Δορυφόροι πάνω από την Πέλλα: Η τεχνολογία της ΕΥΑΘ «διαβάζει» αρχαιολογικά τεκμήρια

Η Πέλλα, αρχαία πρωτεύουσα του μακεδονικού βασιλείου αποκτά έναν απρόσμενο σύμμαχο: μια πατενταρισμένη τεχνολογία ύδρευσης που μετατρέπεται σε εργαλείο αρχαιολογικής έρευνας. Η συνεργασία ΕΥΑΘ και Εφορείας Αρχαιοτήτων Πέλλας ανοίγει έναν νέο δρόμο στη μη επεμβατική ανίχνευση υπόγειων δομών.

Ο αρχαιολογικός χώρος της Αρχαίας Πέλλας, η πόλη -πρωτεύουσα του μακεδονικού βασιλείου στα τέλη του 5ου αιώνα π.Χ., αποτελεί σήμερα ένα από τα πιο εμβληματικά σύνολα της ελληνικής αρχαιότητας. Η πολεοδομική της οργάνωση, βασισμένη στο ιπποδάμειο σύστημα, αποκαλύπτει μια πόλη με αυστηρή γεωμετρία, ευρύχωρους δρόμους και ένα δίκτυο δημόσιων και ιδιωτικών κτιρίων που μαρτυρούν τον πλούτο και την ακμή της.

Οι ανασκαφές έφεραν στο φως μια εκτεταμένη Αγορά, λουτρικές εγκαταστάσεις, εργαστήρια και κατοικίες με εντυπωσιακά ψηφιδωτά, τα οποία συγκαταλέγονται στα σημαντικότερα δείγματα της ελληνιστικής τέχνης. Στην Πέλλα λειτουργούσαν ιερά αφιερωμένα στη Μητέρα των Θεών, την Αφροδίτη και τον Δάρρωνα, ενώ η πόλη διέθετε ανεπτυγμένα συστήματα ύδρευσης και αποχέτευσης, στοιχεία που επισημαίνουν τον υψηλό βαθμό οργάνωσης και τεχνικής γνώσης. Η οχύρωση με τείχη και πύργους συμπλήρωνε την εικόνα μιας ισχυρής και ακμαίας μητρόπολης.

Μια πατέντα ύδρευσης που «βλέπει» αρχαιολογία

Η κατοχυρωμένη τεχνολογία της ΕΥΑΘ, ήδη προστατευμένη με εθνικό δίπλωμα ευρεσιτεχνίας και σε διεθνή διαδικασία μέσω PCT, εφαρμόστηκε στον αρχαιολογικό χώρο της Πέλλας με στόχο την ανίχνευση ενδείξεων υπόγειων αρχαιολογικών δομών μέσω δορυφορικής ανάλυσης. Η μέθοδος, που βασίζεται στη μελέτη χρωματικών και φασματικών μεταβολών της επιφάνειας του εδάφους, επιβεβαίωσε γνωστές δομές από προηγούμενες έρευνες και ανέδειξε νέες πιθανές υπόγειες κατασκευές που απαιτούν περαιτέρω επιστημονική διερεύνηση.

Από τον υδαταγωγό της Αραβησσού στο κέντρο της αρχαίας Πέλλας

Η τεχνολογία αναπτύχθηκε αρχικά για την παρακολούθηση του υπόγειου υδαταγωγού της Αραβησσού, ο οποίος διέρχεται από την ευρύτερη περιοχή της Πέλλας. Η γεωγραφική αυτή γειτνίαση δημιούργησε τις προϋποθέσεις για την εφαρμογή της μεθόδου στον αρχαιολογικό χώρο, προσφέροντας ένα νέο μοντέλο διεπιστημονικής συνεργασίας. Η ΕΥΑΘ επιδιώκει πλέον τη μεταφορά τεχνογνωσίας σε νέα πεδία, ενισχύοντας τον ρόλο της στο ευρωπαϊκό οικοσύστημα καινοτομίας.

Η διεπιστημονική σύμπραξη που αλλάζει τα δεδομένα

Η τεχνολογία που αναπτύχθηκε για την ασφάλεια των υποδομών ύδρευσης αποκτά νέα δυναμική όταν εφαρμόζεται στην αρχαιολογική έρευνα. Τα αποτελέσματα παρουσιάστηκαν στο διεθνές συνέδριο CAA2026 στη Βιέννη, ένα από τα σημαντικότερα στον τομέα των ψηφιακών μεθόδων στην αρχαιολογία. Το Ευρωπαϊκό Γραφείο Διπλωμάτων Ευρεσιτεχνίας έχει ήδη εκφράσει θετική γνώμη για τον νέο χαρακτήρα και την πρακτική εφαρμοσιμότητα της εφεύρεσης, ενισχύοντας τη διεθνή της προοπτική. Η τεχνολογία της ΕΥΑΘ αποδεικνύει ότι η καινοτομία μπορεί να προκύψει από απρόσμενα πεδία, προσφέροντας νέα εργαλεία για την κατανόηση της πολιτιστικής κληρονομιάς.

ΠΗΓΗ /www.powergame.gr/, https://allofgreeceone.culture.gov.gr/, https://visitpella.gr/

Το νερό επιστρέφει στις «Ομπρέλες» του Γιώργου Ζογγολόπουλου Πλήρης επαναλειτουργία του υδροκινητικού έργου στο MOMus–Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης

Μετά από μήνες εργασιών, το εμβληματικό υδροκινητικό έργο «Ομπρέλες» του Γιώργου Ζογγολόπουλου επαναλειτουργεί στον περιβάλλοντα χώρο του MOMus–Μουσείου Σύγχρονης Τέχνης στη ΔΕΘ–HELEXPO. Το νερό, βασικό στοιχείο της σύλληψης του γλύπτη, επιστρέφει στο έργο, αποκαθιστώντας την αρχική του δυναμική και αισθητική.

Η επιστροφή του νερού στο έργο

Οι «Ομπρέλες» αποτελούν ένα από τα πιο αναγνωρίσιμα δημόσια έργα τέχνης της Θεσσαλονίκης. Η επαναλειτουργία του υδροκινητικού μηχανισμού επαναφέρει την κίνηση, τον ήχο και τη ζωντάνια που ο Ζογγολόπουλος είχε ενσωματώσει στη δημιουργία του.

Η αποκατάσταση έγινε δυνατή χάρη στη στρατηγική υποστήριξη της ΕΥΑΘ Α.Ε., σε μια συνεργασία που μοιάζει σχεδόν αυτονόητη: η εταιρεία που φέρνει το νερό στην πόλη επαναφέρει το νερό στο έργο που το μετέτρεψε σε τέχνη.

Το πρόγραμμα συντήρησης

Το εκτεταμένο πρόγραμμα εργασιών πραγματοποιήθηκε υπό την επίβλεψη εξειδικευμένων συνεργατών και την ευθύνη του Ιδρύματος Γεωργίου Ζογγολόπουλου.

Σημαντικοί υποστηρικτές της προσπάθειας υπήρξαν:

• το Ίδρυμα Παπαγεωργίου

• η Deloitte Greece

• ο Σταύρος Ανδρεάδης

• η εταιρεία Τσαλιγόπουλος Θεμελιώσεις ΕΕ

Η συνεργασία αυτή υπογραμμίζει ότι η προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς είναι συλλογική υπόθεση – ένα δίκτυο ανθρώπων και φορέων που ενώνουν δυνάμεις για τη διατήρηση της μνήμης.

Η σημασία του έργου

Οι «Ομπρέλες» δεν αποτελούν μόνο ένα εμβληματικό γλυπτό, αλλά και ένα σημείο αναφοράς για τη σύγχρονη ταυτότητα της Θεσσαλονίκης. Η επαναφορά του νερού αναδεικνύει ξανά τον διάλογο του έργου με τον χώρο, το φως και την κίνηση, επαναφέροντας την εμπειρία που ο Ζογγολόπουλος οραματίστηκε.