Οι σημαντικότερες διεθνώς αρχαιολογικές ανακαλύψεις του 2025

Το 2025 υπήρξε μια χρονιά ιδιαίτερα γόνιμη για την αρχαιολογική έρευνα, με ανακαλύψεις που άνοιξαν νέα παράθυρα στην κατανόηση αρχαίων πολιτισμών και πρακτικών. Από τη Μεσόγειο έως τη Μέση Ανατολή, απρόσμενα ευρήματα και νέες επιστημονικές επιβεβαιώσεις ανέδειξαν για ακόμη μία φορά τη δυναμική μιας επιστήμης που συνεχίζει να εξελίσσεται και να εμπλουτίζει τη γνώση μας για το παρελθόν. Κάθε ανασκαφική περίοδος προσθέτει κρίσιμα στοιχεία στη μελέτη των κοινωνιών που προηγήθηκαν, προσφέροντας νέες προοπτικές για την ιστορία, την τέχνη και τις πολιτισμικές αλληλεπιδράσεις.

Στην Τουρκία

Στις αρχές του έτους, τα μωσαϊκά με κροκόδειλους, φλαμίνγκο, δελφίνια και χέλια που αποκαλύφθηκαν στα ρωμαϊκά λουτρά της Ηράκλειας του Λάτμου έφεραν στο φως πολύτιμες πληροφορίες για την εικονογραφία της ελληνορωμαϊκής περιόδου. Την ίδια περίοδο, στο Ισραήλ, εντοπίστηκε βυζαντινό μοναστήρι με πολύχρωμο ψηφιδωτό δάπεδο και ελληνική επιγραφή, εμπλουτίζοντας τη γνώση για τη θρησκευτική αρχιτεκτονική των πρώτων χριστιανικών αιώνων.

Στη Ρώμη

 Στη Domus Aurea, η ανακάλυψη ενός σπάνιου τεμαχίου αιγυπτιακού μπλε, βάρους 2,4 κιλών, προσέφερε νέα στοιχεία για τις χρωστικές που χρησιμοποιούνταν στη ρωμαϊκή ζωγραφική. Λίγο αργότερα, στο Λούξορ, εντοπίστηκε ο τάφος του Θούθμωσι Β, ενός από τους σημαντικότερους φαραώ της 18ης δυναστείας, έπειτα από έναν αιώνα ερευνών.

Στην Πομπηία

 Οι ανασκαφές αποκάλυψαν μια εντυπωσιακή αίθουσα συμποσίων με μεγαλογραφία αφιερωμένη στη διονυσιακή πομπή, καθώς και ένα επιτύμβιο ανάγλυφο ζεύγους σχεδόν σε φυσικό μέγεθος στη Νεκρόπολη της Porta Sarno. Στην Αίγυπτο, στη Σακκάρα, η ανακάλυψη του τάφου του Πρίγκιπα Userefra, γιου του βασιλιά Userkaf, συνοδεύτηκε από την εύρεση μιας μνημειακής ψευδόθυρας από ροζ γρανίτη, μοναδικής για τα δεδομένα της περιοχής.

Στη Ρώμη

 Οι ανασκαφές στην Αππία Οδό αποκάλυψαν χώρο μεγάλης θρησκευτικής σημασίας, ενώ κάτω από την πλατεία του Φόρουμ του Τραϊανού βρέθηκε μαρμάρινο κεφάλι άνδρα με έντονη εκφραστικότητα, ένα εύρημα που φωτίζει εκ νέου την αυτοκρατορική τοπογραφία. Στο Barbarano Romano εντοπίστηκε ασύλητος ετρουσκικός τάφος του 7ου αιώνα π.Χ., με αγγεία και χάλκινα αντικείμενα στη θέση τους.

Στη Σαρδηνία

Τρεις νέες Domus de Janas προστέθηκαν στο σύμπλεγμα του Sant’Andrea Priu, ενισχύοντας τη σημασία ενός χώρου που έχει ήδη αναγνωριστεί από την UNESCO. Στην Πομπηία, ένα αγγείο από υαλόμαζα με αιγυπτιακές σκηνές κυνηγιού βρέθηκε στο Θερμοπώλιο της Regio V, αποκαλύπτοντας εμπορικές και πολιτισμικές ανταλλαγές με την Αλεξάνδρεια.

Στο Βουλτσι

 Η ανακάλυψη μαρμάρινης κεφαλής Κόρης, σπάνιου δείγματος ελληνικής γλυπτικής σε ετρουσκικό έδαφος, προσέφερε νέα στοιχεία για τις σχέσεις Ελλάδας και προρωμαϊκής Ιταλίας. Τέλος, κοντά στο Κάιρο, εντοπίστηκε ναός της κοιλάδας στο ηλιακό σύμπλεγμα του Φαραώ Nyuserra, σε μια περιοχή μεγάλης ιστορικής σημασίας.

Οι ανακαλύψεις του 2025 επιβεβαιώνουν ότι η αρχαιολογία παραμένει ένα από τα πιο ζωντανά και αποκαλυπτικά πεδία έρευνας, ικανό να ανανεώνει διαρκώς την κατανόηση του ανθρώπινου παρελθόντος.

 πηγές: https://www.finestresullarte.info/

Ο μυστηριώδης κυκλικός χώρος Κρομμυώνας: Ποια είναι η ιστορία της αρχαίας κώμης

 

 

 

      "ἡ δὲ Κρομμυὼν ἔστι κώμη τῆς Κορινθίας, πρότερον δὲ τῆς Μεγαρίδος..." 

 

                                                                            Στράβων, Γεωγραφικά, Βιβλίο Η'

 

 

Του Ανδρέα Π. Αναγνωστόπουλου

 

Μόλις στα μέσα του εικοστού αιώνα, η αρχαιολογική σκαπάνη έφερε στο φως τα ερείπια της αρχαίας Κρομμυώνας, στην τοποθεσία  όπου βρίσκεται η γνωστή σύγχρονη κωμόπολη Άγιοι Θεόδωροι, εντός του σημερινού νομού Κορινθίας. Σύμφωνα με τον σπουδαίο αρχαίο Έλληνα γεωγράφο Στράβωνα, όλη η παραλιακή περιοχή του Σαρωνικού από την μεριά της Μεγαρίδας αλλά και ο κόλπος της Ελευσίνας αποκαλούνταν Κρομμυώνα. Μέχρι τον 6ο αιώνα π.Χ., η ομώνυμη πόλη ανήκε στα Μέγαρα, κατόπιν όμως περιήλθε στη Κόρινθο.

 

 

 

Αρχαιολογικός χώρος - ευρήματα

 

Σημαντικά κατάλοιπα της αρχαίας κώμης εντοπίστηκαν στη βόρεια πλευρά των Αγίων Θεοδώρων, στο ύψος του Γυμνασίου-Λυκείου της κωμόπολης, κατά τις ανασκαφές που έγιναν το χρονικό διάστημα 1961-1962, καθώς και το 1992, με αφορμή τη διάνοιξη και την μεταγενέστερη διαπλάτυνση της Νέας Εθνικής Οδού Αθηνών-Κορίνθου. Οι αρχαιολόγοι αποκάλυψαν μεγάλο νεκροταφείο των γεωμετρικών χρόνων (8ος αιώνας π.Χ.) με τάφους που περιείχαν πλούσια κτερίσματα.

Παράλληλα, ήρθαν στο φως οδοί, θεμέλια οικιών, δάπεδα οικιών κατασκευασμένα από ασβεστοκονίαμα και βότσαλα, αλλά και κατάλοιπα κεραμικών εργαστηρίων της υστεροκλασικής-ελληνιστικής περιόδου.

Αξίζει να σημειωθεί ότι στη Κρομμυώνα βρέθηκε ένας μοναδικός κυκλικός χώρος, που δημιουργήθηκε περί τα τέλη του 6ου αιώνα π.Χ. Ο θεατροειδής χώρος έχει πλακόστρωτο δάπεδο και έντεκα σειρές κτιστών βαθμίδων. Μολονότι δεν έχει διευκρινιστεί ακόμη η χρήση του, ενδεχομένως πρόκειται για βουλευτήριο της αρχαίας κώμης, λατρευτικό χώρο ή μικρό θέατρο.

Η χρονολόγηση του εν λόγω οικοδομήματος ανάγεται στους ύστερους αρχαϊκούς χρόνους (530 -490/480 π.Χ.) και κατ’επέκταση αποτελεί ένα από τα πρωϊμότερα δείγματα μόνιμης κτιστής θεατροειδούς κατασκευής. Αν ο χώρος αυτός ήταν βουλευτήριο, ένα τέτοιο κτίσμα υποδηλώνει οργανωμένη πολιτεία ήδη από τα Αρχαϊκά χρόνια.

Εκτός από τα αρχαία κτίσματα, πολλά ήταν και τα αρχαία αντικείμενα που ανακαλύφθηκαν στη Κρομμυώνα. Μεταξύ των ευρημάτων ξεχωρίζει ένα άγαλμα του θεού Απόλλωνα, αγγεία και πλούσια κεραμική, η οποία φέρει έντονες επιρροές από την αρχαία Κόρινθο.

 

 

 

Ονομασία - μυθολογία

 

Υπάρχουν δύο εκδοχές για το όνομα της αρχαίας Κρομμυώνας: η πρώτα αναφέρει ότι προέρχεται από το αρχαίο όνομα των κρεμμυδιών (κρομμύων) τα οποία παράγονταν άφθονα στην περιοχή. Η δεύτερη εκδοχή, σύμφωνα με τον σπουδαίο Έλληνα περιηγητή της αρχαιότητας, Παυσανία, είναι ότι η πόλη πήρε το όνομα της από τον Κρόμμο, γιο του Ποσειδώνα.

Επίσης, η περιοχή είναι γνωστή από τον μύθο της Φαίας, το τέρας που σκοτώθηκε από τον Αθηναίο ήρωα Θησέα κατά την διαδρομή του από την Τροιζήνα προς την Αθήνα. Σύμφωνα με την μυθολογία, ο Θησέας, αφού έφυγε από την Τροιζήνα για να συναντήσει τον Αθηναίο βασιλιά, Αιγέα, εξολόθρευσε στο δρόμο προς την Αθήνα όσους λυμαίνονταν τις περιοχές από τις οποίες διερχόταν.

 

 

 

Ιστορία

 

Η Κρομμυώνα, χτισμένη στην ανατολική πλευρά της περιοχής του Ισθμού, κάτω από τα Γεράνεια Όρη και κοντά στην Μεγαρίδα, κατοικήθηκε αδιάλειπτα από την γεωμετρική έως τη βυζαντινή εποχή. Η ενασχόληση των κατοίκων με την ναυτιλία και το εμπόριο οδήγησαν γρήγορα την αρχαία κώμη σε ακμή.

Επιπλέον, η στρατηγικής σημασίας γεωγραφική της θέση προκάλεσε την εμπλοκή της σε σημαντικά ιστορικά γεγονότα, ενώ κατά περιόδους βρέθηκε υπό την κυριαρχία διαφορετικών ισχυρών δυνάμεων της αρχαίας Ελλάδας. Ο Ξενοφών αναφέρει πως υπήρξε τειχισμένη κώμη, προφανώς λόγω της θέσης της στο μέσον της αρχαίας παραλιακής οδού, που οδηγούσε από τα Μέγαρα στη Κόρινθο.

Κατά τον 7ο και 6ο αιώνα π.Χ., η κώμη ανήκε στους Μεγαρείς, ενώ μετά τον 6ο αιώνα π.Χ. περιήλθε στους Κορινθίους. Το 425 π.Χ, κατά τον Πελοποννησιακό Πόλεμο, κατελήφθη από τους Αθηναίους, στην προσπάθεια των τελευταίων να ελέγξουν τον Ισθμό. Κατά τον Κορινθιακό Πόλεμο, οι Σπαρτιάτες εγκατέστησαν εκεί ισχυρό οχυρό (393 π.Χ.). Από την ρωμαϊκή έως τη βυζαντινή περίοδο φαίνεται ότι η κώμη μετατοπίζεται νοτιότερα κοντά στο λιμάνι, το οποίο ήταν σε χρήση καθ' όλη την διάρκεια ζωής του οικισμού.

 

 

 

 

Πηγές:

 

Στράβων, Γεωγραφικά, Βιβλίο Η΄

 

Παυσανίας, Κορινθιακά

 

https://agioitheodoroi.com

 

http://www.visitkorinthia.gr

 

https://www.visitloutraki.com

 

https://www.diazoma.gr

Σε ποια χώρα της Μέσης Ανατολής ανακαλύφθηκαν εντυπωσιακά αγάλματα αρχαίων ελληνικών θεοτήτων;

Ανεκτίμητα αγάλματα που απεικονίζουν την Αφροδίτη, τον Δία και επτά από τις εννέα Μούσες ανακαλύφθηκαν σε ανασκαφές Γάλλων αρχαιολόγων στην αρχαία ελληνική πόλη Γέρασα, τα ερείπια της οποίας βρίσκονται στην σημερινή πόλη Τζεράς της βόρειας Ιορδανίας.  

Οι ειδικοί εντόπισαν τουλάχιστον 14 γλυπτά, εκ των οποίων κάποια βρίσκονται σε πολύ καλή κατάσταση, ενώ άλλα είναι αποκεφαλισμένα. Μεταξύ των ευρημάτων, που χρονολογούνται στον 2ο αιώνα π.Χ., περιλαμβάνονται ένα άγαλμα της Ελληνίδας θεάς του έρωτα και της ομορφιάς, Αφροδίτης (αναπάντεχο εύρημα για το τοπικό αρχαίο βασίλειο), ένα άγαλμα του Διός, καθώς και αγάλματα των Μουσών, οι οποίες, σύμφωνα με την αρχαία ελληνική μυθολογία, ήταν κόρες του πατέρα των θεών της αρχαίας Ελλάδας.  

Του Ανδρέα Αναγνωστόπουλου 

Ο Τζιράντ Γκουνεϊμάτ, καθηγητής του Τμήματος Αρχαιοτήτων της πόλης Τζεράς, εξήγησε ότι ο Δίας ήταν μια πολύ δημοφιλής θεότητα στα αρχαία Γέρασα, ενώ σημείωσε πως το άγαλμα του θεού των κεραυνών και του ουρανού θα προστεθεί στα άλλα γλυπτά που υπάρχουν στον αρχαίο ναό του Διός, στην ίδια περιοχή. 

Επιπλέον οι ανασκαφές, που πραγματοποιούνται εδώ και τρία χρόνια, έφεραν στο φως τα γλυπτά επτά εκ των εννέα Μουσών και ο Γκουνεϊμάτ ελπίζει ότι οι αρχαιολόγοι θα βρουν σύντομα τα αγάλματα και των άλλων δύο Μουσών. Τα γλυπτά των Μουσών, κάποια εκ των οποίων αποκαθίστανται, θα παρουσιαστούν σύντομα σε έκθεση για τους επισκέπτες των αρχαίων Γεράσων.  

"Είναι η πρώτη φορά στην ιστορία της Ιορδανίας που ανακαλύπτουμε ένα ρωμαϊκό αντίγραφο αρχαιοελληνικού αγάλματος της θεάς Αφροδίτης (την οποία οι Ρωμαίοι αποκαλούσαν Venus στα λατινικά). Είμαστε πολύ ενθουσιασμένοι με το συγκεκριμένο εύρημα, καθώς θα σηματοδοτήσει μια νέα εποχή στην θέση της Τζεράς ως σημαντικό τουριστικό θέρετρο της χώρας", δήλωσε ο διευθυντής του Τμήματος Αρχαιοτήτων της ιορδανικής πόλης στο ιταλικό πρακτορείο ειδήσεων ANSA. 

Οι αρχαιολόγοι "χτενίζουν" την περιοχή ώστε να αποκτήσουν περισσότερες πληροφορίες για τα άκρως εντυπωσιακά ευρήματα που είναι πρωτόγνωρα για την πόλη Τζεράς.   

"Η ανασκαφή των αγαλμάτων είναι αποτέλεσμα εντατικής εργασίας με ειδικούς από την Ιορδανία και το εξωτερικό, οι οποίοι δουλεύουν σε όλο τον αρχαιολογικό χώρο της Χαμαμάτ, μιας τοποθεσίας που άκμασε στα πρώτα χρόνια της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας", τόνισε ο Τζιράντ Γκουνεϊμάτ. 
 

Όπως τόνισε ο ελληνικής καταγωγής καθηγητής αρχαιολογίας Τόμας Βέμπερ - Καρυωτάκης, παρόμοια αγάλματα υπήρχαν μόνο στην επικράτεια της αρχαίας Ρώμης και της αρχαίας Ελλάδας.  Οι ανασκαφές στα Γέρασα αναμένεται να συνεχιστούν μέχρι το τέλος του 2018. 
Αξίζει να σημειωθεί ότι τα Γέρασα ήταν σπουδαία αρχαιοελληνική πόλη στη Δεκάπολη της Κοίλης Συρίας (σημερινή Ιορδανία), ενώ ο πλούτος της πόλης έμεινε στην Ιστορία, ώστε να ονομάζεται από τους Ρωμαίους "Πομπηία της Μέσης Ανατολής". 

Η κεντρική λεωφόρος της αρχαίας πόλης φέρει διπλή επιβλητική κορινθιακή κιονοστοιχία και ωραίο πλακόστρωτο, που ακόμη σώζονται σε καλή κατάσταση.

Αρχαίες ελληνικές επιγραφές από την πόλη, αλλά και φιλολογικές μαρτυρίες συνδέουν την ίδρυση των Γεράσων με τον Μέγα Αλέξανδρο ή τον στρατηγό του, Περδίκκα, ο οποίος εγκατέστησε εκεί παλαίμαχους Μακεδόνες στρατιώτες. Σύμφωνα με τους ιστορικούς, το γεγονός αυτό θα έλαβε χώρα κατά την άνοιξη του 331 π.Χ., όταν ο Μέγας Αλέξανδρος έφυγε από την Αίγυπτο, πήγε στη Συρία και μετά κατευθύνθηκε στη Μεσοποταμία (σημερινό Ιράκ). 

Πηγές:Archaeology https://www.archaeology.org/, Ιταλικό Πρακτορείο Ειδήσεων ANSA ,http://www.ansamed.info/