Αναστηλώνεται το προσκήνιο του αρχαίου θεάτρου Γιτάνων – Προχωρούν οι εργασίες αποκατάστασης στη Θεσπρωτία

Το Υπουργείο Πολιτισμού προχωρά συστηματικά στην αναστήλωση του προσκηνίου του σκηνικού οικοδομήματος στο αρχαίο θέατρο Γιτάνων, στη Θεσπρωτία. Το έργο, συνολικού προϋπολογισμού άνω των τριών εκατομμυρίων ευρώ, υλοποιείται από την αρμόδια Εφορεία Αρχαιοτήτων και εντάσσεται στην πολιτιστική διαδρομή των αρχαίων θεάτρων της Ηπείρου, στο πλαίσιο της Ολοκληρωμένης Χωρικής Επένδυσης της Περιφέρειας. Η χρηματοδότηση προέρχεται από το Περιφερειακό Επιχειρησιακό Πρόγραμμα «Ήπειρος» των περιόδων ΕΣΠΑ 2014–2020 και 2021–2027.

Ιστορική σημασία θεάτρου

 Το αρχαίο θέατρο στα Γίτανα αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα μνημεία της Θεσπρωτίας, άρρηκτα συνδεδεμένο με την ιστορία και τον πολιτισμό της αρχαίας Ηπείρου. Το θέατρο κατασκευάστηκε τον 3ο αιώνα π.Χ., έναν αιώνα πριν από την ίδρυση της πόλης, η οποία αποτέλεσε την έδρα του Κοινού των Θεσπρωτών και αριθμούσε περίπου έξι χιλιάδες κατοίκους. Η πόλη υπήρξε ένα από τα σημαντικότερα οικονομικά και πολιτικά κέντρα της Ηπείρου και των παράκτιων περιοχών του Ιονίου.

Το μνημείο καταστράφηκε οριστικά το 167 π.Χ. από τους Ρωμαίους, ωστόσο το θέατρο συνέχισε να χρησιμοποιείται περιοδικά μέχρι να υποστεί σοβαρές ζημιές από σεισμούς και πλημμύρες. Η πρώτη φάση των εργασιών αποκατάστασης ολοκληρώθηκε με την αναστήλωση του κατώτερου τμήματος των κεντρικών κερκίδων και την αναβάθμιση των υποδομών του αρχαιολογικού χώρου. Η δεύτερη φάση, που βρίσκεται σε εξέλιξη, περιλαμβάνει την αποκατάσταση των κεντρικών κερκίδων στο άνω κοίλο, του διαζώματος, του προσκηνίου του σκηνικού οικοδομήματος και των ακραίων κερκίδων, καθώς και την αναβάθμιση των υποδομών καθολικής προσβασιμότητας.

Τεχνικές επεμβάσεις και παθολογία

Σύμφωνα με τις μελέτες, έχουν εντοπιστεί δύο βασικές κατηγορίες βλαβών: καθιζήσεις του εδάφους και θραύσεις των αρχιτεκτονικών μελών. Οι εργασίες αποκατάστασης περιλαμβάνουν την αναστήλωση των κατακείμενων λίθων, την αποκατάσταση θραυσμένων τμημάτων, την ανάταξη των λίθων του στυλοβάτη, την εξυγίανση της θεμελίωσης, καθώς και την αναστήλωση ημικιόνων και επιστυλίου. Η αναστήλωση του προσκηνίου θεωρείται κρίσιμο βήμα για την προστασία του μνημείου και τη βελτίωση της αναγνωσιμότητας της αρχικής αρχιτεκτονικής του.

Το θέατρο και ο αρχαιολογικός χώρος

Το αρχαίο θέατρο των Γιτάνων βρίσκεται κοντά στην Ηγουμενίτσα, στη δυτική πλαγιά της αρχαίας πόλης, εκτός του οχυρωμένου περιβόλου. Η πόλη ήταν χτισμένη σε φυσικά οχυρή θέση, κοντά στον ποταμό Καλαμά και τον παραπόταμο Καλπακιώτικο, και περιβαλλόταν από τείχη και πύργους. Η ανασκαφή του θεάτρου ξεκίνησε το 1996 και έχει πλέον ολοκληρωθεί.

Το θέατρο είχε χωρητικότητα περίπου τεσσάρων χιλιάδων θεατών, με οκτώ κλίμακες και επτά κερκίδες χωρισμένες με διάζωμα. Η ορχήστρα ήταν κυκλική, με τη Θυμέλη στο κέντρο της. Στα δυτικά αναπτυσσόταν το σκηνικό οικοδόμημα, το οποίο περιλάμβανε υποσκήνιο, παρασκήνιο και παρόδους, ενώ η πρόσοψή του έφερε στοά με ημικίονες δωρικού ρυθμού και επιστύλιο ιωνικού ρυθμού. Σήμερα σώζεται κυρίως η βάση του οικοδομήματος, καθώς η ανωδομή έχει καταρρεύσει.

Με την ολοκλήρωση των εργασιών, το θέατρο των Γιτάνων αναμένεται να αποτελέσει έναν ακόμη αναδειγμένο αρχαιολογικό χώρο της Ηπείρου, ενισχύοντας την πολιτιστική διαδρομή της περιοχής και προσφέροντας στους επισκέπτες μια ολοκληρωμένη εμπειρία ιστορικής και αρχιτεκτονικής αξίας.