Το Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο παρουσιάζει το «Έκθεμα του Μήνα» για τον Ιανουάριο

Ένα χάλκινο μυκηναϊκό εγχειρίδιο με χρυσή επένδυση και μοναδική τεχνική «χρυσοκέντησης». Το Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο αναδεικνύει για τον Ιανουάριο ένα εξαιρετικό αντικείμενο από τη Συλλογή Προϊστορικών Αρχαιοτήτων: ένα χάλκινο εγχειρίδιο με χρυσή επένδυση από τις Μυκήνες (αρ. ευρ. Π 3111), προερχόμενο από τον θαλαμωτό τάφο 81. Το εύρημα, με σωζόμενο μήκος 12 εκ. και πλάτος ώμων 5,7 εκ., χρονολογείται στην ΥΕ IIB/IIIA1 περίοδο, δηλαδή στο β’ μισό του 15ου έως το α’ μισό του 14ου αιώνα π.Χ. Εκτίθεται στην Αίθουσα 4, Προθήκη 30.

Παρότι δεν ανήκει στα πιο εντυπωσιακά ή άρτια διατηρημένα εγχειρίδια της Μυκηναϊκής Συλλογής, η λεπτομερής παρατήρηση αποκαλύπτει μια εξαιρετικά περίτεχνη λαβή, σχεδόν ακέραιη, διακοσμημένη με έξι επίχρυσους ήλους και χρυσή επένδυση. Η επιφάνειά της φέρει εγχάρακτες σπείρες, αποτυπωμένες πάνω σε μια σύνθεση από χιλιάδες μικροσκοπικά ελάσματα χρυσού.

Την ιδιαίτερη αυτή τεχνική μελέτησε πρώτος ο Χρήστος Τσούντας το 1897, ονομάζοντάς την «χρυσοκέντηση». Πρόκειται για μια απαιτητική διαδικασία που αγγίζει τα όρια της μικρογραφικής τέχνης και εφαρμόστηκε αποκλειστικά σε πολυτελή ξίφη και εγχειρίδια της πρώιμης Μυκηναϊκής εποχής (17ος–15ος αι. π.Χ.). Ο τεχνίτης τοποθετούσε ένα προς ένα αναρίθμητα ελάσματα χρυσού, μικρότερα του ενός χιλιοστού και σχήματος Γ, σε πυκνή διάταξη ώστε να δημιουργείται η αίσθηση ψηφιδωτού. Τα ελάσματα στερεώνονταν όχι απευθείας στο μέταλλο, αλλά σε ενδιάμεσο στρώμα από ξύλο ή οστό με τη χρήση ρητίνης. Αφού λειαινόταν η επιφάνεια, διακοσμούνταν με εγχάρακτα μοτίβα, κυρίως σπείρες.

Τα σωζόμενα δείγματα της τεχνικής είναι ελάχιστα και ξεχωρίζουν για την απαράμιλλη δεξιοτεχνία τους. Έχουν εντοπιστεί σε μόλις δέκα πλούσιους τάφους της Πελοποννήσου, με τις Μυκήνες να αποτελούν το κύριο κέντρο παραγωγής.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το γεγονός ότι μια πρωιμότερη παραλλαγή της τεχνικής εμφανίζεται πολύ μακριά από το Αιγαίο, στη Βορειοδυτική Γαλλία (22ος/21ος–18ος αι. π.Χ.) και στη Νότια Αγγλία (α’ μισό 2ης χιλιετίας π.Χ.–17ος/16ος αι. π.Χ.), επίσης σε λαβές πολυτελών όπλων, αλλά με χρήση μικροσκοπικών κυλινδρικών καρφιών αντί για ελάσματα.

Το κείμενο, που συνοδέυει το έκθεμα, υπογράφει η Δρ. Ελένη Κωνσταντινίδη-Συβρίδη.