Όταν οι Μούσες συναντούν τις Ηρωίδες: Ο μύθος ανασαίνει μέσα από τις καντάτες του 17ου αιώνα

 

Στο λυκόφως μιας εποχής που αναζητά ξανά τις ρίζες της, οι μορφές της Ελένης, της Ανδρομάχης και της Κασσάνδρας μοιάζουν να αναδύονται από την ομίχλη του χρόνου. Σαν να περπατούν αθόρυβα ανάμεσά μας, κουβαλώντας το βάρος του πεπρωμένου τους, έτοιμες να ξαναπούν την ιστορία τους μέσα από μουσικές γραμμένες πριν από τρεις αιώνες. Έτσι ανοίγει η αυλαία της παράστασης «Πεπρωμένον φυγείν…», μιας μουσικής και δραματουργικής ανασκαφής που φωτίζει τις ομηρικές ηρωίδες με τρόπο σύγχρονο, τολμηρό και βαθιά συγκινητικό στο Δημοτικό Μουσικό  Θέατρο Μαρία Κάλλας.

Ομηρικές ηρωίδες στις ιταλικές καντάτες του 17ου αιώνα

Η παράσταση τη Τρίτη 10 Φεβρουαρίου στις 20:00, εστιάζει σε τρία εμβληματικά γυναικεία πρόσωπα της αρχαιότητας, που ενέπνευσαν το ομηρικό έπος και τις μεγάλες τραγωδίες. Η Ελένη, η Ανδρομάχη και η Κασσάνδρα γίνονται ο άξονας μιας μουσικής αφήγησης που εξερευνά τη μοίρα, την ταυτότητα, την επιβίωση και την εσωτερική πάλη των γυναικών μέσα στους αιώνες.

Πέντε ιταλικές καντάτες του 17ου αιώνα, τέσσερις εκ των οποίων παρουσιάζονται για πρώτη φορά παγκοσμίως, αποτελούν τον κορμό της παράστασης. Πρόκειται για έργα των Μπενεντέττο Μαρτσέλλο, Μάρκο Μαρατσόλι, Ρόκκο Τσιρούτι και Αλεσσάντρο Στραντέλλα, τα οποία ανασύρθηκαν από τη λήθη χάρη στη μουσικολογική έρευνα της τσεμπαλίστας Elisa Barbessi, που επιμελήθηκε και την έκδοσή τους.

Η Κασσάνδρα στο κέντρο μιας νέας αφήγησης

Η δραματουργική σύλληψη αξιοποιεί την προφήτισσα Κασσάνδρα ως αφηγηματικό νήμα που ενώνει τις ιστορίες των άλλων δύο ηρωίδων. Η φωνή της γίνεται ο καθρέφτης μέσα από τον οποίο αντανακλώνται η μοίρα της Ελένης και ο πόνος της Ανδρομάχης.

Η παράσταση δημιουργεί έναν διάλογο ανάμεσα στη μουσική και τον μύθο, αναδεικνύοντας τη διαχρονικότητα των θεμάτων που τις απασχολούν: η θέση της γυναίκας, η βία του πολέμου, η απώλεια, η ανάγκη για αυτοπραγμάτωση. Η μουσική του μπαρόκ, με την εκφραστική της ένταση, λειτουργεί σαν γέφυρα ανάμεσα στο παρελθόν και το παρόν.

Το πρόγραμμα της βραδιάς

• Ανώνυμου – La fuga di Elena

• Benedetto Marcello – Andromaca

• Alessandro Stradella – Ecco chi gia nell’Asia

• Rocco Ciruti – Rendimi Ulisse ingrato

• Marco Marazzoli – Cadute erano al fine (Elena invecchiata)

Πέντε καντάτες, πέντε διαφορετικές οπτικές πάνω σε ηρωίδες που σημάδεψαν τον δυτικό πολιτισμό.

Οι συντελεστές που ζωντανεύουν τον μύθο

Η παράσταση φέρει την υπογραφή μιας ομάδας καταξιωμένων καλλιτεχνών του μπαρόκ και του θεάτρου:

• Έρευνα – σύλληψη: Elisa Barbessi

• Δραματουργία: Elisa Barbessi, Μάρθα Τομπουλίδου

• Σκηνοθετική επιμέλεια: Μάρθα Τομπουλίδου

• Πρωτότυπη μουσική: Νεφέλη Μπερή

Ερμηνεύουν:

• Μυρσίνη Μαργαρίτη (Ελένη)

• Μαίρη Έλεν Νέζη (Ανδρομάχη)

• Μάρθα Τομπουλίδου (Κασσάνδρα)

Μουσικοί:

• Elisa Barbessi (τσέμπαλο)

• Κατερίνα Κτώνα (όργανο, άρπα)

Σε ποια χώρα της Μέσης Ανατολής ανακαλύφθηκαν εντυπωσιακά αγάλματα αρχαίων ελληνικών θεοτήτων;

Ανεκτίμητα αγάλματα που απεικονίζουν την Αφροδίτη, τον Δία και επτά από τις εννέα Μούσες ανακαλύφθηκαν σε ανασκαφές Γάλλων αρχαιολόγων στην αρχαία ελληνική πόλη Γέρασα, τα ερείπια της οποίας βρίσκονται στην σημερινή πόλη Τζεράς της βόρειας Ιορδανίας.  

Οι ειδικοί εντόπισαν τουλάχιστον 14 γλυπτά, εκ των οποίων κάποια βρίσκονται σε πολύ καλή κατάσταση, ενώ άλλα είναι αποκεφαλισμένα. Μεταξύ των ευρημάτων, που χρονολογούνται στον 2ο αιώνα π.Χ., περιλαμβάνονται ένα άγαλμα της Ελληνίδας θεάς του έρωτα και της ομορφιάς, Αφροδίτης (αναπάντεχο εύρημα για το τοπικό αρχαίο βασίλειο), ένα άγαλμα του Διός, καθώς και αγάλματα των Μουσών, οι οποίες, σύμφωνα με την αρχαία ελληνική μυθολογία, ήταν κόρες του πατέρα των θεών της αρχαίας Ελλάδας.  

Του Ανδρέα Αναγνωστόπουλου 

Ο Τζιράντ Γκουνεϊμάτ, καθηγητής του Τμήματος Αρχαιοτήτων της πόλης Τζεράς, εξήγησε ότι ο Δίας ήταν μια πολύ δημοφιλής θεότητα στα αρχαία Γέρασα, ενώ σημείωσε πως το άγαλμα του θεού των κεραυνών και του ουρανού θα προστεθεί στα άλλα γλυπτά που υπάρχουν στον αρχαίο ναό του Διός, στην ίδια περιοχή. 

Επιπλέον οι ανασκαφές, που πραγματοποιούνται εδώ και τρία χρόνια, έφεραν στο φως τα γλυπτά επτά εκ των εννέα Μουσών και ο Γκουνεϊμάτ ελπίζει ότι οι αρχαιολόγοι θα βρουν σύντομα τα αγάλματα και των άλλων δύο Μουσών. Τα γλυπτά των Μουσών, κάποια εκ των οποίων αποκαθίστανται, θα παρουσιαστούν σύντομα σε έκθεση για τους επισκέπτες των αρχαίων Γεράσων.  

"Είναι η πρώτη φορά στην ιστορία της Ιορδανίας που ανακαλύπτουμε ένα ρωμαϊκό αντίγραφο αρχαιοελληνικού αγάλματος της θεάς Αφροδίτης (την οποία οι Ρωμαίοι αποκαλούσαν Venus στα λατινικά). Είμαστε πολύ ενθουσιασμένοι με το συγκεκριμένο εύρημα, καθώς θα σηματοδοτήσει μια νέα εποχή στην θέση της Τζεράς ως σημαντικό τουριστικό θέρετρο της χώρας", δήλωσε ο διευθυντής του Τμήματος Αρχαιοτήτων της ιορδανικής πόλης στο ιταλικό πρακτορείο ειδήσεων ANSA. 

Οι αρχαιολόγοι "χτενίζουν" την περιοχή ώστε να αποκτήσουν περισσότερες πληροφορίες για τα άκρως εντυπωσιακά ευρήματα που είναι πρωτόγνωρα για την πόλη Τζεράς.   

"Η ανασκαφή των αγαλμάτων είναι αποτέλεσμα εντατικής εργασίας με ειδικούς από την Ιορδανία και το εξωτερικό, οι οποίοι δουλεύουν σε όλο τον αρχαιολογικό χώρο της Χαμαμάτ, μιας τοποθεσίας που άκμασε στα πρώτα χρόνια της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας", τόνισε ο Τζιράντ Γκουνεϊμάτ. 
 

Όπως τόνισε ο ελληνικής καταγωγής καθηγητής αρχαιολογίας Τόμας Βέμπερ - Καρυωτάκης, παρόμοια αγάλματα υπήρχαν μόνο στην επικράτεια της αρχαίας Ρώμης και της αρχαίας Ελλάδας.  Οι ανασκαφές στα Γέρασα αναμένεται να συνεχιστούν μέχρι το τέλος του 2018. 
Αξίζει να σημειωθεί ότι τα Γέρασα ήταν σπουδαία αρχαιοελληνική πόλη στη Δεκάπολη της Κοίλης Συρίας (σημερινή Ιορδανία), ενώ ο πλούτος της πόλης έμεινε στην Ιστορία, ώστε να ονομάζεται από τους Ρωμαίους "Πομπηία της Μέσης Ανατολής". 

Η κεντρική λεωφόρος της αρχαίας πόλης φέρει διπλή επιβλητική κορινθιακή κιονοστοιχία και ωραίο πλακόστρωτο, που ακόμη σώζονται σε καλή κατάσταση.

Αρχαίες ελληνικές επιγραφές από την πόλη, αλλά και φιλολογικές μαρτυρίες συνδέουν την ίδρυση των Γεράσων με τον Μέγα Αλέξανδρο ή τον στρατηγό του, Περδίκκα, ο οποίος εγκατέστησε εκεί παλαίμαχους Μακεδόνες στρατιώτες. Σύμφωνα με τους ιστορικούς, το γεγονός αυτό θα έλαβε χώρα κατά την άνοιξη του 331 π.Χ., όταν ο Μέγας Αλέξανδρος έφυγε από την Αίγυπτο, πήγε στη Συρία και μετά κατευθύνθηκε στη Μεσοποταμία (σημερινό Ιράκ). 

Πηγές:Archaeology https://www.archaeology.org/, Ιταλικό Πρακτορείο Ειδήσεων ANSA ,http://www.ansamed.info/