Σημαντικά στοιχεία για τη μορφή και τη λειτουργία του αρχαίου λιμένα της Ασίνης έφερε στο φως η ενάλια αρχαιολογική έρευνα που πραγματοποιήθηκε από 29 Σεπτεμβρίου έως 1 Οκτωβρίου 2025. Η έρευνα εντάσσεται σε πενταετές πρόγραμμα διερεύνησης της περιοχής και αποκαλύπτει μια εκτεταμένη τεχνητή λιμενική εγκατάσταση, η οποία φαίνεται να χρησιμοποιήθηκε από τη Ρωμαϊκή περίοδο και εξής.
Ενάλια έρευνα σε έναν ιστορικό παράκτιο οικισμό
Η θαλάσσια περιοχή ανατολικά του Τολού, κοντά στον αρχαιολογικό χώρο της Ασίνης, αποτελεί έναν τόπο με μακραίωνη κατοίκηση χάρη στη φυσική διαμόρφωση του τοπίου: ένα προστατευμένο λιμάνι και ένα ύψωμα με αμυντικά πλεονεκτήματα. Η περιοχή κατοικήθηκε ήδη από τους προϊστορικούς χρόνους και συνέχισε να ευημερεί έως και τους ιστορικούς αιώνες.
Πενταετές ερευνητικό πρόγραμμα με διεθνή συνεργασία
Η ανασκαφική δραστηριότητα του 2025 πραγματοποιήθηκε στο πλαίσιο πενταετούς προγράμματος που άρχισε το 2022, ως συνέχεια της πιλοτικής έρευνας του 2021. Το πρόγραμμα αποτελεί συνεργασία της Εφορείας Εναλίων Αρχαιοτήτων, του Σουηδικού Ινστιτούτου Αθηνών και του Πανεπιστημίου Στοκχόλμης, με συμμετοχή ειδικών από το Πανεπιστήμιο Γκέτεμποργκ και τη Nordic Maritime Group. Οι έρευνες της περιόδου 2021–2025 αποκάλυψαν την ύπαρξη μιας μεγάλης τεχνητής λιμενικής εγκατάστασης ανατολικά της θέσης Καστράκι, με κεντρικό στοιχείο ένα εκτεταμένο τεχνητό πλάτωμα σε αβαθή νερά.
Διερεύνηση των κατασκευών στο υποθαλάσσιο πλάτωμα
Κύριος στόχος της ερευνητικής περιόδου του 2025 ήταν η χρονολόγηση και η κατανόηση των κατασκευών που εντοπίζονται στην κορυφή του υποθαλάσσιου πλατώματος. Αν και αρχικά το πλάτωμα έμοιαζε με έναν μεγάλο λιθοσωρό, η ανάλυση του τρισδιάστατου μοντέλου των προηγούμενων ετών και η επιτόπια έρευνα αποκάλυψαν λιθόκτιστες δομές με χαρακτηριστικά σχήματα και συγκεκριμένες διαστάσεις λίθων.
Για τη χρονολόγηση των κατασκευών μετακινήθηκαν λίθοι από τρεις επιλεγμένες δομές, ώστε να εντοπιστούν τυχόν χρονολογήσιμα ευρήματα. Τα ευρήματα ήταν περιορισμένα — μόλις δύο όστρακα κεραμικής — ωστόσο η μορφολογία των κατασκευών υποδεικνύει ότι πρόκειται για κατάλοιπα θεμελίων προβλητών, πιθανότατα ξύλινων κασονιών γεμισμένων με λίθους. Μετά την αποσύνθεση του ξύλου, διατηρήθηκαν μόνο οι λίθοι, σχηματίζοντας τις τετραγωνικές δομές που σήμερα εντοπίζονται στο βυθό.
Ρωμαϊκή προκυμαία που καταβυθίστηκε με την άνοδο της στάθμης της θάλασσας
Το ίδιο το πλάτωμα, με την εκτεταμένη δυτική του προέκταση, θεωρείται κατασκευή της Ρωμαϊκής περιόδου, βάσει των αμφορέων που εντοπίστηκαν εντός του. Η μορφή του παραπέμπει σε προκυμαία που αρχικά υψωνόταν πάνω από την επιφάνεια της θάλασσας. Με την πάροδο των αιώνων και την άνοδο της στάθμης της θάλασσας, η κατασκευή καταβυθίστηκε. Η μεταγενέστερη προσθήκη προβλητών, στερεωμένων με ξύλινα θεμέλια πάνω στο βυθισμένο πλάτωμα, επέτρεψε τη συνέχιση της χρήσης του λιμένα για φόρτωση, εκφόρτωση και επιβίβαση.
Επόμενα βήματα και επιστημονική δημοσίευση
Η περαιτέρω μελέτη του τρισδιάστατου μοντέλου, σε συνδυασμό με τη χρονολόγηση του υλικού που έχει περισυλλεχθεί από τις προηγούμενες περιόδους, θα αποτελέσει τη βάση για την πλήρη κατανόηση της κατασκευής και της λειτουργίας της στον αρχαίο λιμένα της Ασίνης. Τα αποτελέσματα της έρευνας θα δημοσιευθούν στο επιστημονικό περιοδικό Opuscula των Σουηδικών Ινστιτούτων Αθηνών και Ρώμης, καθώς και σε άλλα διεθνή επιστημονικά περιοδικά.
Η ερευνητική ομάδα
Την ελληνική διεύθυνση της έρευνας είχε η Δρ. Παναγιώτα Γαλιατσάτου, Καταδυόμενη Αρχαιολόγος της Εφορείας Εναλίων Αρχαιοτήτων. Από τη σουηδική πλευρά, επικεφαλής ήταν η καθηγήτρια Ann‑Louise Schallin και ο Δρ. Niklas Eriksson από το Πανεπιστήμιο Στοκχόλμης. Στην ομάδα συμμετείχαν επίσης η καταδυόμενη αρχαιολόγος Παρασκευή Μίχα, ο καταδυόμενος εργατοτεχνίτης Σπυρίδων Μουρέας, ο Jens Lindström από τη Nordic Maritime Group και ο Staffan Von Arbin από το Πανεπιστήμιο Γκέτεμποργκ.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου