Ένα συνέδριο που επανεξετάζει την εξορία μέσα από το πρίσμα της νησιωτικότητας

Το επιστημονικό συνέδριο «πλήρεις δ' αἱ νῆσοι φυγάδων: Εξορία, φυγή και εκτοπισμός στα νησιά του Αιγαίου» συνδιοργανώνεται από το Μορφωτικό Ίδρυμα της Εθνικής Τράπεζας, το Ινστιτούτο Ιστορικών Ερευνών του Εθνικού Ιδρύματος Ερευνών και την Εφορεία Αρχαιοτήτων Κυκλάδων, με την υποστήριξη του Πανεπιστημίου Αιγαίου. Η διοργάνωση θα πραγματοποιηθεί 18–20 Σεπτεμβρίου 2026, στην Ερμούπολη Σύρου, στους χώρους του Πανεπιστημίου Αιγαίου και του Πνευματικού Κέντρου Δήμου Σύρου (Αίθουσα «Αλέκος Παναγούλης»).

Η εξορία ως ιστορικό φαινόμενο: από την απομόνωση στη συνδεσιμότητα

Στόχος του συνεδρίου είναι να αναδείξει, μέσα από διεπιστημονικές προσεγγίσεις (ιστορία, ανθρωπολογία, αρχαιολογία, αρχιτεκτονική, μουσικολογία), τις πολλαπλές όψεις της εξορίας και του εκτοπισμού στα νησιά του Αιγαίου.

Οι εισηγήσεις εξετάζουν:

• τις ομοιότητες και διαφορές στη χρήση των νησιών ως τόπων απομόνωσης,
• τις τεχνικές πολιτικού και πληθυσμιακού ελέγχου,
• τις ιστορικές μεταβολές στη λειτουργία της εξορίας,
• τη διαλεκτική σχέση απομόνωσης και συνδεσιμότητας του αρχιπελάγους.

Η προσέγγιση υπερβαίνει τις συμβατικές περιοδολογήσεις, φωτίζοντας το Αιγαίο ως χώρο όπου η γεωγραφία, η πολιτική και η κοινωνική ιστορία συνυφαίνονται.

Γυάρος: μια μελέτη περίπτωσης

Το συνέδριο ολοκληρώνεται με ειδικό πάνελ αφιερωμένο στη Γυάρο, έναν από τους πιο εμβληματικούς τόπους εξορίας του 20ού αιώνα. Μετά το πάνελ θα πραγματοποιηθεί εκδρομή και ξενάγηση στο νησί, προσφέροντας στους συμμετέχοντες μια βιωματική προσέγγιση της ιστορικής μνήμης.

Παράλληλη δράση: «Περπατώντας εκτός τόπου»

Από Πέμπτη 17/9 (19:00) έως Σάββατο 19/9, θα πραγματοποιηθεί η δράση «Περπατώντας εκτός τόπου», στο πλαίσιο του προγράμματος «Γυάρος–Σύρος. Συναισθήματα πολιτικής, οικονομικής, κλιματικής εξορίας» των Ντάνα Παπαχρήστου και Γιώργου Σαμαντά. Η συμμετοχή είναι ελεύθερη, με χρήση barcode διαθέσιμου στον χώρο του συνεδρίου. Τους εισαγωγικούς ήχους των συνεδριών επιμελείται ο Φάνης Μαραγκός.