δεύτερη επιγραφή αποκαλύπτει μια εντελώς διαφορετική πρακτική: ένα οργανωμένο μαντείο βασισμένο στη ρίψη ζαριών (knucklebones). Οι αστράγαλοι χρησιμοποιούνταν ευρέως στην αρχαιότητα, τόσο σε παιχνίδια όσο και σε τελετουργίες που σχετίζονταν με την τύχη και τη μοίρα.
Στην Τερμησσό, όμως, φαίνεται πως λειτουργούσαν ως μέρος ενός δομημένου μαντικού συστήματος. Ο καθηγητής Φατίχ Ονούρ εξηγεί ότι οι άνθρωποι έριχναν πέντε ή επτά αστραγάλους, δημιουργώντας 56 ή 120 πιθανούς συνδυασμούς αντίστοιχα. Κάθε συνδυασμός αντιστοιχούσε σε συγκεκριμένη γραμμή της επιγραφής, όπου ήταν χαραγμένη η απάντηση.
Οι επιγραφές που σώζονται δείχνουν ότι στην Τερμησσό χρησιμοποιούσαν το σύστημα των επτά αστραγάλων.
Μαντεία για ταξίδι, εμπόριο και αποφάσεις
Οι επιγραφές αποκαλύπτουν ότι οι ταξιδιώτες και οι έμποροι συμβουλεύονταν το μαντείο πριν αρχίσουν το ταξίδι τους.
Οι απαντήσεις ήταν σύντομες, ποιητικές και πρακτικές: «Μη ταξιδέψεις», «Εμπόριο», «Μη κάνεις εμπόριο».
Το μαντείο λειτουργούσε σε δημόσιο χώρο, στην πύλη της πόλης, δίνοντας θεσμική μορφή στην προσωπική αβεβαιότητα. Πριν από τον δρόμο, υπήρχε πάντα μια ερώτηση για τα οστά.
Η Τερμησσός: μια οχυρωμένη πόλη με ισχυρή φωνή
Χτισμένη σε υψόμετρο, βορειοδυτικά της Αττάλειας, η Τερμησσός ήταν γνωστή για την οχυρωμένη της θέση και την ανεξαρτησία της. Οι νέες επιγραφές ενισχύουν αυτή την εικόνα:η μία δηλώνει την πολιτική ταυτότητα της πόλης, η άλλη αποκαλύπτει μια καθημερινή πρακτική μαντείας που καθοδηγούσε όσους έμπαιναν ή έφευγαν από τα τείχη της.
Μαζί, τα ευρήματα δείχνουν ότι η πύλη της Τερμησσού δεν ήταν απλώς αρχιτεκτονικό όριο. Ήταν σημείο δήλωσης, απόφασης και μετάβασης.
πηγη: https://www.anatolianarchaeology.net/
