Ανασκαφική δράση στη Νέα Μάκρη: Ζωντανή παρουσίαση αρχαιολογικού έργου και ιστορική σύνδεση με τη Νεολιθική περίοδο

 

Μικροί  και  μεγάλοι  έγιναν  αρχαιολόγοι  και  βίωσαν  την  χαρά  της  ανασκαφής:  Στις 23 Οκτωβρίου  περίπου 60 πολίτες συγκεντρώθηκαν στην οδό Βενιζέλου στη Νέα Μάκρη για να παρακολουθήσουν μια μοναδική παρουσίαση «ζωντανής» ανασκαφής. Η εκδήλωση πραγματοποιήθηκε με πρωτοβουλία του Συλλόγου «Φίλοι του Αρχαιολογικού Μουσείου Μαραθώνα» και σε συνεργασία με την Εφορεία Αρχαιοτήτων Ανατολικής Αττικής, στο πλαίσιο του αρχαιολογικού υποέργου που συνοδεύει τις εργασίες αποχέτευσης στον Δήμο Μαραθώνα.

Αρχαιολογική τεκμηρίωση και συμμετοχή πολιτών

Οι αρχαιολόγοι Ειρήνη Χαριτάκη και Λαμπρινή Σίσκου, επιβλέπουσες του έργου, παρουσίασαν τις εν εξελίξει ανασκαφές στο κέντρο της Νέας Μάκρης, εξηγώντας τη μεθοδολογία και τις προκλήσεις της αρχαιολογικής εργασίας. Η ανταπόκριση του κοινού ήταν θερμή, με δεκάδες ερωτήσεις να απαντώνται επί τόπου. Στο έργο απασχολούνται περίπου 50 ειδικοί, μεταξύ των οποίων αρχαιολόγοι, συντηρητές, σχεδιαστές και εργάτες, ενώ από το Μάτι έως τον Μαραθώνα έχουν εντοπιστεί 73 αρχαιολογικές θέσεις. Η διαδικασία είναι δυναμική: όταν εντοπίζονται αρχαία ίχνη κατά τις εκσκαφές της αποχέτευσης, οι εργασίες σταματούν και ξεκινούν οι ανασκαφές.

Ιστορική συνέχεια: Από τις ανασκαφές του Θεοχάρη στη σύγχρονη έρευνα

Η ύπαρξη νεολιθικού οικισμού στη Νέα Μάκρη ήταν ήδη γνωστή από τις έρευνες του καθηγητή Δημήτρη Θεοχάρη τη δεκαετία του 1950. Το 1977, η καθηγήτρια Μαρία Παντελίδου-Γκόφα συνέχισε τις ανασκαφές, δημοσιεύοντας δύο σημαντικά έργα για την κεραμεική και τον οικισμό της εποχής. Σήμερα, η Εφορεία Αρχαιοτήτων Ανατολικής Αττικής συνεχίζει την έρευνα, φέρνοντας στο φως κτήρια, καλύβες, δρόμους και αυλές του προϊστορικού οικισμού. Οι τοίχοι είναι κατασκευασμένοι από ακατέργαστους λίθους, ενώ η υπερκατασκευή πιθανόν να περιλάμβανε ξύλα, καλάμια και πηλό. Η εγκατάλειψη του οικισμού φαίνεται να έγινε εθελοντικά, χωρίς ίχνη βίας ή φυσικής καταστροφής, γεγονός που υποδηλώνεται από την απουσία κινητών ευρημάτων και καταστροφικών στοιχείων.

Προκλήσεις και προοπτικές ανάδειξης

Κατά την επίσκεψη στην οδό Μαυρικίου, οι συμμετέχοντες είδαν τις συνέπειες της τοποθέτησης σωλήνα ύδρευσης πάνω σε αρχαιότητες. Ωστόσο, δίπλα από το σημείο αυτό βρίσκεται ένα εκτεταμένο οικόπεδο με ενεργή ανασκαφή και προοπτική ανάδειξης. Η ελπίδα για δημιουργία ενός νέου αρχαιολογικού χώρου στη Νέα Μάκρη, με ευρήματα της Νεολιθικής περιόδου, είναι πλέον ορατή.

Ανασκαφική ακρίβεια και επιστημονική τεκμηρίωση

Οι αρχαιολόγοι τόνισαν ότι η ανασκαφή απαιτεί ιδιαίτερη προσοχή λόγω της πρώιμης χρονολόγησης των ευρημάτων. Συλλέγονται δείγματα χώματος για εργαστηριακή ανάλυση, με στόχο την εξαγωγή πληροφοριών για τις τροφές, τις καλλιέργειες και τις συνήθειες των προϊστορικών κατοίκων. Το έργο της αποχέτευσης, ως έργο κοινής ωφελείας, θα συνεχιστεί με σεβασμό στην πολιτιστική κληρονομιά και σε συνεργασία με την ΕΥΔΑΠ και τον Δήμο Μαραθώνα.

Ανοιχτή αρχαιολογία και υπόσχεση συνέχειας

Η εξωστρέφεια των αρχαιολόγων της Εφορείας, η προθυμία τους να μοιραστούν τη γνώση και να απαντήσουν σε ερωτήσεις, άφησαν εξαιρετικές εντυπώσεις στους παρευρισκόμενους. Η εκδήλωση έκλεισε με την υπόσχεση για μελλοντική παρουσίαση ανασκαφών που αφορούν την εποχή του Ηρώδη Αττικού, του μεγάλου γόνου του Μαραθώνα. Η πρωτοβουλία αυτή αποτελεί ένα φωτεινό παράδειγμα σύνδεσης της επιστήμης με την κοινωνία.

ΠΗΓΗ:IRAFINA.GR

Ποιές είναι οι «Καρυάτιδες της Θεσσαλονίκης»; Μια περιπέτεια αρχαιοκαπηλείας και το άδοξο τέλος της

 Οι «Μαγεμένες» ή Ιncantadas, τα γλυπτά μιας ρωμαϊκής κιονοστοιχίας της Θεσσαλονίκης που το 1864 αποσπάστηκαν από τον παλαιογράφο Εμμανουέλ Μιλλέρ και κατέληξαν στο Λούβρο, φιλοξενούνται «προσωρινά»στο Αρχαιολογικό Μουσείο Θεσσαλονίκης.

Η πορεία τους στον χρόνο και η «μετανάστευση» τους βοηθά να ανασυνθέσουμε το παρελθόν αλλά και το παρόν της πόλης. Με ίχνη από τη ρωμαϊκή και βυζαντινή Θεσσαλονίκη, το οθωμανικό τοπίο, κάτω από τον ίσκιο τους έζησαν  διαφορετικές εθνοτικές και θρησκευτικές ομάδες που ζούσαν στην πόλη από τον 15ο αιώνα έως τις αρχές του 20ού.

Ένα από τα σημαντικότερα μνημεία της Ρωμαϊκής περιόδου αποσπάστηκε βίαια και εκλάπη από τη Στοά των Ειδώλων στη Θεσσαλονίκη το 1864 από τον Μίλερ και φυγαδεύτηκαν στη Γαλλία, όπου και βρίσκονται μέχρι σήμερα, στο μουσείο του Λούβρου.

Πριν τέσσερα χρόνια γύρισαν, όχι οι ίδιες αλλά τα αυθεντικά αντίγραφά τους, στην πόλη όπου «έζησαν» αιώνες.

Πρόκειται για τέσσερα αμφίπλευρα γλυπτά, οι λεγόμενες «Καρυάτιδες της Θεσσαλονίκης» που αναπαριστούν οχτώ αγάλματα τα οποία κοσμούσαν τη Στοά των Ειδώλων. Στα τέλη του 2ου αρχές του 3ου αιώνα μ.Χ. τοποθετήθηκαν πάνω σε ένα μνημείο που σχημάτιζε στοά, ανατολικά της Παναγίας Χαλκέων, βόρεια της οδού Εγνατίας, νότια της Ρωμαϊκής αγοράς και πολύ κοντά στην τότε εκκλησία του Αγίου Νικολάου του Τρανού (κάηκε το 1917). 

Πρόκειται για οχτώ ανάγλυφες μαρμάρινες μυθολογικές μορφές που κοσμούν μια κορινθιακή κιονοστοιχεία,  ύψους 12,69 μέτρα και μήκους 20,465 μέτρα. 

Οι μορφές ήταν αμφίπλευρες πάνω σε τέσσερις πεσσούς και αναπαριστούν μία Μαινάδα που παίζει φλάουτο, τον θεό Διόνυσο σε νεαρή ηλικία δίπλα σε έναν πάνθηρα, την Αριάδνη στεφανωμένη με τα φύλλα μιας κληματαριάς, τη Λήδα μαζί με τον κύκνο, τη Νίκη, την Αύρα με το πέπλο της, τον Διόσκουρο με ένα άλογο στα πόδια του και τον Γανυμήδη μαζί με τον Δία μεταμορφωμένο σε αετό. Σε ένα από τα επιστύλια υπήρχε τμήμα επιγραφής: …ΝΓΕΓΕΝΗΜΕΝΟΝΥΠΟ…

Γυρίζοντας τον χρόνο

Από γκραβούρες του 18^ου αιώνα γνωρίζουμε ότι το μνημείο ήταν ενσωματωμένο σε ένα σπίτι στην εβραϊκή συνοικία Rogos και σύμφωνα με τους περιηγητές όλες μαζί συνιστπύσαν ένα μεγαλοπρεπές μνημείο, το οποίο φαινόταν από πολύ μακριά.   

Όμως οι φλόγες της μεγάλης φωτιάς του 1917 κατέστρεψαν το σπίτι και όλη η συνοικία. Τα ερείπια κατεδαφίστηκαν.

Είχε προηγηθεί κατά πολύ η αρπαγή των Μαγεμένων το 1864 από τον παλαιολόγο Εμμανουέλ Μίλερ, που βανδάλισε το μνημείο, αφού δωροδόκησε τον σουλτάνο και  κατάφερε με την άδειά να αποσπάσει βίαια τους αμφίπλευρους πεσσούς και διάφορα άλλα μέλη του μνημείου, τα οποία έσετιλε στη Γαλλία.

Η μεταφορά των μαρμάρων έγινε με βοϊδάμαξες και οι Θεσσαλονικείς ξέσπασαν σε έντονες διαμαρτυρίες για την κλοπή του μνημείου. Ο  Μίλερ κατάφερε να ακρωτηριάσει ένα από τα πιο όμορφα μνημεία της πόλης, με αποτέλεσμα σήμερα να εκτίθενται στο μουσείο του Λούβρου.

Τα αντίγραφα

 Πιστά αντίγραφα σήμερα κοσμούν το προστώο του Αρχαιολογικού Μουσείου Θεσσαλονίκης.

Η προσπάθεια για τον επαναπατρισμό τους έγιναν το 1997 και το 2012 με αφορμή τη συμπλήρωση των 100 χρόνων της απελευθέρωσης της Θεσσαλονίκης, έγιναν οι πρώτες ενέργειες για να κατασκευαστούν τα αντίγραφα των Μαγεμένων και να επαναπατριστούν τα εκμαγεία στην πόλη, χωρίς όμως αποτέλεσμα.

 Τελικά, το 2015 με πρωτοβουλία της ΔΕΘ – Helexpo, τα αντίγραφα καταφθάνουν στην 80η ΔΕΘ και εκτίθενται στο περίπτερο 3, με το κόστος για την κατασκευή και μεταφορά των εκμαγείων να ανέρχεται στο ποσό των 150.000 ευρώ με χρηματοδότηση.

Τον Σεπτέμβριο του 2017  έγιναν τα εγκαίνια της μόνιμης έκθεσης της στοάς των Ειδώλων στο προστώο του Αρχαιολογικού Μουσείου Θεσσαλονίκης, όπου εκτίθενται πλέον οι τέσσερις αμφίγλυφοι πεσσοί.

Πηγή: https://www.thessnews.gr/, https://www.amth.gr/