Η Σχολή Ομήρου στην Ιθάκη ανακηρύχθηκε επίσημα αρχαιολογικός χώρος

Με απόφαση του Υπουργείου Πολιτισμού, που δημοσιεύθηκε στο ΦΕΚ Δ’ 899/21.10.2026, ο Άγιος Αθανάσιος – Σχολή Ομήρου στη Βόρεια Ιθάκη αποκτά πλέον επίσημη και θεσμική αναγνώριση ως αρχαιολογικός χώρος. Η εξέλιξη αυτή επιβεβαιώνει την ιστορική σημασία της περιοχής και θέτει τις βάσεις για την προστασία και ανάδειξη ενός από τους πιο εμβληματικούς τόπους του νησιού.

Επίσημη κήρυξη και οριοθέτηση του χώρου

Η απόφαση αφορά την περιοχή εντός των ορίων των Κοινοτήτων Εξωγής και Πλατρειθιά και αναφέρει ρητά την ονομασία «Άγιος Αθανάσιος – Σχολή Ομήρου». Το ΦΕΚ προβλέπει την προστασία, διαχείριση και αξιοποίηση των αρχαιολογικών καταλοίπων που εκτείνονται από την Προϊστορική Εποχή έως τους μεταβυζαντινούς χρόνους.

Με αυτόν τον τρόπο, η πολιτεία αναγνωρίζει θεσμικά την ιστορική και πολιτιστική αξία της Σχολής Ομήρου, τερματίζοντας οριστικά τις αμφισβητήσεις που κατά καιρούς διατυπώθηκαν για το καθεστώς και την ονομασία του χώρου.

«Τα επίσημα έγγραφα μιλούν από μόνα τους»

Ο Δήμος Ιθάκης τονίζει ότι η δημοσίευση στο ΦΕΚ αποτελεί αδιαμφισβήτητη εξέλιξη και ξεκαθαρίζει πως η Σχολή Ομήρου έχει πλέον επίσημα αναγνωριστεί ως αρχαιολογικός χώρος.

Η συζήτηση γύρω από το αν ο χώρος είχε κηρυχθεί ή όχι, όπως σημειώνεται, πρέπει να λήξει: η απόφαση είναι σαφής και δεσμευτική.

Το επόμενο βήμα: προστασία και ανάδειξη

Για τον Δήμο Ιθάκης, η θεσμική αναγνώριση αποτελεί αφετηρία για μια νέα πορεία. Σε συνεργασία με το Υπουργείο Πολιτισμού και την Εφορεία Αρχαιοτήτων, στόχος είναι η προστασία, η ανάδειξη και η αξιοποίηση του χώρου, ώστε να αναδειχθεί ο μοναδικός ιστορικός και πολιτιστικός θησαυρός που συνδέεται με την ομηρική παράδοση και την ταυτότητα του νησιού. Η Ιθάκη, τόπος μύθου και επιστροφής, αποκτά ένα ακόμη σημείο αναφοράς που ενισχύει τη σχέση της με την αρχαιότητα και την πολιτιστική της κληρονομιά.

ΠΗΓΗ/www.inkefalonia.gr/

Δήλος: Επιπλέον 1,2 εκατ. ευρώ για αποκατάσταση μνημείων και αναβάθμιση υποδομών

   

Νέα ευρωπαϊκή χρηματοδότηση ενισχύει το έργο «Δήλος – Ανοιχτό Μουσείο», επιτρέποντας την επιτάχυνση κρίσιμων παρεμβάσεων στον αρχαιολογικό χώρο και στο μουσείο του νησιού. Η αύξηση του προϋπολογισμού κατά 1,2 εκατ. ευρώ ενδυναμώνει τις προσπάθειες προστασίας και ανάδειξης ενός από τους σημαντικότερους τόπους παγκόσμιας πολιτιστικής κληρονομιάς.

Αύξηση χρηματοδότησης και νέος συνολικός προϋπολογισμός

Ο περιφερειάρχης Νοτίου Αιγαίου, Γιώργος Χατζημάρκος, ανακοίνωσε την ενίσχυση του έργου «Δήλος – Ανοιχτό Μουσείο» με πρόσθετους ευρωπαϊκούς πόρους ύψους 1,2 εκατ. ευρώ, στο πλαίσιο του Προγράμματος «Νότιο Αιγαίο 2021–2027». Με τη νέα χρηματοδότηση, ο συνολικός προϋπολογισμός του έργου αυξάνεται από 4,32 εκατ. ευρώ σε 5,52 εκατ. ευρώ, ενισχύοντας το έργο του Υπουργείου Πολιτισμού στον αρχαιολογικό χώρο της Δήλου.

Συντήρηση και ανάδειξη εμβληματικών μνημείων

Η Εφορεία Αρχαιοτήτων Κυκλάδων συνεχίζει τις παρεμβάσεις συντήρησης και αποκατάστασης σε σημαντικά μνημεία του νησιού. Στον σχεδιασμό περιλαμβάνονται: ο Ναός του Απόλλωνα, η Παλαίστρα του Γρανίτη, η Οικία του Διαδούμενου, καθώς και άλλες δομές που αποτελούν βασικά στοιχεία της ιστορικής και αρχιτεκτονικής ταυτότητας της Δήλου. Οι εργασίες στοχεύουν στη σταθεροποίηση, προστασία και ανάδειξη των μνημείων, ώστε να παραμείνουν προσβάσιμα και ασφαλή για τις επόμενες γενιές.

Βελτίωση διαδρομών, ενημέρωσης και υποδομών

Η πρόσθετη χρηματοδότηση επιτρέπει την υλοποίηση παρεμβάσεων που αφορούν:

• τη βελτίωση των διαδρομών περιήγησης,
• την αναβάθμιση της ενημέρωσης των επισκεπτών,
• την ενίσχυση των υποδομών του αρχαιολογικού μουσείου,
• τη βελτίωση των χώρων εργασίας για το προσωπικό που δραστηριοποιείται στον αρχαιολογικό χώρο.

Οι παρεμβάσεις αυτές αναμένεται να βελτιώσουν σημαντικά την εμπειρία των επισκεπτών, ενισχύοντας παράλληλα την καθημερινή λειτουργία του χώρου.

Η Δήλος ως παγκόσμιο πολιτιστικό σημείο αναφοράς

Ο περιφερειάρχης Γιώργος Χατζημάρκος τόνισε τη σημασία της Δήλου ως τόπου με παγκόσμια ιστορική και πολιτιστική αξία, υπογραμμίζοντας ότι η προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς αποτελεί στρατηγική προτεραιότητα για την Περιφέρεια Νοτίου Αιγαίου. «Ο πολιτιστικός πλούτος των νησιών μας είναι μια μεγάλη παρακαταθήκη. Επενδύουμε στην προστασία του, επενδύουμε στη φροντίδα του», ανέφερε χαρακτηριστικά.

Στόχος: διατήρηση και βιώσιμη ανάδειξη του αρχαιολογικού χώρου

Η αύξηση της χρηματοδότησης ενισχύει τη συνέχιση των εργασιών για την προστασία και ανάδειξη της Δήλου, με στόχο:

• τη διατήρηση των μνημείων,
• την αναβάθμιση των υποδομών,
• τη βελτίωση της εμπειρίας των επισκεπτών,
• την ενίσχυση της λειτουργικότητας του αρχαιολογικού χώρου.

Η Δήλος, ως μοναδικό υπαίθριο μουσείο παγκόσμιας εμβέλειας, συνεχίζει να αποτελεί σημείο αναφοράς για την πολιτιστική κληρονομιά των Κυκλάδων και της Ελλάδας.

ΠΗΓΗ :https://naxostimes.gr/

Έντονη βροχόπτωση πλημμύρισε τμήματα του αρχαιολογικού χώρου της Κνωσού – Τουρίστες περπατούσαν μέσα στα νερά

 

Η πρωινή κακοκαιρία στο Ηράκλειο Κρήτης προκάλεσε χθες εκτεταμένες πλημμύρες σε τμήματα του αρχαιολογικού χώρου της Κνωσού, μετατρέποντας σημεία του μνημείου σε λίμνη. Τουρίστες κινήθηκαν μέσα στα νερά, ενώ αρκετοί φορούσαν ακόμη καλοκαιρινά ρούχα, αιφνιδιασμένοι από την ένταση της βροχής.

Πλημμυρισμένα σημεία και τουρίστες μέσα στο νερό

Σύμφωνα με φωτογραφίες του ξεναγού Βαγγέλη Παπανικολάου, που δημοσιεύει το neakriti.gr, η βροχή ήταν τόσο έντονη ώστε νερά συγκεντρώθηκαν σε διάφορα σημεία του αρχαιολογικού χώρου, δημιουργώντας εικόνες που θυμίζουν μικρές λίμνες. Οι επισκέπτες συνέχισαν την περιήγησή τους, περπατώντας μέσα στο νερό, ενώ ορισμένοι αιφνιδιάστηκαν από τις συνθήκες, καθώς η θερμοκρασία και ο καιρός μέχρι χθες παρέμεναν καλοκαιρινοί.

Οι εικόνες αναδεικνύουν την πίεση που ασκεί η κλιματική αστάθεια σε μνημεία μεγάλης επισκεψιμότητας, ειδικά όταν η βροχόπτωση είναι ξαφνική και έντονη.

Η Κνωσός και το μινωικό αποχετευτικό σύστημα

Το δημοσίευμα υπενθυμίζει ότι η Κνωσός είναι γνωστή για το προηγμένο αποχετευτικό σύστημα των Μινωιτών, ένα από τα σημαντικότερα τεχνολογικά επιτεύγματα της εποχής. Οι Μινωίτες είχαν αναπτύξει δίκτυα απορροής, υδρορροές και συστήματα διαχείρισης υδάτων που θεωρούνται πρωτοποριακά για τα δεδομένα της εποχής.

Ωστόσο, η σημερινή πλημμύρα οφείλεται στην ένταση της βροχής και στις σύγχρονες συνθήκες που ξεπερνούν τις δυνατότητες απορροής του χώρου, ο οποίος δέχεται καθημερινά χιλιάδες επισκέπτες και λειτουργεί με σύγχρονες υποδομές προστασίας.

Ανάγκη για ενίσχυση προστασίας σε αρχαιολογικούς χώρους

Το περιστατικό επαναφέρει τη συζήτηση για την ανάγκη ενίσχυσης των μέτρων προστασίας σε αρχαιολογικούς χώρους που εκτίθενται σε ακραία καιρικά φαινόμενα. Η Κνωσός, ένας από τους πιο δημοφιλείς αρχαιολογικούς χώρους της χώρας, δέχεται υψηλή επισκεψιμότητα και απαιτεί συνεχή παρακολούθηση των υποδομών, ειδικά σε περιόδους έντονων βροχοπτώσεων.

Παρά το γεγονός ότι δεν αναφέρθηκαν τραυματισμοί ή ζημιές σε μνημεία, οι εικόνες των πλημμυρισμένων σημείων δείχνουν ότι η κλιματική μεταβλητότητα μπορεί να επηρεάσει ακόμη και χώρους με ιστορικά προηγμένα συστήματα διαχείρισης υδάτων.

Το Μινωικό Κυκλικό Μνημείο της Παπούρας: Νέα δεδομένα και δημόσια παρουσίαση στο Ρέθυμνο

 

Ένα από τα πιο εντυπωσιακά και αινιγματικά μνημεία της προϊστορικής Κρήτης βρίσκεται στο επίκεντρο της εκδήλωσης που διοργανώνει η Ιστορική και Λαογραφική Εταιρεία Ρεθύμνου στις 23 Νοεμβρίου, στις 18.30, στο Κέντρο Κοινωνικής και Πολιτισμικής Διακονίας Θεομήτωρ. Η αρχαιολόγος Δανάη Κοντοπόδη θα παρουσιάσει τα νεότερα στοιχεία για τον αρχαιολογικό χώρο της Παπούρας, ένα μνημείο που έχει χαρακτηριστεί ως μία από τις σημαντικότερες ανακαλύψεις του 21ου αιώνα για την προϊστορική έρευνα του Αιγαίου.

Ένα μνημείο χωρίς παράλληλο στην προϊστορική Κρήτη

Στην κορυφή του λόφου Παπούρα, βορειοδυτικά του Καστελλίου Ηρακλείου, οι ανασκαφές αποκάλυψαν ένα μνημειακό κυκλικό συγκρότημα διαμέτρου περίπου 48 έως 50 μέτρων, αποτελούμενο από οκτώ ομόκεντρους λίθινους δακτυλίους. Το σύνολο καλύπτει έκταση 1.800 τετραγωνικών μέτρων και χρονολογείται μεταξύ 2000 και 1700 π.Χ., δηλαδή στην Πρωτοανακτορική περίοδο της μινωικής Κρήτης .

Στο κέντρο του μνημείου δεσπόζει η Ζώνη Α, ένας κυκλικός χώρος 15 μέτρων με τετραμερή εσωτερική διάταξη και ίχνη χρωματιστού επιχρίσματος στους τοίχους. Γύρω του αναπτύσσεται η Ζώνη Β, με μικρότερους περιφερειακούς χώρους και λαβυρινθώδη διάταξη που θυμίζει αρχιτεκτονικές μορφές της Μεσοποταμίας και της Συρίας της Πρώιμης Εποχής του Χαλκού .

Τα ευρήματα των ανασκαφών

Οι αρχαιολόγοι έχουν εντοπίσει μεγάλες ποσότητες οστών ζώων, αγγεία, λυχνάρια και μικροαντικείμενα, στοιχεία που υποδεικνύουν τελετουργικές συγκεντρώσεις, θυσίες και κοινοτικά γεύματα. Η παρουσία νεοανακτορικής κεραμικής στα ανώτερα στρώματα δείχνει ότι ο χώρος συνέχισε να χρησιμοποιείται και σε μεταγενέστερες περιόδους της μινωικής κοινωνίας .

Το μνημείο θεωρείται ότι λειτουργούσε ως κεντρικός τόπος συνάθροισης για τις κοινότητες της Πεδιάδας, ενώ η επιβλητική του θέση στην κορυφή του λόφου το καθιστούσε ορατό από οικισμούς και κορυφές της ευρύτερης περιοχής. Η Διεύθυνση Αρχαιοτήτων Ηρακλείου υπογραμμίζει ότι πρόκειται για ένα έργο συλλογικής κατασκευής με έντονο κοινωνικό και τελετουργικό χαρακτήρα .

Η εκδήλωση στο Ρέθυμνο

Η διάλεξη της Δανάης Κοντοπόδη θα παρουσιάσει την αρχιτεκτονική ανάλυση του μνημείου, τις φάσεις χρήσης του, τα τελετουργικά ευρήματα και τον τρόπο με τον οποίο η Παπούρα αναδιαμορφώνει την εικόνα μας για την πρώιμη μινωική κοινωνική οργάνωση. Η εκδήλωση απευθύνεται σε ερευνητές, φοιτητές και φίλους της αρχαιολογίας που επιθυμούν να γνωρίσουν από κοντά ένα μνημείο που έχει ήδη χαρακτηριστεί ως μοναδικό στο Αιγαίο.

Αξός – Στο ΚΑΣ το πενταετές πρόγραμμα συστηματικών ανασκαφών

Στο Κεντρικό Αρχαιολογικό Συμβούλιο (ΚΑΣ) βρίσκεται πλέον το αίτημα για την έγκριση του πενταετούς προγράμματος συστηματικών ανασκαφών στην Αξό, ένα έργο που η τοπική κοινωνία διεκδικεί εδώ και χρόνια. Η γνωμοδότηση του ΚΑΣ θα καθορίσει αν θα εκδοθεί η σχετική υπουργική απόφαση, ώστε οι ανασκαφές να αρχίζουν επίσημα.

ΠΗΓΗ: https://data.gov.gr/en/dataset/apd-kritis-harv2-__-9

Η διαδικασία έχει ήδη λάβει σημαντική ώθηση: τον Σεπτέμβριο του 2025, η Εφορεία Αρχαιοτήτων Ρεθύμνου, σε συνεργασία με τον Δήμο Μυλοποτάμου και την τοπική κοινότητα, κατέθεσε ολοκληρωμένη πρόταση στον Περιφερειάρχη Κρήτης Σταύρο Αρναουτάκη. Ο τελευταίος ενέκρινε τη χρηματοδότηση, δεσμεύοντας 260.000 ευρώ για την έναρξη των ανασκαφών σε δύο θέσεις του αρχαιολογικού χώρου.

ΠΗΓΗ: https://www.arxaiologikoktimatologio.gov.gr

Για την Αξό, ένα χωριό με τεράστια ιστορική και αρχαιολογική βαρύτητα που παραμένει ωστόσο στην αφάνεια, η εξέλιξη αυτή θεωρείται καθοριστική. Οι κάτοικοι αναμένουν την ουσιαστική ανάδειξη του τόπου τους και την ένταξή του στον χάρτη των σημαντικών αρχαιολογικών τοπόσημων της Κρήτης.

Ημερίδα «Γνωρίζοντας την Αξό» – Η αρχαία πόλη μέσα από τα μνημεία της

Στην πρόσφατη ημερίδα «Γνωρίζοντας την Αξό – Αρχαιολογία και Πολιτιστική Συνέχεια», η αρχαιολόγος της Εφορείας Αρχαιοτήτων Ρεθύμνου Μαρία Πατεράκη παρουσίασε την εισήγηση «Αξός: Το ταξίδι μιας αρχαίας κρητικής πόλης μέσα από τα μνημεία και τα αρχαιολογικά της ευρήματα».

Με τεκμηριωμένο λόγο, ανέδειξε τη διαχρονική φυσιογνωμία της πόλης, φωτίζοντας την εξέλιξή της μέσα από:

– αρχιτεκτονικά κατάλοιπα

– κινητά ευρήματα

– ιστορικές αναφορές

Η Αξός παρουσιάστηκε ως διοικητικό και λατρευτικό κέντρο με οργανωμένη πολιτειακή ζωή, όχι ως απλός αρχαιολογικός τόπος. Η Πατεράκη ανέλυσε τα ευρήματα των ανασκαφών, προσφέροντας στο κοινό φωτογραφικό υλικό από την τελευταία περίοδο εργασιών και μια καθαρή εικόνα της στρωματογραφίας και της αρχαιολογικής πραγματικότητας.

Χριστιανικά μνημεία – Η συνέχεια της πόλης στους βυζαντινούς χρόνους

Οι αρχαιολόγοι Σταματίνα Δημάκη και Νικολέττα Πύρρου παρουσίασαν τα χριστιανικά μνημεία της Αξού, τεκμηριώνοντας ότι η πόλη υπήρξε έδρα επισκοπής και διατήρησε ισχυρή εκκλησιαστική παρουσία στους βυζαντινούς και μεταγενέστερους αιώνες.

Οι ναοί:

– Αγίου Ιωάννη

– Αγίου Γεωργίου

– Κοίμησης της Θεοτόκου

– Αγίας Ειρήνης

παρουσιάστηκαν μέσα από τις οικοδομικές φάσεις τους, τις τοιχογραφίες του 14ου αιώνα και τα εντοιχισμένα αρχιτεκτονικά μέλη, επιβεβαιώνοντας τη συνεχή κατοίκηση και την πολιτισμική ανθεκτικότητα του οικισμού.

Ιδιαίτερη αναφορά έγινε στις σκηνές της Δευτέρας Παρουσίας, που αποτυπώνουν θρησκευτικές και κοινωνικές αντιλήψεις της εποχής, καθώς και στα ευρήματα της βενετικής περιόδου – νομίσματα και κεραμικά – που δείχνουν την ένταξη της Αξού στο διοικητικό και οικονομικό πλαίσιο του Regno di Candia.

Η θεσμική ταυτότητα της Αξού – Η πόλη-κράτος μέσα από τις πηγές

Στο επιστημονικό σκέλος της ημερίδας, ο καθηγητής του Πανεπιστημίου Κρήτης Κωνσταντίνος Σπανουδάκης παρουσίασε μια πλήρη και τεκμηριωμένη εικόνα της θέσης της Αξού στον αρχαίο κόσμο, βασισμένη αποκλειστικά σε γραπτές και επιγραφικές μαρτυρίες.

Η Αξός καταγράφεται:

– στον Ψευδο-Σκύλακα (4ος αι. π.Χ.) ως πόλη της βόρειας Κρήτης,

– στον Απολλώνιο Ρόδιο (3ος αι. π.Χ.) ως «Οἰαξὶς γαῖα»,

– στον Στέφανο Βυζάντιο (5ος αι. μ.Χ.) με ετυμολογικές και μυθολογικές αναφορές.

Κομβικής σημασίας είναι το επεισόδιο της Φρονίμης στον Ηρόδοτο, που η Αξός εμφανίζεται ως βασιλική έδρα του Ετέαρχου, ενταγμένη σε έναν αποικιακό μύθο που συνδέεται με την ίδρυση της Κυρήνης.

Οι επιγραφικές πηγές επιβεβαιώνουν την πολιτειακή οργάνωση της πόλης:

– το ψήφισμα του 201 π.Χ. για την ασυλία των Τηίων («ἔδοξεν Fαξίων τοῖς κόσμοις καὶ τᾶι πόλι»),

– ο νόμος του 3ου αι. π.Χ. για τη μεταχείριση των εφήβων,

– το επιτάφιο επίγραμμα του 1ου αι. μ.Χ. από το Μουσείο Ηρακλείου.

Τα τεκμήρια αυτά αποδεικνύουν ότι η Αξός υπήρξε συγκροτημένη πόλη-κράτος, με θεσμούς, κοινωνική δομή και διαχρονική παρουσία από την αρχαϊκή έως τη ρωμαϊκή περίοδο.

 Η Αξός διεκδικεί τη θέση που της αξίζει

Το πενταετές πρόγραμμα ανασκαφών, εφόσον εγκριθεί από το ΚΑΣ, αναμένεται να αποκαλύψει ακόμη περισσότερα στοιχεία για μια πόλη με ιστορικό βάθος, πολιτειακή συγκρότηση και πολιτισμική συνέχεια.

Για την τοπική κοινωνία, η έναρξη των ανασκαφών δεν είναι απλώς ένα επιστημονικό έργο. Είναι η ευκαιρία να αναδειχθεί ένας τόπος με τεράστια ιστορική σημασία, να βγει από την αφάνεια και να ενταχθεί ισότιμα στον αρχαιολογικό χάρτη της Κρήτης.

ΠΗΓΈΣ :rethnea.gr, dimosmylopotamou.gr, www.arxaiologikoktimatologio.gov.gr, data.gov.gr, cretanbeaches.com/,culturalroutes-efareth.culture.gov.gr/

«Διασώζοντας τα Μνημεία» – Προσομοίωση σωστικών ανασκαφών και παρουσίαση έργου στην Ηλεία

Την  αρχαιολογική επιστήμη σε πραγματικό χρόνο θα βιώσουν οι επισκέπτες στον αρχαιολογικό χώρο της Ηλείας! Η Εφορεία Αρχαιοτήτων Ηλείας διοργανώνει την Παρασκευή 25 Σεπτεμβρίου 2026, στις 10:00 π.μ., μια εκπαιδευτική δράση με τίτλο «Διασώζοντας τα Μνημεία: προσομοίωση σωστικών ανασκαφών», η οποία απευθύνεται σε μαθητές και στοχεύει στη γνωριμία του κοινού με το έργο της αρχαιολογικής υπηρεσίας στην προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς.

Η δράση θα υλοποιηθεί ταυτόχρονα σε τρεις σημαντικούς αρχαιολογικούς χώρους της Ηλείας, προσφέροντας μια σπάνια ευκαιρία βιωματικής επαφής με τις μεθόδους και τις προκλήσεις της αρχαιολογικής έρευνας.

Αρχαία Ολυμπία – Παρουσίαση του έργου αποκατάστασης της Παλαιοχριστιανικής Βασιλικής

Στον αρχαιολογικό χώρο της Αρχαίας Ολυμπίας, οι μαθητές θα παρακολουθήσουν την παρουσίαση του πρόσφατα ολοκληρωμένου έργου Αποκατάσταση και Συντήρηση της Παλαιοχριστιανικής Βασιλικής (Εργαστήριο Φειδία).

Η παρουσίαση αναδεικνύει:

– τις φάσεις του έργου,

– τις τεχνικές συντήρησης,

– τη σημασία του μνημείου για την ιστορική τοπογραφία της Ολυμπίας,

– τον ρόλο της αρχαιολογικής υπηρεσίας στη διάσωση και ανάδειξη της πολιτιστικής κληρονομιάς.

Αρχαιολογικός χώρος Ήλιδας – Προσομοίωση σωστικών ανασκαφών

Στην Ήλιδα, οι μαθητές θα συμμετάσχουν σε προσομοίωση σωστικών ανασκαφών, γνωρίζοντας από κοντά:

– τις βασικές αρχές της ανασκαφικής διαδικασίας,

– τις τεχνικές τεκμηρίωσης,

– τις πρακτικές που εφαρμόζονται όταν ένα μνημείο κινδυνεύει από φυσικούς ή ανθρωπογενείς παράγοντες.

Κάστρο Χλεμούτσι – Η ανασκαφή ως εργαλείο προστασίας

Στο Κάστρο Χλεμούτσι, η δράση συνεχίζεται με αντίστοιχη προσομοίωση σωστικών ανασκαφών, εστιάζοντας:

– στη διαχείριση αρχαιολογικών κινδύνων,

– στη σημασία της άμεσης επέμβασης,

– στη συνεργασία επιστημόνων διαφορετικών ειδικοτήτων για τη διάσωση ενός μνημείου.

Στόχος – Εξοικείωση των μαθητών με την προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς

Η δράση επιδιώκει να:

– φέρει τους μαθητές σε άμεση επαφή με την αρχαιολογική πράξη,

– αναδείξει τον ρόλο της επιστημονικής έρευνας στη διάσωση μνημείων,

– ενισχύσει την ευαισθητοποίηση γύρω από την πολιτιστική κληρονομιά που βρίσκεται σε κίνδυνο,

– προωθήσει την κατανόηση της σημασίας των σωστικών ανασκαφών ως εργαλείου προστασίας.

Πληροφορίες Δράσης

Τίτλος: Διασώζοντας τα Μνημεία – Προσομοίωση σωστικών ανασκαφών

Ημερομηνία: Παρασκευή 25 Σεπτεμβρίου 2026, 10:00 π.μ.

Διοργάνωση: Εφορεία Αρχαιοτήτων Ηλείας

Τοποθεσία: Αρχαιολογικός χώρος Αρχαίας Ολυμπίας, 27065 Αρχαία Ολυμπία

«Ηχοτοπία Αρχαίας Λύρας» στον Αρχαιολογικό Χώρο Ευρωπού- Η σημασία του αρχαιολογικού χώρου

Μια μουσική συνάντηση με την ιστορία, στον τόπο που γεννήθηκε ο Σέλευκος Α΄ Νικάτωρ...Την Παρασκευή 18 Σεπτεμβρίου 2026, ο Αρχαιολογικός Χώρος Ευρωπού στο Κιλκίς μετατρέπεται σε ζωντανό σκηνικό πολιτισμού, φιλοξενώντας μια ιδιαίτερη δράση αφιερωμένη στην ανακατασκευή και τους ήχους των αρχαίων μουσικών οργάνων. Η εκδήλωση πραγματοποιείται από την Εφορεία Αρχαιοτήτων Κιλκίς, σε συνεργασία με τον Οργανισμό Πολιτισμού SEIKILO, στο πλαίσιο του 5ου Εργαστηρίου του έργου Ancient Europos – Doiran Lake – Roman Baths Bansko, που υλοποιείται μέσω του διακρατικού προγράμματος INTERREG VI-A IPA «Ελλάδα – Βόρεια Μακεδονία 2021–2027». Το έργο συγχρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση και εθνικούς πόρους των συμμετεχουσών χωρών. 

Ο αρχαιολογικός χώρος Ευρωπού – Ένας τόπος με βαθιά ιστορική μνήμη

Η αρχαία Ευρωπός, η «Ευρωπαίων Πόλις», βρίσκεται στην κοιλάδα του Αξιού ποταμού, στη σκιά του όρους Πάικου, στην καρδιά της Μακεδονίας. Η περιοχή κατοικήθηκε ήδη από την 5η χιλιετία π.Χ., ενώ η πόλη ιδρύθηκε κατά την Πρώιμη Εποχή του Σιδήρου και γνώρισε ακμή στους κλασικούς, ελληνιστικούς, ρωμαϊκούς και παλαιοχριστιανικούς χρόνους, έως τον 6ο αιώνα μ.Χ. 

Η Ευρωπός αποτελεί τη γενέτειρα του Σέλευκου Α΄ Νικάτορα, ενός από τους σημαντικότερους διαδόχους του Μεγάλου Αλεξάνδρου και ιδρυτή της δυναστείας των Σελευκιδών. Στον χώρο έχουν αποκαλυφθεί τμήματα της αρχαίας πόλης και του εκτεταμένου νεκροταφείου, ενώ από την περιοχή προέρχεται και ο μοναδικός κούρος που έχει βρεθεί στη Μακεδονία, σήμερα στο Αρχαιολογικό Μουσείο Κιλκίς. 

Τα τελευταία χρόνια, το Υπουργείο Πολιτισμού έχει προχωρήσει σε σημαντικές επεμβάσεις αναβάθμισης των υποδομών, φωτισμού ανάδειξης και προστασίας των καταλοίπων, καθώς και στη λειτουργία του Κέντρου Ενημέρωσης Αρχαίας Ευρωπού, που προσφέρει ολοκληρωμένη πληροφόρηση για την ιστορία της πόλης και των νεκροταφείων της. 

Η εκδήλωση – Μια μουσική γέφυρα ανάμεσα στο παρελθόν και το παρόν

Στις 19:00, οι διεθνούς ακτινοβολίας μουσικοί Θοδωρής Κουμαρτζής (Seikilo), Θανάσης Κλεώπας και Μάριος Ποδάρας παρουσιάζουν τους ήχους της αρχαίας λύρας και άλλων ανακατασκευασμένων οργάνων, συνομιλώντας με τον τόπο και τη μακραίωνη ιστορία του. Η ανακατασκευή των οργάνων παρουσιάζεται από την οργανοποιία Luthieros Music Instruments, με έδρα τη σύγχρονη κοινότητα Ευρωπού, η οποία έχει συμβάλει καθοριστικά στη διεθνή αναβίωση των αρχαίων ελληνικών μουσικών οργάνων.

Πριν από τη μουσική παράσταση, αρχαιολόγοι της Εφορείας Αρχαιοτήτων Κιλκίς θα πραγματοποιήσουν περιήγηση στο Κέντρο Ενημέρωσης και στον κλίβανο κεραμικού εργαστηρίου της αρχαίας πόλης, προσφέροντας στους επισκέπτες μια ολοκληρωμένη εμπειρία γνωριμίας με τον χώρο. Η Ευρωπός διαθέτει «τη δυναμική να εξελιχθεί σε σημαντικό πολιτιστικό πόλο για το Κιλκίς», χάρη στα εντυπωσιακά ευρήματα, τις νέες υποδομές και τις πολιτιστικές δράσεις που αναδεικνύουν τον χώρο ως ζωντανό τόπο πολιτισμού. 

Πληροφορίες Εκδήλωσης

Ημερομηνία: Παρασκευή 18 Σεπτεμβρίου 2026

Ώρα: 19:00

Τοποθεσία: Αρχαιολογικός Χώρος Ευρωπού, Κιλκίς

Το Ιερό της Βραυρωνίας Αρτέμιδος: Φύση, άνθρωπος και θεότητα σε αδιάσπαστη ενότητα

 Το Ιερό της Βραυρωνίας Αρτέμιδος: Φύση, άνθρωπος και θεότητα σε αδιάσπαστη ενότητα  Η Εφορεία Αρχαιοτήτων Ανατολικής Αττικής παρουσιάζει μια ειδική δράση για τις Ευρωπαϊκές Ημέρες Πολιτιστικής Κληρονομιάς 2026, αναδεικνύοντας τις προκλήσεις και τους κινδύνους που αντιμετωπίζει ο αρχαιολογικός χώρος και το μουσείο της Βραυρώνας.

 Ένας τόπος όπου το φυσικό και το ιερό συνυπάρχουν

Το Ιερό της Βραυρωνίας Αρτέμιδος, ένας από τους σημαντικότερους αρχαιολογικούς χώρους της Αττικής, αποτελεί μοναδικό παράδειγμα που το φυσικό περιβάλλον, η ανθρώπινη παρουσία και η λατρεία της θεότητας συνυπάρχουν σε μια αδιάσπαστη ολότητα. Στο πλαίσιο των Ευρωπαϊκών Ημερών Πολιτιστικής Κληρονομιάς 2026, η Εφορεία Αρχαιοτήτων Ανατολικής Αττικής διοργανώνει ειδική δράση με στόχο να αναδείξει τις προκλήσεις που αντιμετωπίζει ο χώρος, τους κινδύνους που απειλούν τη διατήρησή του και τις σύγχρονες μεθόδους προστασίας.

Η εκδήλωση θα πραγματοποιηθεί την Κυριακή 27 Σεπτεμβρίου 2026, με δύο διαδοχικές περιηγήσεις στον αρχαιολογικό χώρο και στο μουσείο.

Περιήγηση στον αρχαιολογικό χώρο – Η Βραυρώνα ως ζωντανό τοπίο

Η πρώτη συνάντηση έχει οριστεί στις 12:00, στην είσοδο του αρχαιολογικού χώρου.

Από τις 12:00 έως τις 13:00, οι συμμετέχοντες θα περιηγηθούν στο Ιερό της Αρτέμιδος, έναν τόπο όπου η λατρεία της θεότητας συνδέθηκε άρρηκτα με το φυσικό περιβάλλον και τις τελετουργίες της παιδικής ηλικίας. Η δράση θα αναδείξειτη σημασία του υγροτόπου που περιβάλλει το ιερό, τις περιβαλλοντικές πιέσεις που δέχεται η περιοχή, τις αρχαιολογικές προκλήσεις που προκύπτουν από τη γεωμορφολογία και τις κλιματικές μεταβολές, τις σύγχρονες πρακτικές προστασίας και διαχείρισης.

Η Βραυρώνα, με το ιδιαίτερο οικοσύστημα και τα μνημεία της, αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα αρχαιολογικού χώρου που απαιτεί συνεχή παρακολούθηση και εξειδικευμένες παρεμβάσεις.

Περιήγηση στο Αρχαιολογικό Μουσείο Βραυρώνας – Η υλική μνήμη του ιερού

Στις 13:00, η δράση συνεχίζεται στο προαύλιο του Αρχαιολογικού Μουσείου Βραυρώνας, όπου θα ακολουθήσει περιήγηση από τις 13:00 έως τις 14:00.Το μουσείο, στενά συνδεδεμένο με τον χώρο του ιερού, παρουσιάζει μοναδικά ευρήματα που φωτίζουν τη λατρεία της Αρτέμιδος και τις τελετουργίες των παιδιών που αφιερώνονταν στη θεότητα.

Η περιήγηση θα επικεντρωθεί στα εκθέματα που αποκαλύπτουν την καθημερινή ζωή και τις τελετουργίες, στις μεθόδους συντήρησης και προστασίας των αντικειμένων, στις προκλήσεις που αντιμετωπίζει το μουσείο λόγω της εγγύτητας με τον υγροβιότοπο,στη σημασία της μουσειακής εκπαίδευσης για την κατανόηση του αρχαιολογικού τοπίου.

Προσβασιμότητα και συμμετοχή

Η δράση είναι ανοιχτή στο κοινό, χωρίς να απαιτείται δήλωση συμμετοχής ή κράτηση θέσης. Η Εφορεία Αρχαιοτήτων Ανατολικής Αττικής επιδιώκει να ενισχύσει την επαφή του κοινού με έναν από τους πιο ιδιαίτερους αρχαιολογικούς χώρους της Αττικής, προωθώντας την κατανόηση της πολιτιστικής κληρονομιάς και των σύγχρονων προκλήσεων που τη συνοδεύουν.

«Θα ξεχαστώ αλλά δεν θα σε ξεχάσω»: Βιωματική παράσταση στο Νεκρομαντείο Αχέροντα

Μια πρωτότυπη, βιωματική παράσταση ζωντανεύει στο Νεκρομαντείο Αχέροντα, προσκαλώντας τους θεατές σε μια προσωπική τελετή μνήμης, συμμετοχής και αναστοχασμού. Η δράση εξελίσσεται σε μικρές ομάδες, μέσα στον αρχαιολογικό χώρο που συνδέθηκε ιστορικά με την επικοινωνία ζωντανών και νεκρών.

Εμπειρία σε μικρές ομάδες – ώρες εισόδου

Η είσοδος πραγματοποιείται σε ομάδες ανά 30 λεπτά.

Ώρες εισόδου: 19:00, 19:15, 19:30 (αγγλόφωνοι θεατές), 19:45, 20:00, 20:15.

Χώρος: Νεκρομαντείο Αχέροντα, Πρέβεζα.

 Μια τελετή μνήμης στον αρχαιολογικό χώρο

Σε έναν τόπο φορτισμένο με μύθους και αρχαίες τελετουργίες, η παράσταση καλεί τον θεατή να κινηθεί στον χώρο, να συνομιλήσει με περφόρμερ, να παρακολουθήσει χοροθεατρικά δρώμενα και να συμμετάσχει ενεργά στη διαμόρφωση της εμπειρίας.

Τα κεντρικά ερωτήματα της δράσης είναι βαθιά προσωπικά:

– Με ποιους νεκρούς θα θέλατε να συνομιλήσετε;

– Τι θα τους λέγατε;

– Θα καταλαβαίνατε τι σας λένε;

Συμμετοχική χορογραφία με χορευτές με και χωρίς αναπηρία

Στην παράσταση συμμετέχουν χορευτές χωρίς και με αναπηρία — άτομα με κινητική αναπηρία και τυφλοί χορευτές — οι οποίοι συνδιαμορφώνουν το έργο μέσα από τις δικές τους σωματικές και αισθητηριακές εμπειρίες. Η παρουσία τους ενισχύει τον διάλογο γύρω από τη μνήμη, τη σχέση και την ανθρώπινη ευαλωτότητα.

Ο τίτλος και η φιλοσοφία της παράστασης

Ο τίτλος Θα ξεχαστώ αλλά δεν θα σε ξεχάσω συμπυκνώνει τον πυρήνα της δράσης: η μνήμη δεν παρουσιάζεται ως εμμονή αθανασίας, αλλά ως πράξη σχέσης, αφοσίωσης και ευθύνης απέναντι στους άλλους.

Συντελεστές

Χορογραφία: Κωνσταντίνος Μίχος

Μουσική: Αναστάσης Γρίβας

Συμμετέχουν: Σύλβια Κατσαρού, Ανδρέας Κολίσογλου, Ηλίας Κουνέλας, Κωνσταντίνος Μίχος, Μπέτυ Νικολαΐδου, Αγνή Παπαδέλη‑Ρωσσέτου, Walter Rooks

ΑΜΚΕ: ΛΑΘΟΣ ΚΙΝΗΣΗ

Όταν το χέρι ονειρεύεται: Η «Φοινικιά» ζωντανεύει τη νύχτα στο Αρχαιολογικό Μουσείο Καρδίτσας

Η παράσταση «Φοινικιά ή Το χέρι που ονειρεύεται» μετατρέπει το Αρχαιολογικό Μουσείο σε σκηνή υπαρξιακής τελετουργίας. Μια ποιητική επιτέλεση στο μεταίχμιο ημέρας και νύχτας πραγματώνεται με δυο γυναίκες να κινούνται στην σκιά της Ιστορίας. 

Στις 22 και 23 Αυγούστου 2026, στις 20:30, το Αρχαιολογικό Μουσείο Καρδίτσας φιλοξενεί την παράσταση Φοινικιά ή Το χέρι που ονειρεύεται, μια σκηνική σύνθεση που μετατρέπει τον άδειο αρχαιολογικό χώρο σε πεδίο υπαρξιακής τελετουργίας. Δύο γυναίκες, αφανείς εργάτριες καθαρισμού, εισέρχονται για τη βάρδιά τους· καθώς απομακρύνουν τη σκόνη, η μηχανική εργασία μεταμορφώνεται σε πράξη δημιουργίας, σύμφωνα με τον Γκαστόν Μπασλάρ: «το χέρι που φροντίζει, αρχίζει να ονειρεύεται».

Ο Παλαμάς ως ρυθμός και σκηνική αναπνοή

Με άξονα το εμβληματικό ποίημα Φοινικιά του Κωστή Παλαμά, η παράσταση υφαίνει έναν διάλογο ανάμεσα στο Μνημειακό και το Εφήμερο. Ο ιαμβικός δεκατρισύλλαβος γίνεται ο ρυθμός της δράσης, μετατρέποντας τον μόχθο σε χορογραφία. Οι δύο γυναίκες, ως «γαλάζια λουλούδια» στη σκιά της Ιστορίας, στοχάζονται πάνω στη θνητότητα, την ανθρώπινη ανάγκη για λόγο και την επιμονή της φροντίδας απέναντι στη φθορά του χρόνου.

Η ιερότητα της φροντίδας μέσα στα μνημεία

Η παράσταση αναδεικνύει την ανθρώπινη πνοή που επιμένει να ανθίζει ανάμεσα στη σιωπή των μνημείων. Το αρχαιολογικό περιβάλλον λειτουργεί ως σκηνικός συνομιλητής, φωτίζοντας τη σχέση ανάμεσα στην καθημερινή εργασία, την ιστορική μνήμη και την υπαρξιακή αναζήτηση.

Συντελεστές

Σκηνοθεσία: Αουλόνα Λούπα

Σύλληψη – Δραματουργία: Γωγώ Παπαϊωάννου

Σκηνικός χώρος – Κοστούμια: Νίκη Ψυχογιού

Πρωτότυπη μουσική – Ήχος: Διαμαντής Αδαμαντίδης

Ερμηνεύουν: Γωγώ Παπαϊωάννου, Ηλέκτρα Φραγκιαδάκη

ΑΜΚΕ: ΔΕΚΑΕΦΤΑ ΤΡΙΤΑ

Ωρα :20.30

Το «Ισοκράτημα» μεταμορφώνει το Κάστρο Ιωαννίνων σε υβριδικό εικαστικό και επιτελεστικό περιβάλλον

Μια υβριδική καλλιτεχνική εμπειρία στο Κάστρο Ιωαννίνων έρχεται να συνεπάρει το φιλότεχνο κοινό στις 22 και 23 Αυγούστου 2026! Το Κάστρο Ιωαννίνων φιλοξενεί το Ισοκράτημα, μια υβριδική παραγωγή που συνδυάζει ψηφιακή εικαστική εγκατάσταση και περφόρμανς. Η παράσταση αντλεί έμπνευση από την παράδοση του Πωγωνίου και την έννοια του ισοκρατήματος στο πολυφωνικό τραγούδι, δημιουργώντας ένα ενιαίο περιβάλλον όπου η μουσική, η κίνηση, η εικόνα και οι τοπικές αφηγήσεις συνυπάρχουν.

Το έργο συγκροτεί μια σύνθετη καλλιτεχνική εμπειρία: πολυφωνικά τραγούδια, ντόπιες ιστορίες, παραδοσιακοί χοροί και ψηφιακά οπτικά στοιχεία συνδέονται σε μια ζωντανή επιτέλεση που εξερευνά τη σχέση τόπου, μνήμης και σύγχρονης δημιουργίας.

Η παράδοση του Πωγωνίου μέσα από σύγχρονα μέσα

Το Ισοκράτημα δεν αναπαράγει απλώς την πολυφωνική παράδοση, τη μεταφέρει σε ένα νέο, ψηφιακό και επιτελεστικό πλαίσιο. Η εγκατάσταση λειτουργεί ως χώρος που η τοπική πολιτισμική κληρονομιά συναντά τη σύγχρονη τέχνη, αναδεικνύοντας τη δύναμη της συλλογικής φωνής και της κοινότητας.

Η παραγωγή επιχειρεί να επαναπροσδιορίσει το ισοκράτημα ως καλλιτεχνική δομή: ένα σταθερό ηχητικό υπόβαθρο που στηρίζει και αναδεικνύει τις φωνές γύρω του, όπως ακριβώς η παράδοση στηρίζει τη σύγχρονη δημιουργία.

Συντελεστές

Επιμέλεια: ERRIZA (Χριστίνα Κάλμπαρη, Αριστέα‑Ευαγγελία Κουκουνούρη, Agnes Jóźwiak)

Σκηνοθετική επιμέλεια: Μαρία Ξανθοπουλίδου

Εικαστικός σχεδιασμός: Αριστέα‑Ευαγγελία Κουκουνούρη

Ψηφιακή επιμέλεια: Agnes Jóźwiak

Πρωτότυπη μουσική: Jan Van Αγγελόπουλος, Φώτης Σιώτας

ΑΜΚΕ: Kart Productions

Ώρα 21.00

Πώς εβρεθήκαμε εδώ πέρα; — Θεατρικό ντοκουμέντο για τις εξόριστες γυναίκες του Τρίκερι στον αρχαιολογικό χώρο Τίρυνθας

 

Μια παράσταση που αναμετριέται με το τραύμα και τη μνήμη...Στον Αρχαιολογικό Χώρο της Μυκηναϊκής Ακρόπολης Τίρυνθας, στις 22 και 23 Αυγούστου 2026 , παρουσιάζεται το θεατρικό ντοκουμέντο Πώς εβρεθήκαμε εδώ πέρα;. Η παράσταση ενώνει στοιχεία μυθοπλασίας με ένα εν εξελίξει ντοκιμαντέρ, φωτίζοντας τη ζωή των εξόριστων γυναικών στο νησί Τρίκερι την περίοδο 1948–1952, στα χρόνια του ελληνικού εμφυλίου και της δύσκολης μεταπολεμικής εποχής.

Η δραματουργία και η μουσική σύνθεση βασίζονται σε ιστορική έρευνα, μαρτυρίες, γράμματα, συνεντεύξεις συγγενών, τραγούδια και ποιήματα των εξορίστων. Η δημιουργική ομάδα επιχειρεί να συνομιλήσει με τις γυναίκες αυτές όχι ως ηρωικά σύμβολα, αλλά ως ανθρώπους που βίωσαν την εξορία, την απώλεια και την ανάγκη για συλλογικότητα.

Η εξορία ως κοινότητα και αντίσταση

Η παράσταση θέτει κρίσιμα ερωτήματα:

Μπορεί η συλλογική ζωή να γίνει πηγή δύναμης σε συνθήκες εξορίας;

Πώς η ιστορική μνήμη μπορεί να λειτουργήσει ως εργαλείο για το παρόν;

Πώς αντιμετωπίζεται το διαγενεακό τραύμα και πώς μπορεί να φανταστεί κανείς ένα διαφορετικό μέλλον;

Το έργο συνομιλεί με πλούσιο αρχειακό υλικό, βιβλία, μαρτυρίες και ντοκιμαντέρ, αναδεικνύοντας την πολυφωνία των γυναικών που έζησαν την εξορία και τη σημασία της συλλογικής μνήμης.

Συντελεστές

Σύλληψη – Δραματουργία: Ελευθερία Κωνσταντοπούλου

Σκηνοθεσία: Θεανώ Μεταξά

Σκηνικά – Φώτα – Συνεργάτης σκηνοθέτης: Οδυσσέας Ζήκας

Έρευνα: Γιώργος Πουλόπουλος, Ελευθερία Κωνσταντοπούλου

Βίντεο – Ντοκιμαντέρ: Γιώργος Πουλόπουλος

Σύμβουλος δραματουργίας: Αλέξανδρος Μιστριώτης

Επιστημονική συνεργάτιδα: Τασούλα Βερβενιώτη

Μουσική: Σταύρος Ρουμελιώτης

Ερμηνεύουν: Σοφία Ιωάννου, Ερατώ Καραθανάση, Ελευθερία Κωνσταντοπούλου, Δήμητρα Μάζη, Θεανώ Μεταξά

Οργάνωση παραγωγής: Γιούλη Αθουσάκη

Οπτική ταυτότητα: Ελένη Πουλοπούλου

Τεχνική υποστήριξη: Μάνος Γεωργακόπουλος

ΑΜΚΕ: BLACKBOX THEATRE COMPANY

Ώρα έναρξης 21:00

Μετακίνηση ελαιόδεντρων, αποκάλυψη 10.000 ετών: Γιατί επανέρχεται ένας παλιός ισχυρισμός για το Göbekli Tepe

 

Στο Göbekli Tepe, μια νέα ανασκαφική ζώνη άνοιξε πρόσφατα και αποκάλυψε σχεδόν αμέσως νεολιθικές ορθογώνιες κατασκευές. Οι αρχαιολόγοι που εργάζονται βόρεια των γνωστών μνημειακών κτιρίων εντόπισαν κτίσματα που χρονολογούνται στη δεύτερη φάση του χώρου, στην 9η χιλιετία π.Χ. Ο διευθυντής της ανασκαφής, καθηγητής Νετζμί Καρούλ, εξήγησε ότι οι δομές βρίσκονταν τόσο κοντά στην επιφάνεια ώστε η ομάδα μπόρεσε να αναγνωρίσει γρήγορα την κάτοψή τους και, σε ορισμένες περιπτώσεις, να φτάσει μέχρι τα δάπεδά τους.

Το ζήτημα των ελαιόδεντρων και η αναζωπύρωση ενός παλιού ισχυρισμού

Η περιοχή αυτή ήταν μέχρι πρόσφατα καλυμμένη από ελαιόδεντρα. Η μετακίνησή τους άρχισε το 2025, επιτρέποντας στους αρχαιολόγους να πραγματοποιήσουν γεωφυσικές έρευνες και να επεκτείνουν τις ανασκαφές σε τμήματα του λόφου που προηγουμένως ήταν απροσπέλαστα. Με την εμφάνιση των νέων κτισμάτων, επανήλθε στα κοινωνικά δίκτυα ένας παλιός ισχυρισμός: ότι τα ελαιόδεντρα είχαν φυτευτεί σκόπιμα για να εμποδίσουν τις ανασκαφές.Η αλληλουχία των γεγονότων είναι εντυπωσιακή, όμως η τεκμηριωμένη ιστορία του χώρου δείχνει μια πιο σύνθετη πραγματικότητα.

Τα ελαιόδεντρα ήταν πράγματι εμπόδιο

Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι τα δέντρα αποτελούσαν πρακτικό εμπόδιο για την αρχαιολογική έρευνα. Τον Φεβρουάριο του 2025, το Περιφερειακό Συμβούλιο Προστασίας της Σανλιούρφα ενέκρινε τη μετακίνησή τους, τόσο για να διευκολυνθούν οι μελλοντικές ανασκαφές όσο και για να μειωθεί ο κίνδυνος ζημιάς στα αρχαιολογικά κατάλοιπα από τις ρίζες. Η διαδικασία έγινε σε συνεργασία με γεωργικές, δασικές και συντηρητικές υπηρεσίες, και τα δέντρα μετακινήθηκαν αντί να κοπούν.

Ο Καρούλ είχε αναφέρει τότε ότι υπήρχαν περίπου 800 ελαιόδεντρα σε μια περιοχή πολύ μεγαλύτερη από το ήδη ανασκαμμένο τμήμα. Η νέα ανασκαφή καλύπτει περίπου 1.500 τετραγωνικά μέτρα, αποδεικνύοντας πόσο εκτεταμένο ήταν το πρόβλημα.

Γιατί φυτεύτηκαν τα ελαιόδεντρα;

Ο Καρούλ έχει δώσει μια διαφορετική εξήγηση για την παρουσία τόσων δέντρων στον αρχαιολογικό λόφο. Όπως είπε το 2025, μετά την έναρξη των ανασκαφών το 1995 και καθώς το ζήτημα των απαλλοτριώσεων γινόταν πιο έντονο, οι ιδιοκτήτες γης αύξησαν τον αριθμό των ελαιόδεντρων αναμένοντας υψηλότερες αποζημιώσεις.

Με άλλα λόγια, κάποια δέντρα φυτεύτηκαν σκόπιμα — αλλά για λόγους που σχετίζονταν με την αξία της ιδιωτικής γης, όχι για να εμποδιστούν οι ανασκαφές. Η διάκριση αυτή είναι κρίσιμη, καθώς διαδικτυακές εκδοχές της ιστορίας έχουν μετατρέψει την ύπαρξη φυτεμένων δέντρων σε “απόδειξη” ότι κάποιος ήθελε να κρύψει το Göbekli Tepe.

Η εκδοχή της οικογένειας του πρώην ιδιοκτήτη

Η οικογένεια του Μαχμούτ Γιλντίζ, πρώην ιδιοκτήτη της γης, δίνει μια διαφορετική εκδοχή. Σύμφωνα με τη δήλωσή τους, τα ελαιόδεντρα φυτεύτηκαν το 2004–2005, πριν την απαλλοτρίωση, την οποία θεωρούν άδικη και οικονομικά ασύμφορη. Ωστόσο, οι ισχυρισμοί αυτοί δεν έχουν ανεξάρτητη τεκμηρίωση, ενώ υπάρχει και χρονική ασυμφωνία: ο Καρούλ είχε εκτιμήσει ότι τα μεγαλύτερα δέντρα ήταν περίπου 15 ετών το 2025, κάτι που δεν ταιριάζει απόλυτα με τις ημερομηνίες της οικογένειας. Παρά τις διαφορές, και οι δύο πλευρές συμφωνούν σε ένα βασικό σημείο: δεν υπάρχει ένδειξη ότι τα δέντρα φυτεύτηκαν από κάποιον εξωτερικό φορέα για να εμποδιστούν οι ανασκαφές.

Οι ανασκαφές επεκτείνονται — και οι νέες δομές αλλάζουν την εικόνα του χώρου

Το Υπουργείο Πολιτισμού και Τουρισμού της Τουρκίας ανακοίνωσε στις 13 Αυγούστου ότι οι ανασκαφές συνεχίζονται τόσο στη νέα βόρεια ζώνη όσο και στις περιοχές GT1 και GT2, ενώ παράλληλα προχωρούν εργασίες συντήρησης στις δομές A, C και D.

Η βόρεια ζώνη, περίπου 80 × 70 μέτρα, έχει ήδη αποδώσει ενδείξεις για μεγάλα κοινοτικά κτίρια, ορθογώνιες κατασκευές και μικρότερες καλύβες. Οι νέες ορθογώνιες δομές της 9ης χιλιετίας π.Χ. διαφέρουν από τα μνημειακά κυκλικά κτίρια που έκαναν το Göbekli Tepe παγκοσμίως γνωστό. Κάποιες ίσως σχετίζονται με καθημερινές δραστηριότητες, αν και η ακριβής χρήση τους θα καθοριστεί μετά την ανάλυση δαπέδων, ευρημάτων και στρωματογραφίας.

Οι νέες ανασκαφές επιτρέπουν στους αρχαιολόγους να εξετάσουν για πρώτη φορά πώς συνυπήρχαν οι μνημειακές και οι καθημερινές δομές στο ίδιο νεολιθικό τοπίο. Καθώς η έρευνα προχωρά σε έδαφος που μέχρι τώρα ήταν απροσπέλαστο, οι ορθογώνιες κατασκευές ίσως αποκαλύψουν κρίσιμες πληροφορίες για την εξέλιξη του χώρου και τη μετάβαση από τις τελετουργικές δομές σε πιο καθημερινές μορφές κατοίκησης.

πηγή : anatolianarcheology.net

«Οι Γυναίκες της Αλκυονίας» στη Λέρνα: Μια μουσικοχορευτική περιπλάνηση στον μυθικό υγρότοπο

Στον μοναδικό υγρότοπο της Λέρνας, εκεί όπου ο μύθος συναντά το νερό και η ιστορία γίνεται σώμα και φωνή, παρουσιάζεται η παράσταση «Οι Γυναίκες της Αλκυονίας». Για δύο ημέρες, 20 και 21 Αυγούστου, ο αρχαιολογικός χώρος μεταμορφώνεται σε σκηνικό μιας βιωματικής περιήγησης που συνδέει τον μύθο με τη σύγχρονη καλλιτεχνική δημιουργία.

Μια θεαματική περιήγηση στον υγρότοπο της Λέρνας

Η Ήρα επιστρέφει στον τόπο της και ζωντανεύει μέσα από τη φωνή της Nalyssa Green, καλώντας τους θεατές σε μια μουσικοχορευτική διαδρομή που ξεκινά από τη λίμνη Αλκυονία και ακολουθεί τη ροή του νερού έως τη θάλασσα. Η χορεύτρια και χορογράφος Ειρήνη Αλεξίου ενσαρκώνει τις γυναίκες της μυθολογίας, σε μια παράσταση που συνδέει το σώμα με το τοπίο και την κίνηση με το υδάτινο στοιχείο.

Η Λέρνα, τόπος βαθιά μυθικός, γίνεται το φυσικό σκηνικό όπου αναδύονται μορφές γυναικών που αγωνίστηκαν, τόλμησαν και άφησαν το ίχνος τους στη μνήμη του τόπου. Η λίμνη Αλκυονία, απύθμενη και μυστηριακή, παραμένει η αφετηρία της περιπλάνησης, ενώ ο ποταμός Ποντίνος οδηγεί τους θεατές στη θάλασσα, σε μια διαδρομή που συνδέει το παρελθόν με το παρόν.

Μύθος, μουσική και σύγχρονη εικαστική δημιουργία

Η ηλεκτρονική μουσική του Θάνου Κοσμίδη συνοδεύει την παράσταση από την αρχή, δημιουργώντας ένα ηχητικό περιβάλλον που αναδεικνύει τη σχέση του νερού με την κίνηση. Η εικαστικός Βάσω Τζούτη σχεδιάζει τα κοστούμια και τα σκηνικά, ντύνοντας κάθε γυναικεία μορφή με στοιχεία που συνδέονται με τον μύθο και το φυσικό τοπίο.

Οι στίχοι και η σκηνοθεσία του Γιώργου Σαχίνη ξαναγράφουν τον μύθο της Λέρνας με έμφαση στο υδάτινο στοιχείο, φωτίζοντας τον τρόπο με τον οποίο η φύση και ο άνθρωπος συνδέονται μέσα από την αντοχή, την ομορφιά και τη μνήμη. Η παράσταση εντάσσεται στο πρόγραμμα του Υπουργείου Πολιτισμού «Όλη η Ελλάδα ένας Πολιτισμός», με θεματικό άξονα τον στίχο του Μενάνδρου: «Ὡς χαρίεν ἔστ’ ἄνθρωπος, ὅταν ἄνθρωπος ᾖ».

Ένα ταξίδι στον μύθο και στο νερό

Από τη λίμνη Αλκυονία έως τη θάλασσα, οι θεατές ακολουθούν την Ήρα σε μια διαδρομή όπου το νερό γίνεται φορέας μνήμης και αφήγησης. Γνωστές και άγνωστες γυναικείες μορφές της μυθολογίας αναδύονται μέσα από το τοπίο, φωτίζοντας ιστορίες αντοχής, αμφισβήτησης και μεταμόρφωσης. Η παράσταση λειτουργεί ως μια υπενθύμιση της σημασίας του υδάτινου κύκλου σε έναν κόσμο όπου το νερό γίνεται ολοένα και πιο πολύτιμο.

Συντελεστές

Στίχοι – Σκηνοθεσία: Γιώργος Σαχίνης

Χορογραφία: Ειρήνη Αλεξίου

Περφόρμερς: Ειρήνη Αλεξίου, Nalyssa Green

Μουσική: Θάνος Κοσμίδης

Κοστούμια – Σκηνικά: Βάσω Τζούτη

Βοηθός σκηνοθέτη: Jo Cortez

Οργάνωση παραγωγής: UrbanDig Project

ΑΜΚΕ: Όχι Παίζουμε

Πληροφορίες Εκδήλωσης

Ημερομηνίες: 20–21 Αυγούστου 2026

Ώρα έναρξης: 18:45

Χώρος: Αρχαιολογικός χώρος Λέρνας, Αργολίδα

Αυγουστιάτικη Πανσέληνος 2026: 126 αρχαιολογικοί χώροι ανοίγουν για το κοινό σε μια μεγάλη γιορτή πολιτισμού

Η Ελλάδα υποδέχεται για 27η χρονιά την Αυγουστιάτικη Πανσέληνο με δεκάδες εκδηλώσεις, ανοιχτούς αρχαιολογικούς χώρους και ένα πλούσιο πρόγραμμα δράσεων σε όλη τη χώρα. Το Υπουργείο Πολιτισμού συντονίζει τη φετινή διοργάνωση, προσφέροντας στο κοινό μοναδικές νύχτες κάτω από το φως του φεγγαριού.

Η Αυγουστιάτικη Πανσέληνος του 2026 θα γιορταστεί την Παρασκευή 28 Αυγούστου, με 126 αρχαιολογικούς χώρους, μνημεία, ιστορικούς τόπους και μουσεία να ανοίγουν τις πύλες τους με ελεύθερη είσοδο. Η φετινή διοργάνωση επεκτείνεται πέρα από τη μία νύχτα, περιλαμβάνοντας εκδηλώσεις από τις 26 έως τις 30 Αυγούστου, δημιουργώντας ένα πολυήμερο πολιτιστικό πρόγραμμα σε όλη τη χώρα.

Ανοιχτοί χώροι και εκδηλώσεις σε όλη την Ελλάδα

Συνολικά 61 χώροι θα φιλοξενήσουν θεατρικές παραστάσεις, μουσικές και χορευτικές εκδηλώσεις, εκθέσεις και ξεναγήσεις, ενώ 65 ακόμη αρχαιολογικοί χώροι και μουσεία θα παραμείνουν ανοιχτά για το κοινό από τις 19:30 ή 20:00 έως τις 23:00 ή τα μεσάνυχτα. Η Γενική Διεύθυνση Αρχαιοτήτων και Πολιτιστικής Κληρονομιάς και η Γενική Διεύθυνση Αναστήλωσης, Μουσείων και Τεχνικών Έργων συντονίζουν το πρόγραμμα, συχνά σε συνεργασία με την Περιφερειακή και Τοπική Αυτοδιοίκηση και πολιτιστικούς φορείς.

Μια παράδοση 27 ετών

Η Αυγουστιάτικη Πανσέληνος αποτελεί έναν από τους πιο αγαπημένους θεσμούς του Υπουργείου Πολιτισμού. Για 27η συνεχή χρονιά, αρχαιολογικοί χώροι και μνημεία σε όλη την Ελλάδα ενώνουν τις δυνάμεις τους σε μια μεγάλη γιορτή που αναδεικνύει τη σχέση του κοινού με την πολιτιστική κληρονομιά. Η νύχτα της Πανσελήνου προσφέρει μια μοναδική εμπειρία, καθώς το φως του φεγγαριού μεταμορφώνει τα μνημεία και δημιουργεί μια ιδιαίτερη ατμόσφαιρα που συνδυάζει ιστορία, τέχνη και καλοκαιρινή μαγεία.

Πολυήμερο πρόγραμμα δράσεων

Η φετινή διοργάνωση δεν περιορίζεται στη βραδιά της 28ης Αυγούστου. Εκδηλώσεις θα πραγματοποιηθούν στις 26, 27, 29 και 30 Αυγούστου, δίνοντας στο κοινό περισσότερες ευκαιρίες να συμμετάσχει. Το πρόγραμμα περιλαμβάνει θεατρικές παραστάσεις, συναυλίες, χορευτικές δράσεις, εκθέσεις και ειδικές ξεναγήσεις, σχεδιασμένες για να αναδείξουν την πολιτιστική ποικιλία των μνημείων της χώρας.

Πρόσκληση στο κοινό

Το Υπουργείο Πολιτισμού καλεί τους πολίτες να συμμετάσχουν στη φετινή γιορτή και να απολαύσουν τη μαγεία της Αυγουστιάτικης Πανσελήνου. Η εμπειρία της νύχτας κάτω από το φως του φεγγαριού, μέσα σε αρχαιολογικούς χώρους και μνημεία, αποτελεί μια μοναδική ευκαιρία σύνδεσης με την ιστορία και την πολιτιστική ταυτότητα της Ελλάδας.

Το πρόγραμμα επικαιροποιείται για τυχόν αλλαγές.

Διάλειμμα θερινής νυκτός στο Αρχαιολογικό χώρο Μαντινείας

Στον αρχαιολογικό χώρο της Μαντινείας, εκεί όπου η πέτρα κρατά ακόμη την ανάσα της αρχαίας Αρκαδίας, η νύχτα ανοίγει ένα μικρό παράθυρο στο όνειρο. Η παράσταση «Διάλειμμα θερινής νυκτός» εμπνέεται από τον Σαίξπηρ και επιστρέφει στο φυσικό τοπίο ως μια τελετουργία κίνησης και μουσικής, όπου το σώμα γίνεται φορέας φαντασίας και η σκηνή μεταμορφώνεται σε χώρο ενδιάμεσο, ανάμεσα στο πραγματικό και το φανταστικό.

Μια χοροθεατρική προσέγγιση στο σαίξπηρικό όνειρο

Η παράσταση αντλεί δραματουργικό υλικό από το τέλος του έργου του Ουίλλιαμ Σαίξπηρ, αξιοποιώντας την ιδέα της παράστασης μέσα στην παράσταση και τη θεματική του ονείρου ως δημιουργικής διαδικασίας. Το όνειρο, όπως το πραγματεύεται ο Άγγλος ποιητής, γίνεται αφετηρία για μια σύγχρονη χορογραφική ανάγνωση που εξερευνά τη σχέση φαντασίας και καλλιτεχνικής πράξης. Η παραγωγή δεν επιδιώκει να αναπαραστήσει αφηγηματικά το κείμενο, αλλά να μεταφέρει την ατμόσφαιρα, την αμφισημία και την ποιητική του διάσταση μέσα από το σώμα.

Η χορογραφία ως γλώσσα και η μουσική ως συνομιλητής

Με τη συνοδεία ακουστικής και ηλεκτρικής κιθάρας, μπάσου, ντραμς και φωνής, οι πέντε χορευτές και χορεύτριες εκτελούν ακολουθίες κινήσεων σε συνεχείς μεταμορφώσεις. Η σπονδυλωτή χορογραφία του Δημήτρη Μυτιληναίου δημιουργεί μια ιδιόμορφη κινητική γλώσσα που συντονίζεται με τη μουσική και αναζητά την απόλυτη συγκέντρωση στην κίνηση. Το μπαλέτο συνομιλεί με ετερόκλητες κινήσεις, παράγοντας ένα υβριδικό σώμα που κινείται ανάμεσα στην πειθαρχία και την έκρηξη, στην τεχνική και την ελευθερία.

Μικρά αποσπάσματα πρόζας λειτουργούν ως εισαγωγές στα μέρη της παράστασης, προσφέροντας στο κοινό ένα νήμα προσανατολισμού μέσα στον χορογραφικό κόσμο. Το ανθρώπινο σώμα, ως χορευτικό όργανο, γίνεται το κέντρο της δημιουργίας, αναζητώντας την ισορροπία ανάμεσα στον έλεγχο και την παραίτηση, ανάμεσα στο φως και στη νύχτα.

Συντελεστές

Χορογραφία: Δημήτρης Μυτιληναίος

Πρωτότυπη μουσική: Rita Mosss

Κοστούμια: Δημήτρης Μυτιληναίος

Βοηθός χορογράφου: Μάρω Σταυρινού

Καλλιτεχνικός συνεργάτης: Έκτορας Λυγίζος

Ερμηνεύουν: Αλέξανδρος Βαρδαξόγλου, Παναγιώτα Γιαγλή, Κωνσταντίνα Μπάρκουλη, Δημήτρης Μυτιληναίος, Τέλης Τελλάκης

ΑΜΚΕ: howtomakeyourlifeharder

Πληροφορίες

Η εκδήλωση προσφέρεται δωρεάν από το Υπουργείο Πολιτισμού.

Η προκράτηση θέσης είναι υποχρεωτική.