Μια νέα αρχαιολογική μελέτη ρίχνει φως στην άγνωστη πρώιμη φάση της οικοδόμησης των Σάρδεων, αποκαλύπτοντας ότι οι εντυπωσιακές αναβαθμίδες της πόλης δημιουργήθηκαν ήδη από την εποχή του βασιλιά Αλυάττη, πολύ πριν ο Κροίσος γίνει σύμβολο πλούτου και ισχύος. Τα ευρήματα ανατρέπουν την παραδοσιακή εικόνα ότι η πόλη απέκτησε μνημειακό χαρακτήρα μόνο κατά την περίοδο του Κροίσου.
Ήταν η πρωτεύουσα του βασιλείου της Λυδίας, κοντά στη Σμύρνη, ενός αυτόχθονα ανατολιακού λαού της Μικράς Ασίας. Ωστόσο, είχαν ισχυρές ελληνικές επιρροές, στενές επαφές με τις ελληνικές πόλεις της Ιωνίας και αργότερα εντάχθηκαν σε ελληνιστικά βασίλεια.
Ελληνικές επιρροές και σχέσεις
Παρότι δεν ήταν ελληνική πόλη, οι Σάρδεις είχαν: Στενές επαφές με τις ελληνικές πόλεις της Ιωνίας, Μίλητος, Έφεσος, Σμύρνη, Κολοφών κ.ά. Οι Λυδοί και οι Ίωνες είχαν εμπορικές, πολιτισμικές και στρατιωτικές σχέσεις.
Ελληνική παρουσία μετά τον Μέγα Αλέξανδρο
Μετά το 334 π.Χ., οι Σάρδεις πέρασαν στους Μακεδόνες, στα ελληνιστικά βασίλεια (Σελευκίδες, Περγαμηνοί) και στ συνέχεια στη ρωμαϊκή αυτοκρατορία. Τότε η πόλη απέκτησε ισχυρό ελληνιστικό χαρακτήρα, αλλά η προέλευσή της δεν ήταν ελληνική. Στους ελληνιστικούς και ρωμαϊκούς χρόνους χτίστηκε το μεγαλοπρεπές Ιερό της Αρτέμιδος, ένα από τα μεγαλύτερα της Μικράς Ασίας.
Οι αναβαθμίδες των Σάρδεων
Σύμφωνα με τη μελέτη της Γκιουζίν Ερέν, που δημοσιεύθηκε στο Arkeoloji Dergisi, οι αναβαθμίδες ηλικίας 2.600 ετών κατασκευάστηκαν στα τέλη του 7ου και στις αρχές του 6ου αιώνα π.Χ., επί βασιλείας Αλυάττη, πατέρα του Κροίσου. Η έρευνα δείχνει ότι η πόλη είχε ήδη αναπτύξει ένα οργανωμένο αρχιτεκτονικό πρόγραμμα, το οποίο προετοίμασε το έδαφος για τις αργότερες μνημειακές πλατφόρμες που συνδέονται με τον Κροίσο. Οι Σάρδεις δεν έγιναν ξαφνικά μια λαμπρή βασιλική πόλη. Αντίθετα, η διαδικασία ήταν σταδιακή και ξεκίνησε μια γενιά νωρίτερα.
Πώς οι Λυδοί μετέτρεψαν μια απόκρημνη πλαγιά σε βασιλικό τοπίο
Η πόλη ήταν χτισμένη σε δύσβατο έδαφος, με απότομες πλαγιές και λόφους. Οι Λυδοί αρχιτέκτονες όμως δεν απέφυγαν το ανάγλυφο· το αξιοποίησαν.
Έκοψαν το φυσικό βράχο, δημιούργησαν επίπεδες επιφάνειες και διαμόρφωσαν αναβαθμίδες που οργάνωναν τον χώρο και καθόριζαν την κίνηση και τη θέαση μέσα στην πόλη.Η μελέτη εντοπίζει συστήματα αναβαθμίδων σε καίρια σημεία. Οι αναβαθμίδες δεν ήταν απλοί τοίχοι αντιστήριξης. Η επανάληψη του σχεδιασμού τους δείχνει μια ευρύτερη αστική στρατηγική.
Η τεχνική: Βασιλική μηχανική και όχι πρόχειρη κατασκευή
Οι αναβαθμίδες ήταν αποτέλεσμα ακριβούς μηχανικής: λαξεύονταν απευθείας στο φυσικό βράχο, οι πίσω πλευρές τους ακουμπούσαν σε κάθετες τομές του εδάφους, οι μπροστινές τοποθετούνταν σε θεμελιακές τάφρους, χρησιμοποιούνταν λαξευμένοι ασβεστόλιθοι και ψαμμίτες σε ορισμένα σημεία υπήρχαν μολύβδινοι σύνδεσμοι, οι τοίχοι είχαν ελαφρές κλίσεις για σταθερότητα.
Η αυστηρή ευθυγράμμιση των τοίχων, ακόμη και σε δύσκολες πλαγιές, δείχνει μετρήσεις, εξειδικευμένο εργατικό δυναμικό και κεντρικό σχεδιασμό.
Η αρχιτεκτονική των Σάρδεων ανάμεσα σε Ανατολή και Αιγαίο
Οι αναβαθμίδες αντανακλούν τη γεωπολιτική θέση της Λυδίας ανάμεσα στην Ανατολία, το Αιγαίο και την Εγγύς Ανατολή. Η Ερέν συγκρίνει τις Σάρδεις με ασσυριακές και συρο-ανατολικές βασιλικές πλατφόρμες, φρυγικές ακροπόλεις και ιωνικά ιερά. Ωστόσο, το λυδικό σύστημα ήταν μοναδικό: αντί για τεράστιες επιχώσεις, οι Λυδοί ενσωμάτωναν το φυσικό τοπίο, δημιουργώντας μια «σκαλωτή» βασιλική πόλη.
Από τον Αλυάττη στον Κροίσο: Η συνέχεια της βασιλικής αρχιτεκτονικής
Οι αναβαθμίδες παρέμειναν σε χρήση μέχρι την περσική κατάκτηση των Σάρδεων το 547/6 π.Χ. Σε ορισμένα σημεία τροποποιήθηκαν ή ενσωματώθηκαν στις μεγάλες πλατφόρμες της εποχής του Κροίσου.
Το κρίσιμο συμπέρασμα της μελέτης:
Η μνημειακή αρχιτεκτονική των Σάρδεων δεν ξεκίνησε με τον Κροίσο. Ήταν ήδη ώριμη από την εποχή του Αλυάττη. Οι αναβαθμίδες αποτελούν το αρχιτεκτονικό «γέφυρο» ανάμεσα σε μια άγρια πλαγιά και την επιβλητική βασιλική πόλη που θαύμασαν οι αρχαίοι.
Πηγές: anatolianarcheology.net,
mused.com/,
www.ime.gr/
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου