Πέμπτη 26 Φεβρουαρίου 2026

Το ψιμύθιο: Tο αρχαίο καλλυντικό που λεύκαινε το δέρμα



Η αναζήτηση του ιδανικού λευκού δέρματος απασχολούσε τις γυναίκες ήδη από την αρχαιότητα, οδηγώντας στη χρήση ενός υλικού που σήμερα γνωρίζουμε ως επικίνδυνο: το ψιμύθιο, δηλαδή ανθρακικός μόλυβδος. Το Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο, μέσα από το έκθεμα του Φεβρουαρίου, φωτίζει την ιστορία και την τεχνογνωσία πίσω από ένα από τα πρώτα τεχνητά καλλυντικά του ελλαδικού χώρου.


 Το ψιμύθιο ως καλλυντικό της αρχαιότητας

Το ψιμύθιο αποτελούσε βασικό υλικό για την επίτευξη της επιθυμητής λευκής όψης του δέρματος, σύμβολο ομορφιάς και κοινωνικού κύρους. Πρόκειται για ανθρακικό μόλυβδο, ένα παρασκεύασμα που φαίνεται να είναι από τα πρώτα τεχνητά προϊόντα περιποίησης σώματος στον ελλαδικό χώρο.


 Τα ευρήματα του Εθνικού Αρχαιολογικού Μουσείου

Η ανάλυση των ψιμυθίων στο Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο αποκάλυψε δύο διακριτές ομάδες:

Δισκία σε πυξίδες (410–400 π.Χ.) — Ολόκληρα ή θραυσμένα, φυλάσσονται σε δύο πυξίδες της κλασικής περιόδου.

36 ψιμύθια από την Τανάγρα Βοιωτίας — Προέρχονται από ταφές και χρονολογούνται από τα τέλη του 5ου έως τα τέλη του 4ου αιώνα π.Χ., βάσει των ανασκαφικών δεδομένων της περιοχής.

Τα ευρήματα επιβεβαιώνουν ότι το ψιμύθιο ήταν διαδεδομένο και χρησιμοποιούνταν συστηματικά ως καλλυντικό.


 Η αρχαία τεχνογνωσία: Πώς παρασκευαζόταν το ψιμύθιο

Ο Θεόφραστος, διάδοχος του Αριστοτέλη στην Περιπατητική Σχολή, περιγράφει στο έργο Περί Λίθων τη διαδικασία παραγωγής του ψιμυθίου. Η μέθοδος βασιζόταν στην ελεγχόμενη αντίδραση μολύβδου με όξος μέσα σε πιθάρι:


Η περιγραφή αυτή, σύγχρονη με τα δείγματα του Μουσείου, αποδεικνύει ότι το ψιμύθιο ήταν προϊόν εργαστηρίου, με πλήρως ελεγχόμενη και επαναλαμβανόμενη παραγωγή από εξειδικευμένους τεχνίτες. Η διαδικασία απαιτούσε εμπειρική γνώση χημικών αντιδράσεων και αλληλεπίδρασης υλικών, δείχνοντας το υψηλό επίπεδο τεχνογνωσίας της εποχής.

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου