Ένα συνέδριο που επανεξετάζει την εξορία μέσα από το πρίσμα της νησιωτικότητας

Το επιστημονικό συνέδριο «πλήρεις δ' αἱ νῆσοι φυγάδων: Εξορία, φυγή και εκτοπισμός στα νησιά του Αιγαίου» συνδιοργανώνεται από το Μορφωτικό Ίδρυμα της Εθνικής Τράπεζας, το Ινστιτούτο Ιστορικών Ερευνών του Εθνικού Ιδρύματος Ερευνών και την Εφορεία Αρχαιοτήτων Κυκλάδων, με την υποστήριξη του Πανεπιστημίου Αιγαίου. Η διοργάνωση θα πραγματοποιηθεί 18–20 Σεπτεμβρίου 2026, στην Ερμούπολη Σύρου, στους χώρους του Πανεπιστημίου Αιγαίου και του Πνευματικού Κέντρου Δήμου Σύρου (Αίθουσα «Αλέκος Παναγούλης»).

Η εξορία ως ιστορικό φαινόμενο: από την απομόνωση στη συνδεσιμότητα

Στόχος του συνεδρίου είναι να αναδείξει, μέσα από διεπιστημονικές προσεγγίσεις (ιστορία, ανθρωπολογία, αρχαιολογία, αρχιτεκτονική, μουσικολογία), τις πολλαπλές όψεις της εξορίας και του εκτοπισμού στα νησιά του Αιγαίου.

Οι εισηγήσεις εξετάζουν:

• τις ομοιότητες και διαφορές στη χρήση των νησιών ως τόπων απομόνωσης,
• τις τεχνικές πολιτικού και πληθυσμιακού ελέγχου,
• τις ιστορικές μεταβολές στη λειτουργία της εξορίας,
• τη διαλεκτική σχέση απομόνωσης και συνδεσιμότητας του αρχιπελάγους.

Η προσέγγιση υπερβαίνει τις συμβατικές περιοδολογήσεις, φωτίζοντας το Αιγαίο ως χώρο όπου η γεωγραφία, η πολιτική και η κοινωνική ιστορία συνυφαίνονται.

Γυάρος: μια μελέτη περίπτωσης

Το συνέδριο ολοκληρώνεται με ειδικό πάνελ αφιερωμένο στη Γυάρο, έναν από τους πιο εμβληματικούς τόπους εξορίας του 20ού αιώνα. Μετά το πάνελ θα πραγματοποιηθεί εκδρομή και ξενάγηση στο νησί, προσφέροντας στους συμμετέχοντες μια βιωματική προσέγγιση της ιστορικής μνήμης.

Παράλληλη δράση: «Περπατώντας εκτός τόπου»

Από Πέμπτη 17/9 (19:00) έως Σάββατο 19/9, θα πραγματοποιηθεί η δράση «Περπατώντας εκτός τόπου», στο πλαίσιο του προγράμματος «Γυάρος–Σύρος. Συναισθήματα πολιτικής, οικονομικής, κλιματικής εξορίας» των Ντάνα Παπαχρήστου και Γιώργου Σαμαντά. Η συμμετοχή είναι ελεύθερη, με χρήση barcode διαθέσιμου στον χώρο του συνεδρίου. Τους εισαγωγικούς ήχους των συνεδριών επιμελείται ο Φάνης Μαραγκός.

Η Αθήνα αναζητά τη μνήμη της: Προς τη δημιουργία Μουσείου Εθνικής Αντίστασης

Στην Αθήνα περπατάς πάνω στην ιστορία πολλές φορές χωρίς να το ξέρεις. Δρόμοι μοιάζουν ήσυχοι, αλλά κάτω από το τσιμέντο τους πάλλονται μνήμες, φωνές, σκιές ανθρώπων που αντιστάθηκαν όταν όλα έμοιαζαν χαμένα. Κι όμως, παρά το βάρος της, δεν απέκτησε ποτέ έναν χώρο  Εθνικής Αντίστασης που αυτή η μνήμη να στεγάζεται, να φωτίζεται, να συνομιλεί με το σήμερα. Τώρα, ένα νέο εγχείρημα έρχεται να αλλάξει αυτή τη σιωπή.φωτογραφίες, εκ΄τελεση 

Τη δημιουργία Μουσείου Εθνικής Αντίστασης στην Αθήνα προανήγγειλε ο δήμαρχος Αθηναίων Χάρης Δούκας, χαρακτηρίζοντας το έργο «απόλυτη προτεραιότητα» για την πρωτεύουσα. Η ανακοίνωση έρχεται σε μια περίοδο που ο δημόσιος διάλογος γύρω από τη μνήμη της Κατοχής και τις ιστορικές διεκδικήσεις της χώρας βρίσκεται σε ένταση.

«Η Αθήνα πρέπει να αποκτήσει επιτέλους ένα Μουσείο Εθνικής Αντίστασης. Θα στηρίξω με όλες μου τις δυνάμεις αυτή την πρωτοβουλία», δήλωσε ο δήμαρχος, ανακοινώνοντας τη συγκρότηση ομάδας εργασίας με εξειδικευμένους επιστήμονες. Παράλληλα, εξέφρασε την εκτίμηση ότι ο πρόεδρος της Βουλής θα στηρίξει την προσπάθεια για την εξεύρεση χώρου και χρηματοδότησης.

Η συνάντηση που άνοιξε ξανά το νήμα της ιστορίας

Οι δηλώσεις έγιναν στο πλαίσιο συνάντησης του δημάρχου με τον πρόεδρο της Νέας Αριστεράς Αλέξη Χαρίτση και τον ιστορικό Μενέλαο Χαραλαμπίδη.

Η συζήτηση επικεντρώθηκε στην ανάγκη ίδρυσης του μουσείου, ειδικά μετά τις πρόσφατες αποκαλύψεις φωτογραφιών από την εκτέλεση των 200 κομμουνιστών στο Σκοπευτήριο της Καισαριανής το 1944 — ένα γεγονός-σύμβολο της Αντίστασης.

Ο Χάρης Δούκας υπογράμμισε:«Το χρωστάμε στην προηγούμενη γενιά, αλλά το οφείλουμε και στη νέα. Πρέπει να ξέρει τη σύγχρονη ιστορία μας». Από την πλευρά του, ο Αλέξης Χαρίτσης υπενθύμισε ότι η προσπάθεια είχε ξεκινήσει το 2018 από το Ίδρυμα της Βουλής, σημειώνοντας πως είναι η κατάλληλη στιγμή να συνεχιστεί και να ολοκληρωθεί.

Ένας χώρος μνήμης, έρευνας και τεκμηρίωσης

Το μουσείο θα λειτουργήσει  ως “πολυεργαλείο” για την ιστορική γνώση. Ο ιστορικός Μενέλαος Χαραλαμπίδης ανέδειξε τη διττή αποστολή που θα μπορούσε να έχει το μουσείο: να λειτουργήσει ως χώρος μνήμης και εκπαίδευσης, αλλά και ως φορέας επιστημονικής τεκμηρίωσης.

Όπως τόνισε ο ίδιος «Το Μουσείο Εθνικής Αντίστασης μπορεί να τεκμηριώσει επιστημονικά τις ανθρώπινες απώλειες και τις υλικές καταστροφές του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, δίνοντας στέρεα επιχειρήματα σε κάθε νομική, οικονομική ή πολιτική διεκδίκηση της Ελλάδας».

Γιατί η Αθήνα χρειάζεται αυτό το μουσείο τώρα

Η πρωτοβουλία φιλοδοξεί να καλύψει ένα διαχρονικό κενό: η πρωτεύουσα δεν διαθέτει έναν ενιαίο, σύγχρονο χώρο αφιερωμένο στην Κατοχή και την Αντίσταση, παρά το γεγονός ότι η πόλη υπήρξε κεντρικό πεδίο γεγονότων, μαχών, εκτελέσεων και αντιστασιακών δικτύων.

Σε μια εποχή που η ιστορική μνήμη συχνά αμφισβητείται ή εργαλειοποιείται, η δημιουργία ενός τέτοιου μουσείου αποκτά ιδιαίτερη σημασία για την εκπαίδευση, τη δημοκρατική συνείδηση και τον δημόσιο διάλογο.

Τα επόμενα βήματα

Το προσεχές διάστημα αναμένεται να  αρχίσουν οι διαδικασίες για:

• εντοπισμό κατάλληλου χώρου

• εξασφάλιση χρηματοδότησης

• συγκρότηση επιστημονικής ομάδας

• διαμόρφωση μουσειολογικής πρότασης

Στόχος είναι το εγχείρημα να περάσει από τις εξαγγελίες στην υλοποίηση και να αποκτήσει η Αθήνα έναν χώρο αντάξιο της ιστορίας της.

πηγη: https://govnews.gr/

Ο «Λουκής Λάρας» - μουσική αφήγηση για τη Σφαγή της Χίου στο Θέατρο Ολύμπια

Η συγκλονιστική ιστορία του Λουκή Λάρα, όπως την κατέγραψε ο Δημήτριος Βικέλας στην εμβληματική νουβέλα του, επιστρέφει στο προσκήνιο μέσα από μια νέα μουσική αφήγηση που θα παρουσιαστεί την Παρασκευή 27 Φεβρουαρίου 2026 στο Θέατρο Ολύμπια «Μαρία Κάλλας». Η προπώληση έχει ήδη ξεκινήσει και το κοινό καλείται να ζήσει μια εμπειρία που συνδυάζει λόγο, μουσική και ιστορική μνήμη.

Η Σφαγή της Χίου μέσα από τη φωνή ενός επιζώντα

Το έργο του Βικέλα, γραμμένο το 1879 και βασισμένο στην αληθινή μαρτυρία του Χιώτη Λουκά Ζίφου, μας μεταφέρει στο 1822, τη χρονιά της Μεγάλης Καταστροφής. Ο νεαρός Λουκής επιστρέφει με τον πατέρα του στη Χίο για να γλιτώσουν από τις επιθέσεις στη Μικρά Ασία, όμως βρίσκονται στο επίκεντρο μιας από τις πιο σκοτεινές στιγμές της Ελληνικής Επανάστασης. Η ολοκληρωτική καταστροφή του νησιού, οι σφαγές, οι απαγωγές και η απελπισμένη προσπάθεια διαφυγής της οικογένειας συνθέτουν μια αφήγηση που παραμένει βαθιά ανθρώπινη και διαχρονική.

Μια νέα μουσική γλώσσα για μια παλιά ιστορία

Ο συνθέτης Λευτέρης Βενιάδης μετατρέπει την ιστορία σε μουσική εμπειρία, δημιουργώντας ένα πρωτότυπο έργο για αντρική φωνή, βιολοντσέλο και ηθοποιό. Ο Κώστας Μπερικόπουλος, ο λυρικός τραγουδιστής Νίκος Ζιάζιαρης και ο σολίστας Αλέξανδρος Μποτίνης ενσαρκώνουν τον Λουκή Λάρα σε τρεις διαφορετικές εκφάνσεις του, υφαίνοντας μια ενιαία αφήγηση που κινείται ανάμεσα στη μνήμη, την τραγωδία και την ελπίδα.

Ο Βενιάδης, με καταγωγή από τη Χίο, αντλεί από τις προσωπικές του μνήμες και τιςαφηγήσεις των παλιών του νησιού για να δημιουργήσει μια νέα μουσική δραματουργία. Στόχος του είναι μια ενιαία μουσική γλώσσα που συνδυάζει ήχους, ηχοχρώματα και λόγο, οδηγώντας σε μια καθαρή και συγκινητική εξιστόρηση. Όπως σημειώνει ο ίδιος, το σύγχρονο μουσικό θέατρο μπορεί να ανοίξει νέους δρόμους πολυπλοκότητας, όπου η συγκίνηση γίνεται αφετηρία για βαθύτερο προβληματισμό.

Ένα έργο που ενώνει παρελθόν και παρόν

Η μουσική αφήγηση του «Λουκή Λάρα» δεν είναι απλώς μια καλλιτεχνική πρόταση, αλλά μια γέφυρα ανάμεσα στην ιστορική μνήμη και τη σύγχρονη καλλιτεχνική δημιουργία. Με σεβασμό στο πρωτότυπο κείμενο και με νέα αισθητική ματιά, το έργο











επιχειρεί να φέρει στο σήμερα μια ιστορία που εξακολουθεί να συγκινεί και να διδάσκει.

Αναστήλωση της Ιστορικής Οικίας του Συνταγματάρχη Δαβάκη στην Καλλιθέα – Ομόφωνη απόφαση του Δημοτικού Συμβουλίου

Με ομόφωνη απόφαση, το Δημοτικό Συμβούλιο Καλλιθέας ενέκρινε την Προγραμματική Σύμβαση με το Υπουργείο Εθνικής Άμυνας για την αναστήλωση της Ιστορικής Οικίας του Συνταγματάρχη Κωνσταντίνου Δαβάκη, στην οδό Δαβάκη 41. Το έργο σηματοδοτεί μια σημαντική πρωτοβουλία για τη διατήρηση της ιστορικής μνήμης και την ανάδειξη της εθνικής κληρονομιάς.

Ο Δαβάκης και το Έπος του 1940

Ο Συνταγματάρχης Κωνσταντίνος Δαβάκης υπήρξε εμβληματική μορφή της ελληνικής στρατιωτικής ιστορίας. Ως επικεφαλής του Αποσπάσματος Πίνδου, κατάφερε να αναχαιτίσει τις επίλεκτες ιταλικές δυνάμεις, συμβάλλοντας καθοριστικά στην πρώτη νίκη των Συμμάχων κατά του Άξονα. Η δράση του αποτελεί σημείο αναφοράς για το Έπος του 1940 και την αντίσταση του ελληνικού λαού.

Ανάληψη του έργου από το Υπουργείο Εθνικής Άμυνας

Το Υπουργείο Εθνικής Άμυνας θα χρηματοδοτήσει εξ ολοκλήρου τις εργασίες αναστήλωσης, οι οποίες θα πραγματοποιηθούν υπό την εποπτεία κοινής επιτροπής παρακολούθησης. Η συνεργασία με τον Δήμο Καλλιθέας ενισχύει τη διασύνδεση της τοπικής αυτοδιοίκησης με την εθνική στρατηγική για την ανάδειξη ιστορικών μνημείων.

Από διατηρητέο κτίριο σε Μουσείο

Η οικία του Συνταγματάρχη Δαβάκη έχει χαρακτηριστεί διατηρητέο κτίριο από το 1999 και αποτελεί δημοτική ιδιοκτησία από το 2016. Με την ολοκλήρωση της αναστήλωσης, προβλέπεται η αξιοποίησή της ως Μουσείο, αφιερωμένο στη ζωή και τη δράση του Δαβάκη, αλλά και στην ευρύτερη ιστορική περίοδο του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου.

Επένδυση στην Ιστορική Μνήμη

Η πρωτοβουλία δεν αποτελεί απλώς ένα ιστορικό χρέος προς το παρελθόν, αλλά μια ουσιαστική επένδυση για το μέλλον. Η αναστήλωση της οικίας του Δαβάκη ενισχύει την ιστορική συνείδηση, προσφέρει εκπαιδευτικές δυνατότητες και δημιουργεί έναν χώρο πολιτιστικής αναφοράς για τις επόμενες γενιές.

Η Ιστορική Μνήμη κατοικεί ακόμη εδώ: Στο σπίτι του Μεταξά

Το ξέρατε εσείς ότι ο Μεταξάς υποδέχθηκε τον Ιταλό πρέσβη Γκράτσι την 28η Οκτωβρίου από την πίσω πόρτα, αυτή που χρησιμοποιούμε λόγω αρθριτικών; Ότι ο υπουργός Τραυλός είχε ενημερωθεί λανθασμένα από τον φρουρό ότι τον ζητά ο Γάλλος πρέσβης;

της Μαρίας Αλιμπέρτη

Τα dessous της 28ης Οκτωβρίου

Τα άγνωστα παρασκήνια της Ιστορίας τα έμαθα επισκεπτόμενη την κατοικία του Ιωάννη Μεταξά στην Κηφισιά, που άνοιξε σήμερα η απόγονός του Ιωάννα Φωκά για το κοινό με,σπίτι αφορμή την εθνική επέτειο. Εκείνη την ημέρα, ο Μεταξάς απάντησε στον Εμμανουέλ Γκράτσι «Λοιπόν, έχουμε πόλεμο» στα γαλλικά, και ο ελληνικός λαός βροντοφώναξε ένα μεγάλο «Όχι» στον κατακτητή.

Το σπίτι με το κόκκινο χρώμα και η επιστολή του πολέμου

Στο όμορφο κτίριο με το έντονο κόκκινο χρώμα,στο οποίο διαδραματίστηκε ένα σημαντικό κεφάλαιο της νεότερης ιστορίας, άκουσα την αφήγηση για το  επεισόδιο της επίδοσης της ιταλικής επιστολής, με την οποία ζητούσαν να προχωρήσουν τα στρατεύματά τους από τα ελληνικά εδάφη — και τα παραλείπουν.

Με βάση το βιβλίο του Ιταλού πρεσβευτή Γκράτσι «Η αρχή του τέλους», ο Μεταξάς κατά την ανάγνωση της επιστολής δάκρυσε, ενώ ακολούθησε συζήτηση και άρνηση αποδοχής του αιτήματος,πουέχει μείνει στην συλλογική μνήμη ως το μεγάλο ΟΧΙ.

Το υπουργικό συμβούλιο και το διάγγελμα της επιστράτευσης

Με τη βοήθεια οπτικών ντοκουμέντων από στο σάιτ που έχει δημιουργηθεί για τη ζωή και το έργο του Ιωάννη Μεταξά, ο κ. Γιάννης Παπαδήμος εξήγησε ότι ακολούθησε υπουργικό συμβούλιο τα ξημερώματα, στο οποίο υπεγράφη το διάγγελμα του πολέμου και της επιστράτευσης. Πρώτος υπέγραψε ο Μεταξάς και έδωσε την ευκαιρία στους υπουργούς του εάν θέλουνναυπογράψουν.

Στο ιστολόγιο ioannismetaxas.gr, ο επισκέπτης μπορεί να βρει πλούτο πληροφοριών, βασισμένων στην τετράτομη έκδοση για τον Ιωάννη Μεταξά, η οποία στηρίχθηκε στα ημερολόγιά του. Αξίζει να σημειωθεί ότι τα ημερολόγιά του είχαν βρεθεί από την κόρη του, η οποία τα είχε θάψει κατά την Κατοχή για να μην τα καταστρέψουν οι κατακτητές.

Η ΕΟΝ μέσα από προσωπικές αφηγήσεις

Ο κ. Παπαδήμος μοιράστηκε πολλές ιστορίες για την ΕΟΝ, που ιδρύθηκε το 1938 — ιστορίες που είχε ακούσει από τη μητέρα του, η οποία ήταν μέλος. Οργανώθηκε μαζί με άλλα μέλη, προσέφεραν βοήθεια και συμμετείχαν στην αντίσταση, μεταφέροντας πολλές φορές μηνύματα στον κόρφο της, που σε κάποιες περιπτώσεις χρειάστηκε να τα καταπιεί.

Μετά τον τορπιλισμό της Έλλης,η ελληνική κυβέρνηση απέκρυψε την ταυτότητα του δράστη,αλλά υπήρχε χρόνος για προετοιμασια, όπως μας περιέγραψε ο κ.Παπαδήμος. Είχε σταλεί φακελάκι  που έγραφε  στα μέλη της ΕΟΝ με την παρότρυνση «Δεν θα ανοιχτεί εάν δεν ακούσετε πρώτα το σήμα της έναρξης του πολέμου», με οδηγίες που θα ακολουθούνταν ώστε να μην υπάρξουν κενάκαιλειτουργούσαν ως εφεδρεία. Υπήρχαν βίντεο με καράβια από το μέτωπο, σκηνές παροχής πρώτων βοηθειών σε τραυματίες,καθώς κοπέλες που βοηθούσαν στα νοσοκομεία.

Ιδιαίτερα με συγκίνησε η αφήγηση ήταν του για την συμμετοχή του  Αιγυπτιώτη πατέρα του που παρουσιάστηκε εθελοντικά ωςΈλληνας της Διασποτάς και υπηρέτησε στο Υπουργέιο Τύπου της εξόριστης κυβέρνησης στην Αλεξάνδρεια και στη συνέχεια συμμετείχε στο μέτωπο με την κάλυψη μαχών ως πολεμικός φωτογράφος.

Ντοκουμέντα στην αυλή της Ιστορίας

Η επίσκεψη ήταν εποικοδομητική για τους λάτρεις της Ιστορίας, καθώς στην αυλή υπήρχαν πλαστικοποιημένα πολύτιμα ντοκουμέντα, εφημερίδες και βιβλία, από τα οποία μπορούσαν να ενημερωθούν οι επισκέπτες για το ιστορικό γεγονός του «Όχι».

Ποια προτομή στη πλατεία Μεγάλης του Γένους Σχολής της Αθήνας αναφέρεται στην εθνική παλιγγενεσία;

Πολύς λόγος γίνεται  για την επέτειο 200 χρόνων από την Ελληνική Επανάσταση, αλλά το ζήτημα της διαχείρισης της ιστορικής μνήμης δεν είναι ζήτημα του παρόντος, είναι θέμα πολιτικών δημόσιας ιστορίας που άπτονται της καθημερινότητας και της ζωής μας εντός της πόλης.

Η αντίληψη του παρελθόντος  είναι ενδεικτική στη μνημόνευση προσωπικοτήτων που συνέβαλαν στην προετοιμασία της εξέγερσης του γένους, όπως αυτές "τοποθετούναι"  συμβολικά και κυριολεκτικά στην δημόσια σφαίρα και στον δημόσιο χώρο. Ενδεικτικό παράδειγμα «κυοφορίας» τέτοιων μηνυμάτων  από την δημόσια γλυπτική αποτελεί η ανάρτηση γλυπτών και προτομών  και στη πλατεία Μεγάλης του Γένους Σχολής. 

Εκεί, απέναντι από το ξενοδοχείο Χίλτον, στην διασταύρωση των λεωφόρων Βασιλίσσης Σοφίας και Βασιλέως Κωνσταντίνου, δεν κοσμείται μόνο από το γυάλινο γλυπτό "Δρομέας", έργο του γλύπτη Κώστα Βαρώτσου. Οι πιο παρατηρητικοί βλέπουν ότι η συγκεκριμένη πλατεία "φιλοξενεί" επίσης την προτομή που απεικονίζει τον Κωνσταντίνο Οικονόμου τον εξ Οικονόμων, κληρικό, συγγραφέα, υπέρμαχο της Ορθοδοξίας και διδάσκαλο του Γένους. Ο Οικονόμου υπήρξε μια από τις πιο σημαντικές προσωπικότητες του Νεοελληνικού Διαφωτισμού και υπερασπίστηκε με θέρμη την ορθόδοξη παράδοση, κατά την πολύ δύσκολη περίοδο της Βαυαροκρατίας. 

Του Ανδρέα Π. Αναγνωστόπουλου

Ιστορία του Κωνσταντίνου Οικονόμου

Ο Κωνσταντίνος Οικονόμου γεννήθηκε στη Τσαρίτσανη της Θεσσαλίας το 1780 και ήταν Έλληνας λόγιος, εκπρόσωπος του Νεοελληνικού Διαφωτισμού. Με την παιδαγωγική, συγγραφική δράση του, καθώς και με την ιδιότητά του ως ιεροκύρηκας σε σημαντικά κέντρα του Ελληνισμού (Θεσσαλονίκη, Σμύρνη, Κωνσταντινούπολη) και στο εξωτερικό (Αγία Πετρούπολη, Βερολίνο, Βιέννη) όπου τιμήθηκε επανειλημμένα, συνέβαλε στη διαμόρφωση της νεοελληνικής ταυτότητας και την ενίσχυση του κύρους της ελληνικής γλώσσας και κλασσικής Παιδείας στο εξωτερικό.

Σε ηλικία 21 χρονών, το 1801, χειροτονήθηκε διάκονος και αρχίζει να περιοδεύει στην υπόλοιπη Θεσσαλία, ενώ το 1805 προχειρίστηκε Οικονόμος και ιεροκήρυκας της επισκοπής Ελασσόνας.

Ο Έλληνας κληρικός και λόγιος ασχολήθηκε με την μελέτη των φιλοσοφικών και μαθηματικών συστημάτων, διαβάζοντας από το πρωτότυπο γαλλικά συγγράμματα, πιθανώς τη νέα Εγκυκλοπαίδεια των Διαφωτιστών Ντιντερό και Ντ'αλαμπέρ.

Το 1809, ερχόμενος στη Σμύρνη, ίδρυσε μαζί με τον παλιό του δάσκαλο και φίλο, Κωνσταντίνο Κούμα το «φιλολογικό γυμνάσιο», στο οποίο δίδαξε την ελληνική φιλολογία και τη ρητορική, από το 1814 ως Σχολάρχης.

Ο Οικονόμος δίδαξε επίσης στη Μεγάλη του Γένους Σχολή της Κωνσταντινούπολης και στην Οδησσό, ενώ στη Πόλη μυήθηκε στην Φιλική Εταιρεία. Το 1837 επέστρεψε στην Αθήνα και ασχολήθηκε με τα εκκλησιαστικά ζητήματα της εποχής. Υπερασπίστηκε την αμετακίνητη προσήλωση στους κανόνες της Ορθοδοξίας και κατέκρινε την απόσχιση της Εκκλησίας της Ελλάδος από το Οικουμενικό Πατριαρχείο.

Κατέκρινε με θάρρος τον βασιλιά Όθωνα και τους υπουργούς του για την ερήμωση μοναστηριών και την ανεξέλεγκτη διείσδυση ξένων ψευδοιεραποστόλων. Απεβίωσε στην Αθήνα στις 8 Μαρτίου 1857 σε ηλικία 76 ετών και ετάφη στο προαύλιο της Ιεράς Μονής Πετράκη.

Περιγραφή της προτομής

Στην ορειχάλκινη προτομή, ο Οικονόμου απεικονίζεται φορώντας ιερατικό ένδυμα, σταυρό και μετάλλια. Το έργο είναι τοποθετημένο πάνω σε μαρμάρινη βάση, στην μπροστινή όψη της οποίας αναγράφεται: «ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΟΙΚΟΝΟΜΟΣ Ο ΕΞ ΟΙΚΟΝΟΜΩΝ 1780 – 1857».

Επίσης αναγράφεται: «ΜΕΓΑΣ ΤΟΥ ΓΕΝΟΥΣ ΔΑΣΚΑΛΟΣ / ΓΕΝΝΗΘΗΚΕ ΣΤΗΝ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΤΣΑΡΙΤΣΑΝΗ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ / ΣΤΗΘΗΚΕ ΜΕ ΔΑΠΑΝΗ ΤΗΣ ΑΔΕΛΦΟΤΗΤΑΣ / ΤΣΑΡΙΤΣΑΝΙΩΤΩΝ ΑΘΗΝΑΣ».

Το γλυπτό αποτελεί δωρεά της Αδελφότητας Τσαριτσανιωτών της πρωτεύουσας και τοποθετήθηκε το 1992 κατά την ονοματοδοσία της πλατείας, αφού ο Κωνσταντίνος Οικονόμου ήταν δάσκαλος στη Μεγάλη του Γένους Σχολή της Κωνσταντινούπολης.

Ο δημιουργός 

Η προτομή είναι έργο του καλλιτέχνη Θεόδωρου Παπαγιάννη, ο οποίος γεννήθηκε στο χωριό Ελληνικό Ιωάννίνων το 1942. Ο γλύπτης σπούδασε στη Σχολή Καλών Τεχνών με δάσκαλο τον Γιάννη Παππά, και μετεκπαιδεύτηκε στο Παρίσι, παρακολουθώντας μαθήματα που αφορούσαν νεότερα υλικά γλυπτικής.

Το 1987, ο Θεόδωρος Παπαγιάννης εξελέγη αναπληρωτής καθηγητής της Σχολής Καλών Τεχνών και σήμερα είναι Διευθυντής του Α’ Εργαστηρίου Γλυπτικής. Έχει δημιουργήσει πολλά δημόσια γλυπτά και προτομές, ενώ φιλοτέχνησε μετάλλια και νομίσματα.

Το μεγαλύτερο μέρος του έργου του Θεόδωρου Παπαγιάννη ευνοήθηκε από το κλίμα του Μεταμοντερνισμού. Ενθαρρυμένος επέστρεψε σε τοπικές παραδόσεις χρησιμοποιώντας απλά υλικά, απελευθερωμένος από τη αυστηρή συμμόρφωση στα διεθνή ρεύματα. Το έργο του αποπνέει γνησιότητα και αισιοδοξία, κυρίως όμως μια βαθιά ανθρωπιά.

Πηγές

Βουγιούκα Μ. – Μεγαρίδης Β., Οδωνυμικά – Η σημασία των ονομάτων των οδών της Αθήνας, Αθήνα, 1993, Πνευματικό Κέντρο Δήμου Αθηναίων

Αντωνοπούλου Ζ., Τα γλυπτά της Αθήνας – Υπαίθρια Γλυπτική 1834-2004, Αθήνα, 2003, Εκδόσεις Ποταμός

Κωνσταντίνος Δημαράς, «Κωνσταντίνος Οικονόμος ο εξ Οικονόμων», στο: Κ.Θ.Δημαράς, Σύμμικτα Α' Από την παιδεία στην λογοτεχνία, (επιμέλεια Αλέξης Πολίτης), Σπουδαστήριο Νέου Ελληνισμού, Αθήνα, 2000

Παπαδερός Αλέξανδρος, Μετακένωσις. Ελλάδα, Ορθοδοξία, διαφωτισμός κατά τον Κοραή και τον Οικονόμο, Εκδόσεις Ακρίτας, 2010