Κληρονομιά, χειροτεχνία και πολιτική της εργασίας
Η υλικότητα ως γλώσσα δημιουργίας, το πως συνδέονται Τέχνη, χειροτεχνία και γυναικεία εργασία, η Κληρονομιά και πολιτική της ύφανσης... αναδεικνύει μια ξεχωριστή έκθεση με τιτλο Women at Work: Intersection of Fine Art and Craft στο Dalloul Art Foundation της Βηρυτού. Μέσα από την έκθεση προκύπτουν ζητήματα για τις συνεργασίες, τους τεχνίτες και τα όρια αναγνώρισης.,
Στην είσοδο της έκθεσης, οι επισκέπτες συναντούν μια εντυπωσιακήυφαντή ταπισερί από μαλλί, κρεμασμένη από την οροφή. Το Untitled (1972) της Μαροκινής Esther Cécile Bendaoud Boccara δεν λειτουργούσε ως χαλί, αλλά ως γλυπτική δομή: ένα πέρασμα ανάμεσα στο παρελθόν και το παρόν, όπου παραδοσιακές τεχνικές ύφανσης και βορειοαφρικανές αισθητικές μεταμορφώνονται σε σύγχρονη τέχνη. Η υλικότητα, η δεξιοτεχνία και η χειρωνακτική εργασία της καλλιτέχνιδας ήταν εμφανείς στις περίπλοκες λεπτομέρειες και τις μακριές, ακανόνιστες φούντες που έπεφταν πάνω σε ένα γεωμετρικό σχήμα από πυκνό ύφασμα. Το έργο χαρακτηρίστηκε ως «η καρδιά της έκθεσης», επιβεβαιώνοντας ότι η χειροτεχνία δεν είναι παρασκηνιακή εργασία αλλά καλλιτεχνική δύναμη.
Το DAF, σχετικά νέο στην καλλιτεχνική σκηνή της Βηρυτού, ιδρύθηκε το 2016 από τον Basel Dalloul για να στεγάσει και να διατηρήσει τη συλλογή της οικογένειάς του. Σήμερα διαθέτει πάνω από 3.000 έργα, από τα οποία προέρχονται όλες οι εκθέσεις του. Η Women at Work, που παρουσιάστηκε από τον Μάιο έως τον Αύγουστο του 2025 και πλέον είναι διαθέσιμη διαδικτυακά, συγκέντρωσε έργα σύγχρονης τέχνης από γυναίκες καλλιτέχνιδες του αραβικού κόσμου. Σε συνέχεια της έκθεσης Women’s Agency in Arab Art, η νέα επιμέλεια μετατόπισε το ενδιαφέρον στην ίδια την εργασία της δημιουργίας, αναδεικνύοντας πώς οι καλλιτέχνιδες πειραματίζονται με υλικά και τεχνικές, αμφισβητώντας τις ιεραρχίες που διαχωρίζουν την τέχνη από την χειροτεχνία.
Οι καλλιτέχνιδες χρησιμοποιούν υφαντική, κεραμική, μεταλλοτεχνία και υαλουργία μαζί με ζωγραφική, φωτογραφία και σχέδιο, δημιουργώντας έναν διάλογο υλικότητας που ανατρέπει τον παραδοσιακό διαχωρισμό. Η έκθεση εξετάζει πώς οι κληρονομημένες τεχνικές και η ενσώματη γνώση ενεργοποιούνται στο παρόν, αναδιαμορφώνονται και αποκτούν νέα σημασία. Το ζητούμενο δεν είναι η διάκριση τέχνης/χειροτεχνίας, αλλά η διερεύνηση της εργασίας, της αξίας και του τι θεωρείται «γυναικεία εργασία» ή «αραβική τέχνη».
Κριτικές τομές και ιστορικές αναφορές
Στη δεκαετία του 1960 και 1970, τα κινήματα της fiber art, της φεμινιστικής τέχνης και της studio craft αμφισβήτησαν τον διαχωρισμό ανάμεσα στη «ανδρική» υψηλή τέχνη και τη «γυναικεία» χειροτεχνία. Τα τελευταία είκοσι χρόνια, τα μουσεία έχουν αρχίσει να ενσωματώνουν τη χειροτεχνία σε χώρους σύγχρονης τέχνης. Η Women at Work συμμετέχει σε αυτή τη διεθνή τάση, διευρύνοντας το γεωγραφικό πλαίσιο πέρα από τη Δύση.
Η σειρά System (2021) της Λιβανέζας Iman Toufaily συνδυάζει φωτογραφία, κολάζ και υφαντική. Διάφανα υφάσματα ράβονται πάνω σε φωτογραφίες πολυκατοικιών, δημιουργώντας ένα πέπλο που αποκαλύπτει τα όρια δημόσιου/ιδιωτικού χώρου. Μια γυναικεία φιγούρα, χωρίς ταυτότητα πέρα από τη θηλυκότητά της, εμφανίζεται εγκλωβισμένη ανάμεσα στα κτίρια. Οι ραφές λειτουργούν ως χαράξεις πάνω στην εικόνα, σαν ένα νέο σχέδιο που αποκαλύπτει αόρατα κοινωνικά όρια. Η Toufaily, χήρα και γυναίκα που φοράει χιτζάμπ, συνδέει το έργο με τις προσωπικές της εμπειρίες σε μια πατριαρχική κοινωνία.
Η παλαιστινιακή κεντητική παράδοση tatreez, αναγνωρισμένη από την UNESCO, αποτελεί παράδειγμα γυναικείας χειροτεχνίας που μεταφέρει ιστορία και ταυτότητα.Το έργο Beer el Sabeh 1 της Mountaha Chahrour, κεντημένο στο προσφυγικό στρατόπεδο Mar Elias, δείχνει πώς η χειροτεχνία μπορεί να είναι ταυτόχρονα πολιτιστική κληρονομιά και υποαμειβόμενη εργασία επιβίωσης. Η έκθεση αναδεικνύει τη δημιουργικότητα .
Παρόμοιες εντάσεις εμφανίζονται στο έργο της Sara Ouhaddou, Bahija Idriss – Atchana (2023), ένα κυκλικό βιτρό από κέδρο και γυαλί που θυμίζει ροζέτες γοτθικών ναών. Η καλλιτέχνις συνεργάζεται με τεχνίτες της Μαροκινής υπαίθρου, όμως η αναγνώριση παραμένει ατομική — ένα παράδειγμα των ορίων της θεσμικής αναγνώρισης.
Υπονομευτικές πρακτικές και πολιτικές αφηγήσεις
Η έκθεση συνδέεται με την avant‑garde του Casablanca Art School, που συνδύασε μοντερνισμό και προαποικιακές τεχνικές. Έργα όπως το Just Paper της Manal Al Dowayan και το Food for Thought “Haram” της Maha Malluh εξετάζουν πώς θρησκευτικά και πολιτικά συστήματα ελέγχουν τις γυναίκες. Η Al Dowayan καλεί τους επισκέπτες να αγγίξουν και να μετακινήσουν εύθραυστα πορσελάνινα ρολά, προκαλώντας την «απαγόρευση» του μουσείου. Η Malluh χρησιμοποιεί κασέτες με θρησκευτικά κηρύγματα που διαμόρφωσαν συμπεριφορές γυναικών στη δεκαετία του 1980.
Τέχνη σε εποχές αγώνα
Η έκθεση παρουσιάστηκε εν μέσω της γενοκτονίας στη Γάζα και των επιθέσεων στον Λίβανο. Χωρίς να το δηλώνει ρητά, τα έργα αντανακλούν την ανάγκη για τέχνη σε περιόδους κρίσης. Η Aliaa Elgready, η Yasmina Alexandra Nysten και η Dalia Baassiri δημιουργούν έργα που μιλούν για καταστροφή, επιβίωση και ανθεκτικότητα.
Η Women at Work δείχνει πώς οι καλλιτέχνιδες εκφράζουν κοινές εμπειρίες — απώλεια, ταυτότητα, ανήκειν, χειραφέτηση — χωρίς να χάνουν την προσωπική τους φωνή. Η έκθεση συμμετέχει σε μια ευρύτερη τάση που μεταφέρει τη χειροτεχνία στο κέντρο της σύγχρονης τέχνης, από τη Biennale της Βενετίας έως τα μεγάλα μουσεία. Τελικά, η έκθεση καθιστά τον διαχωρισμό τέχνης/χειροτεχνίας ανεπαρκή και ξεπερασμένο, προτείνοντας νέους τρόπους κατανόησης της δημιουργικής εργασίας.
πηγη: www.merip.org/
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου