«Η κληρονομιά της τέχνης της πέτρας σε κίνδυνο» – Επιτόπιες διαδρομές και παρουσιάσεις στα Λαγκάδια Αρκαδίας

 

Στις 26 Σεπτεμβρίου, οι Φίλοι Παραδοσιακής Αρχιτεκτονικής «Άνθη της Πέτρας», σε συνεργασία με τον Σύνδεσμο εν Αττική Λαγκαδινών, διοργανώνουν μια δράση αφιερωμένη στη διαχρονική τέχνη της πέτρας και στους φορείς της.

Με δύο επιτόπιες διαδρομές στον ιστορικό οικισμό των Λαγκαδίων, η εκδήλωση αναδεικνύει κτίσματα-σύμβολα, εργαστήρια μαστόρων και παραδείγματα που βρίσκονται σήμερα σε κίνδυνο.

Η τέχνη της πέτρας: Μια κληρονομιά που απειλείται

Η Λαγκαδινή τέχνη της πέτρας αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα κεφάλαια της ελληνικής παραδοσιακής αρχιτεκτονικής.

Η εκδήλωση εστιάζει στη διαχρονική τεχνική των μαστόρων, στα χτισμένα παραδείγματα που μαρτυρούν την ιστορία του τόπου, στους κινδύνους που αντιμετωπίζουν τα κτίσματα λόγω εγκατάλειψης, φθοράς και έλλειψης συντήρησης. Οι συμμετέχοντες θα έχουν την ευκαιρία να δουν από κοντά πώς η τέχνη της πέτρας διαμορφώνει την ταυτότητα των Λαγκαδίων και γιατί η προστασία της είναι κρίσιμη.

Διαδρομή 1: Άνω και κεντρικό τμήμα του οικισμού

Η πρώτη περιήγηση περιλαμβάνει επίσκεψη σε εμβληματικά κτίσματα όπως:

• Ρηγοπουλέικο,
• Δεληγιαννέικο,
• Γυμνάσιο Λαγκαδίων,

καθώς και σε σημεία όπου η πέτρα αποκαλύπτει την τεχνική και την αισθητική των παλιών μαστόρων.

Διαδρομή 2: Κατώτερο τμήμα του οικισμού

Η δεύτερη διαδρομή οδηγεί τους επισκέπτες σε:

• Άγιοι Απόστολοι,
• 
  
• Βρύση Πίσβα,
• 
  
• το κεντρικό μονοπάτι της συνοικίας,

όπου παρουσιάζονται κτίσματα σε κίνδυνο και χώροι εργαστηρίων της τέχνης της πέτρας.

Η επιτόπια επίδειξη επιτρέπει στους συμμετέχοντες να κατανοήσουν την τεχνική, τις δυσκολίες και την πολιτιστική αξία της Λαγκαδινής αρχιτεκτονικής.

Πρακτικές πληροφορίες

Τοποθεσία: Λαγκάδια Αρκαδίας

Διεύθυνση: 22010 Λαγκάδια, Αρκαδία

«Η Χερσόνησος με τα μάτια του P.H. Wyss» – Νέα έκθεση ζωγραφικής στο Μουσείο Παραδοσιακής Ζωής Κρήτης «Λυχνοστάτης»

 

Στις 26 Σεπτεμβρίου εγκαινιάζεται μια ιδιαίτερη έκθεση ζωγραφικής που φωτίζει τη Χερσόνησο όπως ήταν πριν από τη ραγδαία τουριστική ανάπτυξη. Το Μουσείο Παραδοσιακής Ζωής Κρήτης «Λυχνοστάτης», σε συνεργασία με τον Δήμο Χερσονήσου, παρουσιάζει για πρώτη φορά στην Ελλάδα το έργο του Ελβετού ζωγράφου Hanspeter Wyss (1921–2003), αναδεικνύοντας τη ζωγραφική ως φορέα μνήμης και πολιτιστικής ταυτότητας.

Ο Hanspeter Wyss και η σχέση του με τη Χερσόνησο

Ο Wyss συνδέθηκε βαθιά με την περιοχή μέσα από τον γάμο του με Ελληνίδα καταγόμενη από τη Χερσόνησο. Η προσωπική του σχέση με τον τόπο αποτυπώνεται στα έργα του, τα οποία καταγράφουν: το φυσικό τοπίο πριν τις μεγάλες αλλαγές, τη ζωή των κατοίκων, τις αγροτικές και θαλάσσιες δραστηριότητες, τις χρωματικές και φωτιστικές ιδιαιτερότητες της κρητικής φύσης. Η έκθεση λειτουργεί ως ένα εικαστικό «χρονικό» της περιοχής, προσφέροντας στο κοινό μια σπάνια ματιά σε μια εποχή που έχει πλέον μετασχηματιστεί.

Η ζωγραφική ως μαρτυρία πολιτιστικής κληρονομιάς

Τα έργα του Wyss αποτελούν πολύτιμες μαρτυρίες της φυσικής και πολιτιστικής κληρονομιάς της Χερσονήσου.

Η έκθεση αναδεικνύει την αξία της τέχνης ως μέσο διατήρησης της συλλογικής μνήμης,την ανθεκτικότητα των τοπίων απέναντι στις σύγχρονες πιέσεις,την ανάγκη προστασίας της ταυτότητας των τόπων,τον ρόλο των εικαστικών τεχνών στη διατήρηση της ιστορικής συνέχειας.

Η πρώτη οργανωμένη παρουσίαση του έργου του στην Ελλάδα προσκαλεί τους επισκέπτες σε έναν δημιουργικό αναστοχασμό για το πώς η τέχνη μπορεί να λειτουργήσει ως αντίβαρο στις συνεχείς μεταβολές του φυσικού και πολιτιστικού περιβάλλοντος.

Πρακτικές πληροφορίες

Τοποθεσία: Μουσείο Παραδοσιακής Ζωής Κρήτης «Λυχνοστάτης»

Διεύθυνση: Γεωργίου Μαρκάκη, 70014 Χερσόνησος Ηρακλείου Κρήτης

Ανοιχτή ημέρα στο ελαιόκτημα της Καμάρας: Ζωντανά τοπία κληρονομιάς και το όραμα του CorfuGen

Το ελαιόκτημα της Καμάρας, ένας από τους νέους τόπους του προγράμματος CorfuGen: Centre for Culture, Sustainability & Innovation, ανοίγει τις πύλες του στο κοινό για μια ημέρα εξερεύνησης, περιήγησης και αναστοχασμού. Η δράση παρουσιάζει το όραμα για τη μελλοντική αξιοποίησή του ως χώρο οικολογικής ευαισθητοποίησης, πολιτισμικής ανταλλαγής και αγροτικής αναγέννησης.

Ένα ζωντανό αγροτικό τοπίο με ιστορία

Οι συμμετέχοντες θα περπατήσουν στο ελαιόκτημα, ανακαλύπτοντας ένα μοναδικό αγροτικό τοπίο που αποτελεί αναπόσπαστο κομμάτι της κερκυραϊκής ταυτότητας. Οι ελαιώνες της Κέρκυρας δεν είναι απλώς παραγωγικοί χώροι· αποτελούν ζωντανά τοπία κληρονομιάς, όπου η φύση, η εργασία και η μνήμη συνυπάρχουν.

Κατά τη διάρκεια της περιήγησης, η ομάδα του CorfuGen θα παρουσιάσει το σχέδιο για τη μετατροπή του ελαιόκτηματος σε έναν ανοιχτό χώρο μάθησης και συμμετοχής, όπου η τοπική κοινωνία, οι επισκέπτες και οι ερευνητές θα μπορούν να συνδέονται με το περιβάλλον και την πολιτιστική ιστορία του τόπου.

Οικολογική ευαισθητοποίηση και πολιτισμική ανταλλαγή

Το CorfuGen επιδιώκει να αναδείξει την αξία των παραδοσιακών ελαιώνων ως οικοσυστημάτων που προσφέρουν:βιοποικιλότητα, πολιτισμική συνέχεια, δυνατότητες βιώσιμης αγροτικής ανάπτυξης. Η δράση ενθαρρύνει τον διάλογο γύρω από την ανάγκη προστασίας των αγροτικών τοπίων, τα οποία απειλούνται από εγκατάλειψη, κλιματική αλλαγή και άναρχη ανάπτυξη. Οι συμμετέχοντες καλούνται να αναστοχαστούν πάνω στο ερώτημα: πώς διατηρούμε ζωντανή μια κληρονομιά που δεν είναι μόνο υλική αλλά και βιωματική;

Αγροτική αναγέννηση και το μέλλον της υπαίθρου

Το ελαιόκτημα της Καμάρας αποτελεί έναν από τους πυρήνες του CorfuGen για την προώθηση της αγροτικής αναγέννησης. Το πρόγραμμα στοχεύει: στη δημιουργία χώρων εκπαίδευσης για βιώσιμες πρακτικές, στην ενίσχυση της τοπικής παραγωγής, στη σύνδεση της αγροτικής ζωής με τον πολιτισμό και την καινοτομία, στην ανάδειξη της υπαίθρου ως χώρου δημιουργικότητας και κοινωνικής συνοχής. Η ανοιχτή ημέρα λειτουργεί ως πρόσκληση προς την κοινότητα να συμμετάσχει ενεργά στη διαμόρφωση του μέλλοντος του τόπου.

Παρουσίαση της νέας έκδοσης «Το Λεωνίδιο Κυνουρίας – Υλική και Άυλη Πολιτιστική Κληρονομιά

 

Στο Λεωνίδιο, έναν από τους πιο ιδιαίτερους οικισμούς της Κυνουρίας, η τοπική ομάδα Sikruku – Εργαστήριο Οικοσυστημικού Σχεδιασμού και το Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο διοργανώνουν μια εκδήλωση αφιερωμένη στη σύγχρονη διαχείριση της πολιτιστικής κληρονομιάς. Στο πλαίσιο των Ευρωπαϊκών Ημερών Πολιτιστικής Κληρονομιάς 2026, με θέμα «Κληρονομιά σε κίνδυνο – αναβίωση, ανθεκτικότητα, αναστοχασμός», παρουσιάζεται στις 25 Σεπτεμβρίυο  η νέα έκδοση «Το Λεωνίδιο Κυνουρίας – Υλική και Άυλη Πολιτιστική Κληρονομιά», αποτέλεσμα της εργασίας των σπουδαστών του μεταπτυχιακού προγράμματος Προστασία Μνημείων της Σχολής Αρχιτεκτόνων ΕΜΠ.

Η εκδήλωση φιλοξενείται στη Fabrica Πολιτισμού, έναν χώρο που έχει καθιερωθεί ως σημείο αναφοράς για δράσεις που συνδέουν την τοπική κοινωνία με την πολιτιστική της ταυτότητα.

Η έκδοση: Μια πολυεπίπεδη αποτύπωση του Λεωνιδίου

Η έκδοση «Το Λεωνίδιο Κυνουρίας» συγκεντρώνει την έρευνα των σπουδαστών του ΕΜΠ και αναδεικνύει τα στοιχεία που συνθέτουν τη μοναδικότητα του τόπου: το φυσικό τοπίο και τη γεωμορφολογία που καθόρισε την ανάπτυξη του οικισμού, το ιστορικό δομημένο περιβάλλον, με τα χαρακτηριστικά αρχοντικά, τις πέτρινες κατοικίες και τα ιδιαίτερα μορφολογικά στοιχεία, την αρχιτεκτονική κληρονομιά που συνδέεται με την Τσακώνικη παράδοση, τις άυλες πολιτιστικές πρακτικές, όπως η Τσακώνικη διάλεκτος, τα έθιμα, οι κοινωνικές τελετουργίες και οι μορφές συλλογικής μνήμης.

Η έκδοση λειτουργεί ως εργαλείο τεκμηρίωσης και αναφοράς για όσους ασχολούνται με την προστασία του οικισμού, αλλά και ως αφετηρία για έναν ευρύτερο διάλογο σχετικά με το μέλλον του Λεωνιδίου.

Λεωνίδιο σε αλλαγή: Προκλήσεις και αναπτυξιακές πιέσεις

Η εκδήλωση εστιάζει στις σύγχρονες προκλήσεις που αντιμετωπίζει ο οικισμός:

• την αύξηση της τουριστικής δραστηριότητας,
• τις πιέσεις για νέες κατασκευές,
• τις αλλαγές στη χρήση γης,
• την ανάγκη για ισορροπία ανάμεσα στην ανάπτυξη και την προστασία.

Οι διοργανωτές επισημαίνουν ότι η πολιτιστική κληρονομιά του Λεωνιδίου – υλική και άυλη – αποτελεί πολύτιμη παρακαταθήκη, αλλά και ευθύνη. Η διατήρησή της απαιτεί συμμετοχή της τοπικής κοινωνίας, επιστημονική τεκμηρίωση και σύγχρονες πρακτικές διαχείρισης.

Ανοιχτή συζήτηση με ειδικούς του ΕΜΠ

Στο πλαίσιο της δράσης, θα πραγματοποιηθεί συζήτηση με καθηγητές και ειδικούς επιστήμονες του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου, με αντικείμενο:

• τις αρχές αποκατάστασης ιστορικών κτιρίων,
• τις σύγχρονες μεθόδους διατήρησης οικιστικών συνόλων,
• τις προκλήσεις της πολιτιστικής διαχείρισης σε περιόδους ταχείας αλλαγής,
• τον ρόλο των τοπικών κοινωνιών στη λήψη αποφάσεων.

Παράλληλα, θα διανεμηθούν αντίτυπα της έκδοσης σε μηχανικούς, φορείς και πολίτες, ώστε να αποτελέσει πρακτικό εργαλείο για τη μελλοντική προστασία και ανάδειξη του τόπου.

Πρακτικές πληροφορίες

Τοποθεσία: Fabrica Πολιτισμού Λεωνιδίου  

Διεύθυνση: 22300 Λεωνίδιο Αρκαδίας

«Το Κύκλωμα»: Στα άδυτα των αρχαιοκάπηλων – Προβολή και συζήτηση στο Αρχαιολογικό Μουσείο Θεσσαλονίκης

Το Αρχαιολογικό Μουσείο Θεσσαλονίκης παρουσιάζει στις 25 Σεπτεμβρίου το ντοκιμαντέρ «Το Κύκλωμα – Στα άδυτα των αρχαιοκάπηλων», μια ερευνητική κινηματογραφική δουλειά των Ανδρέα Αποστολίδη και Νικόλα Ζυργάνου, που φωτίζει τον σκοτεινό κόσμο της παράνομης διακίνησης αρχαιοτήτων. Η προβολή πραγματοποιείται σε συνεργασία με την Κινηματογραφική Λέσχη Θεσσαλονίκης και συνοδεύεται από ανοιχτή συζήτηση με το κοινό, ενισχύοντας τον διάλογο γύρω από ένα από τα πιο κρίσιμα ζητήματα που απασχολούν την πολιτιστική κληρονομιά της χώρας.

Το ντοκιμαντέρ: Έρευνα, τεκμηρίωση και αποκαλύψεις

«Το Κύκλωμα» αποτελεί μία από τις πιο συστηματικές οπτικές έρευνες για την αρχαιοκαπηλία στην Ελλάδα και διεθνώς. Βασισμένο σε πολύχρονη δημοσιογραφική και ιστορική έρευνα, το ντοκιμαντέρ αποκαλύπτει:

• τα δίκτυα παράνομης διακίνησης αρχαιοτήτων,
• τις μεθόδους εντοπισμού, κλοπής και εξαγωγής αρχαίων αντικειμένων,
• τις διαδρομές που ακολουθούν τα κλεμμένα έργα μέχρι να καταλήξουν σε ιδιωτικές συλλογές ή μεγάλα μουσεία του εξωτερικού,
• τις προσπάθειες των ελληνικών αρχών, των αρχαιολόγων και της Interpol για την ανάκτηση και προστασία των πολιτιστικών θησαυρών.

Το ντοκιμαντέρ εντάσσεται στη σειρά ερευνητικών έργων των δημιουργών, οι οποίοι έχουν ασχοληθεί εκτενώς με ζητήματα πολιτιστικής κληρονομιάς, οικονομικού εγκλήματος και ιστορικής μνήμης.

Αρχαιοκαπηλία: Ένα διαρκές έγκλημα κατά της μνήμης

Η προβολή στο Αρχαιολογικό Μουσείο Θεσσαλονίκης αποκτά ιδιαίτερη σημασία, καθώς το μουσείο αποτελεί έναν από τους βασικούς φορείς ενημέρωσης και ευαισθητοποίησης του κοινού για την προστασία των αρχαιοτήτων.

Η αρχαιοκαπηλία δεν είναι απλώς μια παράνομη πράξη· είναι ένα έγκλημα που στερεί από τις κοινωνίες την ιστορική τους συνέχεια. Η απώλεια ενός αρχαίου αντικειμένου σημαίνει απώλεια γνώσης, ταυτότητας και συλλογικής μνήμης. Το ντοκιμαντέρ αναδεικνύει τις σύγχρονες προκλήσεις:

• την αύξηση της παράνομης διακίνησης μέσω διαδικτύου,
• τη δράση οργανωμένων κυκλωμάτων,
• την ανάγκη διεθνούς συνεργασίας για την προστασία της παγκόσμιας πολιτιστικής κληρονομιάς.

Συζήτηση με το κοινό: Διάλογος για την προστασία της κληρονομιάς

Μετά την προβολή, οι θεατές θα έχουν την ευκαιρία να συμμετάσχουν σε συζήτηση με ειδικούς, εκπροσώπους του μουσείου και μέλη της Κινηματογραφικής Λέσχης Θεσσαλονίκης. Η συζήτηση θα επικεντρωθεί:

• στις σύγχρονες μορφές αρχαιοκαπηλίας,
• στις πολιτικές προστασίας των αρχαιοτήτων,
• στις πρόσφατες επιτυχίες επαναπατρισμού κλεμμένων αντικειμένων,
• στον ρόλο των πολιτών στην αναφορά ύποπτων δραστηριοτήτων.

Η εκδήλωση στοχεύει να ενισχύσει την ευαισθητοποίηση του κοινού και να αναδείξει την ανάγκη συλλογικής δράσης για την προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς.

Πρακτικές πληροφορίες

Τοποθεσία: Αρχαιολογικό Μουσείο Θεσσαλονίκης

Διεύθυνση: Μανόλη Ανδρόνικου 6, 54621 Θεσσαλονίκη

Ημερομηνία: 25 Σεπτεμβρίου

Συνεργασία: Κινηματογραφική Λέσχη Θεσσαλονίκης

«Περιπατητικές τελετουργίες», ένα βιωματικό εργαστήριο στο αστικό τοπίο

Το Λαογραφικό και Εθνολογικό Μουσείο Μακεδονίας‑Θράκης παρουσιάζει τη δράση «Περιπατητικές τελετουργίες», ένα διήμερο βιωματικό εργαστήριο στο πλαίσιο της έκθεσης «Σύγχρονα εθιμικά» του εικαστικού Θοδωρή Λάλου. Η δράση εντάσσεται στον εορτασμό των Ευρωπαϊκών Ημερών Πολιτιστικής Κληρονομιάς 2026 και εξερευνά τη σχέση ανάμεσα στη λαϊκή παράδοση, τη σύγχρονη τέχνη και το αστικό περιβάλλον.

Η έκθεση ως αφετηρία: Αντικείμενα μνήμης, υλικότητες και νέες αφηγήσεις

Τα γλυπτά‑κολλάζ του Θοδωρή Λάλου λειτουργούν ως βάση της δράσης. Παλιές φωτογραφίες, βιβλία, εργόχειρα, προσωπικά ενθύμια και «άχρηστα» αντικείμενα μετασχηματίζονται σε σύγχρονες εικαστικές δημιουργίες, αναδεικνύοντας τη δύναμη της επανάχρησης και της μνήμης. Η έκθεση προτείνει μια νέα ανάγνωση της λαϊκής παράδοσης ως ζωντανής, εξελισσόμενης διαδικασίας που συνομιλεί με το σήμερα.

Το εργαστήριο: Περιήγηση, συλλογή υλικών και δημιουργία

Η δράση αρχίζει με ξενάγηση στην έκθεση και συζήτηση γύρω από τα έργα. Ακολουθεί περίπατος στον εξωτερικό χώρο του μουσείου και στη Νέα Παραλία Θεσσαλονίκης, που οι συμμετέχοντες συλλέγουν υλικά από το φυσικό και αστικό περιβάλλον. Στο εργαστήριο, τα ευρήματα συνδυάζονται με αντικείμενα που φέρνουν οι ίδιοι, δημιουργώντας ατομικές ή συλλογικές κατασκευές. Οι συμμετέχοντες καλούνται να δώσουν τίτλους ή να αφηγηθούν μικρές ιστορίες που γεννιούνται μέσα από τα έργα τους.

Ένα σύγχρονο συλλογικό εθιμικό

Στο τέλος, όλα τα επιμέρους έργα συντίθενται σε μια κοινή εικαστική εγκατάσταση, λειτουργώντας ως νέο συλλογικό τελετουργικό. Η δράση προτείνει τρόπους σύνδεσης της πολιτιστικής κληρονομιάς με τη σύγχρονη δημιουργία, αναδεικνύοντας τη φθορά, την ανθεκτικότητα και τη μνήμη ως βασικά στοιχεία της σχέσης μας με τα αντικείμενα.

Πρακτικές πληροφορίες

Ελεύθερη συμμετοχή για ενήλικες και οικογένειες με παιδιά από 10 ετών.

Απαραίτητη κράτηση: 2310 889840 (καθημερινές 9:00–14:00).

Μέγιστος αριθμός συμμετεχόντων ανά εργαστήριο: 15 άτομα.

Διάρκεια: 2 ώρες.

Ημέρες & ώρες υλοποίησης:

Παρασκευή 25/09/2026, 18:00–20:15  

Σάββατο 26/09/2026, 18:00–20:15  

Διεύθυνση: Βασιλίσσης Όλγας 68, Θεσσαλονίκη.

Tο Αρχαιολογικό Μουσείο Αλεξανδρούπολης ανοίγει τις πόρτες του στη σχολική κοινότητα για το 2026–2027

Στις αρχές κάθε σχολικής χρονιάς, η πόλη της Αλεξανδρούπολης αποκτά έναν ιδιαίτερο παλμό, έναν παλμό που συνδέει το παρελθόν με το παρόν, τη μνήμη με την ανακάλυψη, τα παιδιά με την πολιτιστική κληρονομιά του τόπου τους. Το Αρχαιολογικό Μουσείο Αλεξανδρούπολης, πιστό στη διαχρονική του αποστολή, στέκεται και φέτος δίπλα στη σχολική κοινότητα, προσφέροντας ένα πρόγραμμα που μετατρέπει την ιστορία του Έβρου σε ζωντανή εμπειρία μάθησης.

Ένα ταξίδι στον χρόνο για μαθητές όλων των βαθμίδων

Από τον Νοέμβριο του 2026 έως τον Μάιο του 2027, μαθητές και μαθήτριες κάθε ηλικίας θα έχουν την ευκαιρία να γνωρίσουν τον Έβρο μέσα από ένα σύνολο εκπαιδευτικών και βιωματικών δράσεων. Το πρόγραμμα «Σε χρόνους περασμένους, σε τόπους κοντινούς» αξιοποιεί τη συλλογή του Μουσείου ως ζωντανή πηγή γνώσης, καλώντας τα παιδιά να παρατηρήσουν, να διερευνήσουν, να συνεργαστούν και να δημιουργήσουν. Η ιστορία του τόπου τους δεν παρουσιάζεται ως στατικό υλικό, αλλά ως ένα πεδίο εξερεύνησης που ενεργοποιεί τη φαντασία και την κριτική σκέψη.

Υποστήριξη για τους εκπαιδευτικούς

Ο Εκπαιδευτικός Φάκελος του Μουσείου προσφέρει αναλυτικές πληροφορίες για όλες τις διαθέσιμες δραστηριότητες, επιτρέποντας στους εκπαιδευτικούς να επιλέξουν εκείνες που ανταποκρίνονται καλύτερα στις ανάγκες και τα ενδιαφέροντα των μαθητών τους. Η διαδικασία συμμετοχής είναι απλή: από την Πέμπτη 1 Οκτωβρίου 2026, οι ενδιαφερόμενοι μπορούν να αποστέλλουν τη συμπληρωμένη αίτηση στο efaevr@culture.gr, με θέμα «Συμμετοχή στα εκπαιδευτικά προγράμματα του Α.Μ.ΑΛ. 2026–2027». Ο φάκελος και η αίτηση είναι διαθέσιμα στην ηλεκτρονική διεύθυνση am-alexandroupolis.gr/dashboard/educationalPrograms.

Ένα μουσείο ανοιχτό στην κοινότητα

Το Αρχαιολογικό Μουσείο Αλεξανδρούπολης συνεχίζει να καλλιεργεί μια ουσιαστική σχέση με τους νέους και παλαιούς φίλους του. Με δράσεις που συνδέουν την τοπική ιστορία με τη σύγχρονη εκπαιδευτική προσέγγιση, το Μουσείο επιβεβαιώνει τον ρόλο του ως πυρήνας πολιτισμού, μάθησης και δημιουργίας για ολόκληρη την περιοχή.

  

2οι Ισθμιακοί Αγώνες 2026: Η σύγχρονη αναβίωση ενός πανελλήνιου θεσμού με ιστορία χιλιάδων ετών

Οι Ισθμιακοί Αγώνες επιστρέφουν για δεύτερη χρονιά την Κυριακή 11 Οκτωβρίου 2026, συνεχίζοντας την αναβίωση ενός από τους σημαντικότερους πανελλήνιους θεσμούς της αρχαιότητας. Η διοργάνωση συνδυάζει τον σύγχρονο αθλητισμό με την πολιτιστική κληρονομιά του Ισθμού, προσφέροντας μια μοναδική εμπειρία στους συμμετέχοντες και στο κοινό.

Η διοργάνωση του 2026

Οι 2οι Ισθμιακοί Αγώνες θα διεξαχθούν την Κυριακή 11 Οκτωβρίου 2026, με εκκίνηση στις 09:00 το πρωί από τον Αρχαίο Δίολκο.

Η διαδρομή ακολουθεί εμβληματικά σημεία της περιοχής:

• πανοραμική θέα προς τη Διώρυγα της Κορίνθου,
• διάσχιση της Παλαιάς Γέφυρας του Ισθμού,
• πορεία προς το Καλαμάκι, όπου βρίσκεται το ιστορικό ίχνος της ανατολικής εισόδου του Δίολκου,πριν τον τελικό τερματισμό.

Η διοργάνωση συνδέει τον σύγχρονο δρομικό πολιτισμό με την ιστορική μνήμη ενός τόπου που υπήρξε κέντρο εμπορίου, ναυσιπλοΐας και αθλητικών αγώνων.

Τα Ίσθμια στην αρχαιότητα: ένας από τους τέσσερις μεγάλους πανελλήνιους αγώνες

Τα Ίσθμια ήταν ένας από τους τέσσερις μεγάλους πανελλήνιους αγώνες της αρχαιότητας, μαζί με τα Ολύμπια, τα Πύθια και τα Νέμεα. Λόγω της στρατηγικής θέσης του Ισθμού, εξελίχθηκαν σε ένα από τα πιο πολυσύχναστα και κοσμοπολίτικα γεγονότα του ελληνικού κόσμου.

Οι αγώνες ήταν αφιερωμένοι στον Ποσειδώνα, προστάτη της θάλασσας, αλλά και στον τοπικό ήρωα Μελικέρτη (Παλαίμονα).

Σύμφωνα με τον μύθο, ο Σίσυφος ίδρυσε τους αγώνες ως νεκρικές τιμές προς τον Μελικέρτη, ενώ μεταγενέστερη παράδοση θέλει τον Θησέα να επεκτείνει τη διοργάνωση σε πανελλήνιο θεσμό.

Συχνότητα και ιερή εκεχειρία

Τα Ίσθμια διεξάγονταν κάθε δύο χρόνια, την άνοιξη του πρώτου και τρίτου έτους κάθε Ολυμπιάδας.

Κατά τη διάρκειά τους ίσχυε ιερή εκεχειρία, επιτρέποντας σε αθλητές και θεατές να ταξιδέψουν με ασφάλεια.

Η μόνη περιοχή που αποκλείστηκε ιστορικά ήταν η Ήλιδα, λόγω μιας παλιάς ιερής κατάρας.

Το αγωνιστικό πρόγραμμα στην αρχαιότητα

Το πρόγραμμα των Ισθμίων ήταν πλούσιο και πολυδιάστατο:

Ιππικοί αγώνες & αρματοδρομίες  

Το σημαντικότερο μέρος της διοργάνωσης, καθώς ο Ποσειδώνας θεωρούνταν προστάτης των αλόγων.

Γυμνικοί αγώνες  

Στάδιο, πάλη, πυγμαχία, παγκράτιο, πένταθλο.

Μουσικοί & καλλιτεχνικοί αγώνες  

Από τον 5ο αιώνα π.Χ. προστέθηκαν διαγωνισμοί μουσικής, ποίησης, ρητορικής και καλών τεχνών στο αρχαίο θέατρο.

Το έπαθλο των νικητών

Οι αγώνες ήταν στεφανίτες, δηλαδή το έπαθλο είχε ηθική και όχι υλική αξία. Οι νικητές στεφανώνονταν αρχικά με κλαδιά πεύκου, ενώ από τον 5ο αιώνα π.Χ. με ξηρό αγριοσέλινο. Στη ρωμαϊκή περίοδο χρησιμοποιούνταν και τα δύο.

Πολιτική σημασία των Ισθμίων

Τα Ίσθμια αποτέλεσαν συχνά πολιτικό βήμα:

• το 336 π.Χ. ο Μέγας Αλέξανδρος ανακηρύχθηκε αρχηγός των Ελλήνων εναντίον των Περσών,
• το 196 π.Χ. ο Ρωμαίος στρατηγός Φλαμινίνος διακήρυξε την «ελευθερία των Ελλήνων» από τη μακεδονική κυριαρχία.

Οι αγώνες σταμάτησαν οριστικά τον 4ο αιώνα μ.Χ. με την επικράτηση του Χριστιανισμού.

Έκθεση στο Εθνικό Ιστορικό Μουσείο: Αθήνα 1834–1944: Η γένεση της σύγχρονης πόλη

 

Το Εθνικό Ιστορικό Μουσείο παρουσιάζει από τις 8 Σεπτεμβρίου τη μεγάλη περιοδική έκθεση «Αθήνα 1834–1944: Η γένεση της σύγχρονης πόλης». Η έκθεση φωτίζει τη μεταμόρφωση της πρωτεύουσας από μικρή κωμόπολη σε σύγχρονη ευρωπαϊκή μητρόπολη.

Μια διαδρομή 111 ετών: Από την πρωτεύουσα στην απελευθέρωση του 1944

Η έκθεση καλύπτει την περίοδο από το 1834, όταν η Αθήνα ανακηρύχθηκε πρωτεύουσα του ελληνικού κράτους, έως τον Οκτώβριο του 1944 και την απελευθέρωσή της από τη γερμανική κατοχή. Πρόκειται για μια πολυεπίπεδη αφήγηση που αναδεικνύει τις μεγάλες αλλαγές, τις κρίσεις, τις κοινωνικές μεταμορφώσεις και τα γεγονότα που διαμόρφωσαν τη σύγχρονη ταυτότητα της πόλης.

Σπάνια τεκμήρια και πολυεπίπεδη ιστορική προσέγγιση

Με σπάνιες φωτογραφίες, αντικείμενα, αρχειακό υλικό και δανεισμούς από κορυφαίους φορείς, το Εθνικό Ιστορικό Μουσείο επιχειρεί μια ολοκληρωμένη προσέγγιση της νεότερης ιστορίας της Αθήνας. Στο επίκεντρο βρίσκονται η πολεοδομική και πληθυσμιακή εξέλιξη, η δημόσια και ιδιωτική αρχιτεκτονική, η ανάπτυξη των υποδομών και η βελτίωση των συνθηκών διαβίωσης, η καθημερινότητα των κατοίκων, η κοινωνική και οικονομική πρόοδος, η πολιτική και πνευματική ζωή της πόλης. Η έκθεση αναδεικνύει επίσης σημαντικά κοινωνικά ορόσημα, φωτίζοντας τις προκλήσεις που αντιμετώπισε η Αθήνα στη μετάβασή της προς τον εκσυγχρονισμό.

Η Αθήνα ως ζωντανός οργανισμός

Η έκθεση προσεγγίζει την πόλη ως έναν ζωντανό οργανισμό που μεταβάλλεται διαρκώς, φέρει τα ίχνη του παρελθόντος και καλείται να διαχειριστεί νέες προκλήσεις. Η αφήγηση προσφέρει στους επισκέπτες μια βιωματική εμπειρία σύνδεσης με την πόλη, ενθαρρύνοντάς τους να την αντικρίσουν με νέα ματιά και να αναστοχαστούν τη σχέση τους με τον αστικό χώρο.

Συνεργασίες και δανεισμοί από κορυφαίους φορείς

Στην έκθεση συμμετέχουν με τεκμήρια και αρχειακό υλικό: Αθηναϊκή Λέσχη, Αιγέας ΑΜΚΕ, Ακαδημία Αθηνών, Αρχείο ΕΡΤ, Αρχηγείο Ελληνικής Αστυνομίας, Βιομηχανικό Μουσείο Φωταερίου – Τεχνόπολη, Γερμανικό Αρχαιολογικό Ινστιτούτο, Εφημερίδα Η Καθημερινή, ΙΠ–ΙΤΕ, Ιστορικό Αρχείο ΕΤΕ, Ιστορικό Αρχείο ΕΥΔΑΠ, ΜΙΕΤ–ΕΛΙΑ, Μουσείο Μπενάκη, Μουσείο Τηλεπικοινωνιών ΟΤΕ, Οφθαλμιατρείο Αθηνών, Πυροσβεστικό Μουσείο, Ταινιοθήκη της Ελλάδος, Φίνος Φιλμ, Ωνάσειος Βιβλιοθήκη.

Παράλληλα, συμμετέχουν σημαντικές ιδιωτικές συλλογές, εμπλουτίζοντας την αφήγηση με προσωπικές ιστορίες και τεκμήρια της αστικής ζωής.

Διάρκεια και ώρες λειτουργίας

8 Σεπτεμβρίου 2026 – 30 Ιουνίου 2027  

Τρίτη–Παρασκευή: 09:00–16:00

Σάββατο–Κυριακή: 10:00–16:00

Βέροια: Δύο σημαντικά οθωμανικά μνημεία αποδόθηκαν στο κοινό μετά από αποκατάσταση

Σε μια ιδιαίτερη τελετή που πραγματοποιήθηκε την Τετάρτη 2 Σεπτεμβρίου, η Βέροια υποδέχθηκε ξανά δύο από τα σημαντικότερα οθωμανικά μνημεία της: το Δίδυμο Οθωμανικό Λουτρό και το Τέμενος Ορτά. Μετά την ολοκλήρωση των έργων αποκατάστασης, τα μνημεία αποδόθηκαν επίσημα στο κοινό, αναδεικνύοντας ένα ακόμη κομμάτι της πολυστρωματικής ιστορικής ταυτότητας της πόλης.

Επίσημη τελετή απόδοσης των έργων πραγματοπποιηθηκε και ακολούθησε ξενάγηση. Οι επισκέπτες γνώρισαν την ιστορία των μνημείων, την αρχιτεκτονική τους, τον τοιχογραφικό διάκοσμο, τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της οθωμανικής περιόδου στη Βέροια.

Η σημασία των μνημείων για την πόλη

Το Δίδυμο Οθωμανικό Λουτρό και το Τέμενος Ορτά αποτελούν δύο από τα πιο χαρακτηριστικά μνημεία της οθωμανικής παρουσίας στη Βέροια. Η αποκατάστασή τους εμπλουτίζει την ανάγνωση του ιστορικού τοπίου της πόλης, αναδεικνύει τη μακραίωνη πολυπολιτισμική της διαδρομή, ενισχύει την πολιτιστική ταυτότητα και την τουριστική της δυναμική.

Μουσικές δράσεις στην αυλή και στο εσωτερικό

Στην αυλή του Δίδυμου Λουτρού, οι καθηγητές του Μουσικού Σχολείου Βέροιας — Κυριάκος Κατσαβός (ποντιακή λύρα), Ιορδάνης Κουτσιμανής (ούτι) και Γιάννης Μπαλιάκας (ακουστικό μπάσο) — παρουσίασαν οργανικές μελωδίες της λόγιας οθωμανικής και της ελληνικής παραδοσιακής μουσικής. Στο εσωτερικό του γυναικείου λουτρού, το Philippos Glee του Ωδείου Φίλιππος Βέροιας ερμήνευσε a cappella το παραδοσιακό «Μέρα μέρωσε», δημιουργώντας μια ιδιαίτερη στιγμή σύνδεσης με τον χώρο.

Διαθεσιμότητα για το κοινό

Τα δύο μνημεία θα είναι ανοιχτά στο κοινό:

Πέμπτη 3 Σεπτεμβρίου, 10:00–13:00

Παρασκευή 4 Σεπτεμβρίου, 10:00–13:00

Οι κάτοικοι και οι επισκέπτες της Βέροιας έχουν την ευκαιρία να γνωρίσουν από κοντά δύο σημαντικά κομμάτια της ιστορίας της πόλης.

Καμπάνα για δύο αδέλφια για ξέπλυμα χρήματος από παράνομη διακίνηση αιγυπτιακών αρχαιοτήτων

 

Ένα γερμανικό δικαστήριο στο Αμβούργο καταδίκασε τη Δευτέρα δύο αδέλφια για ξέπλυμα χρήματος, σε υπόθεση που αφορά την παράνομη πώληση αρχαίων αιγυπτιακών αντικειμένων. Οι κατηγορούμενοι υποχρεώθηκαν να αποδώσουν ποσό 37 εκατ. δολαρίων και να καταβάλουν πρόστιμα που υπερβαίνουν συνολικά τις 105.000 δολάρια. 

Τα ευρήματα της έρευνας και οι κατασχέσεις

Σύμφωνα με τους εισαγγελείς, ο άνδρας της υπόθεσης φέρεται να εμπλέκεται στη διακίνηση των αρχαιοτήτων από το 2013. Το δικαστήριο διέταξε την κατάσχεση ποσού λίγο πάνω από 30 εκατ. δολάρια από τον ίδιο, ενώ από την αδελφή του κατασχέθηκαν σχεδόν 7 εκατ. δολάρια. 

Τα αντικείμενα που συνδέονται με την καταδίκη περιλαμβάνουν:

• Προτομή της Κλεοπάτρας
• Αντικείμενα από τάφο πριγκίπισσας
• Λιθόπλακα σχετιζόμενη με τον Τουταγχαμών  
• Σύνδεση με το κύκλωμα του Σέροπ Σιμονιάν

Οι λεπτομέρειες της υπόθεσης παραπέμπουν έντονα στις κατηγορίες που έχουν απαγγελθεί στα παιδιά του Γερμανού εμπόρου τέχνης Σέροπ Σιμονιάν, ο οποίος θεωρείται επικεφαλής κυκλώματος διακίνησης αιγυπτιακών αρχαιοτήτων. Ο Σιμονιάν φέρεται να έχει διοχετεύσει αρχαιότητες σε μεγάλα μουσεία, όπως το Metropolitan Museum of Art στη Νέα Υόρκη και το Louvre Abu Dhabi, με συνολικές πωλήσεις που αγγίζουν τα 64 εκατ. δολάρια.  Ο Σιμονιάν συνελήφθη το 2023, ενώ ο συνεργάτης του, ο Γερμανολιβανέζος έμπορος Roben Dib, είχε συλληφθεί το 2022. 

Το 2020 εκδόθηκαν ευρωπαϊκά εντάλματα σύλληψης για τον Σιμονιάν και τα δύο παιδιά του, για ξέπλυμα χρήματος, εγκληματική συνωμοσία και απάτη. Ωστόσο, το 2022 οι γερμανικές αρχές αρνήθηκαν την έκδοσή τους λόγω της παρουσίας ανήλικων παιδιών στην οικογένεια. 

Οι πωλήσεις των αρχαιοτήτων και η εμπλοκή των κατηγορουμένων

Ο γιος του Σιμονιάν, Αβραάμ Σιμονιάν, φέρεται να κέρδισε 3,7 εκατ. ευρώ από την πώληση σαρκοφάγων που σχετίζονται με την πριγκίπισσα Henuttawy, κόρη του Φαραώ Ραμσή Β΄. Το Louvre Abu Dhabi είχε αγοράσει το σύνολο για 4,5 εκατ. ευρώ το 2014. 

Στην υπόθεση που οδήγησε στις φετινές καταδίκες, οι κατηγορούμενοι —αναφερόμενοι από τον εισαγγελέα ως S., Si. και D.— κατηγορήθηκαν ότι αγόρασαν το ταφικό σύνολο της πριγκίπισσας Henuttawy, το μετέφεραν στη Γερμανία και το πώλησαν σε μουσείο των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων για 4,5 εκατ. ευρώ. 

https://www.artforum.com/

Europol: Ραγδαία αύξηση βίαιων ληστειών σε μουσεία – Στόχος χρυσά αντικείμενα και πολύτιμα κειμήλια

 

Η Europol προειδοποιεί για μια νέα, «εκρηκτική» τάση βίαιων ληστειών σε μουσεία σε όλη την Ευρώπη, με συμμορίες να χρησιμοποιούν εκρηκτικά, τσεκούρια και βαριοπούλες για να αρπάξουν χρυσά αντικείμενα και κοσμήματα. Η υπηρεσία επισημαίνει ότι οι δράστες εγκαταλείπουν τις παραδοσιακές, αθόρυβες μεθόδους και στρέφονται σε ωμή βία, στοχεύοντας αντικείμενα που μπορούν να λιώσουν και να εξαφανιστούν χωρίς ίχνος.

Από τη «διακριτική κλοπή» στη βίαιη εισβολή

Σύμφωνα με την έκθεση της Europol Changing Tactics, Changing Targets: The Evolving Nature of Museum Heists, το προφίλ των δραστών έχει αλλάξει. Οι ληστείες μουσείων θεωρούνταν παραδοσιακά «μη βίαιες» μορφές οργανωμένου εγκλήματος, με τους δράστες να βασίζονται σε παρακολούθηση, προσεκτικό σχεδιασμό και αθόρυβη εκτέλεση.

Πλέον, όμως, η εικόνα έχει ανατραπεί:

οι ληστές εισβάλλουν με βαριοπούλες, τσεκούρια, λοστούς και ακόμη και εκρηκτικά, σπάζοντας προθήκες και πόρτες μέσα σε δευτερόλεπτα. Η Europol σημειώνει ότι πολλοί από τους δράστες προέρχονται από άλλες μορφές εγκληματικότητας και βλέπουν τις ληστείες μουσείων ως «χαμηλού ρίσκου, υψηλού κέρδους» επιχειρήσεις.

Γιατί στοχεύουν χρυσά αντικείμενα

Τα χρυσά αρχαία αντικείμενα αποτελούν πλέον τον κύριο στόχο των συμμοριών. Ο λόγος είναι απλός: ο χρυσός μπορεί να λιώσει και να πουληθεί χωρίς να αφήσει ίχνη, καθιστώντας την ανίχνευση σχεδόν αδύνατη. Παράλληλα, αντικείμενα όπως κοσμήματα ή κινεζική πορσελάνη μπορούν να αφαιρεθούν από μεγαλύτερα εκθέματα και να διακινηθούν εύκολα στη μαύρη αγορά τέχνης.

Η Europol επισημαίνει ότι η αυξημένη ζήτηση και η αντίληψη πως τα μουσεία έχουν πιο «ήπια» μέτρα ασφαλείας σε σχέση με κοσμηματοπωλεία καθιστούν τα πολιτιστικά ιδρύματα ελκυστικούς στόχους.

Χαρακτηριστικά περιστατικά σε όλη την Ευρώπη

Η νέα τάση εντοπίζεται ήδη από το 2024, όταν τέσσερις κουκουλοφόροι εισέβαλαν στο μουσείο Cognacq‑Jay στο Παρίσι με ρόπαλα και τσεκούρια, αρπάζοντας επτά αντικείμενα με χρυσό και διαμάντια. Το 2025, στο Λούβρο, ληστές έσπασαν παράθυρο, απείλησαν φύλακες και επισκέπτες και διέφυγαν με κοσμήματα αξίας 88 εκατ. ευρώ.

Στην Ολλανδία, συμμορία χρησιμοποίησε εκρηκτικά για να εισβάλει στο Drents Museum στο Άσεν, κλέβοντας δακικά αρχαιολογικά αντικείμενα, ανάμεσά τους ένα χρυσό κράνος και τρία βραχιόλια. Το κράνος και δύο βραχιόλια έχουν πλέον επιστραφεί στη Ρουμανία, ενώ τρεις άνδρες καταδικάστηκαν.

Νέες μορφές οργάνωσης των ληστών

Η Europol παρατηρεί ότι οι δράστες δεν λειτουργούν πλέον ως παραδοσιακές εγκληματικές οργανώσεις με ιεραρχία. Αντίθετα, συντονίζονται ευκαιριακά, μέσω κοινωνικών δικτύων και εφαρμογών άμεσης επικοινωνίας, συχνά χωρίς να γνωρίζονται μεταξύ τους πριν από τη ληστεία. Η στρατολόγηση γίνεται τοπικά, γρήγορα και χωρίς δομές, γεγονός που δυσκολεύει την πρόληψη και την εξιχνίαση.

Ένα ενιαίο σύνολο υψηλής θεατρικής αξίας εντάσσεται στο νέο Θεατρικό Μουσείο

 Το νέο Θεατρικό Μουσείο ενισχυεται καθώς ολοκληρώθηκε η εξαγορά της σημαντικής συλλογής και του αρχειακού υλικού της Μη Κερδοσκοπικής Εταιρείας «Κέντρο Έρευνας και Πρακτικών Εφαρμογών του Αρχαίου Ελληνικού Δράματος – Δεσμοί». Πρόκειται για τον φορέα που ιδρύθηκε από την Ασπασία Παπαθανασίου και αποτέλεσε σημείο αναφοράς για τη μελέτη, τη θεωρητική έρευνα και τη διάδοση του αρχαίου δράματος στην Ελλάδα και διεθνώς.

Η συλλογή που εντάσσεται πλέον στο Θεατρικό Μουσείο αποτελεί ενιαίο και μοναδικό σύνολο, το οποίο αποτυπώνει τη σύγχρονη πρόσληψη του αρχαίου δράματος και λειτουργεί ως πρωτογενής ιστορική πηγή για τη θεατρική δημιουργία των τελευταίων δεκαετιών.

Στρατηγική ενίσχυση του νέου Θεατρικού Μουσείου

Η εξαγορά του αρχείου των «Δεσμών» εντάσσεται στο ευρύτερο σχέδιο για τη στέγαση της Βιβλιοθήκης–Αρχείου του Θεατρικού Μουσείου στο ακίνητο της οδού Σταδίου 47, καθώς και των λοιπών συλλογών στο βιομηχανικό συγκρότημα της Πειραιώς 260. Το υλικό των «Δεσμών» θα αποτελέσει βασικό πυλώνα της νέας μουσειακής δομής, η οποία θα αναδείξει τη θεατρική κληρονομιά της χώρας μέσα από αρχειακό και εκθεσιακό προσανατολισμό.

Η Λυδία Κονιόρδου υπογράμμισε ότι ο φορέας «Δεσμοί» δημιουργήθηκε για να καλύψει το κενό στην έρευνα και εκπαίδευση γύρω από το αρχαίο δράμα, υπηρετώντας με συνέπεια τη θεωρητική και πρακτική προσέγγιση της μεγάλης αυτής παράδοσης. Η ίδια τόνισε ότι η ένταξη του αρχείου στο Θεατρικό Μουσείο αποτελεί «την καταλληλότερη επιλογή για την αξιοποίηση του υλικού από τους ερευνητές του θεάτρου, στην Ελλάδα και διεθνώς», επισημαίνοντας τη σημασία της διαφύλαξης και της δημόσιας πρόσβασης σε μια τόσο πολύτιμη θεατρική παρακαταθήκη.

Το υλικό που εντάσσεται στη συλλογή του Θεατρικού Μουσείου

Το αρχείο των «Δεσμών» περιλαμβάνει:

• Κοστούμια και προσωπεία από παραστάσεις του φορέα, δημιουργίες του Θάνου Βόβολη
• Πλούσιο φωτογραφικό αρχείο παραστάσεων και θεατρικών δρώμενων
• Οπτικοακουστικό υλικό: βιντεοσκοπημένες παραστάσεις, συνεντεύξεις σημαντικών προσωπικοτήτων (Κουν, Ροντήρης), ηχογραφήσεις διεθνών συναντήσεων, σεμιναρίων και ημερίδων
• Δημοσιεύματα και κριτικογραφία
• Αφίσες παραστάσεων
• Βάση δεδομένων του φορέα με τεκμηριωμένο υλικό

Το σύνολο του υλικού θα συντηρηθεί, θα οργανωθεί και θα αποδοθεί στην επιστημονική κοινότητα και στο κοινό, ενισχύοντας τη δυνατότητα έρευνας, εκπαίδευσης και ψηφιακής ανάδειξης της θεατρικής κληρονομιάς.

Άνοιξε η Πύλη του Παντοκράτορα – «Ηράκλειο: 40 Αιώνες Ιστορίας» αναδεικνύει το παρελθόν της πόλης

  

Σε μια ιστορική στιγμή για το Ηράκλειο, η Πύλη Παντοκράτορα αποδόθηκε στο κοινόφιλοξενώντας τη μόνιμη έκθεση «Ηράκλειο – 40 Αιώνες Ιστορίας». Το εμβληματικό μνημείο ανοίγει ξανά μετά από αιώνες, σηματοδοτώντας την πλήρη λειτουργία και των τεσσάρων αστικών πυλών των Ενετικών Τειχών.   

Η Πύλη Παντοκράτορα ξανά ανοιχτή – Ένα πολιτιστικό ορόσημο για το Ηράκλειο

Σε κλίμα συγκίνησης και με μεγάλη προσέλευση πολιτών, εγκαινιάστηκε η Πύλη Παντοκράτορα, η οποία πλέον φιλοξενεί τη μόνιμη έκθεση «Ηράκλειο – 40 Αιώνες Ιστορίας» της Εφορείας Αρχαιοτήτων Ηρακλείου. Η τελετή πραγματοποιήθηκε το απόγευμα της Παρασκευής 24 Ιουλίου, παρουσία του Αρχιεπισκόπου Κρήτης Ευγένιου, της Γενικής Γραμματέως του Υπουργείου Πολιτισμού Ολυμπίας Βικάτου, του Περιφερειάρχη Κρήτης Σταύρου Αρναουτάκη, του Δημάρχου Ηρακλείου Αλέξη Καλοκαιρινού και εκπροσώπων θεσμικών φορέων.

Με το άνοιγμα της Πύλης Παντοκράτορα, το Ηράκλειο αποκτά ένα μοναδικό πολιτιστικό επίτευγμα: για πρώτη φορά στη σύγχρονη ιστορία λειτουργούν ταυτόχρονα και μόνιμα οι τέσσερις αστικές πύλες των Ενετικών Τειχών — Παντοκράτορα, Σαμπιονάρα, Αγίου Γεωργίου και Ιησού — συνδέοντας το ένδοξο παρελθόν του Χάνδακα με τη σημερινή πόλη.

Ο Δήμαρχος Ηρακλείου Αλέξης Καλοκαιρινός τόνισε ότι η επαναλειτουργία των πυλών αλλάζει την όψη και την αίσθηση της πόλης, ενισχύοντας το διεθνές πολιτιστικό της αποτύπωμα. Αναφέρθηκε ο ίδιος  στα έργα που βρίσκονται σε εξέλιξη στα Ενετικά Τείχη, όπως η ανάδειξη της τάφρου, η διάνοιξη της βόρειας στρατιωτικής στοάς και τα επικείμενα εγκαίνια της Πύλης Μακάσι τον Σεπτέμβριο.

Η Γενική Γραμματέας του Υπουργείου Πολιτισμού Ολυμπία Βικάτου υπογράμμισε στον χαιρετισμό της ότι η επαναλειτουργία της Πύλης Παντοκράτορα αποτελεί πάγιο αίτημα της τοπικής κοινωνίας και καρπό της στενής συνεργασίας Υπουργείου, Δήμου και Περιφέρειας. Ο Περιφερειάρχης Κρήτης Σταύρος Αρναουτάκης αναφέρθηκε στο έργο αποκατάστασης των Ενετικών Νεωρίων, το οποίο αναμένεται να ξεκινήσει σύντομα.

Στην εκδήλωση παρευρέθηκαν εκπρόσωποι της Περιφέρειας, του Δήμου και της ΔΕΠΑΝΑΛ, ενώ η βραδιά ολοκληρώθηκε με μουσική από το Δημοτικό Ωδείο Ηρακλείου, προσφέροντας μια υψηλής αισθητικής εμπειρία στον ιστορικό προμαχώνα.

Υπενθυμίζεται ότι την ίδια ημέρα άνοιξε ξανά και η Πύλη Σαμπιονάρα, η οποία θα λειτουργεί με φύλαξη από Δευτέρα έως Σάββατο, 09:00–22:00. Όλες οι παρεμβάσεις εντάσσονται στην Προγραμματική Σύμβαση Πολιτισμικής Ανάπτυξης, με στόχο την προστασία και ανάδειξη της Ενετικής Οχύρωσης και των Νεωρίων.

Κινητοποιήσεις του Συλλόγου Ελλήνων Αρχαιολόγων: Αντιδράσεις για τη μεταβίβαση της διαχείρισης μνημείων σε Ανώνυμη Εταιρεία

Ο Σύλλογος Ελλήνων Αρχαιολόγων προχωρά σε νέες κινητοποιήσεις σε Θεσσαλονίκη και Αθήνα, αντιδρώντας στη νομοθετική πρωτοβουλία της κυβέρνησης που προβλέπει την εκχώρηση της οικονομικής – και όχι μόνο – διαχείρισης των μνημείων σε Ανώνυμη Εταιρεία. Οι αρχαιολόγοι κάνουν λόγο για θεσμικό πλήγμα, υποβάθμιση της πολιτιστικής κληρονομιάς και περιορισμό της πρόσβασης των πολιτών στα μνημεία.

Η κυβέρνηση προχωρά, με ταχύτατες διαδικασίες, στη νομοθέτηση της εκχώρησης της οικονομικής – και όχι μόνο – διαχείρισης των μνημείων σε Ανώνυμη Εταιρεία, εξέλιξη που έχει προκαλέσει έντονες αντιδράσεις από τον Σύλλογο Ελλήνων Αρχαιολόγων. Ο Σύλλογος κάνει λόγο για σοβαρό θεσμικό έλλειμμα, υποβάθμιση της συνταγματικά κατοχυρωμένης κρατικής πολιτικής για τον πολιτισμό, κίνδυνο κακοδιαχείρισης δημόσιου χρήματος και μετατροπή της πολιτιστικής κληρονομιάς σε τουριστικό προϊόν. Παράλληλα, επισημαίνει ότι η νέα ρύθμιση περιορίζει την πρόσβαση των πολιτών στα μνημεία και υποθηκεύει για μισό αιώνα ένα σημαντικό τμήμα της δημόσιας περιουσίας, τονίζοντας πως «τα μνημεία δεν είναι εμπόρευμα, αλλά η ιστορία και η ταυτότητα του ελληνικού λαού».

 Ο Σύλλογος Ελλήνων Αρχαιολόγων  πραγματοποίησε σήμερα στη Θεσσαλονίκη,  στάση εργασίας για το παράρτημα Μακεδονίας–Θράκης  και συγκέντρωση στις  στο Επταπύργιο, σε συνεργασία με τον ΣΦΕΑ.  Στόχος ήταν η δημόσια διαμαρτυρία για την ιδιωτικοποίηση της πολιτιστικής κληρονομιάς. Ο Σύλλογος υπογραμμίζει ότι ο πολιτισμός αποτελεί κοινωνικό αγαθό και δικαίωμα όλων, επιμένοντας πως η προστασία των μνημείων πρέπει να παραμείνει υπό δημόσιο έλεγχο.

Οι θέσεις του Συλλόγου: «Τα μνημεία δεν είναι εμπόρευμα»

Ο Σύλλογος Ελλήνων Αρχαιολόγων επισημαίνει ότι η νέα ρύθμιση:

• δημιουργεί σοβαρό θεσμικό έλλειμμα,
• μετατρέπει την κρατική πολιτική για τον πολιτισμό σε κυβερνητική διαχείριση,
• ανοίγει τον δρόμο για κακοδιαχείριση και διασπάθιση δημόσιου χρήματος,
• υποβαθμίζει την πολιτιστική κληρονομιά σε τουριστικό προϊόν,
• περιορίζει την πρόσβαση Ελλήνων και ξένων πολιτών στα μνημεία,
• υποθηκεύει σημαντικό τμήμα της δημόσιας περιουσίας για μισό αιώνα.

Ο Σύλλογος τονίζει ότι ο πολιτισμός αποτελεί κοινωνικό αγαθό και δικαίωμα όλων, υπογραμμίζοντας πως η πολιτιστική κληρονομιά δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται ως επιχειρηματικό προϊόν.

Κινητοποιήσεις  και στην  Αθήνα

Ο Σύλλογος καλεί αύριο όλους τους πολίτες σε συγκέντρωση στο Θησείο (ΗΣΑΠ Θησείου) στις 18:30, με στόχο την ανάδειξη των κινδύνων που, όπως υποστηρίζει, συνεπάγεται η ιδιωτικοποίηση της πολιτιστικής κληρονομιάς.

Η πολιτιστική κληρονομιά ως δημόσιο δικαίωμα

Οι αρχαιολόγοι υπογραμμίζουν ότι τα μνημεία αποτελούν την ιστορία, την ταυτότητα και την κοινή κληρονομιά του ελληνικού λαού. Η διαχείρισή τους, σύμφωνα με τον Σύλλογο, πρέπει να παραμένει υπό δημόσιο έλεγχο, με διαφάνεια, επιστημονική εποπτεία και πρόσβαση για όλους.

Αποκατάσταση και επανάχρηση του Αρχοντικού Βουβάλη: Η Κάλυμνος διασώζει ένα εμβληματικό νεότερο μνημείο

Η Κάλυμνος προχωρά στη διάσωση και ανάδειξη ενός από τα σημαντικότερα νεότερα μνημεία της, του Αρχοντικού Βουβάλη, μέσα από ένα εκτεταμένο έργο αποκατάστασης και επανάχρησης. Το Υπουργείο Πολιτισμού θέτει ως στρατηγική προτεραιότητα την προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς των νησιών του Αιγαίου, αναδεικνύοντας τη μοναδική ιστορική και αρχιτεκτονική ταυτότητα της περιοχής.

Ένα μνημείο της νεοκλασικής νησιώτικης αρχιτεκτονικής

Το Αρχοντικό Βουβάλη, χαρακτηρισμένο ως έργο τέχνης από το 1972 και ενταγμένο στον κηρυγμένο αρχαιολογικό χώρο της Πόθιας, αποτελεί χαρακτηριστικό δείγμα της νεοκλασικής αστικής αρχιτεκτονικής που άνθησε στην Κάλυμνο στα τέλη του 19ου και στις αρχές του 20ού αιώνα.

Το επιβλητικό διώροφο κτήριο, με νεοκλασικά και λαϊκά μορφολογικά στοιχεία, συνδέεται άμεσα με την οικονομική και κοινωνική άνθηση του νησιού, καθώς και με την ιστορία της οικογένειας Βουβάλη, η οποία συνέβαλε καθοριστικά στην ανάπτυξη της Καλύμνου μέσω του εμπορίου σφουγγαριών.

Αποκατάσταση και επανέκθεση της αυθεντικής οικοσκευής

Με την ολοκλήρωση του έργου, το Αρχοντικό θα διασωθεί ως εμβληματικό μνημείο και θα αποκτήσει νέα χρήση προς όφελος της τοπικής κοινωνίας.

Η επανέκθεση της αυθεντικής οικοσκευής — αντίκες, έπιπλα εποχής και αντικείμενα που αποτυπώνουν την αστική ζωή της περιόδου — θα αναδείξει την καθημερινότητα και το κοινωνικό κύρος της οικογένειας Βουβάλη, προσφέροντας ένα ζωντανό παράθυρο στην ιστορία του νησιού.

Ιστορική διαδρομή και αρχιτεκτονική αξία

Το οίκημα, χτισμένο λίγο μετά τα μέσα του 19ου αιώνα, αποτέλεσε προικώο της Αικατερίνης Πελεκάνου, συζύγου του Νικόλαου Βουβάλη, ο οποίος το ανακαίνισε το 1894. Το κτίσμα παρουσιάζει μοναδικά μορφολογικά και διακοσμητικά χαρακτηριστικά, πρωτόγνωρα για ιδιωτικό οίκημα της Καλύμνου:

• νεοκλασικά στοιχεία σε συνδυασμό με λαϊκές επιρροές,
• αντιπροσωπευτικούς χώρους στο ισόγειο,
• αυξημένους ιδιωτικούς χώρους στον όροφο,
• που υποδηλώνουν το κοινωνικό κύρος του ιδιοκτήτη.

Δίπλα στο Αρχοντικό βρίσκεται το πιστό αντίγραφο του αρχικού κτηρίου, επίσης ιδιοκτησίας της οικογένειας, με σημερινή χρήση βρεφονηπιακού σταθμού.

Χρηματοδότηση και χρονοδιάγραμμα ολοκλήρωσης

Το έργο αποκατάστασης, με προϋπολογισμό 1.350.000 ευρώ, έχει ενταχθεί στο Περιφερειακό Πρόγραμμα Ανάπτυξης Νοτίου Αιγαίου 2021–2025 και αναμένεται να ολοκληρωθεί έως το τέλος του 2026.

Μετά τη διάσωση και ανάδειξή του, το μνημείο θα αποδοθεί για επανάχρηση στην τοπική κοινωνία, ενισχύοντας την πολιτιστική ταυτότητα και την ιστορική συνέχεια της Καλύμνου.