Με σημαντικά νέα δεδομένα για την ιστορία και το τοπίο της Μάνης ολοκληρώθηκε η φετινή ερευνητική περίοδος του Southern Mani Archaeological Project (SMAP), που πραγματοποιήθηκε τον Μάιο–Ιούνιο 2026 υπό την αιγίδα της Εφορείας Αρχαιοτήτων Λακωνίας. Η έρευνα κάλυψε το νοτιότερο τμήμα της χερσονήσου του Ματαπάν, αποκαλύπτοντας στοιχεία για οικισμούς, αγροτικές πρακτικές, υδροδοτικές υποδομές, λατομεία και τη μακροχρόνια σχέση των κοινοτήτων με το φυσικό περιβάλλον.
Διεθνής ομάδα και νέα πενταετής άδεια
Η φετινή περίοδος ήταν η δεύτερη του προγράμματος και η πρώτη υπό νέα πενταετή άδεια. Το SMAP, υπό τη διεύθυνση των Dr. Chelsea Gardner (Acadia University) και Dr. William Parkinson (Field Museum / University of Illinois Chicago), συγκέντρωσε μια διεθνή ομάδα 21 ερευνητών και φοιτητών από Καναδά, ΗΠΑ, Ελλάδα, Γερμανία και Γαλλία.
Στόχος του προγράμματος είναι η κατανόηση των διαχρονικών αλληλεπιδράσεων των κοινοτήτων της περιοχής με τον ευρύτερο ανατολικό Μεσογειακό κόσμο, μέσα από μια πολυεπίπεδη προσέγγιση που συνδυάζει αρχαιολογία, γεωλογία, GIS, φωτογραμμετρία και επιτόπια ανάλυση υλικού.
Εντατική επιφανειακή έρευνα στο Ματαπάν
Η ομάδα πραγματοποίησε εντατική επιφανειακή έρευνα σε έκταση περίπου 1,7 τ.χλμ., δηλαδή 5,7% της συνολικής επιτρεπόμενης περιοχής. Οι ερευνητές κατέγραψαν υλικό στην επιφάνεια του εδάφους και πλήθος πολιτισμικών και τοπογραφικών χαρακτηριστικών:αγροτικές αναβαθμίδες, στέρνες, πύργους, λατομεία, ασβεστοκάμινους και κατάλοιπα οικισμών.
Παρά το δύσβατο τοπίο — απότομες πλαγιές, πυκνή βλάστηση και περιορισμένη ορατότητα — η έρευνα απέδωσε σημαντικά νέα δεδομένα για την οργάνωση του χώρου και την εκμετάλλευση των πόρων.
Εργασία πεδίου και κινητό εργαστήριο
Η καθημερινή εργασία ξεκινούσε νωρίς το πρωί, με την ομάδα να χωρίζεται σε πεδία και εργαστήρια. Σε αντίθεση με τις ανασκαφές, η επιφανειακή έρευνα εξετάζει το ευρύτερο αρχαιολογικό τοπίο, καταγράφοντας μακροχρόνια πρότυπα ανθρώπινης δραστηριότητας.
Το εργαστήριο λειτουργούσε επιτόπου: τα ευρήματα φωτογραφίζονταν, καταγράφονταν και αναλύονταν στο πεδίο πριν επιστραφούν στη θέση τους. Σε επιλεγμένες περιπτώσεις, η Εφορεία Αρχαιοτήτων επέτρεψε τη συλλογή υλικού για περαιτέρω μελέτη.
Σημαντικά ευρήματα της περιόδου
Η ομάδα κατέγραψε εκατοντάδες θραύσματα κεραμικής και κεραμιδιών, αλλά και μικρά ευρήματα που συλλέχθηκαν με άδεια της Εφορείας:έξι αγνύθες, ένα νόμισμα, δύο γυάλινα θραύσματα, ένα χάλκινο έλασμα και τέσσερις κεφαλές πήλινων ειδωλίων.
Εντοπίστηκαν επίσης προνεωτερικές κατασκευές, στέρνες, πύργοι και σπολία. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον προκάλεσε μια ορεινή θέση με θεμέλια κτισμάτων και υψηλή συγκέντρωση κεραμικής, πιθανότατα ελληνιστικών χρόνων, που απαιτεί περαιτέρω μελέτη.
Ένα ακόμη εντυπωσιακό εύρημα ήταν η αποκάλυψη κυκλικών κατασκευών που αρχικά προβλημάτισαν την ομάδα, αλλά μετά τον καθαρισμό και τη μελέτη τους ταυτίστηκαν ως αλυκές — εγκαταστάσεις ξήρανσης και συλλογής αλατιού, σημαντικού οικονομικού πόρου της περιοχής.
Φωτογραμμετρία και αεροαπεικόνιση
Η ομάδα συνεργάστηκε με ειδικούς αεροφωτογράφησης από το Πανεπιστήμιο της Ναντ, οι οποίοι χρησιμοποίησαν drone LiDAR και φωτογραμμετρία για τη δημιουργία λεπτομερών τρισδιάστατων χαρτών.
Με αυτή τη μέθοδο τεκμηριώθηκαν λατομεία, αρχιτεκτονικά κατάλοιπα και η θέση «Φραγκοκλήσι», προσφέροντας πολύτιμα δεδομένα για τη μελλοντική μελέτη των δομών.
Γεωλογική έρευνα και νέα παρατηρήσεις
Η γεωλογική ομάδα συνέχισε τη μελέτη των πολύχρωμων μαρμάρων και ασβεστολίθων της περιοχής, συλλέγοντας δείγματα από κόκκινα, πράσινα, μαύρα και λευκά μάρμαρα.
Καταγράφηκαν γεωλογικές ασυνέχειες και ρήγματα, μεταξύ των οποίων ένα σύστημα ρηγμάτων που διέρχεται κάτω από τον αρχαίο ναό του Ποσειδώνα στο Ταίναρο — μια παρατήρηση που συνδέει τη γεωλογία με τη λατρεία του θεού των σεισμών.
Συμπεράσματα και επόμενα βήματα
Η περίοδος του 2026 απέδειξε πόσο πλούσια είναι η χερσόνησος του Ματαπάν όταν η έρευνα συνδυάζει αρχαιολογία, γεωλογία, GIS, LiDAR και φωτογραμμετρία.Τα νέα δεδομένα φωτίζουν την οργάνωση των κοινοτήτων, την αγροτική παραγωγή, τη διαχείριση νερού, την εκμετάλλευση πόρων και τη διαχρονική σχέση ανθρώπου–τοπίου.
Η εργασία συνεχίζεται με ανάλυση κεραμικής, επεξεργασία αεροφωτογραφιών και γεωλογική μελέτη.Το SMAP ολοκληρώνει τη φετινή περίοδο με νέα ερωτήματα, νέα δεδομένα και ισχυρή βάση για τις επόμενες ερευνητικές φάσεις.
πηγη :https://www.cig-icg.gr/
