«Σέρρα – Η ψυχή του Πόντου»: μια παράσταση που καθηλώνει σώμα και ψυχή

 

 

Mια παράσταση βίωμα : Δεν είσαι απλώς θεατής, αλλά συνοδοιπόρος, με καρδιά που χτυπά στην ίδια συχνότητα με τους ήρωες.

 Η «Σέρρα» δεν μου μετέφερε απλώς μια ιστορία – με άγγιξε, με παρέσυρε, με έκανε να νιώσω. Σαν να περπάτησα κι εγώ στους δρόμους της Τραπεζούντας, να πάγωσα στις εξορίες της Σιβηρίας, να κράτησα σφιχτά ένα γράμμα που δεν έφτασε ποτέ. Μια γυναίκα μόνη επί σκηνής έγινε καθρέφτης δεκάδων ζωών· κι εγώ, μπροστά της, έμεινα σιωπηλή, αλλά γεμάτη.

Πόνος, Ιστορία,  προσφυγιά…. Κι όμως, η «Σέρρα» δεν είναι παράσταση. Είναι πληγή που ανοίγει γλυκά και βαθιά, είναι ανάσα που κόβεται και δίνεται πάλι με μια λέξη, μια ματιά, μια σιωπή. Η αφήγηση  δεν περιοριζόταν στη σκηνή, αλλά απλωνόταν σαν κύμα στις μνήμες, στις ιστορίες των προγόνων, στην ανάγκη για ρίζες και ταυτότητα. Κάθε λέξη, κάθε σιωπή, κάθε βλέμμα της ερμηνεύτριας γινόταν γέφυρα ανάμεσα στο παρελθόν και το παρόν· μια διαδρομή που δεν αφηγείται απλώς γεγονότα, αλλά τα ζωντανεύει, τα μοιράζεται και τα προσφέρει με βαθιά ευαισθησία. Και κάπου εκεί, μέσα σε αυτή τη ζωντανή εμπειρία, αρχίζει η Σέρρα να ξεδιπλώνει το αληθινό της βάρος.

 της Μαρίας Αλιμπέρτη

Η θεατρική μεταφορά του μυθιστορήματος του Γιάννη Καλπούζου «Σέρρα» φέρνει στη σκηνή η καθηλωτική ερμηνεία της Χρύσας Παπά που δεν υποκύπτει ούτε στιγμή σε ρηχότητα ή συναισθηματικούς εντυπωσιασμούς. Με βάθος, συγκρότηση και σπάνια αφηγηματική δεινότητα, η Χρύσα Παπά ενσαρκώνει δώδεκα πρόσωπα με μαεστρία, αλλάζει ρόλους δίχως υπερβολές και διατηρεί αδιάσπαστη τη συγκινησιακή φόρτιση του κοινού από την πρώτη ως την τελευταία λέξη.

Η σκηνή είναι λιτή, σχεδόν γυμνή. Και όμως, μεταφέρει τον θεατή από τις πλαγιές της Τραπεζούντας, στη μακρινή Μόσχα, στη Σιβηρία και τους τόπους εξορίας του σοβιετικού ολοκληρωτισμού. Μέσα από αυτό το ταξίδι, ο θεατής μοιράζεται τη ταλαιπωρία, την εξορία, την απώλεια και την αντοχή του ποντιακού ελληνισμού.Ο χορός Σέρρα, πολεμικός και τελετουργικός, λειτουργεί όχι μόνο ως πολιτισμικό στοιχείο αλλά ως καρδιά του βιώματος ενός λαού που αρνείται να ξεχαστεί. Μέσα στη φωτιά του χορού ανθίζει κι ο έρωτας — στις πιο απρόσμενες και εχθρικές συνθήκες, μέσα σε σκιές που παλεύουν με τη λήθη.

Η ιστορία εξερευνά τα σκοτεινά χρόνια των σφαγών των Ποντίων, της Σοβιετικής Ένωσης, του βασανισμού και της εξορίας. Ο ήρωας ζει τον έρωτα υπό τη σκιά του διχασμού και της άγνοιας· μεταξύ μνήμης και λήθης, απόστασης και καρτερίας. Η πολιτική και οικογενειακή ιστορία μπλέκουν αξεδιάλυτα, γιατί η ζωή δεν σταματά μπροστά στην Ιστορία — απλώς την κουβαλά.

Ο συγγραφέας μάς παραδίδει ένα κοινωνικό μυθιστόρημα που στο θέατρο παίρνει νέα πνοή. Είναι ένα οδοιπορικό, μια διαδρομή ζωής προς τη λύτρωση, τόσο προσωπική όσο και συλλογική. Και η παράσταση, με όλο τον σεβασμό και την ποιότητα της μεταφοράς, δεν κάνει τίποτα λιγότερο από το να μας προκαλεί να θυμηθούμε.

Φεύγοντας από την παράσταση ένιωσα ότι είχα μια συνάντηση με ανθρώπους που προηγήθηκαν, που στάθηκαν σε γκρεμούς χωρίς δίχτυ ασφαλείας και που, μέσα από το βλέμμα της Χρύσας Παπά, μας εξομολογήθηκαν τις δικές τους αλήθειες. Φεύγοντας από το θέατρο η καρδιά  κουβαλά τον απόηχο — όχι μόνο της ιστορίας, αλλά και της ευθύνης να μην ξεχάσουμε. Γιατί η Σέρρα δεν είναι απλώς χορός. Είναι σπαραγμός, έρωτας, ρίζα, φλόγα και ίσως... και λύτρωση.

Λέσχη ανάγνωσης ιστορικού μυθιστορήματος με τον Γιάννη Καλπούζο

"Κάθε βιβλίο εμπεριέχει τον τρόπο πρόσληψης του κόσμου από τον συγγραφέα του. ..."

Λέσχη ανάγνωσης για το Ιστορικό μυθιστόρημα θα αρχίσει τον προσεχή Οκτώβρη στον Ιανό με τον αγαπημένο συγγραφέα και στιχουργού Γιάννη Καλπούζο. Συγκεκριμένα, θα πραγματοποιηθούν  οκτώ  συναντήσεις, από τον Οκτώβριο του 2017 έως και τον Μάιο του 2018, μία φορά το μήνα, ημέρα Τρίτη στο Τμήμα Μελετών του βιβλιοπωλείου ΙANOS (Σταδίου 24). Οι συναντήσεις θα είναι δίωρες, από τις 18:00 έως και τις 20:00 ενώ ο αριθμός των συμμετεχόντων είναι περιορισμένος.

Για τις τελικές συμμετοχές, θα τηρηθεί σειρά προτεραιότητας.
 Η είσοδος είναι ελεύθερη.

Οι ημερομηνίες των προγραμματισμένων συναντήσεων της Λέσχης Ανάγνωσης για το Ιστορικό μυθιστόρημα στην Ελλάδα είναι:

Τρίτη 10/10 στις 18:00-20:00

Τρίτη 7/11 στις 18:00-20:00

Τρίτη 5/12 στις 18:00-20:00

Τρίτη 9/1 στις 18:00-20:00

Τρίτη 6/2 στις 18:00-20:00

Τρίτη 6/3 στις 18:00-20:00

Τρίτη 3/4 στις 18:00-20:00

Τρίτη 8/5 στις 18:00-20:00

 πληροφορίες Τ. 210 3217917  Ε. events.stadiou@ianos.gr

“Άγιοι και δαίμονες-Εις ταν Πόλιν”: Το νέο μυθιστόρημα του Γιάννη Καλπούζου

Πότε σαν ζωηρόχρωμη ζωγραφιά και πότε ιστορώντας τη σκληρή πραγματικότητα, ο Τζανής Κομνάς, με κύριο συνοδοιπόρο τον εκπληκτικής ομορφιάς, άσωτο, μαγικό, γενναιόδωρο, ανυπότακτο, άγιο και δαίμονα Ανθία, πορεύεται στην Κωνσταντινούπολη του 1808-1831.

Στο υφαντό της μυθοπλασίας περιπλέκονται το άρωμα Κυνηγός του Ανέμου, που ξετρελαίνει τις χανούμισσες και τις αρχόντισσες, έρωτες και περιπετειώδεις διαδρομές με αναπάντεχη εξέλιξη, αποσιωπημένες αλήθειες, ερωμένες πατριαρχών, η επανάσταση του 1821 δοσμένη από το κέντρο της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, οι Ευρωπαίοι πρέσβεις που πουλάνε γυναικόπαιδα στους Τούρκους, οι «μακελεμένοι» Oσμανλήδες που κυκλοφορούν για να εξαγριώνονται οι μουσουλμάνοι, οι σφαγές των χριστιανών της Κωνσταντινούπολης και της Χίου από τους αποθηριωμένους Οθωμανούς, ο Πόντος, το Δραγατσάνι, η Τρίπολη, το Ναύπλιο, η Αλεξάνδρεια, το Μανιάκι.

Κι ακόμη: χαρέμια, φτώχεια, μεγιστάνες, σμήνη πλανόδιων πωλητών, παπάδες τσαρλατάνοι, συμμορίες των δρόμων, συντεχνίες ζητιάνων, κρυπτοχριστιανοί, πολύβουα και λαμπερά παζάρια, τεράστια καπηλειά, στις εισόδους των οποίων στέκονται ομοφυλόφιλα αγόρια, και χαμάληδες να μεταφέρουν με κοφίνια τους μεθυσμένους, σκλαβοπάζαρα, βασανιστήρια, το μπουντρούμι κι η αστυνομία του Πατριαρχείου, αγιάσματα, η Μεγάλη του Γένους Σχολή, ερωτικά ξόρκια, οδαλίσκες, μαύροι και λευκοί ευνούχοι στο παλάτι του σουλτάνου, οι φανταχτερές νύχτες του Ραμαζανιού, χοροεσπερίδες, πανηγύρια των Ρωμιών, ναυτικές περιπέτειες και πόσα άλλα.

Κι όλα υπό τη σκιά του πόθου, του φόβου και του όχλου, και μέσα από το ήμερο και το άγριο, την ομορφιά και την ασχήμια, το καλό και το κακό, που μπορεί να ενυπάρχουν στον ίδιο άνθρωπο και να τον μεταμορφώνουν, ανάλογα με τις συνθήκες και τις καταστάσεις που καλείται να αντιμετωπίσει, σε άγιο, δαίμονα, άγιο και δαίμονα.

*Το μυθιστόρημα του Γιάννη Καλπούζου, “Άγιοι και δαίμονες-Εις ταν Πόλιν” κυκλοφορεί από τις Εκδόσεις Ψυχογιός.

Προφίλ συγγραφέα

Ο Γιάννης Καλπούζος γεννήθηκε στο χωριό Μελάτες της Άρτας, το 1960. Έχει γράψει ποιητικές συλλογές, στίχους σε 70 τραγούδια, διηγήματα και μυθιστορήματα. Με την ποιητική συλλογή Έρωτας νυν και αεί ήταν υποψήφιος στη βραχεία λίστα για το Κρατικό Βραβείο Ποίησης 2008, ενώ το 2009 τιμήθηκε με το Βραβείο Αναγνωστών του Εθνικού Κέντρου Βιβλίου (Ε.ΚΕ.ΒΙ.) για το μυθιστόρημά του “Ιμαρέτ”. Από τις Εκδόσεις Ψυχογιός κυκλοφορούν επίσης τα μυθιστορήματά του “Ο,τι αγαπώ είναι δικό σου”, “Σαος. Παντομίμα φαντασμάτων”, “Ιμαρέτ”, “Άγιοι και δαίμονες”, καθώς και το εφηβικό μυθιστόρημα “Ιμαρέτ 1- Οι δυο φίλοι και ο παππούς Ισμαήλ”, ενώ ετοιμάζεται και η επανέκδοση του μυθιστορήματος “Ουρανόπετρα”.