Στην αρχαία πόλη της Σίλλυον, ένα υπαίθριο ιερό λαξευμένο στο φυσικό βράχο έρχεται να εμπλουτίσει την εικόνα που έχουμε για τη θρησκευτική ζωή της Παμφυλίας. Το Ιερό Β, αφιερωμένο στον ανατολιακό θεό της Σελήνης Μην, αποτελεί μια σπάνια περίπτωση λατρευτικού χώρου όπου η φύση, η τοπογραφία και η πίστη συνυπάρχουν σε μια ενιαία, αδιαχώριστη εμπειρία. Η ανακάλυψη, που τεκμηριώθηκε από την ανασκαφική ομάδα του Πανεπιστημίου Παμούκκαλε, προσφέρει νέα στοιχεία για τη λατρεία και τις τοπικές παραδόσεις που διαμόρφωσαν την ταυτότητα της Σίλλυον επί αιώνες.
Το Σίλλυον εξελληνίστηκε μετά τον 5ο–4ο αιώνα π.Χ., οι κάτοικοι χρησιμοποιούσαν την ελληνική γλώσσα - έχουν βρεθεί επιγραφές και νομίσματα-υιοθετήθηκαν ελληνικοί θεσμοί. Η πόλη εντάχθηκε στον ελληνιστικό κόσμο μετά τον Αλέξανδρο, απέκτησε ελληνική αστική οργάνωση και λατρείες που συνδυάζουν τοπικά και ελληνικά στοιχεία. Κατά την Ελληνιστική και ρωμαϊκή περίοδο η πόλη Σίλλυον λειτουργεί ουσιαστικά ως εξελληνισμένη πόλη της Παμφυλίας, με ελληνική δημόσια ζωή, ελληνική παιδεία και ελληνική αρχιτεκτονική.
Ένα υπαίθριο ιερό διαμορφωμένο από τον ίδιο τον βράχο
Το Ιερό Β βρίσκεται στο βορειοδυτικό τμήμα της πόλης Σίλλυον, που σήμερα ανήκει στον δήμο Σερικ της Αττάλειας. Το ιερός εντοπίστηκε περίπου 150 μέτρα βόρεια του αρχαίου σταδίου. Δεν πρόκειται για ναό με κίονες ή μνημειακή αρχιτεκτονική. Αντίθετα, ο χώρος ορίζεται από δύο παράλληλους φυσικούς βραχώδεις σχηματισμούς, ανάμεσα στους οποίους δημιουργούνται στενά περάσματα. Η ίδια η μορφολογία του τοπίου φαίνεται πως καθόριζε τη λατρευτική κίνηση, μετατρέποντας τη διέλευση μέσα από τον βράχο σε τελετουργική πράξη.
Το σημαντικότερο εύρημα είναι μια τετράστιχη ελληνική επιγραφή χαραγμένη στον τοίχο κοντά στην είσοδο. Η επιγραφή κατονομάζει τον χώρο ως ιερό αφιερωμένο στον θεό Μην, έναν από τους πιο διαδεδομένους ανατολιακούς θεούς κατά τη ρωμαϊκή περίοδο. Η επιγραφή επιβεβαιώνει ότι η λατρεία του Μην είχε ιδιαίτερη σημασία για τη Σίλλυον και ότι ο χώρος λειτουργούσε ως επίσημο σημείο λατρείας.
Η συνέχεια των τοπικών παραδόσεων μέσα στον χρόνο
Αρχαιολογικές ενδείξεις δείχνουν ότι ο χώρος μπορεί να χρησιμοποιούνταν ήδη από τον 8ο αιώνα π.Χ. έως και την αυτοκρατορική ρωμαϊκή περίοδο. Αυτή η μεγάλη διάρκεια χρήσης καθιστά το ιερό πολύτιμο για την κατανόηση της συνέχειας των τοπικών θρησκευτικών παραδόσεων και του τρόπου με τον οποίο αυτές ενσωματώθηκαν αργότερα στο ελληνορωμαϊκό θρησκευτικό πλαίσιο.
Ο Μην, θεότητα συνδεδεμένη με τη σελήνη και συχνά απεικονιζόμενος με ημισέληνο στους ώμους, ήταν ιδιαίτερα δημοφιλής στη Μικρά Ασία. Στη πόλη Σίλλυον, η παρουσία του επιβεβαιώνεται από επιγραφές, νομίσματα και αρχιτεκτονικά κατάλοιπα, γεγονός που δείχνει ότι η λατρεία του είχε βαθιές ρίζες στην τοπική κοινωνία.
Η Σίλλυον και το ιερό της: μια νέα διάσταση της πόλης
Χτισμένη σε απότομο βραχώδες ύψωμα, η Σίλλυον ήταν μία από τις σημαντικές πόλεις της Παμφυλίας, γνωστή για την οχυρωματική της ισχύ. Αρχαίες πηγές αναφέρουν ότι ακόμη και ο Μέγας Αλέξανδρος δεν κατάφερε να την καταλάβει. Τα μνημεία της – το πραιτώριο, το στάδιο, οι οχυρώσεις – μαρτυρούν την πολιτική και στρατιωτική της δύναμη.
Το Ιερό Β, όμως, προσθέτει μια πιο ήσυχη, αλλά εξίσου αποκαλυπτική πτυχή: τον κόσμο της καθημερινής λατρείας, των προσφορών και της επαφής με το θείο μέσα από το φυσικό τοπίο. Στη Σίλλυον, το ιερό δεν ήταν πάντα κλειστό μέσα σε τοίχους. Μπορούσε να βρίσκεται κάτω από τον ανοιχτό ουρανό, ανάμεσα σε δύο βράχους, σημαδεμένο από λίγες γραμμές ελληνικής γραφής και από αιώνες τελετουργικής μνήμης.
Πηγές: anatolianarcheology.net , britannica.com,academia.edu
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου