Η Europol προειδοποιεί για μια νέα, «εκρηκτική» τάση βίαιων ληστειών σε μουσεία σε όλη την Ευρώπη, με συμμορίες να χρησιμοποιούν εκρηκτικά, τσεκούρια και βαριοπούλες για να αρπάξουν χρυσά αντικείμενα και κοσμήματα. Η υπηρεσία επισημαίνει ότι οι δράστες εγκαταλείπουν τις παραδοσιακές, αθόρυβες μεθόδους και στρέφονται σε ωμή βία, στοχεύοντας αντικείμενα που μπορούν να λιώσουν και να εξαφανιστούν χωρίς ίχνος.
Από τη «διακριτική κλοπή» στη βίαιη εισβολή
Σύμφωνα με την έκθεση της Europol Changing Tactics, Changing Targets: The Evolving Nature of Museum Heists, το προφίλ των δραστών έχει αλλάξει. Οι ληστείες μουσείων θεωρούνταν παραδοσιακά «μη βίαιες» μορφές οργανωμένου εγκλήματος, με τους δράστες να βασίζονται σε παρακολούθηση, προσεκτικό σχεδιασμό και αθόρυβη εκτέλεση.
Πλέον, όμως, η εικόνα έχει ανατραπεί:
οι ληστές εισβάλλουν με βαριοπούλες, τσεκούρια, λοστούς και ακόμη και εκρηκτικά, σπάζοντας προθήκες και πόρτες μέσα σε δευτερόλεπτα. Η Europol σημειώνει ότι πολλοί από τους δράστες προέρχονται από άλλες μορφές εγκληματικότητας και βλέπουν τις ληστείες μουσείων ως «χαμηλού ρίσκου, υψηλού κέρδους» επιχειρήσεις.
Γιατί στοχεύουν χρυσά αντικείμενα
Τα χρυσά αρχαία αντικείμενα αποτελούν πλέον τον κύριο στόχο των συμμοριών. Ο λόγος είναι απλός: ο χρυσός μπορεί να λιώσει και να πουληθεί χωρίς να αφήσει ίχνη, καθιστώντας την ανίχνευση σχεδόν αδύνατη. Παράλληλα, αντικείμενα όπως κοσμήματα ή κινεζική πορσελάνη μπορούν να αφαιρεθούν από μεγαλύτερα εκθέματα και να διακινηθούν εύκολα στη μαύρη αγορά τέχνης.
Η Europol επισημαίνει ότι η αυξημένη ζήτηση και η αντίληψη πως τα μουσεία έχουν πιο «ήπια» μέτρα ασφαλείας σε σχέση με κοσμηματοπωλεία καθιστούν τα πολιτιστικά ιδρύματα ελκυστικούς στόχους.
Χαρακτηριστικά περιστατικά σε όλη την Ευρώπη
Η νέα τάση εντοπίζεται ήδη από το 2024, όταν τέσσερις κουκουλοφόροι εισέβαλαν στο μουσείο Cognacq‑Jay στο Παρίσι με ρόπαλα και τσεκούρια, αρπάζοντας επτά αντικείμενα με χρυσό και διαμάντια. Το 2025, στο Λούβρο, ληστές έσπασαν παράθυρο, απείλησαν φύλακες και επισκέπτες και διέφυγαν με κοσμήματα αξίας 88 εκατ. ευρώ.
Στην Ολλανδία, συμμορία χρησιμοποίησε εκρηκτικά για να εισβάλει στο Drents Museum στο Άσεν, κλέβοντας δακικά αρχαιολογικά αντικείμενα, ανάμεσά τους ένα χρυσό κράνος και τρία βραχιόλια. Το κράνος και δύο βραχιόλια έχουν πλέον επιστραφεί στη Ρουμανία, ενώ τρεις άνδρες καταδικάστηκαν.
Νέες μορφές οργάνωσης των ληστών
Η Europol παρατηρεί ότι οι δράστες δεν λειτουργούν πλέον ως παραδοσιακές εγκληματικές οργανώσεις με ιεραρχία. Αντίθετα, συντονίζονται ευκαιριακά, μέσω κοινωνικών δικτύων και εφαρμογών άμεσης επικοινωνίας, συχνά χωρίς να γνωρίζονται μεταξύ τους πριν από τη ληστεία. Η στρατολόγηση γίνεται τοπικά, γρήγορα και χωρίς δομές, γεγονός που δυσκολεύει την πρόληψη και την εξιχνίαση.
