Αρχετυπικές Ανα-Κυκλώσεις: Νέα ομαδική έκθεση με έργα των Ζογγολόπουλου, Κρυωνίδη, Λάππα και Λίτη

Μια νέα εικαστική συνάντηση τεσσάρων σημαντικών δημιουργών παρουσιάζεται από τις 23 Απριλίου έως τις 16 Μαΐου 2026, υπό τον τίτλο «Αρχετυπικές Ανα-Κυκλώσεις». Η έκθεση, σε επιμέλεια της ιστορικού τέχνης Θάλειας Στεφανίδου, εξερευνά την έννοια του κύκλου ως κοινό αφηγηματικό και συμβολικό άξονα.

Μια έκθεση γύρω από τον κύκλο ως αρχετυπική μορφή

Η έκθεση «Αρχετυπικές Ανα-Κυκλώσεις» συγκεντρώνει έργα των Γιώργου Ζογγολόπουλου, Νίκου Κρυωνίδη, Γιώργου Λάππα και Αφροδίτης Λίτη, δημιουργώντας μια ενιαία εγκατάσταση όπου ο κύκλος λειτουργεί ως αφηρημένη έννοια και ως κοινός τόπος εικαστικής αναφοράς. Παρά τις θεματικές και κατασκευαστικές αποκλίσεις των τεσσάρων καλλιτεχνών, τα έργα τους συνδέονται μέσα από μια κυκλική λογική που παράγει πολλαπλές αναγνώσεις και ερμηνείες.

Ο «Ισορροπιστής» του Γιώργου Λάππα

Στο έργο του Γιώργου Λάππα, ο λευκός, φωτεινός και ανάστροφος «Ισορροπιστής» λειτουργεί ως υπόμνηση της αναζήτησης κέντρου και σταθερότητας. Η κυκλική έννοια δεν εμφανίζεται ορατά, αλλά υπονοείται ως διαδικασία εσωτερικής εμβάθυνσης και ενδοσκόπησης, παραπέμποντας σε μια συμβολική πορεία προς την κάθαρση.

Οι κυκλικές μορφές και οι φακοί του Γιώργου Ζογγολόπουλου

Τα «Τσέρκια με φακό», η «Ασπίδα», το «Κυκλαδικό» και οι «Φακοί» του Γιώργου Ζογγολόπουλου αξιοποιούν τον κύκλο ως εργαλείο διεύρυνσης του χώρου και της οπτικής εμπειρίας. Οι μεγεθυντικοί φακοί λειτουργούν ως πρόσκληση στη λεπτομερή παρατήρηση, ενώ οι μεταλλικοί κύκλοι συλλαμβάνουν το κενό, δημιουργώντας άλλοτε σφαιρικές μορφές και άλλοτε προστατευτικές επιφάνειες.

Τα υπερμεγέθη δαχτυλίδια της Αφροδίτης Λίτη

Η Αφροδίτη Λίτη παρουσιάζει τέσσερα υπερμεγέθη δαχτυλίδια, δύο μονόπετρα και δύο με ομοιώματα φιδιών. Η αλλαγή κλίμακας μετατρέπει το κόσμημα σε γλυπτικό αντικείμενο, ενώ το κενό στο κέντρο των κύκλων αφήνει ανοιχτούς τους συμβολισμούς της υπόσχεσης, της ενότητας και της πίστης. Η διαφάνεια και η διάτρηση του χώρου ενισχύουν την αίσθηση μετάβασης και νοηματικής ροής.

Το ανάγλυφο του Νίκου Κρυωνίδη

Το επίτοιχο ανάγλυφο του Νίκου Κρυωνίδη, με μικρά λευκά ομοιώματα ζώων σε κεντρομόλα διάταξη, παραπέμπει σε τελετουργίες συνοχής και συλλογικότητας. Η σύνθεση λειτουργεί ως παιγνιώδης και ειρωνική «ζωοσύνη», θυμίζοντας μάνταλα, δηλαδή κυκλικές δομές που συμβολίζουν την ολότητα και την αρμονία.

Η επιμέλεια της Θάλειας Στεφανίδου

Η ιστορικός και κριτικός τέχνης Θάλεια Στεφανίδου οργανώνει την έκθεση ως ενιαία εγκατάσταση, όπου τα έργα λειτουργούν σε διάλογο με τον χώρο και μεταξύ τους. Η αφηρημένη ζωγραφική χειρονομία του Κρυωνίδη λειτουργεί ως φόντο, ενώ οι γλυπτικές προτάσεις των άλλων καλλιτεχνών συνθέτουν ένα πολυεπίπεδο περιβάλλον που αναδεικνύει τη δυναμική του κύκλου ως αρχετυπικού σχήματος.

Εγκαίνια και ώρες λειτουργίας

Τα εγκαίνια θα πραγματοποιηθούν την Πέμπτη 23 Απριλίου 2026, από τις 18:00 έως τις 21:30.

Διάρκεια έκθεσης: 23 Απριλίου – 16 Μαΐου 2026.

Ώρες λειτουργίας:

Τρίτη, Πέμπτη, Παρασκευή 12:00 – 20:00

Τετάρτη, Σάββατο 12:00 – 15:00

Γλαύκες, διάλογος του χθες και του σήμερα στο Νομισματικό Μουσείο

Ένα πτηνό που λες και  ξεπήδησε από τους πολύχρωμους τοίχους ή καλύτερα από το δάπεδο του Μεγάρου Σλήμαν, μια πάνσοφη κουκουβάγια με κοιτά βαθιά στα μάτια. Στέκει λες και μόλις βγήκε από τον κομμένο καρπό και φέρει το αρχαίο «ΑΘΕ» δηλαδή από την Αθήνα. 

Έτοιμη να σηκώσει τα φτερά της και να δώσει το σύνθημα στις άλλες γλαύκες που «κοιμόνται» πάνω σε νομίσματα, αργυρά τετράδραχμα αλλά και χάλκινες δραχμές τα οποία βρέθηκαν στην Αθήνα και στην Τεγέα. 
 Ανάμεσα σε βιτρίνες με νομίσματα με διάκοσμο φυτικό αλλά και με πανίδα, προτομές κ.ά. στην αίθουσα «Μαντώ Οικονομίδου» στέκω να κοιτώ το ιερό σύμβολο της θεάς Αθηνάς, προστάτιδα της πόλης των Αθηνών, σε άλλα νομίσματα  να απεικονίζεται με κλαδί ελαίας σε μια άκρη και σε άλλα να βρίσκεται στο κέντρο ενός στεφάνου από ελιά.

Της Μαρίας Αλιμπέρτη

Στο πλαίσιο ενός διαπολιτιστικού διαλόγου της σύγχρονης Τέχνης με την πολιτιστική μας κληρονομιάς το Νομισματικό Μουσείο φιλοξενεί γλυπτά της Αφροδίτης Λίτη, καθηγήτριας της ΑΣΚΤ, σε μια έκθεση με θέμα
«Γλαύκες και η Αθηναϊκή Δημοκρατία: Από την Αρχαία Νομισματική στη Σύγχρονη Γλυπτική».
 Με την οπτική δυο διαφορετικών στιγμών- περιόδων της Τέχνης, μπορεί  μια νέα ανάγνωση να προσδώσει μια νέα ερμηνεία στα μοναδικά αριστουργήματα μικροτεχνίας που διαθέτει στις πλούσιες συλλογές του το μουσείο.

Τρισδιάστατες κουκουβάγιες, με τη μορφή ψηφιδωτού –φυσητό γυαλί Murano-στα ίδια χρώματα με τις ψηφίδες του πατώματος που είχε επιλέξει να κοσμήσει τον χώρο ο Σλήμαν ήρθαν για να μας θυμίσουν όλα όσα συμβολίζει η γλαύκα. Μόνο που στα λαμπρά δείγματα μικρογλυπτικής που διαθέτει το μουσείο απεικονίζεται σε δυο διαστάσεις, πάνω στα ισχυρά νομίσματα της αρχαίας Αθήνας στην εποχή της ακμής της.

Καθώς κοιτάζω ένα σύνολο από 14 γλυπτά νιώθω ότι βρίσκομαι απέναντι από σμήνος. Ωστόσο, δεν φοβάμαι, έχω μια αίσθηση ελευθερίας και ταυτόχρονα βιώνω μια χαρά, αυτής της απελευθέρωσης. Σαν να βρίσκομαι στο κέντρο μιας μικρής «επανάστασης» μέσα στο Ιλίου Μέλαθρον, καθώς οι σύγχρονες κουκουβάγιες της Λίτης ήρθαν να ξυπνήσουν από τον λήθαργο εκείνες τις αρχαίες, ώστε να μας «μιλήσουν» για την ιστορία τους και να μας μεταγγίσουν αισιοδοξία. Ο χώρος του μουσείου αλλάζει, γίνεται ένα «νεφέλωμα» που ανάμεσα του δεν πετάνε απλά πτηνά αλλά ιδέες. Η σοφία αιωρείται σε μια άλλη σφαίρα πέρα από το πραγματικό!

Είναι η κίνηση που έχουν οι πιο μικρές στις πρώτες σειρές, ίσως είναι το αγέρωχο ύφος που έχουν οι πιο μεγαλόσωμες που παραμένουν στητές στην πίσω σειρά, νιώθω ότι οξύνουν τις αισθήσεις μου και μου προκαλούν ένα κύμα ενθουσιασμού. Μετά από σκέψη συνειδητοποιώ ότι οι πιο μεγάλες ηλικιακά μου θυμίζουν τοτέμ. 

Μπορεί να φταίει και αυτή η αντανάκλαση του φωτός που προκαλεί το μεταλλικό φύλλο που βρίσκεται στο φόντο του έργου, λειτουργώντας ως  μια άλλη πηγή φωτός. Καθώς  το πλησιάζω αναζητώ τις αντανακλάσεις από τα πτηνά πάνω του. Και ενώ στρέφομαι γύρω από τα γλυπτά παρατηρώ το δάπεδο και τα μοτίβα όπως αυτό του άνθους και σκέφτομαι πόσο αρμονικά  «δένουν» και θεματικά πέρα από το χρώμα και το υλικό.

Σιωπηλές οι γλαύκες αλλά «μιλούν» με την υπόστασή τους… Στα φτερά τους έχουν την σκόνη του χρόνου, τους μύθους και την ιστορία μας. Το βλέμμα τους δεν είναι λυπημένο λόγω του παρελθόντος, ούτε στέκει στα χαλεπά του παρόντος, αλλά στέλνει ένα μήνυμα για τον υπεραισθητό κόσμο και ελπίζω για το μέλλον μας.