Το αρχαίο θέατρο της Ερέτριας και η ιδιαιτερότητά του! Με ποιό γνωστό θέατρο έχει ομοιότητες;

Μια από τις σημαντικότερες πόλεις-κράτη του ελληνικού κόσμου (6ος-5ος αιώνας π.Χ.) υπήρξε η Ερέτρια στην Εύβοια. Από τα εντυπωσιακότερα σωζόμενα μνημεία της Ερέτριας είναι το αρχαίο θέατρό της, που βρίσκεται μεταξύ της δυτικής πύλης, του σταδίου και του άνω γυμνασίου της πανάρχαιας πόλης. 

 Σύμφωνα με ενδείξεις που παρέχουν τα αρχιτεκτονικά λείψανα της σκηνής, το αρχαίο θέατρο της Ερέτριας πρέπει να κατασκευάσθηκε αρχικά τον 5ο αιώνα π.Χ., μετά την καταστροφή της πόλης από τους Πέρσες (490 π.Χ.) και την μετέπειτα ανοικοδόμηση της πόλης, ενώ η περίοδος της μεγαλύτερης ακμής του θεάτρου ήταν ο 4ος αιώνας π.Χ.. 

Αξιοσημείωτο είναι ότι το κοίλο του θεάτρου δεν αξιοποίησε τις φυσικές πλαγιές της ακρόπολης, αλλά κατασκευάσθηκε πάνω σε τεχνητό λόφο με επιχωμάτωση και πολλούς αναλημματικούς τοίχους. 

Του Ανδρέα Αναγνωστόπουλου 

Στην πρώτη οικοδομική του φάση το κτήριο της σκηνής έμοιαζε με ανάκτορο, διέθετε πέντε συνεχόμενα ορθογώνια δωμάτια και βρισκόταν στο ίδιο επίπεδο με την κυκλική ορχήστρα, με την οποία επικοινωνούσε με τρεις εισόδους. Στην περίοδο ακμής του, τον 4ο αι. π.Χ., το θέατρο υπέστη μετατροπές και έλαβε σε μεγάλο βαθμό τη μορφή που βλέπουμε σήμερα. 

Το κοίλο διέθετε ένδεκα κερκίδες, διαχωρισμένες από δέκα κλίμακες, που οδηγούσαν στο ανώτερο τμήμα του. Η κυκλική ορχήστρα μεταφέρθηκε κατά 8 μ. βορειότερα και κατασκευάσθηκε 3 μ. βαθύτερα από την προγενέστερη. 

Εξάλλου, η σκηνή ενισχύθηκε, απέκτησε δύο παρασκήνια και στοά με ιωνική πρόσοψη που τα συνέδεε, ωστόσο, βρισκόταν πια σε υψηλότερο επίπεδο από την ορχήστρα. Αυτή η διαφορά ύψους καλύφθηκε με τη δημιουργία μιας θολωτής υπόγειας στοάς, η οποία οδηγούσε από τη σκηνή στο κέντρο της ορχήστρας, και πιθανότατα ήταν η "χαρώνεια κλίμακα", που εξυπηρετούσε την εμφάνιση στην ορχήστρα των θεών του Κάτω Κόσμου και των νεκρών κατά τις παραστάσεις.

 Για την κατασκευή του θεάτρου χρησιμοποιήθηκε τοπικός πωρόλιθος στη θεμελίωση και ασβεστόλιθος στις παρόδους -οι πάροδοι, μάλιστα, απέκτησαν κλίση προς την ορχήστρα, για να μειωθεί με τον τρόπο αυτό η διαφορά ύψους με το κοίλο.

Η χωρητικότητα του θεάτρου υπολογίζεται σε 6.300 θεατές και η μορφή του παρουσιάζει ομοιότητες με το θέατρο του Διονύσου στην Αθήνα, μετά από τις μετατροπές που υπέστη αυτό το 330 π.Χ.. 

Το αρχαίο θέατρο, μετά την καταστροφή της Ερέτριας από τους Ρωμαίους το 198 π.Χ., ανακατασκευάστηκε με πιο ευτελή υλικά και τότε φαίνεται ότι οι αίθουσες νότια της παρόδου διακοσμήθηκαν με έγχρωμα κονιάματα του πρώτου πομπηιανού ρυθμού. 

Σήμερα, δυστυχώς, το μεγαλύτερο τμήμα από τις σειρές των εδωλίων έχει αρπαγεί. Εντυπωσιακά, όμως, παραμένουν τα λείψανα της σκηνής και, κυρίως, η θολωτή υπόγεια δίοδος που οδηγούσε στο κέντρο της ορχήστρας. 

Το μνημείο ανασκάφηκε από την Αμερικανική Αρχαιολογική Σχολή και η τοπική Εφορεία Αρχαιοτήτων καταβάλλει σημαντικές προσπάθειες για την αναστήλωσή του.

Αξίζει να σημειωθεί ότι η Ερέτρια της κλασικής εποχής ιδρύθηκε περίπου τον 9ο αιώνα π.Χ., πιθανότατα ως το επίνειο της περιοχής Λευκαντί, 15 χιλιόμετρα δυτικότερα. 

Η πρώτη αναφορά στην Ερέτρια γίνεται από τον Όμηρο στην Ιλιάδα, όπου εμφανίζεται στον κατάλογο των πόλεων που εκστρατεύουν με πλοία κατά της Τροίας. Τον 8ο π.Χ. αιώνα, η Ερέτρια και η γειτονική Χαλκίδα υπήρξαν οι πιο ακμάζουσες πόλεις της Εύβοιας. Οι Ερετριείς ίδρυσαν μάλιστα αποικίες στη νότια Ιταλία από κοινού με τους Χαλκιδείς: τις Πιθηκούσσες και την Κύμη.

Ο αρχαιολογικός χώρος βρίσκεται στο βόρειο άκρο της σύγχρονης Ερέτριας, όπου πολλά αξιόλογα ευρήματα εκτίθενται στο αρχαιολογικό μουσείο της πόλης.

Πηγές 

http://www.perseus.tufts.edu/

http://odysseus.culture.gr/

Το αρχαίο θέατρο Ορχομενού, από τα μεγαλύτερα του κόσμου στη γη της Αρκαδίας!

 

Το θέατρο του Ορχομενού Αρκαδίας είναι από τα μεγαλύτερα του αρχαίου κόσμου και κτίστηκε στους ελληνιστικούς χρόνους. Το  μνημείο βρίσκεται στην ανατολική πλαγιά του λόφου της αρχαίας αρκαδικής πόλης και έχει χωρητικότητα περίπου 3.000 θεατών. Στο χώρο του θεάτρου εκτός από παραστάσεις λάμβαναν χώρα και αγώνες προς τιμήν του θεού Διονύσου. 

 Ο Ορχομενός, που απέχει μόλις 30 χιλιόμετρα από την Τρίπολη και 8 χιλιόμετρα από το χωριό Λεβίδι, από τις μεγαλύτερες πόλεις τς Αρκαδίας, αναφέρεται από τον Όμηρο ως «Πολύμηλο», ενώ είναι βεβαιωμένη η παρουσία ανθρώπων στη περιοχή ήδη από την προϊστορική περίοδο.

Η πανάρχαια πόλη, που για ένα διάστημα ήταν έδρα των βασιλέων της Αρκαδίας, ιδρύθηκε από τον Ορχομενό, γιο του Λυκάονα. Στη πόλη το θέατρο που διατηρείται μέχρι σήμερα, ξεχωρίζει μαζί με άλλα αρχαία μνημεία όπως είναι η αγορά, το βουλευτήριο, το ιερό της Υμνίας Αρτέμιδας με λίθινο άγαλμά της, καθώς και ο ναός του Ποσειδώνα με επίσης λίθινο άγαλμα. 

Του Ανδρέα Αναγνωστόπουλου 

Το Αρχαίο Θέατρο όπως και οι άλλοι χώροι είναι ανοικτοί και επισκέψιμοι από το κοινό.  Η κατασκευαστική του φάση χρονολογείται στον 3^ο αιώνα π. Χ.. 

Αξίζει να σημειωθεί ότι το ιερό της Αρτέμιδας (φωτογραφία δεξιά) είναι φτιαγμένο από σκοτεινό κέδρο και αυτό αποδεικνύει την αρχαιότητά του. Ακόμη, από τον αρχαίο Ορχομενό έχουν σωθεί ένας προϊστορικός τύμβος και μια γέφυρα αρχαϊκών χρόνων. Εξάλλου, στη θέση Χώμα των Καφυατών, στην πεδιάδα του Λεβιδίου, έχουν βρεθεί αρχαιότατα αποστραγγιστικά έργα και πρώιμες διευθετήσεις στις κοίτες των ποταμών.

 

Το αρχαίο θέατρο

Όσον αφορά το θέατρο, το κοίλο του  αποτελείται από έξι κερκίδες ενώ διατηρούνται έως και 11 σειρές εδωλίων. Το κοίλο εδράζεται στο φυσικό λόφο με την κατάλληλη διαμόρφωση του εδάφους.

Η βόρεια πλευρά του θεάτρου, είναι διαμορφωμένη κυρίως πάνω στο φυσικό βράχο, αντίθετα με τη νότια που εν μέρει εδραζόταν σε θεμέλιο. Γενικά, το θέατρο του Ορχομενού ακολουθεί όλους τους κανόνες που απαιτούνταν για την κατασκευή ενός αρχαίου ελληνικού θεάτρου. 

Σημειώνεται πως η προεδρία (πρώτη σειρά εδωλίων του θεάτρου) είναι φτιαγμένη από λευκό μάρμαρο και διαθέτει στηρίγματα για την πλάτη (ερεισίνωτα) και για τα χέρια (ερεισίχειρα) στα άκρα. Η διάμετρος της ορχήστρας είναι 20,60 μέτρα και στο χώρο αυτό βρέθηκαν δύο μαρμάρινοι θρόνοι, διακοσμημένοι με ανάγλυφα πάνω σε ορθογώνια πλίνθο. Οι θρόνοι αυτοί πιθανώς χρησιμοποιούνταν σε θρησκευτικές λειτουργίες.

Το προσκήνιο του θεάτρου ήταν λίθινο και το σχήμα του ήταν ορθογώνιο, ενώ είχε τη μορφή στοάς με μήκος 13.35 μ. και πλάτος 3 μ. Από το προσκήνιο ορατός είναι μόνο ο στυλοβάτης, ο οποίος αποτελείται από ασβεστολιθικές πλάκες. Εξάλλου, η σκηνή είναι κατασκευασμένη επίσης από ασβεστόλιθο. 

Το Βουλευτήριο του Αρχαίου Ορχομενού

Η περιοχή είχε επίσης πηγή που ύδρευε την αρχαία πόλη αλλά και τα ιερά του Ποσειδώνα και της Αφροδίτης. Παράλληλα, στη θέση Καλπάκι, πίσω από το ύψωμα του Ορχομενού, σώζονται τα ερείπια μεσαιωνικού κάστρου, το οποίο έχει ενσωματώσει υλικά από την αρχαϊκή οχύρωση της πόλης. Η θέση Καλπάκι είναι εξαιρετική θέση που εποπτεύει τους δρόμους προς Αχαΐα, Κορινθία και Αργολίδα, χωρίς να είναι ορατό το κάστρο από επίδοξους εισβολείς.

Αξίζει να σημειωθεί ότι κοντά στον αρχαίο Ορχομενό βρισκόταν, κατά την παράδοση, ο τάφος του Αριστοκράτη. Ο Αριστοκράτης ο Αίχμιδος ήταν ο 22ος βασιλιάς της Αρκαδίας και έζησε κατά τον 7^ο π.Χ. αιώνα. 

Πηγές 

Σταινχάουερ Γ. 1973-74. Αρκαδία, Ανασκαφαί 

Μποσνάκης Δ., Γκάγκτζης Δ. Αρχαία Θέατρα. θέατρα θέας άξια, εκδόσεις ITANOS

http://www.traveltripolis.gr