Νέα αρχαιολογικά ευρήματα στο Άσπενδο- Μια άγνωστη αρχαία πόλη πέρα από το εμβληματικό θέατρο

Νεοανακαλυφθείς αρχαίος δρόμος που διασχίζει το κέντρο της πόλης του Άσπενδο,
 (Φωτογραφία: Koray Erdogan / Türkiye Today

 Οι ανασκαφές στην Αττάλεια φέρνουν στο φως δρόμους, αγάλματα, δημόσια κτήρια και μια ρωμαϊκή έπαυλη, αναδιαμορφώνοντας την εικόνα της αρχαίας πόλης. Για δεκαετίες, η αρχαία πόλις Άσπενδος ήταν συνώνυμο με το εντυπωσιακά καλοδιατηρημένο ρωμαϊκό του θέατρο. Ωστόσο, οι νέες ανασκαφές  αποδεικνύουν ότι η αρχαία πόλη ήταν πολύ μεγαλύτερη και πολυπλοκότερη από ό,τι πιστευόταν.

Οι αρχαιολόγοι αποκάλυψαν έναν 125 μέτρων αρχαίο δρόμο, ο οποίος συνέδεε το θέατρο με την αγορά και το γυμνάσιο, αποκαλύπτοντας σειρά καταστημάτων σε εξαιρετική κατάσταση διατήρησης. Τα ευρήματα προσφέρουν μια σπάνια εικόνα της καθημερινής ζωής στην πόλη.

 

Η μακρά καταγωγή της

Η αρχαία πόλη ήταν κτισμένη στην περιοχή της Παμφυλίας, περίπου 40 χιλιόμετρα από τη σημερινή τουρκική πόλη Αττάλεια.  Η Άσπενδος ήταν παρόχθια πόλη επί του πλωτού ποταμού Ευρυμέδοντα και απείχε περίπου 10 χιλιόμετρα από τις εκβολές του στη Μεσόγειο. Σύμφωνα με τους ιστορικούς, η ακμάζουσα πόλη ήταν αποικία Ελλήνων από το Άργος, οι οποίοι φέρεται να την ίδρυσαν περί το 1000 π.Χ..

 Κατά τον 5ο αιώνα π.Χ., η Άσπενδος αποτελούσε το σημαντικότερο κέντρο εμπορίου στη περιοχή, με μεγάλες εξαγωγές γεωργικών και κτηνοτροφικών προϊόντων. Η πόλη ήταν μάλιστα η πρώτη που έκοψε δικά της νομίσματα στην περιοχή, τους στατήρες, που χρονολογούνται στον 5ο και 4ο αιώνες π.Χ.. 

Το 333 π.Χ. την Άσπενδο κατέλαβε ο Μέγας Αλέξανδρος, ενώ το 190 π.Χ. πέρασε στην κατοχή των Ρωμαίων μετά από μεγάλη καταστροφή. Από το τέλος της Ρωμαϊκής περιόδου και στη συνέχεια, κατά τη Βυζαντινή περίοδο, η Άσπενδος έλαβε μια λατινογενή προσωνυμία καλούμενη "Πριμόπολις", λόγω του τότε ανεπτυγμένου εμπορίου της, το οποίο όμως άρχισε σταδιακά να φθίνει.

Μνημειακή πύλη, κρήνη και αγάλματα θεοτήτων

Ο Αναπληρωτής Επικεφαλής των Ανασκαφών, Τόλγκα Τζαντούρ,
εξετάζει αρχιτεκτονικά κατάλοιπα στο Άσπενδο,
 (Φωτογραφία: Koray Erdogan / Türkiye Today)

Καθώς οι ανασκαφές προχωρούν, οι αρχαιολόγοι εντόπισαν μια άγνωστη μνημειακή πύλη που συνδέεται με μια μεγάλη κρήνη, καθώς και σημαντικά γλυπτά που μαρτυρούν τον πλούτο και την καλλιτεχνική άνθηση της πόλης.

Μεταξύ των ευρημάτων ξεχωρίζει ένα άγαλμα του Ερμή, υψηλής τεχνικής, καθώς και θραύσματα που αποδίδονται σε Αφροδίτη, Έρωτα, Άρτεμη και Νέμεση. Τα γλυπτά αυτά πιθανότατα κοσμούσαν δημόσια κτήρια ή τελετουργικούς χώρους. 

Εξαιρετική διατήρηση λόγω ξαφνικής εγκατάλειψης

Ένα από τα πιο εντυπωσιακά στοιχεία είναι η εξαιρετική διατήρηση των κτηρίων. Σύμφωνα με τους αρχαιολόγους, το Άσπενδο εγκαταλείφθηκε απότομα στα τέλη του 5ου αιώνα μ.Χ., γεγονός που εξηγεί γιατί πολλά κτήρια σώζονται μέχρι και σε δεύτερο ή τρίτο όροφο. Ανάμεσα στα ευρήματα περιλαμβάνεται και ένας αρτοποιός 1.800 ετών, που διατηρείται σχεδόν ακέραιος.

Ρωμαϊκή έπαυλη με μωσαϊκά και τοιχογραφίες

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η ανακάλυψη μιας ρωμαϊκής έπαυλης πολλών ορόφων, κοντά στο γυμνάσιο. Η έπαυλη διαθέτει εκτεταμένα μωσαϊκά δάπεδα και τοιχογραφίες, ενώ τμήματά της σώζονται μέχρι τον τρίτο όροφο. Η επίσημη παρουσίασή της αναμένεται σύντομα.

Περίπου 1.800 ετών αρτοποιείο που αποκαλύφθηκε
κατά μήκος ενός νεοανακαλυφθέντος δρόμου στο Άσπενδο, 
(Φωτογραφία: Koray Erdogan / Türkiye Today)

Προς μια νέα εμπειρία επίσκεψης

Παράλληλα, οι αρχαιολόγοι εργάζονται για την ανάδειξη μιας νέας δημόσιας πλατείας, όπου οι κίονες παραμένουν σχεδόν στη θέση τους. Στόχος είναι οι επισκέπτες να μπορούν να περπατούν ανάμεσα στα σωζόμενα κτήρια και να βιώνουν τον χώρο όπως ήταν στην αρχαιότητα.

Όπως σημειώνει ο αναπληρωτής επικεφαλής των ανασκαφών, Τόλγκα Τζαντούρ, το Άσπενδο «δεν θα ορίζεται πλέον μόνο από το θέατρό του, αλλά από ένα πλήρες αστικό τοπίο που αναδύεται ξανά στο φως». 

ΠΗΓΕΣ https://www.turkiyetoday.com/

Νεώτερον Εγκυκλοπαιδικόν Λεξικόν Ηλίου"  τόμος 5ος, σελίδα 791 

https://www.adiyamanli.org/aspendos.html