Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα ενάλια αρχαιολογία. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων
Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα ενάλια αρχαιολογία. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων

Δευτέρα 27 Απριλίου 2026

Διάλεξη της Δρ. Σταυρούλας Βραχιονίδου στο Πανεπιστήμιο του Muenster για την υποβρύχια έρευνα στη Λήμνο (2022–2024)



Μια σημαντική παρουσίαση για την ενάλια αρχαιολογική έρευνα της Λήμνου θα πραγματοποιήσει η Δρ. Σταυρούλα Βραχιονίδου, αναπληρώτρια Προϊσταμένη του Γραφείου Βορείου Ελλάδος της Εφορείας Εναλίων Αρχαιοτήτων. Η διάλεξη εντάσσεται στη διαδικτυακή σειρά «EPICHORIOS» του Πανεπιστημίου του Muenster και θα μεταδοθεί την Τρίτη 28 Απριλίου, στις 19:00 ώρα Ελλάδος.


Παρουσίαση της συνεργατικής υποβρύχιας έρευνας στη Λήμνο

Η Δρ. Βραχιονίδου θα παρουσιάσει το τριετές ερευνητικό πρόγραμμα (2022–2024) που υλοποιήθηκε κατά μήκος των ακτών της Λήμνου, στο οποίο διετέλεσε επικεφαλής της ελληνικής ομάδας. Η έρευνα, αποτέλεσμα διεθνούς συνεργασίας, έχει ήδη αποδώσει σημαντικά προκαταρκτικά ευρήματα, τα οποία έχουν δημοσιευθεί αναλυτικά στα επιστημονικά περιοδικά:


ANNUARIO della Scuola Archeologica di Atene e delle Missioni Italiane in Oriente, 2022, Vol. 100, Tomo II, 202–267


ANNUARIO 2024, Vol. 102, Tomo II, 190–236


Οι δημοσιεύσεις αυτές καταγράφουν τα πρώτα συμπεράσματα της ενάλιας έρευνας, η οποία εξετάζει συστηματικά το παράκτιο περιβάλλον της Λήμνου και τα αρχαιολογικά κατάλοιπα που διατηρούνται κάτω από την επιφάνεια της θάλασσας.


Η συμβολή της ελληνικής ομάδας και ο ρόλος της Εφορείας Εναλίων Αρχαιοτήτων

Η ελληνική συμμετοχή στο πρόγραμμα, υπό την καθοδήγηση της Δρ. Βραχιονίδου, αποτέλεσε κρίσιμο παράγοντα για την επιτυχή ολοκλήρωση των ερευνών. Η Εφορεία Εναλίων Αρχαιοτήτων, με την εξειδικευμένη τεχνογνωσία της, συνέβαλε στην τεκμηρίωση, καταγραφή και ανάλυση των ευρημάτων, ενισχύοντας τη διεθνή παρουσία της ελληνικής ενάλιας αρχαιολογίας.


Πρόσβαση στη διαδικτυακή διάλεξη

Η διάλεξη θα μεταδοθεί ζωντανά μέσω της σειράς Epichorios Lecture Series.

(Ο σύνδεσμος παρακολούθησης βρίσκεται στο υλικό που παρασχέθηκε από το Πανεπιστήμιο του Muenster.)

Meeting-ID: 684 6705 2957
Kenncode: 109077



Πέμπτη 2 Απριλίου 2026

Νέα ευρήματα από την ενάλια αρχαιολογική έρευνα στην Ασίνη: Αποκαλύπτεται εκτεταμένη ρωμαϊκή λιμενική εγκατάσταση



Σημαντικά στοιχεία για τη μορφή και τη λειτουργία του αρχαίου λιμένα της Ασίνης έφερε στο φως η ενάλια αρχαιολογική έρευνα που πραγματοποιήθηκε από 29 Σεπτεμβρίου έως 1 Οκτωβρίου 2025. Η έρευνα εντάσσεται σε πενταετές πρόγραμμα διερεύνησης της περιοχής και αποκαλύπτει μια εκτεταμένη τεχνητή λιμενική εγκατάσταση, η οποία φαίνεται να χρησιμοποιήθηκε από τη Ρωμαϊκή περίοδο και εξής.


Ενάλια έρευνα σε έναν ιστορικό παράκτιο οικισμό

Η θαλάσσια περιοχή ανατολικά του Τολού, κοντά στον αρχαιολογικό χώρο της Ασίνης, αποτελεί έναν τόπο με μακραίωνη κατοίκηση χάρη στη φυσική διαμόρφωση του τοπίου: ένα προστατευμένο λιμάνι και ένα ύψωμα με αμυντικά πλεονεκτήματα. Η περιοχή κατοικήθηκε ήδη από τους προϊστορικούς χρόνους και συνέχισε να ευημερεί έως και τους ιστορικούς αιώνες.


Πενταετές ερευνητικό πρόγραμμα με διεθνή συνεργασία

Η ανασκαφική δραστηριότητα του 2025 πραγματοποιήθηκε στο πλαίσιο πενταετούς προγράμματος που άρχισε το 2022, ως συνέχεια της πιλοτικής έρευνας του 2021. Το πρόγραμμα αποτελεί συνεργασία της Εφορείας Εναλίων Αρχαιοτήτων, του Σουηδικού Ινστιτούτου Αθηνών και του Πανεπιστημίου Στοκχόλμης, με συμμετοχή ειδικών από το Πανεπιστήμιο Γκέτεμποργκ και τη Nordic Maritime Group. Οι έρευνες της περιόδου 2021–2025 αποκάλυψαν την ύπαρξη μιας μεγάλης τεχνητής λιμενικής εγκατάστασης ανατολικά της θέσης Καστράκι, με κεντρικό στοιχείο ένα εκτεταμένο τεχνητό πλάτωμα σε αβαθή νερά.


Διερεύνηση των κατασκευών στο υποθαλάσσιο πλάτωμα

Κύριος στόχος της ερευνητικής περιόδου του 2025 ήταν η χρονολόγηση και η κατανόηση των κατασκευών που εντοπίζονται στην κορυφή του υποθαλάσσιου πλατώματος. Αν και αρχικά το πλάτωμα έμοιαζε με έναν μεγάλο λιθοσωρό, η ανάλυση του τρισδιάστατου μοντέλου των προηγούμενων ετών και η επιτόπια έρευνα αποκάλυψαν λιθόκτιστες δομές με χαρακτηριστικά σχήματα και συγκεκριμένες διαστάσεις λίθων.


Για τη χρονολόγηση των κατασκευών μετακινήθηκαν λίθοι από τρεις επιλεγμένες δομές, ώστε να εντοπιστούν τυχόν χρονολογήσιμα ευρήματα. Τα ευρήματα ήταν περιορισμένα — μόλις δύο όστρακα κεραμικής — ωστόσο η μορφολογία των κατασκευών υποδεικνύει ότι πρόκειται για κατάλοιπα θεμελίων προβλητών, πιθανότατα ξύλινων κασονιών γεμισμένων με λίθους. Μετά την αποσύνθεση του ξύλου, διατηρήθηκαν μόνο οι λίθοι, σχηματίζοντας τις τετραγωνικές δομές που σήμερα εντοπίζονται στο βυθό.


Ρωμαϊκή προκυμαία που καταβυθίστηκε με την άνοδο της στάθμης της θάλασσας

Το ίδιο το πλάτωμα, με την εκτεταμένη δυτική του προέκταση, θεωρείται κατασκευή της Ρωμαϊκής περιόδου, βάσει των αμφορέων που εντοπίστηκαν εντός του. Η μορφή του παραπέμπει σε προκυμαία που αρχικά υψωνόταν πάνω από την επιφάνεια της θάλασσας. Με την πάροδο των αιώνων και την άνοδο της στάθμης της θάλασσας, η κατασκευή καταβυθίστηκε. Η μεταγενέστερη προσθήκη προβλητών, στερεωμένων με ξύλινα θεμέλια πάνω στο βυθισμένο πλάτωμα, επέτρεψε τη συνέχιση της χρήσης του λιμένα για φόρτωση, εκφόρτωση και επιβίβαση.


Επόμενα βήματα και επιστημονική δημοσίευση

Η περαιτέρω μελέτη του τρισδιάστατου μοντέλου, σε συνδυασμό με τη χρονολόγηση του υλικού που έχει περισυλλεχθεί από τις προηγούμενες περιόδους, θα αποτελέσει τη βάση για την πλήρη κατανόηση της κατασκευής και της λειτουργίας της στον αρχαίο λιμένα της Ασίνης. Τα αποτελέσματα της έρευνας θα δημοσιευθούν στο επιστημονικό περιοδικό Opuscula των Σουηδικών Ινστιτούτων Αθηνών και Ρώμης, καθώς και σε άλλα διεθνή επιστημονικά περιοδικά.


Η ερευνητική ομάδα

Την ελληνική διεύθυνση της έρευνας είχε η Δρ. Παναγιώτα Γαλιατσάτου, Καταδυόμενη Αρχαιολόγος της Εφορείας Εναλίων Αρχαιοτήτων. Από τη σουηδική πλευρά, επικεφαλής ήταν η καθηγήτρια Ann‑Louise Schallin και ο Δρ. Niklas Eriksson από το Πανεπιστήμιο Στοκχόλμης. Στην ομάδα συμμετείχαν επίσης η καταδυόμενη αρχαιολόγος Παρασκευή Μίχα, ο καταδυόμενος εργατοτεχνίτης Σπυρίδων Μουρέας, ο Jens Lindström από τη Nordic Maritime Group και ο Staffan Von Arbin από το Πανεπιστήμιο Γκέτεμποργκ.




Τετάρτη 19 Νοεμβρίου 2025

Υποθαλάσσια μουσεία και Ενάλια Αρχαιολογία: Η Ελλάδα και η πολιτιστική αξιοποίησης του βυθού





Παρά τον πλούτο της ενάλιας πολιτιστικής κληρονομιάς και την έκταση του νησιωτικού της χώρου, η Ελλάδα παραμένει πίσω στην ανάπτυξη δομών ενάλιας αρχαιολογίας. Η δημιουργία υποθαλάσσιων μουσείων και πολιτιστικών διαδρομών θα μπορούσε να αποτελέσει μοχλό ανάπτυξης για τον πολιτιστικό τουρισμό, την επιστημονική έρευνα και τη διεθνή προβολή της χώρας.

Της Μαρίας Αλιμπέρτη


Το 2025, η Ελλάδα διαθέτει επισήμως μόνο έναν επισκέψιμο υποθαλάσσιο αρχαιολογικό χώρο, στο ναυάγιο της Περιστέρας στην Αλόννησο. Παρότι η περιοχή έχει αναδειχθεί ως πρότυπο για την αξιοποίηση της ενάλιας αρχαιολογίας, η απουσία αντίστοιχων δομών σε άλλες περιοχές της χώρας υπογραμμίζει την ανάγκη για εθνική στρατηγική. Η πρόταση της βουλευτού Μίκας Ιατρίδη για τη δημιουργία υποθαλάσσιου μουσείου στα Δωδεκάνησα επαναφέρει στο προσκήνιο το ζήτημα της αξιοποίησης των αρχαίων ναυαγίων και των ενάλιων μνημείων που βρίσκονται διάσπαρτα στον ελληνικό βυθό.

Προστασία ενάλιας πολιτιστική κληρονομιάς

Μπορεί η  κοινοβουλευτική  παρέμβαση της κας Ιατρίδη να αναφέρεται στη  Δωδεκάνησο αλλά είναι η αφορμή να δούμε τι γίνεται με τη χαρτογράφηση των πολιτιστικών τεκμηρίων όπως  δεκάδες αρχαία ναυάγια, ερείπια λιμανιών και τεκμήρια εμπορικών και στρατιωτικών δραστηριοτήτων.  

 Η βουλευτής προτείνει στο Υπουργείο Πολιτισμού τη συστηματική καταγραφή, χαρτογράφηση και ψηφιακή τεκμηρίωση των ενάλιων αρχαιοτήτων, καθώς και τη δημιουργία πολιτιστικών διαδρομών σε περιοχές όπως η Κάσος, τα Λέβιθα και η Λέρος. Η αξιοποίηση νέων τεχνολογιών, όπως η φωτογραμμετρία και η 3D απεικόνιση, μπορεί να ενισχύσει την προσβασιμότητα και την επιστημονική χρήση των δεδομένων.

Πολιτιστικός τουρισμός και συνέδρια ενάλιας αρχαιολογίας

Η ανάπτυξη υποθαλάσσιων μουσείων και επισκέψιμων αρχαιολογικών χώρων θα μπορούσε να προσελκύσει λάτρεις των καταδύσεων, επιστήμονες και φοιτητές από όλο τον κόσμο. Σε συνδυασμό με το φυσικό περιβάλλον των ελληνικών νησιών, η ενάλια αρχαιολογία μπορεί να αποτελέσει βάση για την ανάπτυξη συνεδριακού τουρισμού και διεθνών συνεργασιών. Η Ελλάδα έχει τη δυνατότητα να μετατραπεί σε πυρήνα για την επιστημονική κοινότητα της ενάλιας αρχαιολογίας, αρκεί να επενδύσει σε δομές, υποδομές και πολιτικές που θα στηρίξουν αυτή την προοπτική.

Ο εθνικός σχεδιασμός και η στοχευμένη χρηματοδότηση για την ενάλια αρχαιολογια θα αποτελούσε για την χώρα μια σημαντική ευκαιρία ανάπτυξης. Ωστόσο, χρειάζεται θεσμική πρόβλεψη, στρατηγική και αξιοποίηση ευρωπαϊκών πόρων, ώστε η Ελλάδα να μην παραμένει ουραγός σε έναν τομέα όπου διαθέτει συγκριτικό πλεονέκτημα.