Θρησκευτικά χαρακτικά στην Πινακοθήκη: Ξεναγήσεις Μαρτίου

Η Εθνική Πινακοθήκη παρουσιάζει στο κοινό μια σπάνια και λιγότερο γνωστή πτυχή της ελληνικής τέχνης: τα θρησκευτικά χαρακτικά που κυριάρχησαν για περισσότερους από δύο αιώνες στον ορθόδοξο κόσμο. Οι επισκέπτες έχουν τη δυνατότητα να γνωρίσουν από κοντά αυτό το ιδιαίτερο κεφάλαιο της ελληνικής χαρακτικής μέσα από προγραμματισμένες ξεναγήσεις τον Μάρτιο.

Η έκθεση «Χάρτινες Εικόνες – Οι Απαρχές της Ελληνικής Χαρακτικής»

Η έκθεση φωτίζει την ιστορία και την εξέλιξη των θρησκευτικών χαρακτικών από τα μέσα του 17ου έως τα τέλη του 19ου αιώνα, μια περίοδο κατά την οποία τα έργα αυτά γνώρισαν τεράστια διάδοση. Από τα τουρκοκρατούμενα εδάφη έως τις κοινότητες της ελληνικής διασποράς, τα χαρακτικά λειτουργούσαν ως φορητές εικόνες, μέσα διδασκαλίας, μνήμης και πίστης. Η παρουσίασή τους στηρίζεται σε τεκμηριωμένο υλικό από τις συλλογές της Εθνικής Πινακοθήκης, αναδεικνύοντας την καλλιτεχνική, ιστορική και λατρευτική τους αξία.

Οι δύο ενότητες της έκθεσης

• Αγιορείτικα χαρακτικά (18ος–19ος αιώνας)

Η πρώτη ενότητα περιλαμβάνει έργα που δημιουργήθηκαν και κυκλοφόρησαν από τα μοναστήρια του Αγίου Όρους. Τα χαρακτικά αυτά, συχνά μεγάλης λεπτομέρειας, απεικονίζουν αγίους, μονές και σκηνές από την εκκλησιαστική παράδοση, αποτελώντας πολύτιμες μαρτυρίες της αγιορείτικης τέχνης.

• Το Προσκυνητάριον των Αγίων Τόπων (Βιέννη, 1807)

Η δεύτερη ενότητα παρουσιάζει ένα σπάνιο βιβλίο με περιγραφικό κείμενο και πρωτότυπα χαρακτικά που απεικονίζουν μνημεία της Ιερουσαλήμ και σκηνές από τη ζωή και τα Πάθη του Χριστού. Το έργο πλαισιώνεται από αντίστοιχα χαρακτικά σε ελεύθερα φύλλα από τις συλλογές της Πινακοθήκης, προσφέροντας μια ολοκληρωμένη εικόνα της παραγωγής και διάδοσης των προσκυνηταρίων.

Ξεναγήσεις από την επιμελήτρια της έκθεσης

Οι επισκέπτες έχουν τη δυνατότητα να παρακολουθήσουν θεματικές ξεναγήσεις από την επιμελήτρια της έκθεσης, Κατερίνα Ταβαντζή, οι οποίες θα πραγματοποιηθούν:

• Τετάρτη 4 και 11 Μαρτίου, στις 18:00

• Κυριακή 8 και 22 Μαρτίου, στις 16:00

Οι ξεναγήσεις θα λάβουν χώρα στο Κεντρικό Κτήριο της Εθνικής Πινακοθήκης – Μουσείου Αλεξάνδρου Σούτσου (ΕΠΜΑΣ).

Ένα ταξίδι στην ιστορία της ελληνικής χαρακτικής

Η έκθεση προσφέρει μια σπάνια ευκαιρία να γνωρίσει το κοινό μια τέχνη που διαμόρφωσε την οπτική κουλτούρα του ελληνισμού για αιώνες. Τα θρησκευτικά χαρακτικά, άλλοτε εργαλεία λατρείας και άλλοτε μέσα διάδοσης της πίστης, αποκαλύπτουν σήμερα μια πλούσια καλλιτεχνική παράδοση που αξίζει να ανακαλυφθεί.

Όταν το χαρτί γίνεται μνήμη: Η Εθνική Πινακοθήκη φωτίζει τις απαρχές της ελληνικής χαρακτικής

 

Χαραγμένες πάνω στο χαρτί με την υπομονή των μοναχών και τη δεξιοτεχνία των παλιών τεχνιτών, κουβαλούν τη σκόνη των αιώνων και το άρωμα μιας τέχνης που ταξίδεψε από κελί σε κελί, από λιμάνι σε λιμάνι, από χέρι σε χέρι. Στις «Χάρτινες Εικόνες» της Εθνικής Πινακοθήκης, η ελληνική χαρακτική αποκαλύπτει τις ρίζες της: μια τέχνη ταπεινή και ταυτόχρονα βαθιά, που για δυόμισι αιώνες συνόδευσε την πίστη, την καθημερινότητα και την πνευματική ζωή του ελληνικού κόσμου.

Μια έκθεση αφιερωμένη στις απαρχές της ελληνικής χαρακτικής

Η Εθνική Πινακοθήκη μας καλεί σε ξενάγηση στις 18 Ιανουαρίου στην έκθεση «Χάρτινες Εικόνες – Οι Απαρχές της Ελληνικής Χαρακτικής» στην οποία παρουσιάζει τα θρησκευτικά χαρακτικά της συλλογής της,  φωτίζοντας μια λιγότερο γνωστή αλλά εξαιρετικά διαδεδομένη μορφή τέχνης. Από τα μέσα του 17ου έως τα τέλη του 19ου αιώνα, τα χαρακτικά αυτά κυκλοφόρησαν ευρέως στα τουρκοκρατούμενα εδάφη και σε ολόκληρη την Ορθόδοξη Ελληνική διασπορά, λειτουργώντας ως φορείς πίστης, μνήμης και πολιτισμού.

Δύο ενότητες που αφηγούνται μια μεγάλη διαδρομή

Η πρώτη ενότητα περιλαμβάνει αγιορείτικα χαρακτικά του 18ου και 19ου αιώνα: πανοραμικές απεικονίσεις μοναστηριών, μορφές Αγίων, σκηνές από τα Πάθη του Χριστού. Πολλά από τα έργα είναι επιζωγραφισμένα ή συνοδεύονται από τις αυθεντικές χάλκινες μήτρες, προσφέροντας μια σπάνια ματιά στη διαδικασία παραγωγής τους.

Το Προσκυνητάριον των Αγίων Τόπων και τα χαρακτικά της Ιερουσαλήμ

Η δεύτερη ενότητα παρουσιάζει το Προσκυνητάριον των Αγίων Τόπων (Βιέννη, 1807), ένα βιβλίο με περιγραφικό κείμενο και πρωτότυπα χαρακτικά που απεικονίζουν μνημεία της Ιερουσαλήμ και σκηνές από τη ζωή και τα Πάθη του Χριστού. Το έργο πλαισιώνεται από αντίστοιχα χαρακτικά σε ελεύθερα φύλλα από τις συλλογές του μουσείου.

Μια νέα σειρά παρουσιάσεων για τη χαρακτική τέχνη

Με την έκθεση αυτή, η οποία φιλοξενείται στην είσοδο του πρώτου ορόφου, η Εθνική Πινακοθήκη εγκαινιάζει μια νέα σειρά παρουσιάσεων αφιερωμένων στη γνωριμία του κοινού με την ελληνική χαρακτική και την ιστορική της εξέλιξη.

Πρακτικές πληροφορίες

Επιμέλεια έκθεσης: Κατερίνα Ταβαντζή

Ξενάγηση από την επιμελήτρια: Κυριακές 18 και 25 Ιανουαρίου, 16:00

Χώρος: Κεντρικό Κτήριο ΕΠΜΑΣ – Είσοδος πρώτου ορόφου

Κρατήσεις: edu.episkepseis@nationalgallery.gr

Μέγιστος αριθμός συμμετεχόντων: 25 άτομα

Διάρκεια έκθεσης: 25 Ιουνίου 2025 – 28 Φεβρουαρίου 2026