Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα επιστροφή αρχαιότητας. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων
Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα επιστροφή αρχαιότητας. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων

Παρασκευή 25 Σεπτεμβρίου 2026

Ελβετία: Η επιστροφή ανθρωπίνων λειψάνων από μουσεία ανοίγει τον δρόμο για την αναμέτρηση με το αποικιακό παρελθόν


Ο Basil Thüring, συνδιευθυντής του Μουσείου Φυσικής Ιστορίας της Βασιλείας, μαζί με τον Francisco González Álvarez, πρόεδρο του Fundación Pueblo Kawésqar, και τον πρόεδρο της περιφέρειας Conradin Cramer (από αριστερά προς δεξιά).


Η επιστροφή των λειψάνων τριών μελών της ιθαγενικής κοινότητας Kawésqar από το Καντόνι Βασιλείας στη Χιλή σηματοδοτεί μια ιστορική στιγμή για την Ελβετία, η οποία καλείται πλέον να αντιμετωπίσει το αποικιακό της παρελθόν. Για την κοινότητα Kawésqar, η πράξη αυτή αποτελεί βήμα αξιοπρέπειας και θεραπείας· για την Ελβετία, είναι μόνο η αρχή, καθώς τα μουσεία της διατηρούν τουλάχιστον 4.000 ανθρώπινα λείψανα αποικιακής προέλευσης.


Μια συγγνώμη που άργησε έναν αιώνα

«Σήμερα θέλουμε να σας ζητήσουμε συγγνώμη», δήλωσε ο Basil Thürig, συνδιευθυντής του Φυσιογραφικού Μουσείου Βασιλείας, κατά την τελετή επιστροφής των λειψάνων. Τα λείψανα είχαν χρησιμοποιηθεί για ρατσιστικές “έρευνες φυλών”, μετατρέποντας ανθρώπους σε αντικείμενα επιστημονικής μελέτης και νομιμοποιώντας αποικιακή βία. Ο Francisco González, επικεφαλής του Fundación Pueblo Kawésqar, τόνισε ότι η συγγνώμη αφορά ένα παρελθόν «για το οποίο κανείς από τους παρόντες δεν φέρει άμεση ευθύνη», αλλά που συνδέει τις δύο πλευρές μέσα από μια κοινή ιστορία.


Η ανακάλυψη που ξεκίνησε τη διαδικασία

Η υπόθεση ξεκίνησε όταν μια φοιτήτρια εντόπισε τα λείψανα στις συλλογές του μουσείου και ενημέρωσε το χιλιανό ίδρυμα. Η έρευνα αποκάλυψε ένα κρανίο άνδρα από τη Γη του Πυρός, δύο πλήρεις σκελετούς (άνδρα 35–40 ετών και γυναίκας περίπου 18 ετών), τα λείψανα είχαν αφαιρεθεί από τάφο στο νησί Santa Inés μεταξύ 1909–1914! Οι συλλέκτες Arnold Masarey και Ludwig Paravicini τα απέκτησαν και τα έστειλαν στον ανθρωπολόγο Fritz Sarasin. Σε επιστολή του 1914, ο Paravicini περιγράφει ότι ένας Γερμανός «έβρασε κομμάτι‑κομμάτι» τα σώματα για να τα καθαρίσει πριν τα πουλήσει.


Ένα ευρύτερο πρόβλημα: 4.000 λείψανα σε ελβετικά μουσεία

Παρά την επιστροφή των λειψάνων των Kawésqar και των 42 Vedda στη Σρι Λάνκα το 2024, η Ελβετία εξακολουθεί να διαθέτει χιλιάδες λείψανα ασαφούς προέλευσης.

Έκθεση του Πανεπιστημίου Λωζάννης (2025) καταγράφει:


  • πάνω από 4.000 ανθρώπινα λείψανα
  • κυρίως σε συλλογές Βασιλείας και Ζυρίχης
  • προέλευση από σχεδόν κάθε περιοχή του κόσμου


Η έρευνα δείχνει ότι, αν και η Ελβετία δεν είχε αποικίες, συμμετείχε ενεργά στα διεθνή αποικιακά δίκτυα μέσω επιστημόνων, εμπόρων και συλλεκτών.


Νομικό πλαίσιο και νέες πρωτοβουλίες

Το Καντόνι Βασιλείας είναι το πρώτο στην Ελβετία που θεσπίζει νομική υποχρέωση για έρευνα προέλευσης στις κρατικές συλλογές. Η κυβέρνηση ζητά νέα χρηματοδότηση ύψους 4 εκατ. ελβετικών φράγκων για την περίοδο 2027–2030, ώστε να συνεχιστεί η έρευνα.Το Φυσιογραφικό Μουσείο Βασιλείας έχει ήδη δημοσιεύσει διαδικτυακά τον κατάλογο των λειψάνων αποικιακής προέλευσης, που περιλαμβάνει περισσότερα από 1.500 άτομα.


Η επιστροφή ως πράξη συμφιλίωσης

Για τον González, η επιστροφή δεν είναι το τέλος μιας τραγωδίας αλλά «η αρχή μιας ιστορικής συμφιλίωσης». Η Ελβετία καλείται να αναγνωρίσει τον ρόλο της στα αποικιακά δίκτυα, παρά την απουσία επίσημων αποικιών. Η επιστροφή των τριών προγόνων στην Παταγονία αποτελεί συμβολική αλλά ουσιαστική πράξη αυτοκριτικής. Τα λείψανα ταξιδεύουν πλέον προς τη Χιλή, όπου θα πραγματοποιηθεί τελετή στην Punta Arenas τον Οκτώβριο.


Ένα σκοτεινό κεφάλαιο: οι “ανθρώπινοι ζωολογικοί κήποι”

Το 2010 είχαν επιστραφεί στη Χιλή τα λείψανα πέντε Kawésqar που είχαν απαχθεί το 1881 από Γερμανό επιχειρηματία και εκτεθεί σε «ανθρώπινες εκθέσεις» σε ευρωπαϊκές πόλεις — μια από τις πιο οδυνηρές πτυχές της αποικιακής ιστορίας.


Η θέση της Ελβετίας στην ευρωπαϊκή συζήτηση

Η Ελβετία δεν ανήκει στις πρωτοπόρες χώρες της Ευρώπης σε θέματα επιστροφής αποικιακών συλλογών. Γερμανία, Ολλανδία και Βέλγιο έχουν ήδη αναπτύξει εκτεταμένα προγράμματα επαναπατρισμού, ενώ η Αυστρία εργάζεται σε νέο νομικό πλαίσιο.


Το ερώτημα παραμένει:

Πώς πρέπει να διαχειριστούν τα ευρωπαϊκά μουσεία συλλογές που δημιουργήθηκαν μέσα σε αποικιακές δομές εξουσίας;

https://www.swissinfo.ch/



Πέμπτη 2 Απριλίου 2026

Επιστροφή κλεμμένου αγάλματος Αγγέλου στο Οικουμενικό Πατριαρχείο


Σε επίσημη τελετή στο Αρχαιολογικό Μουσείο Κωνσταντινούπολης επιστράφηκε στο  Οικουμενικό Πατριάρχείο το άγαλμα Αγγέλου που είχε κλαπεί πριν από περισσότερες από δύο δεκαετίες. Το γλυπτό είχε εντοπιστεί το 2004 σε αστυνομική επιχείρηση στο Ντενιζλί. Η έρευνα αποκάλυψε ότι προερχόταν από τον κήπο της Μονής Αγίου Γεωργίου στη Χάλκη. Μετά την ολοκλήρωση των δικαστικών διαδικασιών φυλάχθηκε επί χρόνια σε ασφαλείς συνθήκες. 


Από την πλευρά του Υπουργείου Πολιτισμού της Τουρκίας χαρακτηρίστηκε η κίνηση αυτή ως  αποκατάσταση ενός πολιτιστικού αντικειμένου στη φυσική του θέση, αλλά και επιβεβαίωση της δέσμευσης της Τουρκίας στην προστασία της κοινής ιστορίας.  Ο υπουργός υπενθύμισε την επιστροφή, το 2021, 12 εικόνων που είχαν κλαπεί από εκκλησίες της Ίμβρου και παραδόθηκαν στο Πατριαρχείο σε τελετή στο Μουσείο Τροίας.

Η επιστροφή του αγάλματος του Αγγέλου αποτελεί, όπως τόνισε ο υπουργός, απτό αποτέλεσμα της πολιτικής προστασίας της πολιτιστικής κληρονομιάς και πράξη ιστορικής δικαιοσύνης. 

13.451 αντικείμενα επαναπατρισμένα από το 2002  

Σύμφωνα με τον υπουργό, από το 2002 έως σήμερα έχουν επιστραφεί 13.451 πολιτιστικά αντικείμενα στην Τουρκία, αποτέλεσμα συνδυασμού επιστημονικής έρευνας, διεθνούς συνεργασίας και νομικών ενεργειών. Παράλληλα, έχουν ενισχυθεί οι μηχανισμοί πρόληψης της αρχαιοκαπηλίας, με συνεργασίες με την Interpol και την UNESCO, αλλά και με τη χρήση τεχνητής νοημοσύνης για τον εντοπισμό αντικειμένων τουρκικής προέλευσης στο εξωτερικό.

Ο  υπουργός Πολιτισμού της Τουρκίαςπαρουσίασε το εύρος των αρχαιολογικών και αναστηλωτικών δράσεων της χώρας, συμπεριλαμβανομένου του προγράμματος Heritage to the Future, που τοποθετεί Τούρκους συντονιστές σε ξένες ανασκαφές και επιταχύνει τις εργασίες συντήρησης. Το 2025, αναλυτικά  776 αρχαιολογικοί χώροι βρίσκονταν υπό έρευνα, εκ των οποίων οι 255 σε ενεργές ανασκαφές σε 65 επαρχίες. Την προηγούμενη χρονιά, 219 μουσεία και 147 ιστορικοί χώροι προσέλκυσαν πάνω από 33 εκατομμύρια επισκέπτες.

Μεγάλα έργα αποκατάστασης και οι πληγές των σεισμών του 2023  

Στα μεγάλα έργα περιλαμβάνονται οι αποκαταστάσεις του Πύργου του Λεάνδρου, του Πύργου του Γαλατά και της Βιβλιοθήκης Ραμί, καθώς και μνημείων όπως ο Καθεδρικός της Άνι, η Μονή Αλαχάν και τα τείχη του Ντιγιάρμπακιρ. Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στην αποκατάσταση των ζημιών από τους σεισμούς του Φεβρουαρίου 2023 σε Χατάι. Παράλληλα, βρίσκονται σε εξέλιξη αστικές παρεμβάσεις σε ιστορικούς σταθμούς όπως το Χαϊντάρπασα και το Σιρκεντζί.

.Από το 2020 έως το 2025 κατασχέθηκαν πάνω από 1,3 εκατομμύρια πολιτιστικά αντικείμενα εντός της χώρας, ενώ συστήματα τεχνητής νοημοσύνης παρακολουθούν παράνομες πωλήσεις σε διαδικτυακές πλατφόρμες και κοινωνικά δίκτυα. Ιδιαίτερη αναφορά έγινε στο σύστημα TraceArt, το οποίο εφαρμόζει αόρατους χημικούς δείκτες σε περισσότερα από 600.000 καταγεγραμμένα αντικείμενα, δημιουργώντας μοναδικά, μη παραποιήσιμα ίχνη που λειτουργούν ως «DNA» ταυτότητας. Η  τεχνολογία αυτή ενισχύει την ασφάλεια και την αυθεντικότητα της πολιτιστικής κληρονομιάς .


Πηγές: https://www.hurriyetdailynews.com/




Τετάρτη 30 Ιουλίου 2025

Επιστροφή του αγάλματος του Μάρκου Αυρηλίου από το Μουσείο του Κλίβελαντ στην Τουρκία







Έπειτα από 65 χρόνια, το μπρούτζινο άγαλμα του Ρωμαίου αυτοκράτορα Μάρκου Αυρηλίου, που είχε λεηλατηθεί τη δεκαετία του 1960 από την αρχαία πόλη Βουβών στην επαρχία Μπουργκούρ της Δυτικής Τουρκίας, επιστρέφει στην πατρίδα του από το Μουσείο Τέχνης του Κλίβελαντ. Η επιστροφή αυτή συνιστά σημαντική ενίσχυση της πολιτιστικής κληρονομιάς της Τουρκίας και πραγματοποιήθηκε μέσω συνεργασίας του τουρκικού Υπουργείου Πολιτισμού και Τουρισμού, της Εισαγγελίας της Νέας Υόρκης και της Υπηρεσίας Εσωτερικής Ασφάλειας των ΗΠΑ (HSI).

  Ιστορικό του Αγάλματος: Από τη Βουβών στην Αμερική

Το άγαλμα, που χρονολογείται στον 2ο–3ο αιώνα μ.Χ., απεικονίζει τον Μάρκο Αυρήλιο ως φιλόσοφο και θεωρείται από τα πιο σημαντικά μπρούτζινα γλυπτά της Ανατολίας. Μετά την παράνομη ανασκαφή και φυγάδευσή του από τη Βουβών, πέρασε από διάφορους ιδιώτες και κατέληξε στο μουσείο του Οχάιο. Χάρη σε εκτεταμένες νομικές και διπλωματικές διαδικασίες, το άγαλμα επαναπατρίστηκε και σύντομα θα εκτεθεί δημόσια στην Άγκυρα.


 Η έρευνα της Καθηγήτριας Jale İnan και η Διεθνής Συνεργασία

Η πρώτη που ανέδειξε την προέλευση του αγάλματος ήταν η καθηγήτρια Jale İnan, η πρώτη γυναίκα αρχαιολόγος της Τουρκίας. Το έργο της συνέβαλε στην έναρξη κοινής έρευνας ανάμεσα στις τουρκικές αρχές, την Εισαγγελία Μανχάταν και την HSI το 2021, η οποία οδήγησε στην επιστροφή κι άλλων ρωμαϊκών γλυπτών όπως των Λούκιου Βήρου, Σεβήρου και Καρακάλλα .

Τα στοιχεία που οδήγησαν στην επιστροφή:

- Ανάλυση δειγμάτων χώματος, μολύβδου και άνθρακα από το εσωτερικό του αγάλματος

- Σιλικονούχο αντίγραφο του ποδιού του αγάλματος που ταυτίστηκε με βάσεις της Βουβών

- Επιστημονική επαλήθευση από το Curt Engelhorn Archaeometry Center στη Γερμανία

- Ταυτοποίηση ισοτοπικής σύνθεσης με άλλα ευρήματα από τη Βουβών

 Νομική Αντιπαράθεση και Συμβιβασμός

Το Μουσείο του Κλίβελαντ, έπειτα από την επιστημονική τεκμηρίωση, απέσυρε την προσφυγή του και αποδέχτηκε την επιστροφή του αγάλματος. Στην επίσημη δήλωσή του αναφέρει:«Εκτιμούμε τη συνεργασία των τουρκικών αρχών και της Εισαγγελίας ώστε να επιτευχθεί επιστημονική επίλυση γύρω από την ταυτότητα του αγάλματος. Χωρίς αυτή την έρευνα, δεν θα ήταν δυνατό να επιβεβαιώσουμε την αρχική του παρουσία στον αρχαιολογικό χώρο.» Ο Εισαγγελέας Alvin Bragg χαρακτήρισε τη διεθνή συνεργασία "υποδειγματική", υπογραμμίζοντας τη σημασία της επιστροφής πολιτιστικής κληρονομιάς στη φυσική της θέση.