Οι ταινίες προφητεύουν ή προειδοποιούν; Το Γ’ Παγκόσμιος Πόλεμος του Χουμάν Σεγιέντι, βραβευμένο στη Βενετία και στο Τόκιο, ανήκει σε αυτή την κατηγορία: Έργα που κοιτούν κατάματα την ανθρώπινη φύση και επιστρέφουν με μια αλήθεια που καίει.
της Μαρίας Αλιμπέρτη
Στον πυρήνα του βρίσκεται η ρήση που αποδίδεται στον Mark Twain, «η ιστορία δεν επαναλαμβάνεται, αλλά συχνά ομοιοκαταληκτεί». Γιατί οι κοινωνικές εντάσεις, οι πολιτικές κρίσεις και οι εκρήξεις βίας μπορεί να αλλάζουν μορφή, όμως τα μοτίβα τους μοιάζουν επικίνδυνα γνώριμα. Η ταινία λειτουργεί ως αλληγορία για το πόσο κακό μπορεί να προκαλέσει ένας άνθρωπος όταν βρεθεί στο όριο — και πόσο εύκολα η Ιστορία μπορεί να ξαναρχίσει να «ομοιοκαταληκτεί». Κάτι που θα πρέπει να μας απασχολεί ιδιαίτερα στις μέρες μας.
Η υπόθεση: ένας άνθρωπος στο περιθώριο, μια κοινωνία σε αποσύνθεση
Ο Σεγιέντι τοποθετεί τον ήρωά του, έναν άστεγο εργάτη, στο κέντρο ενός κινηματογραφικού συνεργείου που γυρίζει μια ταινία για τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Ο άνδρας, αόρατος για την κοινωνία, βρίσκει προσωρινή στέγη στο σκηνικό του στρατοπέδου συγκέντρωσης. Όταν η παραγωγή τον χρησιμοποιεί ως κομπάρσο, η λεπτή γραμμή ανάμεσα στην αναπαράσταση και την πραγματικότητα αρχίζει να θολώνει. Η ανάγκη του για αξιοπρέπεια, ασφάλεια και αναγνώριση μετατρέπεται σταδιακά σε οργή και αυτή σε ανεξέλεγκτη βία.
Η ταινία παρακολουθεί αυτή τη μετάβαση με χειρουργική ακρίβεια: Ένας άνθρωπος που αδικείται, πληγώνεται, δεν έχει πια τίποτα να χάσει γίνεται ικανός για τα πάντα. Το σκηνικό του πολέμου λειτουργεί ως καθρέφτης μιας σύγχρονης κοινωνίας που παράγει αποκλεισμένους, και οι αποκλεισμένοι, όταν πιεστούν, μπορούν να γίνουν οι φορείς μιας νέας καταστροφής.
Σκηνοθεσία: Μια κοινωνία που καθρεφτίζεται στο σκοτάδι της
Ο Χουμάν Σεγιέντι χτίζει την ταινία του με τρόπο που αναδεικνύει όχι μόνο την ψυχολογία του ήρωα, αλλά και τα ήθη, τις αγκυλώσεις και τις σιωπηλές βαρβαρότητες μιας κοινωνίας που προτιμά να μην κοιτάζει κατάματα τους αδύναμους. Η σκηνοθεσία του είναι αυστηρή, σχεδόν ασκητική, με εικόνες που θυμίζουν ότι η βία δεν γεννιέται ποτέ από το κενό — γεννιέται από την πληγή.
Ο άνθρωπος, όταν πληγωθεί βαθιά, όταν νιώσει ότι δεν έχει φωνή, όταν συνθλιβεί από την αδικία, μπορεί να ξυπνήσει μέσα του το «ζώο» που ζητά εκδίκηση. Ο Σεγιέντι δεν το παρουσιάζει ως ηθικό δίδαγμα, αλλά ως κοινωνικό σύμπτωμα.
Οι ερμηνείες είναι συγκλονιστικές: ωμές, βαθιά ανθρώπινες, γεμάτες από εκείνη τη σιωπηλή ένταση που προηγείται της έκρηξης. διαίτερα του πρωταγωνιστή Μόνχσεν Ταναμπάντε. Διεθνή ΜΜΕ έχουν χαρακτηρίσει την ταινία «σκοτεινό αριστούργημα», «μια από τις πιο τολμηρές πολιτικές αλληγορίες των τελευταίων ετών», «μια ιστορία που δεν μπορείς να ξεχάσεις». Η υποδοχή της στη Βενετία και στο Τόκιο επιβεβαίωσε ότι πρόκειται για έργο με παγκόσμια απήχηση.
Γιατί αξίζει να τη δεις
Το Γ’ Παγκόσμιος Πόλεμος είναι μια ταινία που δεν αφήνει τον θεατή αλώβητο. Συγκινεί, ταράζει, καίει το μέσα σου με αλήθειες που δεν θέλουμε να παραδεχτούμε. Θυμίζει ότι τα συλλογικά τραύματα προηγούμενων πολέμων δεν έχουν κλείσει πραγματικά· απλώς κοιμούνται. Και ότι ένας κύκλος αίματος μπορεί να ανοίξει ξανά, όχι από στρατούς και κυβερνήσεις, αλλά από έναν μόνο άνθρωπο που φτάνει στο σημείο μηδέν.
Αξίζει να τη δεις γιατί μιλά για εμάς — για το τι είμαστε ικανοί να κάνουμε όταν πληγωθούμε, για το πώς η Ιστορία επιστρέφει μεταμορφωμένη, για το πώς η βία βρίσκει πάντα τρόπο να ξαναγεννηθεί. Είναι μια ταινία που δεν προμηνύει τον Γ’ Παγκόσμιο Πόλεμο, προειδοποιεί για τον πόλεμο που μπορεί να ξεκινήσει μέσα στον καθένα.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου