Νέα αρχαιολογικά δεδομένα από τις Σάρδεις, αποκαλύπτουν πιθανές τεχνικές επιρροές από τη Μεσοποταμία. Ψημένοι πλίνθοι που εντοπίστηκαν μέσα στο εντυπωσιακό οχυρωματικό τείχος ηλικίας 2.600 ετών υποδεικνύουν ότι τεχνίτες με γνώση ασσυριακών μεθόδων δόμησης μπορεί να συμμετείχαν στην κατασκευή του γύρω στο 600 π.Χ.
Υπενθυμίζεται ήταν η αρχαία πρωτεύουσα της Λυδίας στη δυτική Μικρά Ασία. Το 334 π.Χ., ο Μέγας Αλέξανδρος κατέλαβε την πόλη και την απελευθέρωσε από τους Πέρσες. Από εκείνη τη στιγμή, η πόλη απέκτησε ελληνική διοίκηση, θεσμούς και γλώσσα, ενώ χτίστηκαν σπουδαία ελληνικά μνημεία, όπως ο μνημειώδης Ναός της Αρτέμιδος Στα ρωμαϊκά και βυζαντινά χρόνια παρέμεινε μια ακμάζουσα, πλήρως ελληνόφωνη χριστιανική πόλη.
Ένα τείχος χωρίς παράλληλο στην Ανατολία
Το σωζόμενο τμήμα του τείχους στις Σάρδεις υψώνεται σήμερα περίπου στα 12 μέτρα, ενώ η αρχική του κορυφή παραμένει άγνωστη. Ο διευθυντής των ανασκαφών, καθηγητής Nicholas Cahill, εκτιμά ότι ίσως ξεπερνούσε τα 15 μέτρα.
Με πάχος περίπου 20 μέτρων, το οχυρωματικό έργο — χρονολογημένο στα τέλη του 7ου και τις αρχές του 6ου αιώνα π.Χ., επί Αλυάττη και Κροίσου — υπερβαίνει κατά πολύ τα τείχη άλλων πόλεων της Εποχής του Σιδήρου στην Ανατολία.
Η UNESCO, που ενέγραψε τις Σάρδεις και το νεκροταφείο των τύμβων του Bin Tepe στον Κατάλογο Παγκόσμιας Κληρονομιάς το 2025, χαρακτηρίζει το τείχος και τις μνημειακές αναβαθμίδες της πόλης ως βασικά στοιχεία της λυδικής πολεοδομίας.
Γιατί οι ψημένοι πλίνθοι έχουν σημασία
Το μεγαλύτερο μέρος του τείχους είναι κατασκευασμένο από ωμόπλινθους, όπως συνηθιζόταν στην αρχαία Ανατολία. Η παρουσία όμως ψημένων πλίνθων είναι ασυνήθιστη και δύσκολα εξηγείται με βάση την τοπική αρχιτεκτονική παράδοση.
Σύμφωνα με τον Cahill, οι ψημένες πλίνθοι δεν χρησιμοποιούνταν ευρέως σε οχυρώσεις της Ανατολίας ή της Ελλάδας την εποχή εκείνη. Αντίθετα, αποτελούσαν βασικό υλικό στη Μεσοποταμία και σε μεγάλα ασσυριακά οικοδομικά έργα. Η κατασκευή του τείχους συμπίπτει με την κατάρρευση της Νεοασσυριακής Αυτοκρατορίας (612–609 π.Χ.), γεγονός που πιθανόν οδήγησε εξειδικευμένους τεχνίτες να αναζητήσουν εργασία σε γειτονικά βασίλεια. «Πιστεύουμε ότι οι Ασσύριοι μπορεί να δίδαξαν στους Λυδούς πώς να χτίσουν ένα τέτοιο τείχος», σημειώνει ο Cahill. Δεν υπάρχει επιγραφή ή άμεσο τεκμήριο παρουσίας Ασσυρίων στις Σάρδεις, η υπόθεση βασίζεται στη χρονολόγηση, στις ασυνήθιστες διαστάσεις του τείχους και στη χρήση τεχνικής που παραπέμπει στη Μεσοποταμία.
Η καταστροφή που βοήθησε στη διατήρηση
Το τείχος υπέστη σοβαρές ζημιές γύρω στο 547 π.Χ., όταν ο Πέρσης βασιλιάς Κύρος Β΄ κατέλαβε τις Σάρδεις. Τμήματα της ανώτερης δομής κατέρρευσαν, καλύπτοντας το υπόλοιπο τείχος με στρώματα από ωμόπλινθους και ψημένες πλίνθους.Αυτή η καταστροφή συνέβαλε στη διατήρηση του μνημείου: τα πεσμένα υλικά δημιούργησαν ένα προστατευτικό κάλυμμα που το προστάτευσε από τη διάβρωση επί αιώνες.
Σήμερα, οι αρχαιολόγοι εφαρμόζουν αναστρέψιμη μέθοδο συντήρησης:νέοι ωμόπλινθοι, κατασκευασμένοι ώστε να μοιάζουν με τους αρχαίους, τοποθετούνται πάνω στο τείχος με λεπτή ενδιάμεση στρώση, ώστε να μπορούν να αφαιρεθούν στο μέλλον χωρίς να αγγίξουν το πρωτότυπο υλικό.
Οι επισκέπτες βλέπουν μια πιστή αναπαράσταση της εξωτερικής όψης, ενώ το αυθεντικό λυδικό τείχος παραμένει προστατευμένο πίσω από το σύγχρονο κάλυμμα.«Οι ψημένες πλίνθοι δεν αποκαλύπτουν ποιοι ήταν οι οικοδόμοι του τείχους, αλλά προσφέρουν μια ασυνήθιστη ένδειξη για επαφές μεταξύ Λυδίας και Μεσοποταμίας γύρω στην αυγή του 6ου αιώνα π.Χ.»
πηγη: anatolianarcheology.gr
