Νέα φάση ανασκαφών στο αρχαίο Ελληνικό Γυμνάσιο του Ακράγαντα

 

Μια από τις σημαντικότερες αρχαιολογικές ανακαλύψεις της Μεγάλης Ελλάδας εισέρχεται σε νέα φάση έρευνας, καθώς οι ανασκαφές στο αρχαίο Γυμνάσιο του Ακράγαντα επανεκκινούν με διεθνή συνεργασία. Το μνημείο, ένα από τα πιο επιβλητικά εκπαιδευτικά συγκροτήματα του αρχαίου ελληνικού κόσμου, αποκαλύπτει σταδιακά τον ρόλο του στην καθημερινή και πνευματική ζωή της πόλης.

Νέα ανασκαφική περίοδος στο ιστορικό Γυμνάσιο του Ακράγαντα

Η έβδομη ανασκαφική περίοδος βρίσκεται σε εξέλιξη στο Γυμνάσιο της αρχαίας πόλης Ακράγας, στη σημερινή πόλη του Αγκριτζέντο της Σικελίας. Το έργο υλοποιείται από το Αρχαιολογικό Πάρκο της Κοιλάδας των Ναών σε συνεργασία με το Ελεύθερο Πανεπιστήμιο του Βερολίνου και το Πολυτεχνείο του Μπάρι. Η διεθνής ομάδα επικεντρώνεται στην ελληνική προέλευση του συγκροτήματος και στη μεταμόρφωσή του κατά τη ρωμαϊκή περίοδο.

Το Γυμνάσιο: Κέντρο εκπαίδευσης και κοινωνικής ζωής

Το Γυμνάσιο του Ακράγαντα αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα παραδείγματα εκπαιδευτικών δομών της αρχαιότητας. Στον ελληνικό κόσμο, τα γυμνάσια δεν ήταν απλώς χώροι άθλησης, αλλά πυρήνες πνευματικής καλλιέργειας και πολιτικής διαπαιδαγώγησης. Εκεί οι νέοι εκπαιδεύονταν στη ρητορική, ασκούνταν σε αθλήματα και συμμετείχαν στην κοινωνική ζωή της πόλης. Οι αρχαιολόγοι επισημαίνουν ότι το συγκεκριμένο συγκρότημα είναι από τα πιο επιβλητικά που έχουν εντοπιστεί στη Μεσόγειο.

Προηγούμενα ευρήματα που άλλαξαν την εικόνα του μνημείου

Οι προηγούμενες ανασκαφικές περίοδοι αποκάλυψαν ευρήματα που αναδιαμόρφωσαν την κατανόηση του χώρου. Μεταξύ αυτών:

• Καλυμμένο αμφιθέατρο 160 θέσεων, αφιερωμένο στη διδασκαλία της ρητορικής

• Μνημειακό αποδυτήριο, διακοσμημένο με επιγραφές προς τιμήν του Ερμή και του Ηρακλή, θεότητες συνδεδεμένες με τη νεότητα, τη δύναμη και την άθληση

Τα στοιχεία αυτά επιβεβαίωσαν τον διττό χαρακτήρα του Γυμνασίου ως χώρου πνευματικής και σωματικής καλλιέργειας, καθιστώντας το ένα από τα καλύτερα διατηρημένα ελληνικά εκπαιδευτικά συγκροτήματα.

Στο επίκεντρο της νέας έρευνας: Η Παλαίστρα

Η φετινή ανασκαφική περίοδος επικεντρώνεται στην Παλαίστρα, τον χώρο όπου πραγματοποιούνταν η πάλη και άλλες αθλητικές ασκήσεις. Στόχος των ερευνητών είναι να αποσαφηνίσουν την αρχιτεκτονική της διάταξη και τη σύνδεσή της με το υπόλοιπο συγκρότημα.

Οι εργασίες θα συνεχιστούν έως τις 28 Μαρτίου, με βασικό αντικείμενο τη χαρτογράφηση των υδραυλικών συστημάτων που σχετίζονται με τη μεγάλη πισίνα. Οι ειδικοί εξετάζουν τον τρόπο συλλογής, διανομής και απορροής του νερού, αναζητώντας τεχνικές λύσεις της ελληνιστικής και πρώιμης ρωμαϊκής περιόδου. Παράλληλα, μελετώνται οι δυτικοί χώροι του συγκροτήματος, με στόχο την ανασύσταση των οικοδομικών φάσεων από τον 2ο αιώνα π.Χ. έως την εποχή του Αυγούστου.

Έρευνα πέρα από τους ναούς: Η καθημερινή ζωή στον Ακράγαντα

Όπως επισημαίνει ο διευθυντής του Πάρκου, Ρομπέρτο Σιαραττά, η έρευνα επιτρέπει στους επιστήμονες να στραφούν πέρα από τα μνημειακά ιερά της πόλης και να εξετάσουν τους χώρους που εξελισσόταν η κοινωνική ζωή. Το Γυμνάσιο αποτυπώνει τον ρυθμό της καθημερινότητας και όχι μόνο τις τελετουργικές εκφάνσεις της αρχαίας πόλης. Η ανασκαφή συνδυάζει ψηφιακές τεχνικές αποτύπωσης με κλασικές μεθόδους στρωματογραφικής έρευνας, προσφέροντας λεπτομερή τεκμηρίωση και σαφή χρονολόγηση των ευρημάτων.

Ένα κλειδί για την κατανόηση της ελληνικής αστικής ζωής στη Σικελία

Οι αρμόδιοι τονίζουν ότι το έργο ενισχύει τον ρόλο του Ακράγαντα ως κομβικού σημείου για τη μελέτη της αρχαίας ελληνικής αστικής οργάνωσης στην Ιταλία. Η τρέχουσα ανασκαφική περίοδος αναμένεται να φωτίσει περαιτέρω την εξέλιξη ενός από τα σημαντικότερα εκπαιδευτικά κέντρα της αρχαιότητας.

Πηγές: https://www.facebook.com/parcodeitempli, https://greekreporter.com/

Έκθεση για το Γκιομπεκλί Τεπέ και τα Taş Tepeler εγκαινιάστηκε στο Βερολίνο

Μια από τις σημαντικότερες αρχαιολογικές εκθέσεις της χρονιάς άνοιξε στις 6 Φεβρουαρίου 2026 στο Βερολίνο, παρουσιάζοντας για πρώτη φορά στη Γερμανία σχεδόν 100 αυθεντικά ευρήματα από το Γκιομπεκλί Τεπέ και την ευρύτερη περιοχή Taş Tepeler.

Μια μεγάλη έκθεση αφιερωμένη στο Γκιομπεκλί Τεπέ —τον χώρο που συχνά περιγράφεται ως το αρχαιότερο μνημειακό ιερό του κόσμου— εγκαινιάστηκε στο Vorderasiatisches Museum, στο Νησί των Μουσείων του Βερολίνου. Η έκθεση, με τίτλο «The Discovery of Society: Göbeklitepe, Taş Tepeler and Life 12,000 Years Ago», θα διαρκέσει έως τις 19 Ιουλίου 2026.

Περίπου 100 πρωτότυπα αντικείμενα από την Τουρκία εκτίθενται για πρώτη φορά στη Γερμανία, ενώ η παρουσίασή τους συνοδεύεται από αναπαραστάσεις, φωτογραφικό υλικό και αρχιτεκτονικές ανασυνθέσεις.

Πέρα από το Γκιομπεκλί Τεπέ: μια ολόκληρη νεολιθική τοπογραφία

Η έκθεση δεν αντιμετωπίζει το Γκιομπεκλί Τεπέ ως μεμονωμένο φαινόμενο, αλλά ως μέρος ενός ευρύτερου νεολιθικού συμπλέγματος που περιλαμβάνει περίπου δέκα ανασκαφικούς χώρους στην περιοχή της Σανλιούρφα.

Ο καθηγητής Necmi Karul, συντονιστής του ερευνητικού προγράμματος Taş Tepeler, τόνισε ότι η έκθεση βασίζεται σε δύο πυλώνες: τη μακρόχρονη αρχαιολογική συνεργασία Τουρκίας–Γερμανίας, το πρόγραμμα Taş Tepeler που άρχισε το 2021 και έχει αλλάξει ριζικά τις αντιλήψεις για τις απαρχές της μόνιμης εγκατάστασης και της πρώιμης παραγωγής τροφής. «Συνειδητοποιήσαμε ότι το Γκιομπεκλί Τεπέ δεν είναι μόνο του. Αυτό που γνωρίζουμε είναι μόνο ένα μέρος μιας πολύ μεγαλύτερης εικόνας», δήλωσε ο Karul.

Οκτώ θεματικές ενότητες – μια μεταμορφωτική εποχή

Η έκθεση οργανώνεται σε οκτώ θεματικές ενότητες, οι οποίες εξερευνούν:

• την καλλιτεχνική έκφραση,

• την καθημερινή ζωή,

• τις τελετουργίες,

• τις αντιλήψεις για τον θάνατο.

Τα πρωτότυπα ευρήματα παρουσιάζονται δίπλα σε αντικείμενα που βρίσκονταν ήδη σε γερμανικές συλλογές ως αντίγραφα, δημιουργώντας μια πολυεπίπεδη αφήγηση για μια από τις πιο καθοριστικές περιόδους της ανθρώπινης ιστορίας.

Η διευθύντρια του μουσείου, Barbara Helwing, η οποία συμμετείχε ως φοιτήτρια στις ανασκαφές του Nevali Çori τη δεκαετία του 1980, υπογράμμισε ότι η έκθεση «μεταφέρει άμεσα και δυνατά τον κόσμο αυτών των κοινοτήτων», συγκρίνοντας την επίδρασή της με την τέχνη των παλαιολιθικών σπηλαίων της Ευρώπης και της Ινδονησίας.

Η Helwing σημείωσε επίσης ότι έχουν εντοπιστεί σχεδόν 30 παρόμοιοι χώροι στην περιοχή, γεγονός που ενισχύει —και δεν μειώνει— τη σημασία του Γκιομπεκλί Τεπέ.

Η έκθεση συνεχίζει την παγκόσμια πορεία του Γκιομπεκλί Τεπέ, το οποίο είχε προσελκύσει πάνω από έξι εκατομμύρια επισκέπτες στην πρόσφατη παρουσίασή του στο Κολοσσαίο της Ρώμης.

Επιπλέον πληροφορίες από τις γερμανικές πηγές

Σύμφωνα με το επίσημο δελτίο τύπου των Κρατικών Μουσείων του Βερολίνου, η έκθεση περιλαμβάνει:

• γλυπτά και λίθινα αντικείμενα από Karahantepe, Çakmaktepe και Gürcütepe,

• ανακατασκευές αρχιτεκτονικών δομών,

• φωτογραφίες της Ισπανίδας καλλιτέχνιδας Isabel Muñoz,

• ευρήματα που χρονολογούνται από το 9600 έως το 7000 π.Χ.

Τα αντικείμενα παρουσιάζονται για πρώτη φορά εκτός Τουρκίας, ενώ η έκθεση δίνει ιδιαίτερη έμφαση στη μετάβαση από τις νομαδικές ομάδες στις πρώτες μόνιμες κοινότητες.

πηγή: https://www.anatolianarchaeology.net/

φωτο : Halil Sağırkaya/AA

Διεθνής ερευνητική χρηματοδότηση φέρνει το Αρχαίο Θέατρο της Σύεδρας στο παγκόσμιο αρχαιολογικό προσκήνιο

 

Μια μεγάλη διεθνής ακαδημαϊκή σύμπραξη φέρνει την αρχαία πόλη της Σύεδρας στο επίκεντρο της παγκόσμιας αρχαιολογικής κοινότητας, καθώς το κοινό τουρκο–γαλλικό ερευνητικό πρόγραμμα του Πανεπιστημίου Alanya Alaaddin Keykubat εξασφάλισε ανταγωνιστική διμερή χρηματοδότηση στο πλαίσιο του προγράμματος Bosphorus. Πρόκειται για την πρώτη διεθνή διμερή ερευνητική πρωτοβουλία , γεγονός που αποτελεί ορόσημο τόσο για τον θεσμό όσο και για την αρχαιολογική μελέτη της νότιας Ανατολίας.

Εστίαση στο αρχαίο θέατρο της Σύεδρας

Το εγκεκριμένο έργο, με τίτλο «Syedra in Cilicia: An Ancient City and Its Theater», συντονίζεται από τον Αναπλ. Καθηγητή Hasan Ertuğ Ergürer (ALKÜ) και τη Dr. Jeanne Capelle (École Normale Supérieure PSL). Επιλέχθηκε ανάμεσα σε μόλις οκτώ προγράμματα σε όλη την Τουρκία και χρηματοδοτείται από την TÜBİTAK σε συνεργασία με το Γαλλικό Υπουργείο Ευρώπης και Εξωτερικών Υποθέσεων.

Στο επίκεντρο βρίσκεται η αναλυτική μελέτη του αρχαίου θεάτρου της Σύεδρας, ενός σημαντικού αρχιτεκτονικού και κοινωνικού μνημείου της πόλης. Η έρευνα συνδυάζει ανασκαφικά δεδομένα, αρχιτεκτονική τεκμηρίωση και ιστορική ανάλυση, με στόχο να εντάξει το θέατρο στη γενικότερη εξέλιξη της αστικής ζωής στη ρωμαϊκή Κιλικία.

Διεπιστημονική αρχαιολογία με μακροπρόθεσμο όραμα

Ένα διεπιστημονικό μοντέλο έρευνας, αναπτύσσεται: Πέρα από την αρχιτεκτονική μελέτη, το πρόγραμμα επεκτείνεται σε περιβαλλοντικές και επιγραφικές έρευνες. Προβλέπονται αναλύσεις αρχαιοβοτανικών καταλοίπων (γύρη, σπόροι) για την ανασύσταση του αρχαίου τοπίου, καθώς και νέες μελέτες ελληνικών επιγραφών που σχετίζονται με την πολιτική και πολιτιστική ζωή της πόλης. Όλα τα αποτελέσματα θα συγκεντρωθούν σε έναν εκτενή ακαδημαϊκό τόμο αφιερωμένο στο θέατρο της Σύεδρας και στις ιστορικές φάσεις χρήσης του.

Ακαδημαϊκή προβολή και πολιτιστικός αντίκτυπος

Εκτιμάταιότι η συστηματική ανασκαφική δραστηριότητα θα ενισχύσει περαιτέρω την παρουσία της πόλης στον παγκόσμιο αρχαιολογικό χάρτη. Το πρόγραμμα Bosphorus στηρίζει επίσης συνεργασίες κορυφαίων τουρκικών πανεπιστημίων, όπως το Πανεπιστήμιο Κωνσταντινούπολης, το Middle East Technical University, το İzmir Institute of Technology και το Sabancı University, εντάσσοντας τη Σύεδρα σε ένα εξαιρετικά επιλεκτικό ακαδημαϊκό δίκτυο.

 Το αρχαιολογικό υλικό της Σύεδρας —και ιδιαίτερα το θέατρό της— θα εξεταστεί μέσα από ένα ευρύτερο συγκριτικό και μεθοδολογικό πλαίσιο. Καθώς τα αποτελέσματα θα δημοσιεύονται σε διεθνή συνέδρια και επιστημονικά περιοδικά, η αρχαία πόλη αναμένεται να αποκτήσει νέα δυναμική, όχι μόνο ως περιφερειακό μνημείο, αλλά και ως κομβικό παράδειγμα μεσογειακής αστικής και θεατρικής παράδοσης.

Η Σύεδρα και η ελληνική ιστορία: Ίδρυση και πολιτισμική ακτινοβολία

Η αρχαία Σύεδρα, χτισμένη σε στρατηγική θέση ανάμεσα στην Κιλικία και την Παμφυλία, συνδέεται στενά με τον ελληνιστικό κόσμο. Η ίδρυσή της ανάγεται στην ελληνιστική περίοδο, όταν οι ελληνικές πόλεις της Ανατολικής Μεσογείου αναπτύχθηκαν ως εμπορικά και πολιτιστικά κέντρα. Η πόλη διατήρησε έντονα ελληνικά χαρακτηριστικά στη διοίκηση, στη γλώσσα και στη δημόσια ζωή, όπως αποδεικνύουν οι πολυάριθμες ελληνικές επιγραφές που έχουν βρεθεί στην περιοχή.

Κατά τη ρωμαϊκή περίοδο, η Σύεδρα εξελίχθηκε σε σημαντικό αστικό κέντρο με πλούσια πολιτιστική δραστηριότητα. Το θέατρο, οι λουτρικές εγκαταστάσεις, οι στοές και τα μνημειακά κτίρια μαρτυρούν μια πόλη που συμμετείχε ενεργά στη διαμόρφωση της μεσογειακής πολιτιστικής ταυτότητας. Η ελληνική γλώσσα και παιδεία συνέχισαν να κυριαρχούν, ενώ η πόλη αποτέλεσε σημείο αναφοράς για την ελληνιστική και ρωμαϊκή αρχιτεκτονική παράδοση.

Πηγή : anatolianarcheology.net

Αρχαιολογική σκαπάνη για την αρχαία Έλυρο

 

Οι αρχαιολόγοι βάζουν πλώρη για  την Αρχαία Έλυρο, μία από τις σημαντικότερες πόλεις της νοτιοδυτικής Κρήτης. Η Έλυρος υπήρξε μεγάλο αστικό κέντρο της αρχαιότητας, με πληθυσμό που έφτασε έως και τις 16.000–30.000 κατοίκους, δικό της νόμισμα και δύο επίνειες, τη Λισσό και τη Συία .

Υπογραφή προγραμματικής σύμβασης για την ανασκαφική έρευνα στην Αρχαία Έλυρο

Την Πέμπτη υπεγράφη η προγραμματική σύμβαση για την εκτέλεση του έργου «Ανασκαφική Έρευνα στον Αρχαιολογικό Χώρο της Ελύρου, Δήμου Καντάνου-Σελίνου» από τον περιφερειάρχη Κρήτης Σταύρο Αρναουτάκη και τον δήμαρχο Καντάνου-Σελίνου Αντώνη Περράκη, με τη σύμπραξη του Υπουργείου Πολιτισμού, σύφωνα με σχετική ανακοίνωση της Περιφέρεριας.

Σύμφωνα με την Περιφέρεια Κρήτης, η σύμβαση «επισφραγίζει τη συνεργασία των φορέων για την προστασία και την προβολή μιας από τις σημαντικότερες πόλεις της αρχαίας Κρήτης», ενώ υλοποιείται μετά την αγορά ακινήτου από τον Δήμο Καντάνου-Σελίνου, αξίας 25.000 ευρώ, κατόπιν υπόδειξης της Εφορείας Αρχαιοτήτων Χανίων.

Η ιστορική σημασία της Αρχαίας Ελύρου

Η Έλυρος, χτισμένη στον λόφο Κεφάλα κοντά στο σημερινό Ροδοβάνι, υπήρξε μία από τις ισχυρότερες πόλεις της νοτιοδυτικής Κρήτης από τον 5ο έως τον 3ο αιώνα π.Χ. Κύρια χαρακτηριστικά της πόλης, σύμφωνα με τις ιστορικές πηγές ήταν ο μεγάλος πληθυσμός -16.000–30.000 κάτοικοι- κατά την περίοδο ακμής, αλλά και την ισχυρή οικονομία με την ανάπτυξη βιοτεχνίας και εμπορίου, ιδιαίτερα στην παραγωγή όπλων

Άξια αναφοράς είναι οι δύο επίνειες, Λισσός και Συία, σημαντικά λιμάνια της εποχής. Η πόλη διέθετε ακόμη και το δικό της νόμισμα, με την επιγραφή «ΕΛΥΡΙΟΝ», ένδειξη πολιτικής και οικονομικής ισχύος.

Ως προς τη Θρησκευτική παράδοση έντονη ήταν η  Λατρεία του Απόλλωνα, των γιων του Φυλακίδη και Φίλανδρου, και της νύμφης Ακακαλλίδας. Κατά την Ρωμαϊκή και τη Πρωτοβυζαντινή ακμή, η πόλη διατήρησε σημασία έως και τον 6ο αιώνα μ.Χ., όταν αποτέλεσε έδρα επισκοπής.

Παρά τη σημασία της, η Έλυρος παραμένει ελάχιστα ανασκαμμένη λόγω περιορισμένων απαλλοτριώσεων, με τα περισσότερα ευρήματα να αφορούν δημόσια κτίρια, υδραγωγείο και τμήματα τειχών .

Περιεχόμενο και στόχοι της νέας σύμβασης της ανασκαφής

Η προγραμματική σύμβαση περιλαμβάνει:

1. Συστηματική Ανασκαφική Έρευνα

Ανασκαφές σε καίρια σημεία για την αποκάλυψη οικοδομικών καταλοίπων και κινητών ευρημάτων που θα φωτίσουν την ιστορική εξέλιξη της πόλης.

2. Τεκμηρίωση και Καταγραφή

Σχεδιαστική και φωτογραφική αποτύπωση, καθώς και ψηφιακή καταγραφή των δεδομένων.

3. Συντήρηση και Προστασία

Άμεσα μέτρα για τη διατήρηση των μνημείων και των ευρημάτων από εξειδικευμένο προσωπικό της Εφορείας Αρχαιοτήτων Χανίων.

4. Διαμόρφωση και Προσβασιμότητα

Μελέτη για τη μελλοντική ανάδειξη του χώρου, ώστε να καταστεί επισκέψιμος και ασφαλής, ενισχύοντας τον πολιτιστικό τουρισμό στην ενδοχώρα του Σελίνου.

Ο προϋπολογισμός του έργου ανέρχεται σε 35.000 ευρώ, τα οποία καλύπτει ο Δήμος Καντάνου-Σελίνου.

ΠΗΓΗ  Crete.gov.gr, cretanbeaches.com

Νέα ευρήματα στο Δεσποτικό και το Τσιμηντήρι: Ολοκληρώθηκε η φετινή ανασκαφική περίοδος στις Κυκλάδες

Η φετινή ανασκαφική περίοδος στο Δεσποτικό και το Τσιμηντήρι ολοκληρώθηκε με σημαντικά νέα δεδομένα για την αρχαϊκή και κλασική τοπογραφία του ιερού. Η Εφορεία Αρχαιοτήτων Κυκλάδων συνέχισε τη συστηματική έρευνα, αποκαλύπτοντας κρίσιμα στοιχεία για την οργάνωση και την εξέλιξη του τεμένους.

Εργασίες στο Δεσποτικό: Νέα στοιχεία για την αρχιτεκτονική εξέλιξη

Στο Δεσποτικό, οι ανασκαφές επικεντρώθηκαν στην Κατασκευή Ω και στο Κτίριο ΜΝ, ένα τετράπλευρο οικοδόμημα με τουλάχιστον οκτώ χώρους και περισσότερες από δύο αρχιτεκτονικές φάσεις. Η πρώτη φάση χρονολογείται ήδη στον 6ο αιώνα π.Χ., επιβεβαιώνοντας την πρώιμη ανάπτυξη του ιερού.

 Στον κεντρικό πυρήνα του κτηρίου εντοπίστηκε ακέραιο μαγειρικό σκεύος, πιθανότατα θεμελιακό «εγκαίνιο», εύρημα που ενισχύει την άποψη ότι ο χώρος είχε τελετουργική χρήση.

Παράλληλα, στο Νότιο Συγκρότημα αποκαλύφθηκαν νέα δωμάτια μεταγενέστερης περιόδου, τα οποία προσφέρουν πολύτιμες πληροφορίες για την επέκταση και την αναδιοργάνωση του τεμένους κατά τους επόμενους αιώνες. Η μελέτη του υλικού συνεχίστηκε στο Αρχαιολογικό Μουσείο Πάρου, όπου καταγράφηκαν και αναλύθηκαν τα κινητά ευρήματα.

Το Τσιμηντήρι αποκαλύπτει ενιαίο συγκρότημα 900 τ.μ.

Στο γειτονικό Τσιμηντήρι, η έρευνα επικεντρώθηκε στο βόρειο τμήμα των Κτιρίων Βτ και Ετ. Τα δύο αυτά κτήρια, σε συνδυασμό με το Γτ, σχηματίζουν ένα ενιαίο συγκρότημα συνολικής έκτασης 900 τ.μ. 

Η αρχιτεκτονική του περιλαμβάνει λίθινες κτιστές κατασκευές και θρανία, στοιχεία που υποδηλώνουν οργανωμένη χρήση του χώρου, πιθανότατα συνδεδεμένη με τελετουργικές ή διοικητικές λειτουργίες του ιερού.

Η αποκάλυψη της συνοχής του συγκροτήματος επιτρέπει στους αρχαιολόγους να ανασυνθέσουν με μεγαλύτερη ακρίβεια τη λειτουργική διάρθρωση της περιοχής και να κατανοήσουν καλύτερα τον ρόλο του Τσιμηντηριού στο ευρύτερο τελετουργικό τοπίο του Δεσποτικού.

Αναστήλωση του Κτιρίου Δ: Ένα αρχαϊκό μνημείο ανακτά την αίγλη του

Τον Ιούνιο ολοκληρώθηκε η τελική φάση της αναστήλωσης του αρχαϊκού Κτιρίου Δ, ενός από τα σημαντικότερα κτήρια του τεμένους. Το μνημείο πλέον δεσπόζει μαζί με τον ναό και το εστιατόριο, αναδεικνύοντας την αρχιτεκτονική και θρησκευτική ακτινοβολία του ιερού κατά την αρχαϊκή περίοδο. 

Η ολοκλήρωση της αναστήλωσης συμβάλλει καθοριστικά στη δημιουργία ενός οργανωμένου, επισκέψιμου αρχαιολογικού χώρου, ενισχύοντας την κατανόηση και την προβολή του μοναδικού αυτού κυκλαδικού τοπίου.

Τύμβος 2.100 ετών στην Κασταμονή αποκαλύπτει την κληρονομιά της αρχαίας Παφλαγονίας

 

Ένας ταφικός τύμβος ηλικίας περίπου 2.100 ετών, στην καρδιά της αρχαίας Παφλαγονίας στη βόρεια Τουρκία, άνοιξε πρόσφατα για το κοινό μετά την ολοκλήρωση εκτεταμένων σωστικών ανασκαφών. Το μνημείο βρίσκεται στο χωριό Kayi, στην επαρχία Kastamonu, και θεωρείται ένα από τα σημαντικότερα ταφικά οικοδομήματα της περιοχής. Αν και είχε χαρακτηριστεί αρχαιολογικός χώρος πρώτου βαθμού ήδη από το 1998, για πολλά χρόνια υπέστη συστηματικές παράνομες ανασκαφές που απείλησαν την ακεραιότητά του και αλλοίωσαν την αρχική του μορφή.

Η αποκατάσταση ενός αρχαίου ταφικού μνημείου

Μεταξύ 2015 και 2017, το τουρκικό Υπουργείο Πολιτισμού και Τουρισμού της Τουρκίας πραγματοποίησε σωστικές εργασίες μεγάλης κλίμακας. Οι τεράστιοι λίθοι που περιέβαλλαν τον ταφικό θάλαμο επανατοποθετήθηκαν προσεκτικά, αποκαθιστώντας τη δομή του μνημείου και επιτρέποντας την ασφαλή πρόσβαση των επισκεπτών. Το έργο αυτό έδωσε νέα ζωή σε έναν χώρο που για δεκαετίες παρέμενε αφημένος στην τύχη του, παρά τη σημασία του για την ιστορία της Παφλαγονίας.

Η φωνή της τοπικής κοινωνίας

Οι τοπικές αρχές και οι κάτοικοι της περιοχής υπογραμμίζουν τη σημασία του τύμβου για την πολιτιστική κληρονομιά της βόρειας Μικράς Ασίας και ζητούν μεγαλύτερη διεθνή προβολή. Ο κοινοτάρχης του χωριού, Ιμπραήμ Τερζί, επισημαίνει ότι το μνημείο αποτελεί πολύτιμο κομμάτι της ιστορίας της περιοχής και εκφράζει την επιθυμία να αναδειχθεί ως οργανωμένος αρχαιολογικός χώρος που θα προσελκύει επισκέπτες από όλο τον κόσμο. Ο φωτογράφος φύσης Τζεμπραΐλ Κελές τονίζει ότι τα ευρήματα μαρτυρούν την ύπαρξη μιας ιδιαίτερα ανεπτυγμένης κοινωνίας που άνθισε πριν από περισσότερα από δύο χιλιάδες χρόνια, αφήνοντας πίσω της μνημεία που αποκαλύπτουν την τεχνογνωσία, την αισθητική και την ταφική παράδοση της εποχής.

Η Παφλαγονία και ο ελληνικός κόσμος

Η περιοχή της Κασταμονή, που βρίσκεται ο τύμβος, έχει μια μακραίωνη ιστορία με ρίζες από την αρχαιότητα. Η Παφλαγονία, στην οποία ανήκει γεωγραφικά, ήταν μια περιοχή της βόρειας Μικράς Ασίας που κατοικήθηκε από ελληνικούς πληθυσμούς ήδη από την αρχαϊκή περίοδο. Αν και η ίδια η Kastamonu δεν υπήρξε ελληνική αποικία με την αυστηρή έννοια, η ευρύτερη περιοχή εξελληνίστηκε σταδιακά μετά τις εκστρατείες του Μεγάλου Αλεξάνδρου και εντάχθηκε πλήρως στον ελληνιστικό και αργότερα στον ρωμαϊκό κόσμο. Πόλεις όπως ήταν  η Σινώπη και η Αμάσεια αποτέλεσαν σημαντικά κέντρα ελληνικής παρουσίας και άσκησαν έντονη πολιτισμική επιρροή σε ολόκληρη την Παφλαγονία. Η περιοχή διατήρησε τον ελληνικό χαρακτήρα της για αιώνες, κάτι που αποτυπώνεται στα αρχαιολογικά ευρήματα, στις επιγραφές και στις ταφικές πρακτικές.

Η βυζαντινή Κασταμονή και η κληρονομιά των Κομνηνών

Κατά τη βυζαντινή περίοδο, η Κασταμονή απέκτησε ακόμη στενότερη σχέση με τον ελληνικό κόσμο. Το όνομα «Κασταμονή» προέρχεται από το «Κάστρο των Κομνηνών», καθώς η περιοχή αποτέλεσε κτήση της ισχυρής βυζαντινής δυναστείας των Κομνηνών. Για μεγάλο χρονικό διάστημα υπήρξε μέρος της  Βυζαντινής Αυτοκρατορίας, με σημαντική στρατηγική και διοικητική σημασία. Η μακραίωνη αυτή ιστορική διαδρομή εξηγεί γιατί τα μνημεία της Παφλαγονίας παρουσιάζουν τόσο έντονα στοιχεία ελληνιστικού και ρωμαϊκού πολιτισμού, αλλά και γιατί η περιοχή εξακολουθεί να αποτελεί πηγή αρχαιολογικού ενδιαφέροντος.

Ένα μνημείο που ενώνει εποχές

Ο τύμβος του Kayi, με την επιβλητική του παρουσία και την ιστορική του βαρύτητα, λειτουργεί σήμερα ως ζωντανή υπενθύμιση της πολιτισμικής πολυμορφίας της Παφλαγονίας. Η ανάδειξή του δεν αφορά μόνο την τουριστική ανάπτυξη της περιοχής, αλλά και τη διατήρηση μιας ιστορίας που εκτείνεται από την αρχαιότητα μέχρι τη βυζαντινή περίοδο και φτάνει έως τις μέρες μας. Οι τοπικές αρχές ελπίζουν ότι η διεθνής προβολή του μνημείου θα συμβάλει στην προστασία του και θα ενισχύσει το ενδιαφέρον για την αρχαιολογική έρευνα στη βόρεια Μικρά Ασία.

Πηγές :https://www.aa.com.tr/, britannica.com, https://whc.unesco.org/,https://www.ehw.gr/

Κίτιον – Παμπούλα: Ολοκληρώθηκαν οι ανασκαφές της Γαλλικής Αρχαιολογικής Αποστολής

Το Τμήμα Αρχαιοτήτων του Υφυπουργείου Πολιτισμού της Κύπρου ανακοίνωσε την ολοκλήρωση των ανασκαφών στη θέση Κίτιον–Παμπούλα, που πραγματοποιήθηκαν τον Οκτώβριο του 2025 από τη Γαλλική Αρχαιολογική Αποστολή. Η φετινή έρευνα επικεντρώθηκε στην τομή 11, στα βορειοδυτικά του χώρου, όπου είχε αποκαλυφθεί μεγάλος λάκκος της ύστερης Κλασικής περιόδου (4ος αι. π.Χ.). Στο εσωτερικό του είχαν εντοπιστεί περισσότερα από 100 φοινικικά όστρακα, τα οποία αντιστοιχούν σε περίπου 75 διαφορετικά κείμενα και βρίσκονται υπό μελέτη.

Νέες τομές και κατασκευές

Η επέκταση της ανασκαφής προς τα νότια αποκάλυψε έναν ακόμη λάκκο εκσκαφής για συλλογή αρχιτεκτονικών λίθων (χώρος 976), παράλληλο και σύγχρονο με τον χώρο 975. Και οι δύο τομές ήταν βαθιές και διέκοψαν προγενέστερες κατασκευές, προκαλώντας φθορές σε παλαιότερους τοίχους και θεμέλια. Στο κεντρικό τμήμα της ανασκαφής εντοπίστηκαν δάπεδα της Κλασικής περιόδου, με το δάπεδο 966 να ξεχωρίζει για την καλή του διατήρηση και τις επανειλημμένες ανακατασκευές.

Κατάλοιπα της Αρχαϊκής περιόδου

Προς τα βόρεια και ανατολικά αποκαλύφθηκαν δάπεδα και τοίχοι της Αρχαϊκής περιόδου. Ιδιαίτερα σημαντικός θεωρείται ο χώρος που βρέθηκε βόρεια του λάκκου 975, με λίθινους τοίχους και εξαιρετικά διατηρημένη πλίθινη ανωδομή, η οποία ακόμη φέρει λευκό επίχρισμα. Η κατάρρευση των ωμόπλινθων διατήρησε στη θέση τους πολλά κεραμικά δοχεία, ανάμεσά τους φοινικικοί εμπορικοί αμφορείς, Plain White αμφορέας και λήκυθος, καθώς και μια δίχρωμη βαρελλόσχημη οινοχόη. Η διάταξη των δοχείων κρίθηκε ιδιαίτερα αξιοσημείωτη, με ορισμένα να έχουν τοποθετηθεί αναποδογυρισμένα.

Χρονολόγηση και σημασία

Ο χώρος και το περιεχόμενό του χρονολογούνται με βεβαιότητα στην Κυπρο-Αρχαϊκή περίοδο (8ος–7ος αι. π.Χ.) και θεωρούνται τα αρχαιότερα κατάλοιπα που έχουν εντοπιστεί μέχρι σήμερα στον συγκεκριμένο τομέα, προσφέροντας πολύτιμες πληροφορίες για τις πρώιμες φάσεις κατοίκησης στο Κίτιον.

Σπάνια απεικόνιση του «Καλού Ποιμένα» σε υπόγειο τάφο της Νίκαιας

Μια ανακάλυψη που χαρακτηρίζεται από τους ειδικούς ως μία από τις σημαντικότερες των τελευταίων ετών στον χώρο της Πρώιμης Χριστιανικής αρχαιολογίας ήρθε στο φως στη Νίκαια (İznik). Στην περιοχή του νεκροταφείου Hisardere εντοπίστηκε σε υπόγειο τάφο (hypogeum) μια σπάνια τοιχογραφία με τον «Καλό Ποιμένα» (Çoban İsa), η οποία θεωρείται μοναδική στο είδος της στην Ανατολία. Η εξαιρετική διατήρηση του μνημείου αναμένεται να ανατρέψει τις μέχρι σήμερα αντιλήψεις για τις ταφικές παραδόσεις της περιοχής.

Η ανασκαφή και η επιστημονική ομάδα

Η ανασκαφή πραγματοποιείται υπό τη διεύθυνση του Διευθυντή του Μουσείου Νίκαιας, Tolga Koparal. Την επιστημονική εποπτεία έχει η καθηγήτρια Aygün Ekin Meriç από το Πανεπιστήμιο Dokuz Eylül, με τη συμβολή της ερευνήτριας Gülşen Kutbay σε διεπιστημονικό επίπεδο.

Ένας τάφος διαφορετικός από τους άλλους

Το νεκροταφείο Hisardere χρησιμοποιήθηκε από τον 2ο έως τον 5ο αιώνα μ.Χ. ως κοινός χώρος ταφής για εύπορες οικογένειες αλλά και την ευρύτερη κοινότητα. Η Νίκαια είναι ήδη γνωστή για τους θαλάμους-τάφους με κεραμιδένιες στέγες, ωστόσο ο υπόγειος τάφος που αποκαλύφθηκε το 2025 ξεχωρίζει για την εικονογραφική του πλούσια διακόσμηση.

Ο τάφος εκτείνεται σε άξονα βορρά–νότου, με το νότιο τμήμα του κατεστραμμένο, αλλά τις ανατολικές, δυτικές και βόρειες τοιχογραφίες σχεδόν ακέραιες. Οι ζωγραφικές παραστάσεις προσδίδουν μια απροσδόκητη εικονογραφική ποικιλία, σε αντίθεση με τα πιο λιτά διακοσμητικά μοτίβα που συναντώνται συνήθως στην περιοχή.

Η απεικόνιση του Καλού Ποιμένα

Στη βόρεια πλευρά του θαλάμου, πάνω από το κλινίδιο όπου εναποτίθετο ο νεκρός, οι αρχαιολόγοι εντόπισαν μια ζωντανή σύνθεση: έναν νεανικό, αγένειο Ιησού με ρωμαϊκό χιτώνα, να κρατά στους ώμους του ένα κριάρι με κέρατα. Δίπλα του, συμμετρικά, απεικονίζονται ζεύγη αιγών, δημιουργώντας ένα ποιμενικό σκηνικό που συνδυάζει την κλασική εικαστική γλώσσα με πρώιμα χριστιανικά σύμβολα.

Οι ερευνητές τονίζουν ότι πρόκειται όχι μόνο για μια σπάνια απεικόνιση του Καλού Ποιμένα, αλλά και για μία από τις ελάχιστες περιπτώσεις όπου ο Ιησούς παρουσιάζεται με εμφανή ρωμαϊκά χαρακτηριστικά στο εσωτερικό της Ανατολίας.

Χρονολόγηση στον 3ο αιώνα μ.Χ.

Αν και δεν βρέθηκαν κινητά ευρήματα που να επιτρέπουν ακριβή χρονολόγηση, τα αρχιτεκτονικά στοιχεία του τάφου παραπέμπουν στον 3ο αιώνα μ.Χ. Αν επιβεβαιωθεί, θα πρόκειται για ένα από τα πρώιμα και πιο εκφραστικά παραδείγματα χριστιανικής εικονογραφίας στην περιοχή, σε μια εποχή που η νέα θρησκεία μόλις άρχιζε να εδραιώνεται στις τοπικές κοινότητες.

Σημασία της ανακάλυψης

Η ανακάλυψη αποτελεί την πρώτη απεικόνιση του Ιησού που έχει εντοπιστεί στο νεκροταφείο Hisardere, προσθέτοντας ένα νέο κεφάλαιο στη μακραίωνη αρχαιολογική ιστορία της Νίκαιας. Το εύρημα αναδεικνύει την πλούσια πολιτιστική κληρονομιά της περιοχής και τη σημασία της για την κατανόηση της πρώιμης χριστιανικής τέχνης.

πηγή :anatolianarcheology.net

Ο Λατρευτικός Χώρος του Αρχαγγέλου Μιχαήλ στη Ρόδο – Ένα Ταξίδι στην Ιστορία και την Πίστη

Ο λατρευτικός χώρος του Αρχαγγέλου Μιχαήλ στην Παλιά Πόλη της Ρόδου αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα αρχαιολογικά και θρησκευτικά μνημεία του νησιού. Πρόσφατες ανασκαφές και δράσεις ανάδειξης του χώρου φέρνουν στο φως μια συναρπαστική ιστορική διαδρομή που αρχιζεί από τον 6ο αιώνα και φτάνει μέχρι τη σύγχρονη εποχή. Η πρόσφατη ξενάγηση που πραγματοποιήθηκε στις 9 Νοεμβρίου 2025 από την αρχαιολόγο Ελένη Παπαβασιλείου, ανέδειξε την πολυεπίπεδη σημασία του χώρου και προσέλκυσε το ενδιαφέρον του κοινού και της επιστημονικής κοινότητας.

Από την παλαιοχριστιανική βασιλική στον ναΐσκο του 12ου αιώνα

Η πρώτη φάση του μνημείου ανάγεται στον 6ο αιώνα, όταν ιδρύθηκε παλαιοχριστιανική βασιλική, πιθανότατα κοιμητηριακού χαρακτήρα, όπως μαρτυρούν οι ταφές που εντοπίστηκαν στην αυλή. Κατά τον 12ο αιώνα, ο χώρος μετασχηματίστηκε σε μικρό ναΐσκο, ο οποίος διατήρησε τον ταφικό του χαρακτήρα. Αυτή η διαδοχή χρήσεων αποτυπώνει τη συνέχεια της λατρείας και τη σημασία του τόπου για την τοπική κοινότητα μέσα στους αιώνες.

Ο ναός του 14ου αιώνα και οι μεταγενέστερες μετατροπές

Κατά τον 14ο αιώνα, ο ναΐσκος ενσωματώθηκε σε μεγαλύτερο ναό, ο οποίος λειτούργησε ως μητροπολιτικός ναός της Ρόδου. Μετά την κατάκτηση από τους Οθωμανούς, ο ναός μετατράπηκε σε τζαμί, ενώ υπέστη καταστροφές κατά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο. Παρά τις αλλοιώσεις, διατηρούνται σημαντικά αρχιτεκτονικά στοιχεία που μαρτυρούν την ιστορική του πορεία και τις πολιτισμικές μεταμορφώσεις της Ρόδου.

Η σύγχρονη ανάδειξη και η σημασία της πολιτιστικής κληρονομιάς

Η πρόσφατη ξενάγηση στον χώρο, που διοργανώθηκε από τον Σύλλογο Αρχιτεκτονικής και Πολιτιστικής Κληρονομιάς Ρόδου, εντάσσεται σε μια ευρύτερη προσπάθεια ανάδειξης της πολιτιστικής ταυτότητας του νησιού. Μέσα από την αρχαιολογική έρευνα και την ενεργή συμμετοχή της τοπικής κοινωνίας, ο λατρευτικός χώρος του Αρχαγγέλου Μιχαήλ αποκτά νέα ζωή, λειτουργώντας ως γέφυρα ανάμεσα στο παρελθόν και το παρόν.

ΠΗΓΕΣ:/www.rhodes.com.gr,mail.rodiaki.gr

Ανασκαφική δράση στη Νέα Μάκρη: Ζωντανή παρουσίαση αρχαιολογικού έργου και ιστορική σύνδεση με τη Νεολιθική περίοδο

 

Μικροί  και  μεγάλοι  έγιναν  αρχαιολόγοι  και  βίωσαν  την  χαρά  της  ανασκαφής:  Στις 23 Οκτωβρίου  περίπου 60 πολίτες συγκεντρώθηκαν στην οδό Βενιζέλου στη Νέα Μάκρη για να παρακολουθήσουν μια μοναδική παρουσίαση «ζωντανής» ανασκαφής. Η εκδήλωση πραγματοποιήθηκε με πρωτοβουλία του Συλλόγου «Φίλοι του Αρχαιολογικού Μουσείου Μαραθώνα» και σε συνεργασία με την Εφορεία Αρχαιοτήτων Ανατολικής Αττικής, στο πλαίσιο του αρχαιολογικού υποέργου που συνοδεύει τις εργασίες αποχέτευσης στον Δήμο Μαραθώνα.

Αρχαιολογική τεκμηρίωση και συμμετοχή πολιτών

Οι αρχαιολόγοι Ειρήνη Χαριτάκη και Λαμπρινή Σίσκου, επιβλέπουσες του έργου, παρουσίασαν τις εν εξελίξει ανασκαφές στο κέντρο της Νέας Μάκρης, εξηγώντας τη μεθοδολογία και τις προκλήσεις της αρχαιολογικής εργασίας. Η ανταπόκριση του κοινού ήταν θερμή, με δεκάδες ερωτήσεις να απαντώνται επί τόπου. Στο έργο απασχολούνται περίπου 50 ειδικοί, μεταξύ των οποίων αρχαιολόγοι, συντηρητές, σχεδιαστές και εργάτες, ενώ από το Μάτι έως τον Μαραθώνα έχουν εντοπιστεί 73 αρχαιολογικές θέσεις. Η διαδικασία είναι δυναμική: όταν εντοπίζονται αρχαία ίχνη κατά τις εκσκαφές της αποχέτευσης, οι εργασίες σταματούν και ξεκινούν οι ανασκαφές.

Ιστορική συνέχεια: Από τις ανασκαφές του Θεοχάρη στη σύγχρονη έρευνα

Η ύπαρξη νεολιθικού οικισμού στη Νέα Μάκρη ήταν ήδη γνωστή από τις έρευνες του καθηγητή Δημήτρη Θεοχάρη τη δεκαετία του 1950. Το 1977, η καθηγήτρια Μαρία Παντελίδου-Γκόφα συνέχισε τις ανασκαφές, δημοσιεύοντας δύο σημαντικά έργα για την κεραμεική και τον οικισμό της εποχής. Σήμερα, η Εφορεία Αρχαιοτήτων Ανατολικής Αττικής συνεχίζει την έρευνα, φέρνοντας στο φως κτήρια, καλύβες, δρόμους και αυλές του προϊστορικού οικισμού. Οι τοίχοι είναι κατασκευασμένοι από ακατέργαστους λίθους, ενώ η υπερκατασκευή πιθανόν να περιλάμβανε ξύλα, καλάμια και πηλό. Η εγκατάλειψη του οικισμού φαίνεται να έγινε εθελοντικά, χωρίς ίχνη βίας ή φυσικής καταστροφής, γεγονός που υποδηλώνεται από την απουσία κινητών ευρημάτων και καταστροφικών στοιχείων.

Προκλήσεις και προοπτικές ανάδειξης

Κατά την επίσκεψη στην οδό Μαυρικίου, οι συμμετέχοντες είδαν τις συνέπειες της τοποθέτησης σωλήνα ύδρευσης πάνω σε αρχαιότητες. Ωστόσο, δίπλα από το σημείο αυτό βρίσκεται ένα εκτεταμένο οικόπεδο με ενεργή ανασκαφή και προοπτική ανάδειξης. Η ελπίδα για δημιουργία ενός νέου αρχαιολογικού χώρου στη Νέα Μάκρη, με ευρήματα της Νεολιθικής περιόδου, είναι πλέον ορατή.

Ανασκαφική ακρίβεια και επιστημονική τεκμηρίωση

Οι αρχαιολόγοι τόνισαν ότι η ανασκαφή απαιτεί ιδιαίτερη προσοχή λόγω της πρώιμης χρονολόγησης των ευρημάτων. Συλλέγονται δείγματα χώματος για εργαστηριακή ανάλυση, με στόχο την εξαγωγή πληροφοριών για τις τροφές, τις καλλιέργειες και τις συνήθειες των προϊστορικών κατοίκων. Το έργο της αποχέτευσης, ως έργο κοινής ωφελείας, θα συνεχιστεί με σεβασμό στην πολιτιστική κληρονομιά και σε συνεργασία με την ΕΥΔΑΠ και τον Δήμο Μαραθώνα.

Ανοιχτή αρχαιολογία και υπόσχεση συνέχειας

Η εξωστρέφεια των αρχαιολόγων της Εφορείας, η προθυμία τους να μοιραστούν τη γνώση και να απαντήσουν σε ερωτήσεις, άφησαν εξαιρετικές εντυπώσεις στους παρευρισκόμενους. Η εκδήλωση έκλεισε με την υπόσχεση για μελλοντική παρουσίαση ανασκαφών που αφορούν την εποχή του Ηρώδη Αττικού, του μεγάλου γόνου του Μαραθώνα. Η πρωτοβουλία αυτή αποτελεί ένα φωτεινό παράδειγμα σύνδεσης της επιστήμης με την κοινωνία.

ΠΗΓΗ:IRAFINA.GR

Ανασκαφές στο Λεχαίο: Φοιτητές συνδυάζουν επιστήμη και αρχαιολογία για να φωτίσουν την αρχαία ελληνική ζωή

Αμερικανοί φοιτητές ερευνούν το παρελθόν της Κορίνθου με σύγχρονα εργαλεία! Μια ομάδα φοιτητών από το California State University Long Beach (CSULB) ταξίδεψε φέτος το καλοκαίρι στην Ελλάδα για να συμμετάσχει στο διεπιστημονικό πρόγραμμα Environmental Archaeology του Λεχαίου, με στόχο τη μελέτη της ζωής στην αρχαία ελληνική πόλη-λιμάνι της Κορίνθου. Το πρόγραμμα, που συνδυάζει την αρχαιολογία με τις γεωεπιστήμες και τη λογοτεχνία, προσφέρει στους φοιτητές μοναδική εμπειρία πεδίου και εργαστηριακής ανάλυσης.

Ανασκαφές με νόημα: από το χώμα στην ιστορία

Οι φοιτητές εργάστηκαν σε αρχαιολογικές τομές από την αυγή έως το σούρουπο, συλλέγοντας θραύσματα κεραμικής, κάρβουνα και δείγματα εδάφους που μπορεί να κρύβουν πολύτιμες πληροφορίες για την καθημερινότητα των αρχαίων Ελλήνων. Η εμπειρία αυτή αποτέλεσε δοκιμασία αντοχής και πάθους για την αρχαιολογία, όπως δήλωσε η φοιτήτρια ανθρωπολογίας Sam Oliver, η οποία συμμετείχε ενεργά στις ανασκαφές και στο εργαστηριακό σκέλος του προγράμματος.

Από το Λεχαίο στο εργαστήριο: η τεχνολογία στην υπηρεσία της αρχαιολογίας

Μετά την επιστροφή τους στην Καλιφόρνια, οι φοιτητές συνέχισαν την έρευνά τους σε εργαστήρια, εφαρμόζοντας προηγμένες τεχνικές όπως φασματομετρία μάζας, χρονολόγηση με ραδιενεργό άνθρακα και ανάλυση ισοτόπων για την ανασύνθεση του παλαιοκλίματος. Οι μέθοδοι αυτές επιτρέπουν την ανίχνευση στοιχείων που δεν είναι ορατά στο πεδίο, όπως ίχνη μεταλλουργίας ή περιβαλλοντικές μεταβολές που επηρέασαν τον αρχαίο πληθυσμό.

Η αρχαία Κόρινθος και το μυστήριο της εγκατάλειψης

Το Λεχαίο, λιμάνι της αρχαίας Κορίνθου, συνδέθηκε με εμπορικές δραστηριότητες που ανταγωνίζονταν την Αθήνα. Η πόλη καταστράφηκε από τους Ρωμαίους το 146 π.Χ. και ανοικοδομήθηκε έναν αιώνα αργότερα. Ωστόσο, γύρω στο 500 μ.Χ., οι κάτοικοι εγκατέλειψαν την περιοχή υπό αδιευκρίνιστες συνθήκες. Ανακαλύψεις όπως ανθρώπινοι σκελετοί και εγκαταλειμμένα νομίσματα ενισχύουν την υπόθεση μιας ξαφνικής καταστροφής.

Οι φοιτητές επισκέφθηκαν επίσης ιστορικούς τόπους όπως είναι η Αθήνα, οι Δελφοί και οι Μυκήνες, ενώ η εμπειρία τους στο πεδίο ενίσχυσε την ακαδημαϊκή τους πορεία. Η Yesenia Gonzalez, φοιτήτρια κλασικών σπουδών, συμμετείχε για δεύτερη φορά στο πρόγραμμα και δήλωσε πως η εργασία στο πεδίο την ενέπνευσε να ακολουθήσει καριέρα στην αρχαιολογία και την ιστορία της τέχνης.

ΠΗΓΗ:https://www.csulb.edu/

«Από την αξίνα στο λέιζερ: Η Αρχαιολογία γιορτάζει το παρελθόν με τα εργαλεία του μέλλοντος»

Η Παγκόσμια Ημέρα Αρχαιολογίας τιμάται φέτος με εκδηλώσεις και δράσεις στην περιοχή των Αβδήρων, αναδεικνύοντας τη μακρά πορεία της αρχαιολογικής έρευνας από τις πρώτες ανασκαφές του Δημήτρη Λαζαρίδη το 1952 έως τα σύγχρονα προγράμματα αποκατάστασης. Η ημέρα αυτή, που γιορτάζεται κάθε χρόνο το τρίτο Σάββατο του Οκτωβρίου, αποτελεί διεθνή πρωτοβουλία του Αμερικανικού Αρχαιολογικού Ινστιτούτου και έχει ως στόχο τη γνωριμία του κοινού με το έργο των αρχαιολόγων και τη σημασία της επιστήμης που μελετά και προστατεύει την πολιτιστική μας κληρονομιά,  σύμφωνα με την ανάρτηση της κ. Μαρίας Χρυσαφή, Αναπληρώτριας Προϊσταμένης της Εφορείας Αρχαιοτήτων Ξάνθης.

Στο πλαίσιο της φετινής γιορτής, γίνεται ιδιαίτερη αναφορά στην πρώτη οργανωμένη ανασκαφή στα Άβδηρα, όταν ο Δημήτρης Λαζαρίδης ερεύνησε τον νότιο περίβολο της αρχαίας πόλης με ταπεινά μέσα, όπως αξίνες και φτυάρια. Παράλληλα, παρουσιάζονται στιγμιότυπα από το πρόσφατο πρόγραμμα αποκατάστασης του μνημείου, που αποτυπώνουν τη συνέχεια και την εξέλιξη της αρχαιολογικής επιστήμης. Οι εκδηλώσεις συνεχίζονται αύριο, Κυριακή 19 Οκτωβρίου, με δράση στον χώρο του βυζαντινού Πολυστύλου, στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Ημέρας Συντήρησης. Εκεί, οι συμμετέχοντες θα έχουν την ευκαιρία να γνωρίσουν από κοντά πώς η Αρχαιολογία συνεργάζεται με τις μεθόδους συντήρησης και αποκατάστασης, αναδεικνύοντας το πολύτιμο έργο προστασίας της πολιτιστικής κληρονομιάς.

πηγη :xanthipost.gr

Ναυάγιο μαρτυρά τη χαμένη δόξα της Δρομολαξιάς-Βυζατζιάς της Κύπρου κατά την Εποχή του Χαλκού

Σε βάθος 45 μέτρων, ανοιχτά του Κας στη νοτιοδυτική Τουρκία αρχαιολόγοι εντόπισαν χαρακτηριστικές πλάκες χαλκού τύπου "oxhide", που αποτελούσαν βασικό εμπόρευμα κατά την Ύστερη Εποχή του Χαλκού, περίπου 3.500 χρόνια πριν. Μετά από μαρτυρία δύτη οι αρχαιολόγοι εξερεύνησαν την περιοχή κοντά στο ακρωτήριο Ουλουμπουρούν, και άρχισαν ανασκαφές που θα διαρκούσαν μια δεκαετία, με περισσότερες από 22.000 καταδύσεις για την ανάσυρση των ευρημάτων. Το ναυάγιο αποδείχθηκε ένα από τα αρχαιότερα και πιο εντυπωσιακά στον κόσμο, αποκαλύπτοντας έναν μικρόκοσμο του διεθνούς εμπορίου της εποχής.

Το φορτίο του πλοίου περιλάμβανε περίπου 18.000 αντικείμενα συνολικού βάρους άνω των 17 τόνων, μεταξύ των οποίων ξεχωρίζουν οι 10 τόνοι χαλκού και ο ένας τόνος κασσίτερου — ποσότητες ικανές να παραγάγουν 11 τόνους μπρούντζου, αρκετούς για την κατασκευή 33.000 σπαθιών. Μαζί με αυτά βρέθηκαν χάντρες από φαγεντιανή και γυαλί, χαυλιόδοντες ελεφάντων, δόντια ιπποπόταμων, χρυσά και ασημένια κοσμήματα, όπλα, μουσικά όργανα και κεραμικά από διαφορετικούς πολιτισμούς, όπως τον αιγυπτιακό, τον μυκηναϊκό, τον νουβικό και τον ασσυριακό. Το ναυάγιο του Ουλουμπουρούν αποδεικνύει ότι η Ύστερη Εποχή του Χαλκού ήταν η πρώτη διεθνής περίοδος της Μεσογείου, με εμπορικές διαδρομές που συνέδεαν χιλιάδες χιλιόμετρα και πολιτισμούς.

Κύπρος: Δρομολαξιά-Βυζατζιά και η βιομηχανία χαλκού

Η ανάλυση των πλακών χαλκού αποκάλυψε ότι προέρχονταν από την Κύπρο, η οποία διέθετε πλούσια κοιτάσματα και στρατηγική θέση στο σταυροδρόμι των μεγάλων πολιτισμών της εποχής. Η Κύπρος ήταν ο κύριος παραγωγός χαλκού στην Ανατολική Μεσόγειο, και η συμβολή της στην ανάπτυξη του εμπορίου ήταν καθοριστική. Οι πρόσφατες σουηδικές ανασκαφές στον αρχαιολογικό χώρο Δρομολαξιά-Βυζατζιά, κοντά στη λίμνη Αλυκή Λάρνακας, έφεραν στο φως μια πόλη που εξειδικευόταν στην παραγωγή και εμπορία χαλκού και εξελίχθηκε σε ένα από τα μεγαλύτερα και πιο ευημερούντα εμπορικά κέντρα της εποχής. Η πόλη, γνωστή σήμερα ως Χαλά Σουλτάν Τεκκέ, κοντά στο αεροδρόμειο σήμερα της Λάρνακας,  ιδρύθηκε γύρω στο 1630 π.Χ. και επεκτάθηκε σημαντικά μεταξύ 1500 και 1300 π.Χ., καλύπτοντας τουλάχιστον 60 στρέμματα, με ενδείξεις ότι μπορεί να έφτανε τα 120.

Ανασκαφές και αρχαιολογικά ευρήματα

Πλάκα χαλκού τύπου «δέρμα βοδιού»ς μοιάζει με τις πλάκες
που βρέθηκαν στο ναυάγιο της
Εποχής του Χαλκού στο Ουλουμπουρούν,.

Οι ανασκαφές της Νέας Σουηδικής Κυπριακής Αποστολής, υπό τη διεύθυνση του Πέτερ Φίσερ, αποκάλυψαν πολεοδομικό σχεδιασμό με δίκτυο δρόμων και κτιρίων, βιοτεχνικές εγκαταστάσεις και εργαστήρια παραγωγής πορφυρού βαφής από μύδια μούρεξ — μια από τις πιο πολυτελείς βαφές της αρχαιότητας, σύμβολο βασιλικής εξουσίας. Παράλληλα, εντοπίστηκαν φούρνοι, καλούπια, χωνευτήρια και σκωρία χαλκού, αποδεικνύοντας την εκτεταμένη μεταλλουργική δραστηριότητα της πόλης. Ένα ιδιαίτερο εύρημα ήταν ένα αγαλματίδιο θεότητας, γνωστό ως «Θεός της Πλάκας Χαλκού», που στέκεται πάνω σε βάση με σχήμα oxhide — σύμβολο της οικονομικής δύναμης και της τεχνολογικής εξέλιξης της εποχής.   Σημειώνεται ότι χρησιμοποιήθηκαν υπεδάφιο ραντάρ και μαγνητομετρικός εξοπλισμός, μέσα στα πλαίσια του προγράμματος συνεργασίας μεταξύ του Πανεπιστημίου του Gothenburg (Καθ. Peter Fischer) και του Πανεπιστημίου της Βιέννης (Δρ. Immo Trinks).

 Μια θεότητα γνωστή ως «Θεός της Πλάκας Χαλκού»,
η οποία στέκεται πάνω σε βάση
με σχήμα πλάκας τύπου «δέρμα βοδιού».
Βρέθηκε Έγκωμη, κοντά στη Λευκωσία

Ναυσιπλοΐα και η παραγωγή Χαλκού στην Κύπρο

Η αναζήτηση συγκεκριμένων μετάλλων έχει συχνά οδηγήσει σε εξερευνήσεις, και στην πορεία της ιστορίας, πολιτισμοί έχουν αρχίζει τολμηρές αποστολές για να αποκτήσουν χρυσό, ασήμι ή άλλα πολύτιμα υλικά. Η Εποχή του Χαλκού ήταν η πρώτη μεγάλη εποχή της ναυσιπλοΐας, εν μέρει λόγω της βελτιωμένης τεχνολογίας ναυπήγησης — χάρη στην εμφάνιση των εργαλείων από μπρούντζο. Η εξερεύνηση τροφοδοτήθηκε επίσης από την ανάγκη για χαλκό, απαραίτητο για την παραγωγή περισσότερου μπρούντζου. Αυτές οι συνθήκες κατέστησαν την Κύπρο ένα από τα πιο ζωτικά σημεία της Μεσογείου κατά την Ύστερη Εποχή του Χαλκού και πέραν αυτής. Για περισσότερα από 2.000 χρόνια, έως την πτώση της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας, η Κύπρος ήταν ο σημαντικότερος παραγωγός χαλκού στη Μεσόγειο. Η σύνδεση της Κύπρου με το μέταλλο ήταν τόσο ισχυρή, ώστε η αγγλική λέξη “copper” προέρχεται από τη λατινική λέξη cuprum και τη φράση aes cyprium, που σημαίνει «μέταλλο της Κύπρου».

Αρχαίες μαρτυρίες και η συνδεση με την Λεκάνη της Μεσογείου

Η αρχαιότερη γραπτή αναφορά στον κυπριακό χαλκό βρίσκεται σε μια σφηνοειδή πινακίδα του 18ου αιώνα π.Χ. από την πόλη-κράτος Μαρί στη σημερινή Συρία, η οποία αναφέρει ένα «βουνό χαλκού» στην Αλασία — το ακκαδικό όνομα της Κύπρου. Απόδειξη της σχεδόν απόλυτης κυριαρχίας της Κύπρου στο εμπόριο χαλκού κατά την Ύστερη Εποχή του Χαλκού αποτελούν οι Επιστολές της Αμάρνα, μια συλλογή αλληλογραφίας του 14ου αιώνα π.Χ. μεταξύ των Αιγυπτίων φαραώ Αμενχοτέπ Γ΄ και Ακενατών και ξένων δυνάμεων όπως οι Χετταίοι και οι Βαβυλώνιοι. Υπάρχουν οκτώ επιστολές μεταξύ της Αιγύπτου και ενός άγνωστου βασιλιά της Κύπρου, πέντε από τις οποίες αναφέρουν αποστολές χαλκού από το νησί προς την Αίγυπτο. Κάθε αποστολή περιλάμβανε χιλιάδες κιλά, παρόμοια με το φορτίο του ναυαγίου του Ουλουμπουρούν. Βασιλείς και ηγέτες από όλη τη Μεσόγειο έστελναν τα πλοία τους στην Κύπρο, πολλά από τα οποία κατέληγαν στη Δρομολαξιά-Βυζατζιά .

Ένας Μινωικός κρατήρας (αριστερά)  του 1400 π.Χ. από την Κρήτη
και ένα Μυκηναικός  (δεξιά) οοτυ 1.300 π Χ. από την Ηπειρωτική Ελλάδα
καταττεικνύουν την συνδεση με τον Ελλαδικό χώρο.

Η αρχαία πόλη φαίνεται πως υπέστη καταστροφή λίγο μετά το 1200 π.Χ., γεγονός που οδήγησε στην οριστική της εγκατάλειψη. Παρότι η τελευταία φάση κατοίκησης συνοδεύεται από την παραγωγή πιστών αντιγράφων μυκηναϊκών αγγείων, έχουν επίσης εντοπιστεί αυθεντικά εισαγόμενα αντικείμενα από τον μυκηναϊκό κόσμο. Αυτό το στοιχείο ενισχύει την εκδοχή ότι πληθυσμοί από τον ελλαδικό χώρο και τα νησιά του Αιγαίου εγκαταστάθηκαν στην πόλη, έστω και για σύντομο χρονικό διάστημα.

Οι ομάδες αυτές φαίνεται πως δεν παρέμειναν για πολύ, καθώς σύμφωνα με μια άλλη θεωρία, ενδέχεται να μετακινήθηκαν ανατολικότερα, πιθανόν μαζί με τον ντόπιο πληθυσμό. Η πορεία τους φαίνεται να τους οδήγησε στην περιοχή της Γάζας και ακόμη πιο πέρα, προς την Κοιλάδα του Ιορδάνη, εκεί που έχουν εντοπιστεί αρχαιολογικά ευρήματα που συνδέονται τόσο με την Κύπρο όσο και με το Αιγαίο.

Πηγή: archaeology.org/, sigmalive.com/