Αποκατάσταση της Παναγίας Παρηγορήτισσας: Ένα από τα σημαντικότερα βυζαντινά μνημεία της Ηπείρου

Η αποκατάσταση του ιστορικού Ναού της Παναγίας της Παρηγορήτισσας στην Άρτα μπαίνει σε τροχιά υλοποίησης, μετά την ολοκλήρωση των απαιτούμενων μελετών και τη θετική γνωμοδότηση του Κεντρικού Αρχαιολογικού Συμβουλίου. Το έργο, που υλοποιείται από το Υπουργείο Πολιτισμού σε συνεργασία με την Περιφέρεια Ηπείρου και τον Δήμο Αρταίων, εντάσσεται στο ΕΣΠΑ 2021‑2027 και αποτελεί μια από τις σημαντικότερες παρεμβάσεις προστασίας βυζαντινής κληρονομιάς στη χώρα.

Πρόκειται για μοναδικο ναό στη βυζαντινή αρχιτεκτονική. Οι επεμβάσεις στοχεύουν στη στερέωση, προστασία και ανάδειξη του συνόλου του μνημείου.

Έργο υψηλής επιστημονικής πολυπλοκότητας

Η αποκατάσταση της Παρηγορήτισσας θα πραγματοποιηθεί από τις αρμόδιες Διευθύνσεις Αναστήλωσης και Συντήρησης του Υπουργείου Πολιτισμού, με χρηματοδότηση από το Περιφερειακό Επιχειρησιακό Πρόγραμμα «Ήπειρος». Οι μελέτες –αρχιτεκτονική, στατική και ηλεκτρομηχανολογική– έχουν ήδη ολοκληρωθεί, ενώ κρίσιμο ρόλο έπαιξε το ερευνητικό πρόγραμμα του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου, το οποίο τεκμηρίωσε βασικές παραδοχές για τη στατική επάρκεια και το σύστημα στήριξης του μνημείου.

Σύγχρονες παρεμβάσεις με σεβασμό στην ιστορική φυσιογνωμία

Το έργο περιλαμβάνει πλήρη μελέτη φωτισμού –λειτουργικού, ασφαλείας και ανάδειξης– με ήπιο και κατανυκτικό χαρακτήρα, που θα αναδεικνύει πέντε βασικά σημεία του ναού. Παράλληλα, η ηλεκτρομηχανολογική μελέτη προβλέπει σύγχρονα συστήματα πυρανίχνευσης και αυτοματισμών, ενώ η διαμόρφωση του περιβάλλοντος χώρου θα γίνει μετά από ανασκαφική διερεύνηση για την αποκάλυψη του παλαιότερου μεταβυζαντινού ναού.

Ένα μνημείο μοναδικής αρχιτεκτονικής και καλλιτεχνικής αξίας

Η Παρηγορήτισσα, αφιερωμένη στον Ευαγγελισμό της Θεοτόκου, χτίστηκε στα τέλη του 13ου αιώνα από τον δεσπότη της Ηπείρου Νικηφόρο Κομνηνό Δούκα και την Άννα Παλαιολογίνα. Ο ναός συνδυάζει στοιχεία οκταγωνικού και σταυροειδούς εγγεγραμμένου τύπου, με πρωτότυπο σύστημα στήριξης του τρούλου σε οκτώ παραστάδες και τριώροφες σειρές κιόνων.

Σώζονται ψηφιδωτές παραστάσεις του Παντοκράτορα και των Προφητών, γλυπτά με δυτικές επιρροές, καθώς και τοιχογραφίες από τον 16ο έως τον 18ο αιώνα. Η εξωτερική όψη διακρίνεται για τον πλούσιο κεραμοπλαστικό διάκοσμο, χαρακτηριστικό της ηπειρωτικής βυζαντινής τέχνης.

Η ολοκλήρωση των μελετών σηματοδοτεί ένα αποφασιστικό βήμα για την προστασία και ανάδειξη ενός από τα σημαντικότερα μνημεία της βυζαντινής Ελλάδας.