Οψιδιανός από τη Μήλο αποκαλύπτει 5.000 χρόνια αιγαιακών δικτύων στο Çaltılar Höyük της Τουρκίας

Αρχαιολόγοι στην νοτιοδυτική Τουρκία εντόπισαν εργαλεία από οψιδιανό της Μήλου, αποδεικνύοντας ότι πριν από 5.000 χρόνια το Çaltılar Höyük συμμετείχε σε εκτεταμένα δίκτυα ανταλλαγών. Τα ευρήματα φωτίζουν τις επαφές ανάμεσα στο Αιγαίο, την παράκτια νοτιοδυτική Ανατολία και την ενδοχώρα.

Το Çaltılar Höyük  είναι προϊστορικός οικισμός μοιάζει με  «τούμπα» (höyük») και όχι μια μεγάλη γνωστή κλασική αρχαία πόλη. Βρίσκεται στη νοτιοδυτική Τουρκία, στην περιοχή της Λυκίας στην επαρχία Μούγλων, της σημερινή; περιοχή; Σεϊντικεμέρ/Φετιγιέ, δίπλα στο χωριό Çaltılar. Στους πρόποδες των ορέων του Ταύρου, σε υψόμετρο 1.287 μέτρων και περίπου 100 χιλιόμετρα μακριά από τη σημερινή ακτή.  Βρίσκεται κοντά στις πηγές και τη λεκάνη απορροής του αρχαίου ποταμού Ξάνθου (σημερινό Eşen Çayı), συνδέοντας τα ενδοχωρικά οροπέδια με τις ακτές του Αιγαίου και της Μεσογείου. 

Η κατοίκηση στον χώρο  εκτιμάται ότι αρχίζει περίπου 5.300 χρόνια πριν (γύρω στο 3300 π.Χ., κατά την Ύστερη Χαλκολιθική περίοδο) και συνεχίζεται κατά την Πρώιμη και Μέση Εποχή του Χαλκούη. Υενθυμίζεται ότι τον 70-60 αι. π.Χ. η  Λυκία αρχίζει να δέχεται ισχυρή ελληνική πολιτισμική επιρροή.4ος αιώνας π.Χ. και μετά: Μετά τις κατακτήσεις του Μεγάλου Αλεξάνδρου, ολόκληρη η Λυκία εξελληνίστηκε πλήρως. Οι Λύκιοι υιοθέτησαν την ελληνική γλώσσα, το ελληνικό αλφάβητο και έχτισαν πόλεις με ελληνικά θέατρα, αγορές και ναούς

Αιγαιακές συνδέσεις 5.000 ετών στο Çaltılar Höyük

Στο Çaltılar Höyük, έναν ορεινό οικισμό στην περιοχή Seydikemer της Μούγλας, οι αρχαιολόγοι αποκάλυψαν λίθινα εργαλεία κατασκευασμένα από οψιδιανό που προέρχεται από τη Μήλο. Η χημική ανάλυση του υλικού επιβεβαίωσε την προέλευσή του από το κυκλαδικό νησί, αποδεικνύοντας ότι ο οικισμός συμμετείχε σε δίκτυα μακρινών ανταλλαγών ήδη από την Πρώιμη Εποχή του Χαλκού.

Οψιδιανός από Μήλο και Κεντρική Ανατολία: Ένα κομβικό σημείο ανταλλαγών

Εκτός από τον μηλιακό οψιδιανό, οι ανασκαφές έφεραν στο φως εργαλεία από οψιδιανό της Κεντρικής Ανατολίας. Η παρουσία υλικού από δύο διαφορετικές περιοχές υποδηλώνει ότι ο οικισμός βρισκόταν σε κομβική θέση ανάμεσα σε παράκτιες και ενδοχώριες διαδρομές.

Σημαντικό εύρημα αποτελεί επίσης ένα κυκλαδικό «τηγανόσχημο» σκεύος της Πρώιμης Εποχής του Χαλκού, καθώς και ένα βαρίδι σε σχήμα καρουλιού, που μαρτυρά δραστηριότητες μέτρησης και ανταλλαγής αγαθών.

Οι ερευνητές θεωρούν ότι η κοιλάδα του ποταμού Eşen παρείχε πρόσβαση προς την ακτή, ενώ χερσαίες διαδρομές συνέδεαν τον οικισμό με την ενδοχώρα. Τα αγαθά πιθανότατα έφταναν στο Çaltılar Höyük μέσω πολλαπλών ενδιάμεσων σταθμών.

Μοναδική κατασκευή από ταφικά αγγεία

Ένα από τα πιο εντυπωσιακά ευρήματα είναι μια ασυνήθιστη κατασκευή που αποκαλύφθηκε το 2024 και συνεχίζει να ανασκάπτεται. Το κτίσμα έχει κατασκευαστεί από θραύσματα παλαιότερων ταφικών αγγείων — μια πρακτική που δεν έχει εντοπιστεί αλλού στην Ανατολία.

Η χρονολόγηση και η λειτουργία του παραμένουν άγνωστες, αλλά η επαναχρησιμοποίηση ταφικών αγγείων ίσως προσφέρει νέα στοιχεία για τον τρόπο με τον οποίο οι μεταγενέστεροι κάτοικοι αντιλαμβάνονταν τις παλαιότερες ταφικές παραδόσεις.

Η μοναδική ενεργή ανασκαφή τύμβου στη Μούγλα

Οι συστηματικές ανασκαφές στο Çaltılar Höyük άρχισαν το 2021 και αποτελούν σήμερα τη μοναδική ενεργή ανασκαφή τύμβου στην επαρχία Μούγλας. Το έργο διευθύνεται από την καθηγήτρια Ayşegül Aykurt του Πανεπιστημίου Hacettepe και πραγματοποιείται στο πλαίσιο του προγράμματος «Legacy to the Future» του τουρκικού Υπουργείου Πολιτισμού και Τουρισμού.

Τα ευρήματα τοποθετούν τον οικισμό μέσα σε ένα εκτεταμένο δίκτυο ανταλλαγών που συνέδεε τις Κυκλάδες, τη νοτιοδυτική Ανατολία και την ενδοχώρα κατά την Πρώιμη Εποχή του Χαλκού.

Πηγη: anatolianarcheology.net