Σοφία Αραπατζόγλου: Η ζωγραφική ως τρόπος ύπαρξης

Ταχύτητα, υπερπληροφόρηση και η συνεχής εναλλαγή εικόνων... Αυτή είνα η εποχή μας. Κι αναρωτιέμαι μερικές φορές υπάρχει μέσα σε αυτόν φρενίρη οπτικό πολιτισμό χώρος να ανασάνουν οι καλλιτέχνες και να δημιουργήσουν με αυθεντικότητα;  Η Σοφία Αραπατζόγλου αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα ενός σύγχρονου δημιουργού που αντιμετωπίζει τη ζωγραφική όχι ως επάγγελμα, ούτε ως ταμπέλα, αλλά ως τρόπο ύπαρξης. Για εκείνη, η λέξη «ζωγράφος» δεν περιορίζει, αντιθέτως, ανοίγει έναν ολόκληρο ορίζοντα, έναν τρόπο να αντιλαμβάνεσαι τη ζωή μέσα από σχήματα, αποστάσεις, χρώματα και στιγμές που καταγράφονται πριν καν συνειδητοποιηθούν.

Η συζήτηση μαζί της αποκαλύπτει μια δημιουργό που λειτουργεί με ειλικρίνεια και ενστικτώδη ελευθερία. Μιλά για τις επιρροές της, από τον Picasso έως τον van Gogh, για τη γέννηση ενός έργου που αρχίζει πάντα από ανάγκη, για τον ρόλο του τυχαίου και του ελεύθερου συνειρμού στη διαδικασία της δημιουργίας. Δηλώνει άλλωστε με το πηγάιο χιούμορ της ότι θα έκλεβε έναν πίνακα του  Vincent!  Η τέχνη της είναι βαθιά προσωπική, συχνά αυτοβιογραφική, μια συνεχής συνομιλία με τη στιγμή και με τον εαυτό. Σε έναν κόσμο που τρέχει, εκείνη επιμένει ότι η τέχνη θα βρίσκει πάντα τον τρόπο να αναδύεται. Και το όνειρό της για ένα open studio, χώρο συνάντησης, θεραπείας και δημιουργίας, μοιάζει με φυσική συνέχεια αυτής της φιλοσοφίας.

συνέντευξη στη Μαρία Αλιμπέρτη

·    Πως θα περιέγραφες τον εαυτό σου ως δημιουργό πέρα από τις ταμπέλες «ζωγράφος» ή «εικαστικός»;

 

«Η αλήθεια είναι ότι δεν θα μπορούσα ποτέ να σκεφτώ καλύτερη «ταμπέλα» από αυτήν της ζωγράφου. Η λέξη για εμένα δεν ηχεί ως ταμπέλα αλλά ως τρόπος θέασης της ζωής. Δεν λειτούργησε ποτέ μέχρι τώρα περιοριστικά αλλά τουναντίον εντελώς απελευθερωτικά. Αν μη τι άλλο η ίδια η λέξη περιέχει την ίδια την ζωή οπότε θα έλεγα ότι για εμένα η ζωγραφική υπήρξε πάντα η αφετηρία όλων. Ακόμη και όταν εκφράζομαι μέσα από άλλες τέχνες, ο τρόπος που αντιλαμβάνομαι τα εκφραστικά τους μέσα, τα διαφορετικά συνθετικά τους στοιχεία, είναι οπτικός, σχηματικός – όταν παίζω πιάνο δεν απομνημονεύω νότες αλλά περισσότερο αποστάσεις και σχήματα που δημιουργούν οι κινήσεις των δακτύλων. Οι λέξεις γίνονται ταμπέλες όταν χάνουν την δυναμική τους και ίσως την ουσία τους μέσα από την αλόγιστη και άκριτη χρήση τους. Στο τέλος, αν οι ιδιότητες που μας αποδίδονται δεν μας εκφράζουν και δεν έχουν εκκίνηση τον πυρήνα της ύπαρξής μας, τότε οι λέξεις γίνονται πράγματι ταμπέλες και βαρίδια. Και πρέπει να τις αποποιούμαστε».

 

·       Ποιοι καλλιτέχνες – παλιοί ή σύγχρονοι – σε έχουν επηρεάσει βαθύτερα;

 

«Ασφαλώς τα ονόματα που μου έρχονται στο νου είναι πολλά. Επιγραμματικά θα αναφέρω τον σπουδαίο Picasso, τους Modigliani, van Gogh, Matisse, Vuillard, Soutine, Rothko, Kiefer, Tapies. Προσπαθώντας να απαντήσω όσο πιο ειλικρινά στην ερώτηση και θέλοντας να αποφασίσω ποιος από όλους αυτούς κατέχει ιδιαίτερη θέση στην καρδιά μου, έθεσα με τη σειρά μου ένα άλλο ερώτημα στον εαυτό μου: ποιανού έργο θα έκλεβες ευχαρίστως από ανάκτορο ή μουσείο ρισκάροντας τα πάντα μόνο και μόνο για να μπορείς να τον κοιτάς μέρα νύχτα μέχρι το τέλος των ημερών σου; Και η απάντηση ήρθε αβίαστα: μα του Vincent φυσικά».

 

·       Πως γεννιέται ένα έργο σου; Από εικόνα, συναίσθημα, μνήμη ή ιδέα;

 

«Από ανάγκη. Και από όλα τα παραπάνω. Αλλά κυρίως από ανάγκη. Υπάρχουν έργα που ολοκληρώθηκαν σε μερικές ώρες και άλλα που χρειάστηκαν χρόνια. Δεν έχω συγκεκριμένη ρουτίνα ή μέθοδο».

 

·       Πόσο χώρο αφήνεις στο τυχαίο και πόσο στον σχεδιασμό;

 

«Ό,τι φτιάχνω γίνεται κατά βάση χωρίς σχεδιασμό. Προτιμώ την τυχαιότητα μέσα απ’ την οποία γεννιούνται σχεδόν από μόνες τους μορφές ή σχήματα ή τοπία αφαιρετικά. Θα έλεγα, δανειζόμενη έναν ψυχολογικό όρο, ότι αγαπώ περισσότερο τον ελεύθερο συνειρμό στη δημιουργική διαδικασία. Όταν το σκέφτομαι πάρα πολύ ξέρω ότι δεν είναι κάτι που θα κρατήσω – δεν θα είναι ειλικρινές».

 

·     Πόσο προσωπική είναι η ζωγραφική σου; Υπάρχουν στοιχεία αυτοβιογραφίας στα έργα σου;

 

«Ναι φυσικά. Νομίζω ότι πάντα υπάρχουν. Ότι κι αν ζωγραφίσω είναι αυτοβιογραφικό από το πιο προφανές μέχρι το λιγότερο. Η στιγμή είναι που καταγράφεται. Και η στιγμή περιλαμβάνει τα πάντα: το χρώμα, τον καμβά, την ιδέα, το συναίσθημα, την προσπάθεια, το ατύχημα, αυτή την πινελιά και όχι την άλλη, την απόφαση, την αφαίρεση. Η τέχνη θέλει και μια εμπιστοσύνη. Να της αφεθείς κι εκείνη ξέρει πάντα πως θα σε χρησιμοποιήσει. Γι’ αυτό απαιτείται η ολοκληρωτική μας παράδοση σε αυτήν. Μέσα από αυτή την διαδικασία το αυτοβιογραφικό στοιχείο δεν γίνεται να λείπει – όπως δεν γίνεται να ζωγραφίσουμε με ξένο χέρι ας πούμε».

 

·       Πως βλέπεις τη θέση της τέχνης σήμερα, σε μια εποχή υπερπληροφόρησης και ταχύτητας;

 «Πιστεύω ότι υπάρχει στην τέχνη ένας εγγενής μηχανισμός λειτουργίας ο οποίος διέπεται από τους δικούς του νόμους. Ανεξάρτητα από οτιδήποτε συμβαίνει γύρω μας αλλά και σε απόλυτη συσχέτιση με οτιδήποτε συμβαίνει γύρω μας και μέσα μας, εκείνη θα αναδυθεί. Δεν γίνεται διαφορετικά».

 

·      Υπάρχει κάποιο όνειρο ή καλλιτεχνικός στόχος που δεν έχεις ακόμη πραγματοποιήσει;

 

«Ναι, θα ήθελα στο κοντινό μέλλον να καταφέρω να δημιουργήσω ένα open studio στο οποίο θα πραγματοποιούνται workshops και art therapy sessions σε ομαδικό αλλά και ατομικό επίπεδο».