Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα Γιαννούλης Χαλεπάς. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων
Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα Γιαννούλης Χαλεπάς. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων

Τετάρτη 16 Σεπτεμβρίου 2026

Γιαννούλης Χαλεπάς: Η ζωή, η τέχνη και η αιώνια επιστροφή ενός μύθου






Σαν σήμερα  15 Σεπτεμβρίου το1938 έφυγε από τη ζωή ο Γιαννούλης Χαλεπάς, ο γλύπτης που σημάδεψε την ελληνική τέχνη με ένα έργο βαθιά προσωπικό, τραγικό και ταυτόχρονα αναγεννητικό. Η πορεία του, από την ακαδημαϊκή τελειότητα έως την εσωτερική έκρηξη της δεύτερης δημιουργικής περιόδου, αποτελεί ένα από τα πιο συγκλονιστικά κεφάλαια της νεοελληνικής γλυπτικής.




Πύργος Τήνου: Η αρχή μιας παράδοσης

Ο Χαλεπάς γεννήθηκε στις 24 Αυγούστου 1851 στον Πύργο της Τήνου, σε μια οικογένεια με μακραίωνη παράδοση στη μαρμαρογλυπτική. Ο πατέρας του, Ιωάννης Χαλεπάς, διηύθυνε μία από τις σημαντικότερες επιχειρήσεις του κλάδου, με δραστηριότητα που εκτεινόταν από την Τήνο και τη Σύρο έως τον Πειραιά, τη Ρουμανία και τα μικρασιατικά παράλια. Η τέχνη ήταν παρούσα από νωρίς στη ζωή του Γιαννούλη, παρά τις προσπάθειες της οικογένειας να τον στρέψει σε εμπορική εργασία.


Αθήνα και Μόναχο: Η ακαδημαϊκή περίοδος

Το 1869 η οικογένεια μετακόμισε στην Αθήνα και ο Χαλεπάς γράφτηκε στο Σχολείον των Τεχνών. Σπούδασε ζωγραφική με τον Νικηφόρο Λύτρα και γλυπτική με τον Λεωνίδα Δρόση, κερδίζοντας βραβεία και διακρίσεις. Το 1872, με υποτροφία, συνέχισε τις σπουδές του στο Μόναχο, κοντά στον Max von Widnmann, όπου επίσης διακρίθηκε.



Μετά την επιστροφή του στην Ελλάδα, δημιούργησε τα κορυφαία έργα της πρώτης περιόδου:

– Σάτυρος που παίζει με τον Έρωτα (1877)

– Κοιμωμένη (1878), το εμβληματικό επιτύμβιο άγαλμα στο Α΄ Νεκροταφείο

– Κεφάλι σατύρου (1878)


Έργα που συνδύαζαν ακαδημαϊκή ακρίβεια, τεχνική αρτιότητα και κλασική ισορροπία.


Η σκοτεινή δεκαετία: Εγκλεισμός και σιωπή

Το 1878 εμφανίστηκαν τα πρώτα σημάδια ψυχικής διαταραχής. Στις 4 Ιουλίου 1888 ο Χαλεπάς εγκλείστηκε στο Ψυχιατρείο της Κέρκυρας,  στο οποόο παρέμεινε έως το 1902. Από αυτή την περίοδο σώζεται μόνο ένα μικρό κεφάλι από πηλό, λιτό και παραμορφωμένο, που συχνά ερμηνεύεται ως μια σπαρακτική αυτοπροσωπογραφία.


Μετά την έξοδό του, επέστρεψε στην Τήνο, ζώντας υπό την αυστηρή επιτήρηση της μητέρας του. Παρά τη δημιουργική του διάθεση, πολλά έργα καταστρέφονταν είτε από τον ίδιο είτε από εκείνη.


Η αναγέννηση: Η δεύτερη δημιουργική περίοδος

Ο θάνατος της μητέρας του το 1916 υπήρξε καθοριστικός. Από το 1918 ο Χαλεπάς άρχισε να δημιουργεί ξανά, αυτή τη φορά με εντελώς διαφορετικό ύφος: ενστικτώδες, απελευθερωμένο από ακαδημαϊκούς κανόνες, βαθιά ψυχικό και βιωματικό.


Η αναγνώριση δεν άργησε. Καλλιτέχνες, δημοσιογράφοι και ιστορικοί τέχνης τον επισκέπτονταν, ενώ το 1925 οργανώθηκε η πρώτη έκθεσή του στην Ακαδημία Αθηνών. Το 1927 του απονεμήθηκε το Αριστείο Γραμμάτων και Τεχνών.


Αθήνα: Τα τελευταία χρόνια και η καταξίωση

Το 1930 εγκαταστάθηκε στην Αθήνα, στο σπίτι του Βασίλη και της Ειρήνης Χαλεπά. Εκεί εργάστηκε αδιάκοπα, λαμβάνοντας παραγγελίες για προτομές και επιτύμβια έργα. Η παρουσία του στην πρωτεύουσα αναζωπύρωσε το ενδιαφέρον των πνευματικών κύκλων, ενώ εκθέσεις και τιμητικές εκδηλώσεις τον καθιέρωσαν ως κορυφαία μορφή της ελληνικής γλυπτικής.



Η κληρονομιά: Μουσεία, αρχεία και διατήρηση της μνήμης

Το αρχείο του Χαλεπά στην Εθνική Πινακοθήκη αποτελεί πολύτιμη πηγή για τη ζωή και το έργο του. Η Εθνική Γλυπτοθήκη διαθέτει 22 γλυπτά και 27 σχέδια του καλλιτέχνη, μεταξύ των οποίων ο «Σάτυρος που παίζει με τον Έρωτα» και η «Αναπαυόμενη».


Η Κοιμωμένη, για λόγους συντήρησης, έχει μεταφερθεί στη Γλυπτοθήκη.


Στην Τήνο, η Οικία Γιαννούλη Χαλεπά, χαρακτηρισμένο ιστορικό μνημείο, έχει αναβαθμιστεί μέσω του Ταμείου Ανάκαμψης και λειτουργεί ως μουσείο, σε έναν ενιαίο πολιτιστικό πόλο μαζί με το Μουσείο Τηνίων Καλλιτεχνών.


Ένας μύθος που παραμένει ζωντανός

Ο Χαλεπάς δεν άφησε απλώς έργα,  άφησε μια ιστορία επιμονής, πόνου και δημιουργικής λύτρωσης. Η επέτειος του θανάτου του υπενθυμίζει ότι η τέχνη του δεν ήταν προϊόν τεχνικής, αλλά βαθιάς ανάγκης έκφρασης. Ένας δημιουργός που, παρά τις δοκιμασίες, επέστρεψε στην τέχνη του και άφησε ανεξίτηλο αποτύπωμα στην ελληνική πολιτιστική κληρονομιά.


ΠΗΓΗ

https://www.nationalgallery.gr/themata-technis/giannoulis-chalepas/


Τετάρτη 5 Φεβρουαρίου 2025

Εθνική Γλυπτοθήκη: Ξενάγηση στα έργα του Γιαννούλη Χαλεπά




Τον τρέχοντα μήνα, στην Εθνική Γλυπτοθήκη θα πραγματοποιηθεί ξενάγηση την προσεχή Τετάρτη 12 Φεβρουαρίου που θα αφορά αποκλειστικά τα έργα του Γιαννούλη Χαλεπά. Έργα εμπνευσμένα από την ελληνική αρχαιότητα και τη μυθολογία, αινιγματικές συνθέσεις με δύο μορφές σε διαφορετική απόδοση και κλίμακα, που συνδυάζουν το μυθολογικό με το θρησκευτικό στοιχείο, γυναικείες μορφές με διάφορες ιδιότητες, θέματα από την καθημερινή ζωή επανέρχονται και χρησιμοποιούνται ως αφορμή για να αναφερθούν στα βιώματα και τις ψυχικές καταστάσεις που καθόρισαν την πορεία της ζωής του μέσα από τον εγκλεισμό του στο ψυχιατρείο.


Ημερομηνία: Τετάρτη 12 Φεβρουαρίου, Ώρα: 18:00

Σχεδίαση & διεξαγωγή: Τώνια Γιαννουδάκη, επιμελήτρια της συλλογής Νεοελληνικής και Ευρωπαϊκής Γλυπτικής


Το Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα για Οικογένειες


Το εκπαιδευτικό πρόγραμμα στην  Εθνική Γλυπτοθήκη περιλαμβάνει την αφήγηση "Έρως και Ψυχή" του Λούκιου Απουλήιου - μια μυθολογική ιστορία και ολοκληρώνεται με εργαστήρι δημιουργικής έκφρασης, την  Κυριακή, 9 Φεβρουαρίου,στις 11:30


Σχεδίαση & Διεξαγωγή: Φρύνη Καρζή, μουσειοπαιδαγωγός ΕΠΜΑΣ

Κρατήσεις: ekarzi@nationalgallery.gr

Ηλικίες: 6-12 ετών, απαραίτητη η συνοδεία παιδιών 


Τετάρτη 29 Αυγούστου 2018

Έτος τιμής στον Βαν Γκογκ της Ελλάδος!Αναμένεται παρουσίαση έρευνας με σπάνιο και ανέκδοτο υλικό για τον Γιαννούλη Χαλεπά



Μια μυθιστορηματική μορφή με χαρακτηριστικά αγίου, έναν πατέρα που του «μετάγγισε την αγάπη για την μαρμαρογλυπτική και μια μητέρα που στα μάτια του φάνταζε ως Μήδεια, οι περιπέτειές του με τον εγκλεισμό του στο Ψυχιατρείο της Κέρκυρας… Ο Γιαννούλης Χαλεπάς θα μπορούσε να χαρακτηριστεί ως ο Βαν Γκογκ της Ελλάδας! Δεν ήταν απλά ένας παράφρων καλλιτέχνης, αλλά μια κορυφαία μορφή στην ελληνική Τέχνη. Τα δικά του χνάρια άφησε στην Γλυπτική χάρη την ιδιοτυπία του που μπορεί να καταδείξει ότι ήταν ένας πρωτοπόρος του ευρωπαϊκού Μοντερνισμού.

Φως στην προσωπικότητα του θα δώσει η παρουσίαση της έρευνας  της γλύπτριας  Ασπασίας Παπαδοπεράκη την προσεχή Δευτέρα 3 Σεπτεμβρίου  στο Ίδρυμα Τηνιακού Πολιτισμού. Σημειώνεται ότι με αφορμή την συμπλήρωση 80 χρόνων από τον θάνατό του κηρύχθηκε το 2018  ως έτος μνήμης  του μεγάλου καλλιτέχνη- έτος Χαλεπά-  από τον ΔήμοΤήνου που πραγματοποιεί  σε συνεργασία με το Πνευματικό Κέντρο Πανόρμου “Γιαννούλης Χαλεπάς” πληθώρα εκδηλώσεων υπό την αιγίδα του Υπουργείου Πολιτισμού.

της Μαρίας Αλιμπέρτη

Ο Γιαννούλης Χαλεπάς, ως γνωστόν γεννήθηκε το 1851 στον Πύργο της Τήνου σε έναν τόπο-μήτρα μεγάλων γλυπτών όπως ήταν οι Φιλιππότης, Χαλεπάς, Βιτάλης, Σώχοι κ.ά.. Το ταλέντο του αναγνωρίστηκε από την τοπική κοινωνία καθώς του χορηγήθηκε υποτροφία από το  Ιερό  Ίδρυμα της Ευαγγελίστριας Τήνου (1873)  και σπούδασε για τρία χρόνια στην Ακαδημία του Μονάχου.

 Δυο χρόνια μετά την επιστροφή  του και καθώς δημιουργεί το πιο γνωστό του έργο την Κοιμωμένη εκδηλώθηκε η ασθένειά του που τον οδήγησε στ Ψυχιατρείο Κέρκυρας. Θα επιστρέψει στη Τήνο μετά το θάνατο του πατέρα του και θα αναγνωριστεί στην Αθήνα μετά την απώλεια της καταπιεστικής μητέρας του, με την έκθεση των έργων του στην  Ακαδημία Αθηνών, από την οποία βραβεύτηκε το 1927 με το Αριστείο των Τεχνών. Τα τελευταία και πιο δημιουργικά χρόνια της ζωής του τα έζησε στην Αθήνα στο πλευρό της ανιψιάς του Ειρήνης Β.Χαλεπά και έφυγε από την ζωή ως καταξιωμένος πια καλλιτέχνης το 1938.

Παρουσίαση έρευνας
Με μεγάλο ενδιαφέρον αναμένεται η ομιλία της κας Παπαδοπεράκη  καθώς θα δοθεί  στη δημοσιότητα σπάνιο και ανέκδοτο υλικό που αφορά τις κοινωνικές και ψυχολογικές επιδράσεις από το ταξίδι του καλλιτέχνη στην Ευρώπη, τις αιτίες των προϋποθέσεων των διαταραχών του. Επίσης η ομιλήτρια θα αναφερθεί  σε  ποια κινήματα και ποιες καλλιτεχνικές γνώσεις διατηρεί και αποδίδει  ο Γιαννούλης Χαλεπάς στη δεύτερη περίοδο της δημιουργίας του.
Η εκδήλωση θα πλαισιωθεί καλλιτεχνικά από ρεσιτάλ μουσικής με τίτλο «Με φόντο το γαλάζιο»  από τους Εύη Μάζη (πιάνο), Τίνα Ψαλίδα (βιολί), Αθηνά Καραταράκη (τραγούδι).

Άλλες εκδηλώσεις

Ακόμη, στρογγυλή τράπεζα για τον Γιαννούλη Χαλεπά θα λάβει χώρα στις 16 Σεπτεμβρίου (20.00) στο Ίδρυμα Τηνιακού Πολιτισμού. Το θέμα της συνάντησης είναι «Από την Κοιμωμένη στην Αναπαυομένη»,  σε επιμέλεια της αρχαιολόγου-ιστορικού τέχνης και καθηγήτριας στο Α.Π.Θ., Αλεξάνδρας Γουλάκη-Bουτυρά.
Με  θέμα «Διάλογος με τη φύση» ο γλύπτης Φαέθων Γρυπάρης πραγματοποιεί στον χώρο του, στο Βρυόκαστρο Τήνου, υπαίθρια έκθεση έργων του αφιερωμένη στο έτος ΧΑΛΕΠΑ. Στο  εσωτερικό λιμάνι της Τήνου εκτίθενται ακόμη  έξι γλυπτικές συνθέσεις  Τηνιακών καλλιτεχνών έως 30 Σεπτεμβρίου. Μια ακόμη έκθεση με έργα  από 25 Τηνιακούς μαρμαρογλύπτες διοργανώνεται από το Πνευματικό Κέντρο Πανόρμου Τήνου, στην κεντρική του αίθουσα  σε επιμέλεια του ιστορικού Τέχνης Μάνου Στεφανίδη, μέχρι τέλος Αυγούστου. Στη συνέχεια , η εν λόγω έκθεση θα μεταφερθεί στην Ερμούπολη ( 2-13 Σεπτέμβριου 2018), τη Χίο (Οκτώβριος 2018), τα Ιωάννινα (Νοέμβριος 2018) και τη Δάφνη Αττικής (Δεκέμβριος 2018).



Ομιλία  κας Ασπασίας Παπαδοπεράκη στις 3/9 στις 8:30 μ.μ. - 10:30 μ.μ, στο Ίδρυμα Τηνιακού Πολιτισμού (Ακτή Γεωργίου Δρόσου. Παραλια Τήνου)

Είσοδος Ελεύθερη

Πηγή πληροφοριών: www.dimostinou.eu, www. e-tinos.gr και  www.tinos.biz

Τρίτη 10 Ιουλίου 2018

Συμπόσιο Γλυπτικής και έκθεση για τον Χαλεπά στη Τήνο


To Πολιτιστικό Ίδρυμα του Ομίλου Πειραιώς διοργανώνει το 2ου Συμποσίου Γλυπτικής την  προσεχή Τρίτη 17 Ιουλίου, ώρα 19:30 στο Μουσείο Μαρμαροτεχνίας, στον Πύργο Τήνου.
Συμμετέχουν οι καλλιτέχνες: Κυριάκος Ρόκος, Λεωνίδας Χαλεπάς, Χάρης Κουτσούρης, Παναγιώτης Λάμπρου.
Συμμετέχουν, επίσης, οι σπουδαστές και απόφοιτοι της Σχολής Καλών Τεχνών Πανόρμου Τήνου: Γρηγόρης Ανδρουλάκης, Σωτήρης Καραθανάσης, Αντώνης Πετράκης, Πέτρος Πολυχρονάκης.
Επίσης εγκαινιάζεται την ίδια μέρα η έκθεση «Γιαννούλης Χαλεπάς, Επιστροφή στον Πύργο» στο Μουσείο Μαρμαροτεχνίας.
Έως 30/9.