UFIZZI : «Αφροδίτη» και «Άνοιξη» αντικρίζονται για πρώτη φορά στις ανανεωμένες αίθουσες Μποτιτσέλι

Νέος μουσειολογικός σχεδιασμός, νέα φωτιστικά, νέα αφήγηση για τα αριστουργήματα της Αναγέννησης... Στις Πινακοθήκες Ουφίτσι, η αναδιαμόρφωση των αιθουσών αφιερωμένων στον Σάντρο Μποτιτσέλι παίρνει πλέον οριστική μορφή: η Αφροδίτη και η Άνοιξη εκτίθενται πλέον αντικριστά, σε έναν νέο, άμεσο διάλογο που δεν είχε επιχειρηθεί ποτέ μέχρι σήμερα. Ολόκληρη η ενότητα των αιθουσών έχει ανανεωθεί, με νέες προθήκες, νέο φωτισμό και αναβαθμισμένα μέτρα συντήρησης.

Τα δύο αριστουργήματα σε νέα διάταξη

Τα εμβληματικά έργα του Μποτιτσέλι, Η Γέννηση της Αφροδίτης και Η Άνοιξη, παρουσιάζονται πλέον σε έναν πλήρως ανασχεδιασμένο χώρο που επιτρέπει στον επισκέπτη να τα δει αντικριστά, δημιουργώντας έναν πρωτόγνωρο οπτικό και νοηματικό διάλογο ανάμεσα στα
δύο κορυφαία έργα του 15ου αιώνα.

Οι νέες αεροστεγείς προθήκες εξασφαλίζουν ιδανικές συνθήκες συντήρησης και ασφάλειας, ενώ τα μεγάλα προστατευτικά τζάμια που παλαιότερα αλλοίωναν την αίσθηση των έργων έχουν αφαιρεθεί. Στόχος είναι μια αμεσότερη, καθαρή θέαση, χωρίς εμπόδια ανάμεσα στο έργο και τον θεατή.

Ανασχεδιασμός ολόκληρης της ενότητας Μποτιτσέλι

Η ανανέωση δεν περιορίζεται στα δύο διάσημα έργα. Η ενότητα αρχίζει με τον μεγάλο αποτοιχισμένο Ευαγγελισμό, ο οποίος επανεκτίθεται με τρόπο που ανακαλεί την αρχική του θέση στον ναό του Σαν Μαρτίνο. Στον διάδρομο που συνδέει τις δύο κύριες αίθουσες έχουν τοποθετηθεί, σε νέες προθήκες, έργα-κλειδιά όπως οι Ιστορίες της Ιουδήθ και ο Άνδρας με το Μετάλλιο του Κόζιμο του Πρεσβύτερου.

Ιερό και μυθολογία σε διάλογο

Πλάι στην Αφροδίτη εκτίθενται πλέον τα δύο περίφημα τόδια, η Madonna del Magnificat και η Madonna della Melagrana. Η επιλογή αυτή δημιουργεί μια αφήγηση που συνδέει τη χριστιανική και τη μυθολογική εικονογραφία. Η ομοιότητα των προσώπων της Παναγίας και της θεάς Αφροδίτης παραπέμπει στη prisca theologia του Μαρσίλιο Φιτσίνο: την ιδέα ότι οι αρχαίοι μύθοι προαναγγέλλουν τις αλήθειες του Χριστιανισμού και ότι οι παγανιστικές θεότητες μπορούν να ιδωθούν ως προεικονίσεις ιερών μορφών. Με ανάλογη συμμετρία, η Άνοιξη πλαισιώνεται από τις Madonna del Roseto και Madonna dei Cherubini, ενισχύοντας τον διάλογο ανάμεσα στο κλασικό και το χριστιανικό στοιχείο που διατρέχει το έργο του Μποτιτσέλι.

Μια ιστορικοκριτική διαδρομή

Η αφήγηση της ενότητας αρχίζει με την Προσκύνηση των Μάγων από το παρεκκλήσι του Gaspare di Zanobi del Lama, στην οποία ο Μποτιτσέλι περιλαμβάνει και το δικό του αυτοπορτρέτο.

Η διαδρομή ολοκληρώνεται με τη Συκοφαντία του Απελλή (1495), έργο που σηματοδοτεί τη μετάβαση στα ταραγμένα χρόνια της Φλωρεντίας του Σαβοναρόλα και αντανακλά την πνευματική κρίση της ύστερης περιόδου του καλλιτέχνη.

Αλλαγές και στις αίθουσες των Pollaiolo

Σημαντικές παρεμβάσεις έγιναν και στην αίθουσα των Πιέρο και Αντόνιο ντελ Πολλαγιόλο. Οι περίφημες Αρετές επανήλθαν στις χρυσοποίκιλτες κορνίζες του 19ου αιώνα, με έμφαση στη Fortitude, το πρώτο τεκμηριωμένο έργο του Μποτιτσέλι (1470).

Το καλλιτεχνικό περιβάλλον της εποχής αποτυπώνεται μέσα από έργα όπως τοΑντιπροσωπευτικό Άγαλμα του Καρδιναλίου της Πορτογαλίας του Πολλαγιόλο και το Αλτάριο του Καφατζιόλο του Μπαλντοβινέτι.

Οι αίθουσες έχουν αποκτήσει νέα χρωματική παλέτα, ένα γκρι που ονομάστηκε «Αναγεννησιακό», σχεδιασμένο να αναδεικνύει τις χρωματικές ποιότητες των έργων.

Σε ποιό μουσείο "γιορτάζει" ο Καραβάτζιο και η ζωγραφική του 17ου αιώνα;

Το περίφημο Μουσείο Ουφίτσι στη Φλωρεντία- Galleria degli Uffizi έχει αφιερώσει οκτώ αίθουσές του, που φέτος ανοίχτηκαν για το κοινό, στον μεγάλο Ιταλό ζωγράφο Michelangelo Merisi da Caravaggio (Μικελάντζελο Μερίζι ντα Καραβάτζιο) και στη ζωγραφική του 17ου αιώνα. Κάθε μία από τις αίθουσες έλαβε και μια ονομασία, περιλαμβάνοντας έργα Μανιεριστών, ενώ η μερίδα του λέοντος ανήκει φυσικά στον Καραβάτζιο, τον αναμφισβήτητο πρωτοπόρο της ζωγραφικής σε έναν αιώνα που χαρακτηρίστηκε από έντονα πάθη, συμβολισμό και συχνά ακραία καινοτομία. 

Του Ανδρέα Αναγνωστόπουλου 

  "Μεταξύ πραγματικότητας και μαγείας" είναι η ονομασία της πρώτης αίθουσας και περιλαμβάνει πίνακες καλλιτεχνών που ήταν ενεργοί τον 16ο αιώνα, αλλά χάραξαν τον δρόμο προς μια νέα καλλιτεχνική προσέγγιση που άφησε πίσω τις ιδέες του Μανιερισμού.

 Στην αίθουσα αυτή εκτίθενται επίσης άκρως αντισυμβατικά, ακόμα και περίεργα έργα όπως ο "Άνθρωπος με έναν πίθηκο" του Αννιμπάλε Καράτσι.  Άλλα έργα, όπως η Αλληγορία του Ηρακλή των αδερφών Ντόσι, είναι ενδεικτικά μιας τέχνης γεμάτης με συμβολισμούς, η οποία είναι χαρακτηριστική στην περιοχή όπου εκπαιδεύτηκε ο Καραβάτζιο.

Στην επόμενη αίθουσα "Καραβάτζιο και Αρτεμισία" κυριαρχούν βιβλικά θέματα που ασχολούνται με το θέμα της βίας. Οι επισκέπτες μπορούν να δουν τον εξαιρετικό πίνακα "Δαυίδ και Γολιάθ" του Γκουίντο Ρένι, ο οποίος "έρχεται αντιμέτωπος" με το έργο του Καραβάτζιο "Η Θυσία του Ισαάκ". Επίσης, η αίθουσα αυτή στεγάζει τον "Αποκεφαλισμό του Ολοφέρνη" της Αρτεμισίας Τζεντιλέσι, έναν από τους πιο διάσημους πίνακες του Ουφίτσι. 

Στον χώρο που είναι αφιερωμένος στην περίφημη "Μέδουσα του Καραβάτζιο", εντυπωσιάζει μια υπέροχη ασπίδα. Σε αυτήν απεικονίζεται η Μέδουσα, το άλλο όνομα της οποίας ήταν Γοργώ, που σημαίνει άγρια ματιά. Εξάλλου, μια πρόσφατη δωρεά των Φίλων του Ουφίτσι περιλαμβάνει ένα ρωμαϊκό άγαλμα της θεάς Αθηνάς, με το κεφάλι της Γοργούς στο στήθος της.

 Στον ίδιο χώρο, εκτίθεται ακόμα ένας πίνακας της Γοργούς που φιλοτεχνήθηκε από τον Όττο Μαρσέους βαν Σρικ, αλλά αποδόθηκε, κατά τους περασμένους αιώνες, στον Λεονάρντο ντα Βίντσι. Αυτό το έργο έχει επίσης γίνει αντικείμενο θαυμασμού ως ένας από τους καλύτερους πίνακες που βρίσκονται στο Μουσείο Ουφίτσι. 

Άλλη αίθουσα είναι αφιερωμένη στον "Βάκχο του Καραβάτζιο" και έχει επίσης έργα των Κάρλο Ντόλτσι και Βελάσκεζ, που απηχούν ξεκάθαρα το έργο του Καραβάτζιο. 

"Υπό το φως των κεριών" είναι το όνομα της επόμενης αίθουσας, επειδή σε αυτή βρίσκονται έργα που απεικονίζουν σκηνές με αναμμένα κεριά. Στο κέντρο, οι επισκέπτες μπορούν να δουν την Γέννηση του Χριστού από τον Τζέραρντ βαν Χόνθορστ, όπου το φως προέρχεται κατευθείαν από το Θείο Βρέφος. Γύρω από αυτόν τον πίνακα, υπάρχουν έργα των Μπαρτολομέο Μανφρέντι και Ματίας Στάμερ. 

Αριστουργήματα των μεγάλων δασκάλων της ευρωπαικής ζωγραφικής του 17ου αιώνα εκτίθενται σε άλλο, εξαιρετικά μεγάλο δωμάτιο, με την ονομασία "Ρέμπραντ και Ρούμπενς". Προσωπογραφίες των Ρέμπραντ, Ρούμπενς και Βαν Ντάικ μαζί με άλλα σημαντικά έργα τους, εντυπωσιάζουν τοποθετημένες σε μικρά αλλά και μεγαλύτερα κάδρα. 

Η επόμενη αίθουσα ονομάζεται "Γαλιλαίος και Μέδικοι". Ευρωπαικά και Φλωρεντινά πορτραίτα εκτίθενται μαζί, όπως αυτό του αστρονόμου Γαλιλαίου Γαλιλέι αλλά και ένα μνημειακό τριπλό πορτρέτο του Κόζιμο Β', της Μαρίας Μαγδαληνής της Αυστρίας και του γιου τους Φερδινάνδου Β'. Και τα δύο έργα φιλοτέχνησε ο Ζούστους Σούστερμανς. 

Στο τελευταίο δωμάτιο, με την ονομασία "Φλωρεντινό Έπος", βρίσκουμε τον εκπληκτικό πίνακα "Ρινάλντο και Αρμίντα", του Τσέζαρε Νταντίνι, καθώς και το μικρό αλλά ανεκτίμητο έργο "Αγία Αικατερίνη της Αλεξάνδρειας", του Φραντσέσκο Φουρίνι. Τέτοια θέματα ήταν τα πιο δημοφιλή στη Φλωρεντία των Μεδίκων, στο πρώτο μισό του 17ου αιώνα, εξαιτίας του ηθικού συμβολισμού τους. 

Πηγή 

Μουσείο Ουφίτσι 

https://www.uffizi.it/en/events/caravaggio-and-the-17th-century