«Γιατί μας κοιτάζουν τα ζώα του Μπερτόλη»: Νέα έκθεση κεραμικής στην Artshot – Sophia Gaitani

Η αίθουσα τέχνης Artshot – Sophia Gaitani παρουσιάζει την ατομική έκθεση κεραμικής του Θωμά Μπερτόλη με τίτλο «Γιατί μας κοιτάζουν τα ζώα του Μπερτόλη». Τα εγκαίνια θα πραγματοποιηθούν την Πέμπτη 8 Οκτωβρίου 2026, από 19:00 έως 22:00, στο στενό της Λεμπέση, κάτω από την Ακρόπολη. Την επιμέλεια της έκθεσης υπογράφει η ιστορικός τέχνης Σοφία Βερυκίου.

Η έκθεση: Μια αντιστροφή του ερωτήματος του John Berger

Ο τίτλος της έκθεσης συνομιλεί άμεσα με το εμβληματικό δοκίμιο του John Berger «Γιατί κοιτάζουμε τα ζώα;». Ο Berger υποστήριξε ότι τα ζώα, ως έμβια όντα που γεννιούνται, σκέφτονται και πεθαίνουν, εισχωρούν από πολύ νωρίς στη φαντασία του ανθρώπου ως «αγγελιαφόροι» και «υποσχέσεις». Με την άνοδο του καπιταλισμού, η σχέση ανθρώπου–ζώου μετασχηματίστηκε, και μαζί της μεταβλήθηκαν τα νοήματα που τους αποδίδουμε.

Ο κ.Μπερτόλης αντιστρέφει το ερώτημα: όχι γιατί κοιτάζουμε τα ζώα, αλλά γιατί εκείνα κοιτάζουν εμάς. Τα κεραμικά του ζώα γίνονται φορείς μηνυμάτων, σύμβολα, σύντροφοι – έμψυχοι και άψυχοι – αλλά και επισκέπτες των ονείρων μας. Όπως σημειώνει ο καλλιτέχνης, το βλέμμα τους προκαλεί ένα «ανεπανάληπτο συναίσθημα που λειτουργεί σαν τη χαμένη παιδικότητα».

Η γλυπτική γλώσσα του Μπερτόλη

Ο καλλιτέχνης πειραματίζεται με την αναπαράσταση και την αφαίρεση, δημιουργώντας ζώα που αποκτούν ανθρωπόμορφα χαρακτηριστικά. Ορισμένα μετατρέπονται σε χρηστικά αντικείμενα, ενώ άλλα λειτουργούν ως σύγχρονες τοτεμικές μορφές που ανακαλούν μια πρωταρχική σχέση ανθρώπου–ζώου–πράγματος, μια σχέση ισοτιμίας και αμοιβαίας παρουσίας.

Στην έκθεση παρουσιάζονται επίσης γλυπτές συνθέσεις εμπνευσμένες από αρχαίους μύθους. Η μορφή προηγείται του νοήματος, και ο μύθος μετατρέπει το γλυπτό σε «ομιλούν αντικείμενο», σε έναν οικουμενικό εκφραστή της ανθρώπινης φωνής.

Τα ζώα πέρα από τον μύθο

Ο ΄κ.Μπερτόλης δεν περιορίζεται στις αρχέγονες αφηγήσεις. Πλάθει σύγχρονα καλλιτεχνικά αντικείμενα που υπενθυμίζουν ότι τα ζώα είναι ταυτόχρονα ήμερα και άγρια, θηρευτές και φυτοφάγα. Το βλέμμα τους ανακαλεί τη μακρά ιστορία της συνύπαρξης με τον άνθρωπο. Η κεραμική φόρμα φιλοξενεί τις πιθανές διαδρομές αυτών των ιστοριών, μειώνοντας την απόσταση ανάμεσα στην τέχνη και την ιστορία, στη φόρμα και το νόημα, στο αντικείμενο, το ζώο και τον άνθρωπο.

Πληροφορίες έκθεσης

Εγκαίνια: Πέμπτη 8 Οκτωβρίου 2026, 19:00–22:00

Διάρκεια: 8–31 Οκτωβρίου 2026

Χώρος: Artshot – Sophia Gaitani, Λεμπέση (κάτω από την Ακρόπολη)

Ημέρες & ώρες λειτουργίας:  

– Τρίτη, Πέμπτη, Παρασκευή: 17:30–20:30

– Τετάρτη, Σάββατο: 12:00–15:00

«Αφηγήσεις της Ιστορίας»: Η Ιστορία συναντά την τηλεόραση στην 6η συνάντηση του κύκλου στο Ιστορικό Αρχείο

Πώς ένα ανοικτό μάθημα Ιστορίας μετατρέπεται σε τηλεοπτική εκπομπή; Και πώς μια ολόκληρη εποχή ζωντανεύει ξανά στη μικρή οθόνη; Αυτά τα ερωτήματα βρίσκονται στο επίκεντρο της 6ης συνάντησης του κύκλου «Αφηγήσεις της Ιστορίας», που πραγματοποιείται την Παρασκευή 9 Οκτωβρίου, στις 17:30, στο Ιστορικό Αρχείο ΠΙΟΠ στον Ταύρο.

Η Ιστορία ως δημόσια αφήγηση

Η εκδήλωση εξερευνά τη σχέση της Ιστορίας με την τηλεόραση και τον τρόπο με τον οποίο η ιστορική γνώση μεταφέρεται στο ευρύ κοινό μέσα από σύγχρονες οπτικοακουστικές μορφές.

Ομιλήτριες και θεματικές:

Μαρία Ευθυμίου, ιστορικός και ομότιμη καθηγήτρια του ΕΚΠΑ, παρουσιάζει την εμπειρία των ανοικτών μαθημάτων Ιστορίας και την εντυπωσιακή ανταπόκριση του κοινού σε όλη την Ελλάδα.

Μαρία Ντούζα, σκηνοθέτρια, εξηγεί πώς τα μαθήματα αυτά μεταφέρθηκαν στην τηλεόραση, εμπλουτισμένα με χάρτες, αρχειακό υλικό και μουσική.

Ελένη Ζώντου, τεκμηριώτρια στο Αρχείο της ΕΡΤ, θέτει το ερώτημα «Τηλεόραση και/ή Ιστορία;» και αναλύει τον ρόλο του αρχειακού υλικού στη μικρή οθόνη.

Όλγα Μαλέα, σκηνοθέτρια, παρουσιάζει πώς μια εποχή αναβιώνει τηλεοπτικά, με παράδειγμα τη σειρά «Τα Καλύτερά μας Χρόνια».

Στήριξη και συνεργασίες

Η εκδήλωση υποστηρίζεται από το Bodossaki Lectures on Demand – BLOD, την ηλεκτρονική βιβλιοθήκη διαλέξεων του Ιδρύματος Μποδοσάκη, που συμβάλλει στη διάδοση της γνώσης και της δημόσιας ιστορίας.

Πληροφορίες εκδήλωσης

Ημερομηνία: Παρασκευή 9 Οκτωβρίου

Ώρα: 17:30

Χώρος: Ιστορικό Αρχείο, Ταύρος

Σημαντική ενημέρωση

Οι διαθέσιμες θέσεις έχουν ήδη συμπληρωθεί, γεγονός που επιβεβαιώνει το έντονο ενδιαφέρον του κοινού για τον κύκλο «Αφηγήσεις της Ιστορίας».

Ανεμογεννήτριες στην Επίδαυρο: Δημόσια εκδήλωση για τις επιπτώσεις στην πολιτιστική κληρονομιά και την τοπική ζωή

Την Κυριακή 11 Οκτωβρίου, στις 18:00, στο Πνευματικό Κέντρο Αγίου Νικολάου Παλαιάς Επιδαύρου, πραγματοποιείται η εκδήλωση «Ανεμογεννήτριες στην Επίδαυρο: Οι επιπτώσεις τους στη ζωή και την πολιτιστική μας κληρονομιά», που διοργανώνει η Κίνηση Πολιτών «Ελεύθερα Αργολικά Βουνά». Η συζήτηση έρχεται σε μια κρίσιμη στιγμή, καθώς ήδη μία αιολική εγκατάσταση είναι ορατή από το Αρχαίο Θέατρο Επιδαύρου, ενώ δύο νέες σχεδιάζονται σε θέσεις που θα επηρεάσουν οπτικά το Μικρό Θέατρο Επιδαύρου και τον αρχαιολογικό χώρο των Μυκηνών.

Οι ομιλητές και οι θεματικές

Η εκδήλωση συγκεντρώνει ειδικούς από διαφορετικούς επιστημονικούς τομείς, με στόχο μια ολοκληρωμένη προσέγγιση των επιπτώσεων των αιολικών εγκαταστάσεων:

Μαρία Καραμανώφ, Αντιπρόεδρος ΣτΕ ε.τ., Πρόεδρος Επιμελητηρίου Περιβάλλοντος και Βιωσιμότητας

Θέμα: «Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας: Χωρικός σχεδιασμός και νέα πραγματικότητα»

Έλλη Τζαβέλλα – Γεωργία Ήβου, Μέλη Δ.Σ. Συλλόγου Ελλήνων Αρχαιολόγων

Θέμα: «Μνημεία και Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας: η υφιστάμενη νομοθεσία και παραδείγματα»

Κωνσταντίνος Μαρινάκος, Αναπληρωτής Καθηγητής ΠΑΔΑ, Πρόεδρος Τουριστικού Οργανισμού Πελοποννήσου

Θέμα: «Οι επιδράσεις των Βιομηχανικών Α.Π.Ε. στην ήπια τουριστική ανάπτυξη»

Χάρις Γιαννοπούλου, Πυρηνικός Ιατρός

Θέμα: «Επιπτώσεις των αιολικών εγκαταστάσεων στην υγεία του ανθρώπου»

Τον συντονισμό αναλαμβάνει ο Άλεξ Σάφνερ, εκπρόσωπος της Κίνησης Πολιτών «Ελεύθερα Αργολικά Βουνά».

Συζήτηση με το κοινό

Μετά τις εισηγήσεις θα ακολουθήσει ανοιχτή συζήτηση, δίνοντας στους κατοίκους και στους ενδιαφερόμενους τη δυνατότητα να θέσουν ερωτήματα και να εκφράσουν προβληματισμούς για τις επιπτώσεις των αιολικών εγκαταστάσεων στο φυσικό και πολιτιστικό τοπίο της περιοχής.

Ένα κρίσιμο ζήτημα για την πολιτιστική κληρονομιά

Η ορατότητα αιολικών εγκαταστάσεων από μνημεία παγκόσμιας ακτινοβολίας, όπως το Αρχαίο Θέατρο Επιδαύρου και οι Μυκήνες, εγείρει σοβαρά ερωτήματα για την προστασία του πολιτιστικού τοπίου, την αισθητική του χώρου και την ισορροπία ανάμεσα στην ενεργειακή μετάβαση και την πολιτιστική διαχείριση.

Η εκδήλωση φιλοδοξεί να συμβάλει σε έναν τεκμηριωμένο δημόσιο διάλογο, με επιστημονική γνώση και κοινωνική συμμετοχή.

Βυζαντινό χρυσό νόμισμα 1.000 ετών εντοπίστηκε σε ρηχά νερά στο Καραμπουρούν της Σμύρνης

Ένα εξαιρετικά σπάνιο βυζαντινό χρυσό νόμισμα του ύστερου 10ου αιώνα βρέθηκε σε ρηχά νερά ανοιχτά του Καραμπουρούν, στη Σμύρνη της δυτικής Τουρκίας. Το εύρημα, που εντοπίστηκε μόλις 2–3 μέτρα κάτω από την επιφάνεια της θάλασσας, χρονολογείται στην περίοδο του αυτοκράτορα Ιωάννη Α΄ Τσιμισκή (969–976 μ.Χ.).

Το νόμισμα παραδόθηκε στο Αρχαιολογικό Μουσείο Σμύρνης, όπου οι ειδικοί επιβεβαίωσαν την ταυτότητά του και εξετάζουν το ενδεχόμενο να εκτεθεί στο κοινό.

Το εύρημα: Χριστός και αυτοκράτορας σε δύο όψεις

Το χρυσό νόμισμα διατηρεί εντυπωσιακά καθαρή εικονογραφία: Στην εμπρόσθια όψη απεικονίζεται ο Χριστός, με φωτοστέφανο, να ευλογεί με το ένα χέρι και να κρατά το Ευαγγέλιο με το άλλο.

Στην οπίσθια όψη, η Παναγία στέκεται δίπλα στον αυτοκράτορα Ιωάννη Α΄ Τσιμισκή, αγγίζοντας το στέμμα του – μια σύνθεση που υπογραμμίζει τη θεϊκή νομιμοποίηση της αυτοκρατορικής εξουσίας. Η εικονογραφία αυτή είναι χαρακτηριστική της βυζαντινής νομισματικής τέχνης του 10ου αιώνα, όπου η πολιτική ισχύς συνδέεται άμεσα με τη χριστιανική πίστη.

Η σημασία της βασιλείας του Ιωάννη Α΄ Τσιμισκή

Παρότι κυβέρνησε μόλις επτά χρόνια, ο Ιωάννης Α΄ Τσιμισκής θεωρείται καθοριστική μορφή της βυζαντινής ιστορίας. Η βασιλεία του χαρακτηρίστηκε από: στρατιωτικές επιτυχίες στα Βαλκάνια απέναντι στους Ρως, εκστρατείες στη Συρία και την ανατολική Μεσόγειο, ενίσχυση της βυζαντινής παρουσίας σε στρατηγικές περιοχές.

Το νόμισμα που βρέθηκε στο Καραμπουρούν κόπηκε σε μια περίοδο εδαφικής επέκτασης και πολιτικής σταθεροποίησης της αυτοκρατορίας, λίγο πριν από τη μακρά και ισχυρή βασιλεία του Βασιλείου Β΄.

Πώς βρέθηκε το νόμισμα στη θάλασσα;

Η προέλευση του ευρήματος παραμένει άγνωστη. Η παρουσία του σε τόσο ρηχά νερά δεν υποδηλώνει απαραίτητα ναυάγιο. Πιθανές εξηγήσεις περιλαμβάνουν: απώλεια από πλοίο ή μικρό σκάφος, πτώση κοντά σε αγκυροβόλιο ή ακτή,μετακίνηση από θαλάσσια ρεύματα και διάβρωση. Χωρίς συνοδευτικά αρχαιολογικά ευρήματα, οι ειδικοί δεν μπορούν να ανασυνθέσουν τις συνθήκες της απώλειάς του.

Η θέση του Καραμπουρούν

Το Καραμπουρούν βρίσκεται σε κομβικό σημείο της αιγαιακής ακτογραμμής, απέναντι από θαλάσσιες διαδρομές που συνέδεαν τη δυτική Ανατολία με τα νησιά του Αιγαίου και την ανατολική Μεσόγειο. Η περιοχή έχει μακρά ιστορία ναυσιπλοΐας, γεγονός που καθιστά πιθανή την τυχαία απώλεια ενός πολύτιμου αντικειμένου όπως το νόμισμα.

Στο Αρχαιολογικό Μουσείο Σμύρνης

Ο διευθυντής του μουσείου, Savaş Gürbüz, επιβεβαίωσε ότι το νόμισμα παραδόθηκε στις αρχές, όπως προβλέπει η τουρκική νομοθεσία για αρχαιολογικά ευρήματα. Το μουσείο εξετάζει το ενδεχόμενο να το εντάξει σε μελλοντική έκθεση.

Παρά το μικρό μέγεθος του ευρήματος, η εικόνα του Χριστού, της Παναγίας και του αυτοκράτορα παραμένει εντυπωσιακά καθαρή, προσφέροντας ένα σπάνιο παράθυρο στον κόσμο της βυζαντινής τέχνης και πολιτικής πριν από χίλια χρόνια.

πηγη :anatolianarcheology.net

Έρευνα στο Ναυάγιο των Αντικυθήρων: Τι αποκαλύπτουν τα καθημερινά αντικείμενα για τη ζωή των ναυτικών της Ελληνιστικής περιόδου

Με την υποστήριξη του Anna C. & Oliver C. Colburn Fellowship, η ερευνήτρια Nicole Constantine πέρασε τρεις εβδομάδες στην Ελλάδα μελετώντας υλικό από το Ναυάγιο των Αντικυθήρων, στο πλαίσιο της διδακτορικής της διατριβής για την καθημερινή ζωή των ναυτικών στη Μεσόγειο κατά την Ελληνιστική περίοδο. Η έρευνά της επικεντρώθηκε όχι στα διάσημα γλυπτά ή τον Μηχανισμό των Αντικυθήρων, αλλά στα ταπεινά σκεύη της κουζίνας του πλοίου – αντικείμενα που άγγιζαν καθημερινά οι άνθρωποι που έτρωγαν, δούλευαν και ζούσαν πάνω στο πλοίο.

Το ναυάγιο και οι πρώτες ανασκαφές

Το πλοίο των Αντικυθήρων βυθίστηκε τον 1ο αιώνα π.Χ. στα νοτιοδυτικά του Αιγαίου. Το 1901, σπογγαλιείς εντόπισαν το ναυάγιο και ανέσυραν τα πρώτα ευρήματα. Στη δεκαετία του 1970, ο Jacques Cousteau επέστρεψε στον τόπο του ναυαγίου, ανελκύοντας μεγάλο μέρος των σκευών της κουζίνας. Τα θραύσματα κεραμικών και γυάλινων αγγείων συντηρήθηκαν και συγκολλήθηκαν στο Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο, αποδεικνύοντας την προσεκτική περισυλλογή ακόμη και των μικρότερων κομματιών. Σήμερα βρίσκεται σε εξέλιξη νέα ανασκαφική έρευνα, η οποία αναμένεται να φωτίσει ακόμη περισσότερο τη ζωή των ναυτικών που εργάστηκαν στο πλοίο.

Τα σκεύη της κουζίνας: ένα παράθυρο στην καθημερινότητα των ναυτικών

Η μελέτη της Constantine αποκάλυψε ότι τα πιάτα και τα μπολ του πληρώματος προέρχονταν από το ίδιο εργαστήριο και φαίνεται πως είχαν αγοραστεί ως ενιαίο σύνολο. Αυτό υποδηλώνει ότι οι ναυτικοί δεν προμήθευαν οι ίδιοι τα προσωπικά τους σκεύη· το πλοίο διέθετε οργανωμένη κουζίνα με ομοιόμορφο εξοπλισμό.

Η καλή κατάσταση διατήρησης πολλών αγγείων δείχνει ότι η κουζίνα είχε πρόσφατα ανανεωθεί πριν από το ναυάγιο. Αντίθετα, φθαρμένα θραύσματα που βρέθηκαν στο κάτω μέρος του πλοίου πιθανότατα ανήκαν σε παλαιότερα σκεύη που είχαν σπάσει και «γλιστρήσει» ανάμεσα στις σανίδες του δαπέδου.

Η διάκριση αυτών των διαφορετικών χρονολογικών ομάδων αποκαλύπτει τη «πολυχρονικότητα» των ναυαγίων: παρότι το ναυάγιο είναι ένα στιγμιαίο γεγονός, το πλοίο κουβαλά ίχνη παλαιότερων ταξιδιών και προηγούμενων πληρωμάτων.

Ίχνη χρήσης και προσωπικές ιστορίες

Ένα από τα πιο εντυπωσιακά ευρήματα ήταν μια χάλκινη οινοχόη με μεγάλα μεταλλικά επιθέματα. Οι πολλές επιδιορθώσεις δείχνουν ότι το σκεύος ήταν ιδιαίτερα αγαπητό ή χρήσιμο στο πλήρωμα, το οποίο φρόντιζε να το διατηρεί σε λειτουργική κατάσταση.

Η Constantine επισημαίνει ότι βρίσκεται ακόμη στα πρώτα στάδια ανάλυσης των δεδομένων, όμως τα ευρήματα ήδη προσφέρουν πολύτιμες πληροφορίες για τις συνήθειες, τις ανάγκες και τις εμπειρίες των ναυτικών που ταξίδευαν στο πλοίο των Αντικυθήρων.