ΡΩ. στην άκρη του Χρόνου: Μια τελετουργική παράσταση μουσικού θεάτρου στα Νεώρια των Οινιαδών

Στα Νεώρια του αρχαιολογικού χώρου των Οινιαδών παρουσιάζεται στις 30 και 31 Ιουλίου η παράσταση «ΡΩ. στην άκρη του Χρόνου», μια πολυσύνθετη δημιουργία μουσικού θεάτρου από την Ορχήστρα και Χορωδία ΙΩΝΙΑ της Νέας Ιωνίας Βόλου. Με δεκατριμελή ορχήστρα παραδοσιακών οργάνων, εικοσαμελή μεικτή χορωδία και έντεκα ηθοποιούς, η παράσταση συνθέτει ένα τελετουργικό ταξίδι όπου η παράδοση συναντά το σήμερα, αναζητώντας το νόημα της ανθρώπινης αντοχής και της συλλογικής ελπίδας.

Η Ρω ως σύμβολο αγάπης και αντίστασης

Η παράσταση αντλεί έμπνευση από τον στίχο του Μενάνδρου «Ὡς χαρίεν ἔστ’ ἄνθρωπος, ἂν ἄνθρωπος ᾖ» και από την εμβληματική μορφή της Κυράς της Ρω. Στο δραματουργικό σύμπαν της Αναστασίας Αντωνακάκη, η Ρω γίνεται ο Φύλακας της Αγάπης, μια μορφή που στέκεται στην άκρη του Χρόνου, λίγο πριν τελειώσει ο κόσμος, για να προστατεύσει ό,τι ενώνει τους ανθρώπους. Δίπλα της ο Χορός, ως συλλογική φωνή, εκφράζει φόβο, χαρά, ελπίδα και τον διάλογο με την κοινωνία, σε μια εποχή όπου ο πόλεμος –ορατός και αόρατος– μαίνεται παντού.

Τελετουργία ειρήνης μέσα από μουσική και λόγο

Η Ορχήστρα και Χορωδία ΙΩΝΙΑ δημιουργεί ένα πολυεπίπεδο ηχητικό και σκηνικό περιβάλλον, όπου η μουσική παράδοση συνομιλεί με σύγχρονες θεατρικές φόρμες. Η παράσταση λειτουργεί ως τελετουργία ειρήνης, μια συλλογική υπενθύμιση ότι η αγάπη χρειάζεται φύλακες, ότι η ανθρώπινη ευθραυστότητα μπορεί να μετατραπεί σε δύναμη και ότι η τέχνη παραμένει ένας από τους πιο ουσιαστικούς τρόπους αντίστασης απέναντι στη βία και την απώλεια.

Οι συντελεστές της παράστασης

Την Ορχήστρα και Χορωδία ΙΩΝΙΑ διευθύνει η Κορνηλία Φραγκογιάννη, ενώ την καλλιτεχνική διεύθυνση της ΙΩΝΙΑΣ έχει ο Νεκτάριος Δεμελής. Το κείμενο, τη σκηνοθεσία και την επιμέλεια κίνησης υπογράφει η Αναστασία Αντωνακάκη, με τη Βούλα Τουλούδη στη διεύθυνση παραγωγής. Σολίστ είναι οι Αλεξάνδρα Σάββα, Ασημίνα Σάββα, Μαρκέλα Καραπτσιά και Δημήτρης Μαμούρης. Στον κεντρικό ρόλο της ΡΩ εμφανίζεται η Ελένη Βαγιοπούλου. Η παραγωγή πραγματοποιείται από την ΑΜΚΕ ΙΩΝΙΑ.

«Από το ασήμι στο χαρτί»: Νέα περιοδική έκθεση στο Μουσείο Αργυροτεχνίας στο πλαίσιο του Μήνα Γιαννιώτικης Αργυροτεχνίας

Το Μουσείο Αργυροτεχνίας παρουσιάζει την έκθεση «Από το ασήμι στο χαρτί», μια εικαστική συνομιλία ανάμεσα στη σύγχρονη καλλιτεχνική δημιουργία και τη μακραίωνη παράδοση της Γιαννιώτικης Αργυροτεχνίας. Φοιτήτριες και φοιτητές της Σχολής Καλών Τεχνών του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων αντλούν έμπνευση από τα εκθέματα του Μουσείου, μεταφέροντας παραδοσιακά μοτίβα σε νέες, σύγχρονες οπτικές.

Σύγχρονη δημιουργία που συνομιλεί με την παράδοση

Η έκθεση εντάσσεται στον Μήνα Γιαννιώτικης Αργυροτεχνίας, έναν θεσμό που αναδεικνύει την ιστορική και καλλιτεχνική σημασία της τέχνης του ασημιού στα Ιωάννινα.

Τα έργα των φοιτητών λειτουργούν ως γέφυρα ανάμεσα στο παρελθόν και το παρόν, επαναπροσεγγίζοντας μοτίβα, τεχνικές και φόρμες της παραδοσιακής αργυροτεχνίας μέσα από το σχέδιο και τη σύγχρονη εικαστική γλώσσα.

Η έκθεση «Από το ασήμι στο χαρτί»

Τα σχέδια που παρουσιάζονται προκύπτουν από μελέτη των αντικειμένων της μόνιμης συλλογής του Μουσείου: κοσμήματα, σκεύη, διακοσμητικά μοτίβα και τεχνικές επεξεργασίας ασημιού.

Οι νέοι δημιουργοί μεταφέρουν αυτά τα στοιχεία στο χαρτί, δημιουργώντας έργα που αναδεικνύουν τη λεπτομέρεια, τη δεξιοτεχνία και την αισθητική της παραδοσιακής τέχνης, ενώ παράλληλα προτείνουν νέες ερμηνείες και σύγχρονες προσεγγίσεις.

Ένα μουσείο που στηρίζει τη νέα γενιά

Με την έκθεση αυτή, το Μουσείο Αργυροτεχνίας ενισχύει τον διάλογο ανάμεσα στην πολιτιστική κληρονομιά και τη σύγχρονη καλλιτεχνική δημιουργία, δίνοντας χώρο σε νέους καλλιτέχνες να παρουσιάσουν τη δουλειά τους.

Η πρωτοβουλία αναδεικνύει τη σημασία της αργυροτεχνίας ως ζωντανής παράδοσης που συνεχίζει να εμπνέει.

Πρακτικές πληροφορίες

 Τοποθεσία: Μουσείο Αργυροτεχνίας

Διάρκεια: 13 Μαΐου – 15 Ιουνίου 2026 

Ώρες λειτουργίας: Καθημερινά (εκτός Τρίτης), 10:00–18:00 Είσοδος: Ελεύθερη

Παράδοση και πόλη σε γιορτή: Το Φεστιβάλ του Δήμου Αθηναίων φέρνει μουσικές, χορούς και λαϊκή τέχνη σε ιστορικές γειτονιές

Από τα νησιώτικα γλέντια και τους ποντιακούς ρυθμούς μέχρι τις αθηναϊκές καντάδες και τις παραδοσιακές φορεσιές, το Φεστιβάλ του Δήμου Αθηναίων 2026 μετατρέπει την πόλη σε μια μεγάλη σκηνή ζωντανής παράδοσης. Οι δράσεις πραγματοποιούνται στο πλαίσιο της Πράξης «Δράσεις προβολής, ενίσχυσης και προώθησης του τουρισμού στον Δήμο Αθηναίων» (Υποέργο 1), ενταγμένης στο Πρόγραμμα «Αττική 2021-2027» και συγχρηματοδοτούμενης από το Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης.

4 Μαΐου 2026 – Καντάδες στην Πλάκα

Ώρα: 19:00 – 21:30

Τοποθεσία: Ιερός Ναός Αγίας Αικατερίνης

Μια μουσική περιπλάνηση στις ερωτικές μελωδίες της παλιάς Αθήνας ζωντανεύει ξανά στα σοκάκια κάτω από την Ακρόπολη. Κανταδόροι αναβιώνουν την ατμόσφαιρα μιας άλλης εποχής, φέρνοντας στο σήμερα τους ήχους που κάποτε πλημμύριζαν τις ιστορικές γειτονιές της πόλης.

Η διαδρομή στα λιθόστρωτα της Πλάκας μετατρέπεται σε μια συλλογική εμπειρία μνήμης, ρομαντισμού και νοσταλγίας, που αναδεικνύει μια τρυφερή και διαχρονική πλευρά της Αθήνας.

16 Μαΐου 2026 – Θεσσαλία και Άγραφα στην καρδιά της πόλης

Ώρα: 19:00 – 23:00

Τοποθεσία: Πλατεία Αγίου Θωμά

Η Πλατεία Αγίου Θωμά μεταμορφώνεται σε μια μεγάλη χορευτική γιορτή αφιερωμένη στη μουσική και χορευτική παράδοση της Θεσσαλίας και των Αγράφων.

Με τους ήχους της ζυγιάς και τη δύναμη του κυκλικού χορού, η βραδιά γίνεται μια ανοιχτή πρόσκληση στη συμμετοχή και στη χαρά. Η παράδοση παρουσιάζεται ως ζωντανή εμπειρία που ενώνει ανθρώπους, γενιές και γειτονιές, δημιουργώντας μια αυθεντική αίσθηση κοινότητας.

18 Μαΐου 2026 – Καντάδες κάτω από την Ακρόπολη

Ώρα: 20:00 – 22:30

Τοποθεσία: Ιερός Ναός Αγίας Αικατερίνης

Οι καντάδες επιστρέφουν για μια ακόμη βραδιά, με τους μουσικούς να αναβιώνουν την παλιά αθηναϊκή βραδιά όπου το τραγούδι λειτουργούσε ως εξομολόγηση και κοινή συγκίνηση.

Η περιήγηση στα στενά της Πλάκας δημιουργεί μια ατμόσφαιρα που συνδέει το παρελθόν με το παρόν, προσφέροντας μια εμπειρία βαθιά αθηναϊκή και συναισθηματική.

24 Μαΐου 2026 – Παιδιά και παράδοση στο Εθνικό Ιστορικό Μουσείο

Ώρα: 11:00 – 13:30

Τοποθεσία: Εθνικό Ιστορικό Μουσείο

Μια διαδραστική δράση για παιδιά φέρνει τη λαϊκή τέχνη στο προσκήνιο.

Η εμπειρία ξεκινά με περιήγηση στη Λαογραφική Συλλογή του Μουσείου, που οι μικροί επισκέπτες γνωρίζουν από κοντά τις παραδοσιακές ενδυμασίες, τα υλικά και τις τεχνικές τους.

Στη συνέχεια, με την καθοδήγηση των επιμελητριών, τα παιδιά δοκιμάζουν την τεχνική των σταμπωτών και διακοσμούν τη δική τους πάνινη τσάντα, μετατρέποντας τη γνώση σε δημιουργία και παιχνίδι.

Κρατήσεις:  

Ανοίγουν μία εβδομάδα πριν τη δράση, στις 12:00.

Τηλέφωνο: 210 3222266 (εσωτ. 109), Τρίτη–Παρασκευή 9:00–15:00.

«Διαχρονικές Υφές»: Η έκθεση που υφαίνει διάλογο ανάμεσα στην παράδοση και τη σύγχρονη τέχνη

Σαν νήμα που περνά από χέρια σε χέρια και εποχές σε εποχές, η έκθεση «Διαχρονικές Υφές» συνεχίζει το ταξίδι της, μεταμορφώνοντας κάθε τόπο σε νέο αργαλειό δημιουργίας. Η παράδοση δεν παρουσιάζεται ως μνήμη, αλλά ως ζωντανή ύλη που αναπνέει, μετακινείται και συνομιλεί με το σήμερα.

Ένα εξελισσόμενο πεδίο διαλόγου ανάμεσα στο παρελθόν και το παρόν

Η έκθεση «Διαχρονικές Υφές» συγκροτείται ως ένα δυναμικό, ανοιχτό πεδίο όπου η υφαντική παράδοση συναντά τη σύγχρονη εικαστική δημιουργία. Από την πρώτη της παρουσίαση, η συνύπαρξη των καλλιγραφημένων υφαντών και της παραδοσιακής ταπητουργίας με σύγχρονες καλλιτεχνικές πρακτικές δεν λειτούργησε ως απλή παράθεση διαφορετικών εποχών, αλλά ως διαδικασία ανταλλαγής, μετατόπισης και επανανοηματοδότησης.

Τα υφαντά του Παλαιοχωρίου και της Ουρανούπολης Χαλκιδικής —φορείς τεχνικής γνώσης, μνήμης και συλλογικής εμπειρίας— αποτέλεσαν από την αρχή ενεργά στοιχεία ενός διαλόγου που συνεχώς διευρύνεται.

Από τη Θεσσαλονίκη στη Λάρισα και τώρα στα Ιωάννινα: μια διαδρομή μεταμορφώσεων

Η πορεία της έκθεσης από πόλη σε πόλη δεν συγκροτεί μια ενιαία αφήγηση, αλλά μια διαδικασία συνεχούς εμπλουτισμού.

Σε κάθε στάση, τα παραδοσιακά έργα συνομιλούν με σύγχρονες εικαστικές προσεγγίσεις, αναδεικνύοντας κοινές δομές σκέψης, χειρονομίες και υλικότητες που διαπερνούν διαφορετικές εποχές.

Η παρουσίαση στα Ιωάννινα ανοίγει έναν νέο κύκλο συνομιλίας με την ηπειρώτικη υφαντική παράδοση — ένα πεδίο βαθιά φορτισμένο ιστορικά και κοινωνικά, που προσφέρει νέα ερεθίσματα στους δημιουργούς και επαναπροσδιορίζει τη σχέση των έργων με τον τόπο.

Η σύγχρονη τέχνη δεν ερμηνεύει την παράδοση — συνυφαίνεται μαζί της

Οι σύγχρονοι καλλιτέχνες που συμμετέχουν στο πρότζεκτ προέρχονται από διαφορετικές αισθητικές αφετηρίες και πρακτικές. Η συνύπαρξή τους δημιουργεί ένα συλλογικό πεδίο έρευνας γύρω από την έννοια της ύφανσης ως πράξης δημιουργίας, χρόνου και σχέσης.

Οι εικαστικές προσεγγίσεις δεν λειτουργούν ως σχόλιο πάνω στα ιστορικά υφαντά, αντίθετα, αναπτύσσουν μαζί τους ένα πλέγμα συσχετισμών, που η παράδοση δεν αντιμετωπίζεται ως στατικό παρελθόν, αλλά ως ζωντανό και μετασχηματιζόμενο υλικό.

Κάθε τόπος, ένας νέος αργαλειός ανάγνωσης

Καθώς το πρότζεκτ μετακινείται, η έννοια του διαλόγου αποκτά νέα χαρακτηριστικά.

Κάθε γεωγραφικό και πολιτισμικό πλαίσιο επηρεάζει:

• τη δομή της έκθεσης

• τις συνεργασίες

• τις θεωρητικές προσεγγίσεις

• τον τρόπο ανάγνωσης των έργων

Η επανέκθεση στα Ιωάννινα αναδεικνύει πόσο διαφορετικά μπορεί να διαβαστεί το ίδιο έργο σε κάθε στάδιο παρουσίασής του και πόσο καθοριστικός είναι ο ρόλος του τοπικού φορέα στη διαμόρφωση της συνολικής εμπειρίας.

Μια ανοιχτή διαδικασία που χαρτογραφεί την υφαντική κληρονομιά της Ελλάδας

Η σταδιακή ενσωμάτωση νέων καλλιτεχνών μετατρέπει τις «Διαχρονικές Υφές» σε μια εν εξελίξει διαδικασία, με στόχο τη δημιουργία ενός δυναμικού χαρτογραφήματος υφαντικών πρακτικών από διαφορετικές περιοχές της Ελλάδας.

Η σύγχρονη δημιουργία συναντά την άυλη πολιτιστική κληρονομιά όχι ως μουσειακό απολίθωμα, αλλά ως ενεργό παρόν και πεδίο συνεχούς μετασχηματισμού.

Η παράδοση ως ζωντανή ύλη του σήμερα

Η έκθεση υπενθυμίζει ότι το παρόν υφαίνεται πάντοτε με νήματα του παρελθόντος.

Κάθε σύγχρονη πράξη ενσωματώνει ίχνη προγενέστερων αφηγήσεων, δημιουργώντας ένα ταξίδι που η υφαντική τέχνη και η σύγχρονη εικαστική πρακτική συναντώνται μέσα από διαδοχικές μετακινήσεις και παρουσιάσεις.

Οι «Διαχρονικές Υφές» δεν αναζητούν μια νοσταλγική επιστροφή, αλλά μια ενεργή, δημιουργική συνάντηση με την παράδοση — μια συνάντηση που αναδεικνύει τη συνέχεια, τη μεταμόρφωση και τη συλλογική εμπειρία.

Σου στέλνω ένα μήλο CPT: Εικαστικοί στοχασμοί για το πως προσλαμβάνουμε την παράδοση και τη ταυτότητά μας

Η Παράδοση δεν είναι ένα κιτρινισμένο φύλλο στο χρονοντούλαπο της ιστορίας· είναι το χώμα στο οποίο ανθίζει η ταυτότητα μας. Είναι  μόνο οι μνήμες μας, τα έθιμα από το χωριό; H' μήπως είναι οι σούζες με μηχανάκια χαμηλου κυβισμού, το σουβλάκι και ο φραπές; Σε κάθε χειρονομία του σήμερα κρύβεται ένα αποτύπωμα του χθες: τραγουδισμένο, ντυμένο ή μαγειρεμένο.... Και κάπως έτσι διαμορφώνουμε την εικόνα μας ως Νεοέλληνες—αμφιταλαντευόμενοι ανάμεσα στον επαρχιωτισμό και την παγκοσμιοποίηση, στην αυθεντικότητα και τη σύγχρονη επιτέλεση. Η Ιστορία και η Μνήμη δεν καθρεφτίζουν απλώς το παρελθόν, φωτίζουν το παρόν και το διαμορφώνουν με τρόπο βαθύ και ενσυνείδητο.

της Μαρίας Αλιμπέρτη

Επάνω στη σκάλα,
έργο της Ειρήης Ανδρουλάκη
Παναγιά η Διαβατάρισα

Η εικαστική έκθεση "Σου Στέλνω Ένα Μήλο CPT", με την υποστήριξη τουΠανεπιστημίου Ιωαννίνων, επιχειρεί να διερευνήσει όψεις αυτής της σύγχρονης ερώτησης. 24 καλλιτέχνες, μέσα από εκτενές ερευνητικό υλικό και βιβλιογραφία, υπό την καλοκουρδισμένη ενορχήστρωση της επιμελήτριας Φωτεινής Δαλκαβούκη  δημιούργησαν έργα που αναστοχάζονται πάνω στο παραδοσιακό και το τοπικό, στη συγκρότηση του έθνους-κράτους, την εμπορευματοποίηση, τη νοσταλγία, τη λαογραφία της υπαίθρου αλλά και του αστικού τοπίου, πάνω σε νεοελληνικές αντιφάσεις, ασυνέχειες και υπαρξιακές ανησυχίες.

Η έκθεση ως αφετηρία ερωτημάτων

Η έκθεση "Σου στέλνω ένα μήλο CPT" επιχειρεί να διερευνήσει την πρόσληψη της παράδοσης, φέρνοντας στην επιφάνεια το θεσμικό πλαίσιο της συγκρότησης της πολιτιστικής μας ταυτότητας. Στο μοναδικής ομορφιάς Μουσείο Λαϊκής Τέχνης Αγγελική Χατζημιχάλη, του Δήμου Αθηναίων  οι εικαστικές δημιουργίες συνομιλούν  με μια απίστευτη αρμονία με τα εκθέματα του μουσείου σε μια απόπειρα εικαστικών εννοιολογήσεων του παραδοσιακού στη σύγχρονη Ελλάδα, όπως είναι και ο υπότιτλος της έκθεσης. Μέσα από τις διαφορετικές προσεγγίσεις των καλλιτεχνών αναδύονται ζητήματα για το πόσες ματιές υπάρχουν πάνω στο θέμα και πόσες ελληνικότητες συνυπάρχουν. Χαρακτηριστικός είναι ο ανταγωνισμός του πατριωτισμού όπως γλαφυρά σχολιάζει ο Αρισταίος Τσούτης στο έργο "Ιστοί" αφού άλλοτε και σήμερα κάνουμε έναν διαγωνισμό για το ποιος έχει την πιο μεγάλη σημαία, κρεμασμένη στο μπαλκόνι. Τι έχει τελικά κρατήσει ο Νεοέλληνας στην καθημερινότητά του; Πώς αυτοπροσδιορίζεται;

Έργο του Βαγγέλη  Κοντού "Bλάχο- Deutsch"

 Ανάμειξη καθημερινού και πολιτισμικού συμβολισμού

Ετερόκλητες αναφορές, αναμειγμένες με βιώματα του τόπου—φραπές, σουβλάκι, ανοικοδόμηση, ντάτσουν στο απολαυστικό έργο "Frappe" του Procorpses—συνθέτουν ένα ρευστό τοπίο ταυτότητας. Οι καλλιτέχνες φέρνουν στην επιφάνεια ζητήματα μέσα από την ανάμειξη μορφολογικών και θεματικών στοιχείων, με βάση πολιτισμούς που παντρεύτηκαν σε αυτόν τον τόπο- έργο του Ρένου Σίνου  "ο Ψευδάνθρωπος του Ιμπλίς". Άλλοτε στοιχεία τοπικής ταυτότητας ή σύμβολα, όπως τα πουλιά για τους ξενιτεμένους,όπως στο έργο του Κωνσταντίνου Κωροναίου "Μαύρα μου  χελι-δόνια"και του Βαγγέλη  Κοντού "Bλάχο- Deutsch"  αναδεικνύονται με ευαισθησία. Μνήμες και βιώματα της θρησκευτικής παράδοσης εμπνέουν τη δημιουργία γλυπτών και εγκαταστάσεων.

Το έργο Βιο-γραφίες της Λάουρας Τσιάτη

 Από την καρέκλα στη βακτηριακή αφήγηση

Η νοοτροπία και η ηθική της «χημείας»—η πλαστική καρέκλα ως σύμβολο νεότερης κουλτούρας- Panni Marosi  My Braids, my lillies, between two realities—συνομιλούν με πιο αφαιρετικές μορφές, όπως τα βακτήρια, που μετατρέπονται σε σύμβολα ατομικών ιστοριών έργο Βιο-γραφίες της Λάουρας Τσιάτη, αφηγήσεων που συγκροτούν μνήμες και παραδόσεις. Ακόμη και το κενό λειτουργεί ως συμβολισμός της αποσύνθεσης, που αναγκάζει την παράδοση να μεταβάλλεται για να επιβιώσει.

Το έργο του Ιωάννη Μαρκάκη 
με  τίτλο Αpplejuice !Αpplejuice !Αpplejuice ! 

Μνήμη, βία, απώλεια και προσδιορισμός

Η βία, οι διωγμοί και η μετανάστευση φέρνουν ρήξη με το παρελθόν: αποξένωση από τις ρίζες, στέρηση εστίας και εικονοστασίου, απώλεια εθίμων όπως προκύπτει από το έργο της Άννας Πιάτου " Ανεκπλήρωτες Διδρομές". Το μήλο—αρχέτυπο φρούτο και σύμβολο στα αλφαβητάρια γενεών— Ιωάννης Μαρκάκης  με το έργο  Αpplejuice !Αpplejuice !Αpplejuice ! και του Fenok "Μήλο από μακριά" παραπέμπει στη γλώσσα και τον πολιτισμό που μαθαίνονται μέσω μηχανισμών αναπαραγωγής: λέξεις, φράσεις, συμπεριφορές που γίνονται κώδικες ταυτότητας.

 Η πολιτισμική πολυφωνία ως εσωτερικός διάλογος

Τα ρεμπέτικα και τα παραδοσιακά ενώνονται στο μυαλό μας. Οι μαρμάρινοι νεροχύτες της γιαγιάς παροπλίζονται και ας είμαστε περήφανοι για τα μάρμαρά μας... Η παγκόσμια ποίηση εκφράζεται μέσω της ενδυμασίας και της υποκουλτούρας. Η μανία με τα μηχανάκια γίνεται συνωνυμο με τη ταυτότητά μας  (Δημήτρης Κοντοδήμος, Familiar Noises under the   hill)… τίποτα δεν ξεφεύγει από τις ευαίσθητες κεραίες των καλλιτεχνών. Η διαφορετική προσέγγιση του θέματος από δημιουργούς με ποικίλες καταβολές ενισχύει την πολυφωνία και αναιρεί την πρωτοκαθεδρία μιας μόνο ιδεολογικής θέσης.

 Η παράδοση ως πρόσωπο και καθρέφτης

Έτσι, η παράδοση δεν αναζητεί ετυμηγορία, αλλά αφήγηση. Δεν είναι μονόδρομος, αλλά πολυδιάστατο μονοπάτι που οδηγεί στη διαμόρφωση της νεοελληνικής ταυτότητας ως προσωπική υπόθεση και συλλογικό ερώτημα. Μέσα από την Τέχνη, η Ιστορία γίνεται πηγή μνήμης και εργαλείο προσανατολισμού. Και όπως το μήλο πέφτει κοντά στη ρίζα, έτσι κι η παράδοση επιστρέφει σε εμάς ζητώντας όχι να την πιστέψουμε, αλλά να τη φανταστούμε ξανά.

Τροφή λοιπόν για σκέψη, μη χάσετε την έκθεση έως τις 3 Αυγούστου.

Ελεύθερη είσοδος

Επίβλεψη:

Με την επίβλεψη της Εσθήρ Σολομών, Αναπληρώτριας Καθηγήτριας Μουσειολογίας, Τμήμα Εικαστικών Τεχνών και Επιστημών της Τέχνης, Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων

Συμμετέχουν οι εικαστικοί:

Ειρήνη Ανδρουλάκη| Αγνή Δασκάλου| Νένα Κάλπη-Εξάρχου|Σοφία Καρασαββίδου| Κίμωνας Κιρλιγκίτσης| Σάκης Κόκκινος (Arukok)| Δημήτρης Κοντοδήμος| Βαγγέλης Κοντός| Κωνσταντίνος Κορωναίος (819.)| Ιωάννης Μαρκάκης| Όλγα Μοναχού| Ορέστης Πάγκαλος| Άννα Πιάτου| Λυσίμαχος Πολυχρονίδης| Βασιλική Σιαταρά| Ρένος Σίνος| Νάγια Σιούλη| Βάσω Σφαιροπούλου| Λάουρα Τσιάτη| Αρισταίος Τσούσης| Anel| Fenok| Panni Marosi| Procörpses

Οι Μωμόεροι κάνουν απόβαση στο Μαρούσι! Με λύρα και χορό αναβίωσε το δρώμενο από την Τραπεζούντα

 

Με μουσικό φόντο τους ήχους της ποντιακής λύρας, δυο νύφες, ένας γέρος που προσπαθεί να τις κλέψει, ο διάβολος να τον παρακινεί … και τους μωμοέρους  να τραγουδούν, να χορεύουν και να σατιρίζουν. Οι  άνδρες με περικεφαλαίες που φέρουν καθρεφτάκια και κουμπιά, φορούν φουστανέλλες, κρατώντας ξύλα στα χέρια, χορεύουν με θόρυβο αλλά και με τελετουργικό τρόπο. «Τιζουλούμ πακαλούμ» προστάζει ο αρχηγός και οι άνδρες μπαίνουν στην σειρά  ...

Το ποντιακό δρώμενο του δωδεκαημέρου Μωμόεροι (από την επομένη των Χριστουγέννων ως των Φώτων) ξεσήκωσε χθες το κέντρο του Αμαρουσίου. Ανάμεσα στα φωτεινά λαμπιόνια και τις στολισμένες βιτρίνες η αναπαράσταση ήρθε να δώσει μια νότα παράδοσης στις υπερκαταναλωτικές συνήθειες των Χριστουγέννων της εποχής μας.

 

 

Πρόκειται για πανάρχαιο έθιμο που εκτιμάται ότι κρατά από τον 6^ο αιώνα π.Χ. τα Μεγάλα Διονύσια. Άλλοι θεωρούν ότι έχει ρίζες από την εποχή της Τουρκοκρατίας. Σίγουρο είναι ότι στη Τραπεζούντα τονίστηκε το χριστιανικό στοιχείο του λαϊκού δρώμενου.

 Στο Μαρούσι αναβίωσε από χορευτική, θεατρική και μουσική ομάδα ξεσηκώνοντας τον κόσμο στην πλατεία Αγίας Λαύρας και παρασέρνοντας τον στο εμπορικό κέντρο της πόλης. Οι ήχοι, ο βηματισμός τα σατυρικά λόγια προκάλεσαν το πανδαιμόνιο!  Επισκέπτες και καταστηματάρχες βγήκαν  στους πεζόδρομους των Μητροπόλεως, Βασ. Σοφίας, Ερμού, με κατάληξη στην πλατεία Ευτέρπης. Μικροί και μεγάλοι έδειξαν να ξαφνιάζονται από τους χαρούμενους εισβολείς, ενώ πλήθος κόσμου φωτογράφιζε και τραβούσε βίντεο τους συμμετέχοντες.

Το εθιμικό δρώμενο που  έχει εγγραφεί στο Διεθνή Κατάλογο της Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς της Ανθρωπότητας της UNESCO, αναφέρεται στον «Μώμο» Θεό του γέλιου και της σάτιρας. Οι 12 ιερείς του Μώμου, ακόλουθοί  ψάχνουν ης για να σατιρίσουν, βγάζουν επιφωνήματα που θυμίζουν χορό αρχαίας τραγωδίας. Το έθιμο, προερχόμενο από την ορεινή Τραπεζούντα, επιβιώνει σε οκτώ χωριά του Νομού Κοζάνης (Τετράλοφος, Αλωνάκια, Σκήτη, Άγιος Δημήτριος, Πρωτοχώρι, Ασβεστόπετρα, Καρυοχώρι, Κομνηνά), στα οποία οι Μωμό΄εροι επισκέπτονται τα σπίτια. 

Στο δρώμενο συμμετέχει θεατρική ομάδα, αποτελούμενη μόνο από άντρες που αναπαριστάα τις δύο νύφες,  τον γέρον (γέρος), τη γραία (γριά), το διάβολον, το άρκον (αρκούδα), το γιατρόν που εξετάζει τη νύφη και διαπιστώνει συνήθως την κακοποίησή της, το τσανταρμά (πρόσωπο που εκφράζει την εξουσία) κ.ά. 

Η νύφη αντιπροσωπεύει τη βλάστηση και τη γονιμότητα της γης, ενώ ο γέρον συγκρούεται με τον νέο για χάρη της και από τη σύγκρουση αυτή νικητής αναδεικνύονταν ο νέος, με τη νίκη αυτή να συμβολίζει την αντικατάσταση του παλιού χρόνου με τον νέο.  Η απόπειρα αρπαγής λέγεται ότι συνδέεται με την αρπαγή της Περσεφόνης  από τον Πλούτωνα. Στόχος είναι η σάτιρα αλλά και να σταλούν κοινωνικά μηνύματα, ενώ πλέον αποτελεί η ψυχαγωγία.
Με λύρα, αγγείον και ταούλ, η πομπή που μοιάζει με  θέατρο δρόμου (street theatre) αρχίσει τον χορό σε κάθε διασταύρωση των δρόμων μέχρι να αρχίσει  το γενικό γλέντι.

Το σπουδαίο αυτό πολιτιστικό κεφάλαιο έφεραν στα προαναφερόμενα χωριά την δεκαετία του ’30 πρόσφυγες του Πόντου και της Μικράς Ασίας που εγκαταστάθηκαν στην περιοχή, μετά την μικρασιατική καταστροφή και την ανταλλαγή των πληθυσμών, εμφανίζοντας διάφορες παραλλαγες της αναπαράστασης της ιστορίας.  Φέτος, το δρώμενο με διονυσιακές καταβολές υλοποιήθηκε και στο Μαρούσι με την υποστήριξη του Δήμου και με τη συμμετοχή του Συλλόγου Ποντίων Αμαρουσίου «Νίκος Καπετανίδης».