Πάνω από 2 εκατ. επισκέπτες στη Μονή Σουμελά μέσα σε 5 χρόνια – Το ιστορικό μνημείο της Τραπεζούντας προσελκύει ταξιδιώτες από όλο τον κόσμο

 

Η ιστορική Μονή Σουμελά στην Τραπεζούντα, ένα από τα σημαντικότερα μνημεία θρησκευτικού και πολιτιστικού τουρισμού της Τουρκίας, έχει υποδεχθεί περισσότερους από 2 εκατομμύρια επισκέπτες από το 2021, όταν ολοκληρώθηκαν οι εκτεταμένες εργασίες αποκατάστασης. Το μνημείο, σκαρφαλωμένο σε απόκρημνο βράχο 300 μέτρα πάνω από την κοιλάδα Altındere, συνεχίζει να ζει μια περίοδο αυξημένης επισκεψιμότητας.

Σλυμφωνα με  στοιχεία του Ιδρύματος Μείζονος Ελληνισμού προκύπτει ότι η Μονή Σουμελά στην Τραπεζούντα συνδέεται στενά με την πρώιμη χριστιανική ιστορία του Πόντου. Η παράδοση τοποθετεί την ίδρυσή της στους πρώτους χριστιανικούς αιώνες, όταν στην περιοχή εμφανίζονται οι πρώτοι μάρτυρες, με κορυφαίο τον πολιούχο άγιο Ευγένιο της Τραπεζούντας. Σε αυτή την εποχή ανάγονται και οι ιδρύσεις μεγάλων μονών της περιοχής, μέσα σε ένα περιβάλλον όπου η πόλη λειτουργεί άλλοτε ως βάση των Βυζαντινών στη Μαύρη Θάλασσα και άλλοτε ως θέατρο πολεμικών συγκρούσεων. Η Σουμελά, σκαρφαλωμένη στον απόκρημνο βράχο του όρους Μελά, εντάσσεται σε αυτό το δίκτυο μοναστηριών που αναπτύχθηκαν παράλληλα με την ενίσχυση του χριστιανικού στοιχείου και την εδραίωση της βυζαντινής παρουσίας στην περιοχή. 

Κατά τη μεσοβυζαντινή και υστεροβυζαντινή περίοδο, η Τραπεζούντα εξελίσσεται σε σημαντικό διοικητικό και εμπορικό κέντρο, ενώ από τον 10ο αιώνα αναβαθμίζεται σε πρωτεύουσα του θέματος Χαλδίας. Η ίδρυση της Αυτοκρατορίας των Μεγάλων Κομνηνών το 1204 ενισχύει ακόμη περισσότερο τον ρόλο της πόλης ως πολιτικής και πνευματικής πρωτεύουσας, γεγονός που αντανακλάται και στη λειτουργία των μεγάλων μονών της περιοχής, ανάμεσά τους και η Σουμελά. Η μονή, αφιερωμένη στην Παναγία, συνδέεται με την ακμή της βυζαντινής Τραπεζούντας, καθώς αποτέλεσε κέντρο λατρείας, πνευματικής παραγωγής και τοπικής ταυτότητας, σε μια εποχή όπου η πόλη γνώριζε άνθηση των γραμμάτων, των τεχνών και της θεολογίας.

Ένα μνημείο-σύμβολο της Μαύρης Θάλασσας

Η Μονή Σουμελά, γνωστή και ως «Μονή της Παναγίας», βρίσκεται στην περιοχή Maçka της Τραπεζούντας και αποτελεί έναν από τους πιο εμβληματικούς προορισμούς της Μαύρης Θάλασσας. Το μνημείο έκλεισε το 2015 λόγω κινδύνου κατολισθήσεων, με το Υπουργείο Πολιτισμού και Τουρισμού να αρχίζει το 2016 ένα μεγάλο έργο αποκατάστασης και γεωλογικής θωράκισης.

Η επαναλειτουργία έγινε σταδιακά:

• 25 Μαΐου 2019: άνοιξε το αίθριο,
• 28 Ιουλίου 2020: έγινε προσβάσιμο το 65% του συγκροτήματος,
• 1 Ιουλίου 2021: ολοκληρώθηκε η πλήρης επαναλειτουργία.

Το μνημείο έκλεισε ξανά προσωρινά τον Νοέμβριο του 2021 για πρόσθετη προστασία από πτώσεις βράχων και άνοιξε εκ νέου τον Μάιο του 2022.

Περισσότεροι από 2 εκατ. επισκέπτες σε πέντε χρόνια

Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία, η Μονή Σουμελά έχει καταγράψει:

• 153.994 επισκέπτες το 2021,
• 339.110 το 2022,
• 451.550 το 2023,
• 442.711 το 2024,
• 514.596 το 2025,
• 128.311 από 1/1 έως 31/5/2026.

Συνολικά, η επισκεψιμότητα φτάνει τους 2.030.272 επισκέπτες, επιβεβαιώνοντας τη δυναμική του μνημείου ως κορυφαίου τουριστικού πόλου.

Νέα συντήρηση και εργασίες προστασίας

Οι πιο πρόσφατες εργασίες συντήρησης πραγματοποιήθηκαν από 8 έως 16 Ιουνίου 2026, περιλαμβάνοντας:

• καθαρισμό του βραχώδους πρανούς από ειδικευμένους αναρριχητές,
• επισκευές σε μονοπάτια και στέγες,
• αποκατάσταση φθαρμένων λίθινων επιφανειών στο υδραγωγείο της μονής.

Μετά την ολοκλήρωση των εργασιών, η Μονή άνοιξε ξανά για το κοινό.

Διεθνές ενδιαφέρον και τουριστική άνθηση

Η Μονή Σουμελά βρίσκεται στη Δοκιμαστική Λίστα Μνημείων Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO από το 2000 και αποτελεί βασικό πυλώνα του πολιτιστικού, ιστορικού και φυσιολατρικού τουρισμού της περιοχής. Η τουριστική κίνηση παραμένει υψηλή.

πηγές : https://www.hurriyetdailynews.com/http://constantinople.ehw.gr/

Ανακάλυψη παλατιακής αίθουσας με σπάνια ψηφιδωτά στην Αδριανούπολη της βόρειας Ανατολίας

Αρχαιολόγοι στην αρχαία πόλη Αδριανούπολη, στην περιοχή Εσκίπαζαρ του Καραμπούκ (βόρεια Ανατολία), έφεραν στο φως μια ψηφιδωτή αίθουσα υποδοχής που ερμηνεύεται ως τμήμα παλατιακού συγκροτήματος. 

Με βάση τα στρωματογραφικά δεδομένα και τα χαρακτηριστικά των ψηφιδωτών, το κτίριο χρονολογείται στον 4ο αιώνα μ.Χ., γεγονός που καθιστά την αναγνώριση μιας παλατιακής δομής στην Αδριανούπολη ιδιαίτερα σημαντική για την αρχαιολογία της Μαύρης Θάλασσας και της Ανατολίας.

Ιστορική Ταυτότητα της Αδριανούπολης

Ήταν αρχαία ελληνική πόλη της Μικράς Ασίας, η οποία αργότερα απέκτησε ρωμαϊκό  χαρακτήρα και εξελίχθηκε σε σημαντικό κέντρο της ύστερης αρχαιότητας. Η πόλη ιδρύθηκε κατά την ύστερη ελληνιστική περίοδο και αναφέρεται ως ελληνική πόλη της Παφλαγονίας (περιοχή της βόρειας Μικράς Ασίας). Στον 2ο αιώνα μ.Χ. πήρε το όνομα Hadrianopolis προς τιμήν του Ρωμαίου αυτοκράτορα Αδριανού. Παράλληλα, αναφέρεται και με τα ονόματα Καισάρεια (Καισάρεια/Καισάρεια) και Proseilemmene.

 Η πόλη κατοικούνταν τουλάχιστον από τον 1ο αιώνα π.Χ. έως τον 8ο αιώνα μ.Χ., καλύπτοντας τις περιόδους ελληνιστική, ρωμαϊκή και πρώιμη βυζαντινή. Σύμφωνα με τις πηγές, η πόλη εγκαταλείφθηκε ξαφνικά τον 7ο αιώνα μ.Χ., πιθανόν λόγω φυσικών καταστροφών ή κοινωνικοπολιτικών αλλαγών. Η πρόσφατη ανακάλυψη της παλατιακής αίθουσας με ψηφιδωτά ενισχύει την εικόνα της ως κέντρου ελίτ και τελετουργικών λειτουργιών κατά την Ύστερη Αρχαιότητα.

Τα ψηφιδωτά: παγώνια, κόμποι και γεωμετρικά μοτίβα

Στο κέντρο της σύνθεσης απεικονίζονται δύο παγώνια που πίνουν από αγγείο, σύμβολο αφθονίας και κύρους στη Ύστερη Αρχαιότητα. Γύρω τους αναπτύσσεται ένα πλούσιο διακοσμητικό πρόγραμμα με κυματιστές ταινίες, αστέρι οκτώ ακτίνων, κόμπους του Σολομώντα και ποικίλα γεωμετρικά σχήματα. Ορισμένα μοτίβα θεωρούνται πρωτότυπα για την ανατολιακή αρχαιολογία, προσφέροντας στοιχεία για τοπικά εργαστήρια και αισθητικές προτιμήσεις της εποχής.

Εξαιρετική διατήρηση

Περίπου το 80% της επιφάνειας του δαπέδου σώζεται ακέραιο, ποσοστό σπάνιο για μεγάλης κλίμακας ψηφιδωτά. Αυτό επιτρέπει στους ερευνητές να ανασυνθέσουν με βεβαιότητα την αρχική εντύπωση της αίθουσας, η οποία προοριζόταν να εντυπωσιάζει τους επισκέπτες.

Σημασία για την περιοχή

Η Αδριανούπολη είναι ήδη γνωστή για τα ψηφιδωτά της, αλλά η αποκάλυψη μιας παλατιακής αίθουσας υποδοχής αλλάζει τα δεδομένα. Υποδηλώνει ότι η πόλη φιλοξενούσε ελίτ, επίσημες συγκεντρώσεις και πιθανώς διοικητικές ή τελετουργικές λειτουργίες κατά την Ύστερη Αρχαιότητα, σε μια περίοδο έντονων οικονομικών και κοινωνικών μετασχηματισμών.

Σχέδιο συντήρησης

Η ομάδα στοχεύει να ολοκληρώσει την προστασία του μνημείου έως το τέλος του έτους και να το ανοίξει στο κοινό. Αν επιτευχθεί, η αίθουσα θα αποτελέσει ένα από τα πιο εντυπωσιακά σωζόμενα εσωτερικά της Ύστερης Ρωμαϊκής περιόδου στη Μαύρη Θάλασσα.

ΠΗΓΗ: anatolianarcheology.net

Ανασκαφές στην Αμάστριδα: Ανακαλύφθηκε «χαμογελαστή» Μέδουσα στη Μαύρη Θάλασσα

Μια σπάνια και ασυνήθιστη απεικόνιση της μυθικής Μέδουσας έφερε στο φως η αρχαιολογική σκαπάνη στην αρχαία πόλη Αμάστρις (σημερινή Αμάσρα) στις ακτές της Μαύρης Θάλασσας στην Τουρκία. Αντί για το τρομακτικό βλέμμα που παραδοσιακά συνοδεύει τη μορφή της, η Μέδουσα που εντοπίστηκε σε φατνώματα οροφής μνημειακής ρωμαϊκής στοάς παρουσιάζει ένα ήπιο, σχεδόν χαμογελαστό πρόσωπο. Η ανακάλυψη προσφέρει νέα οπτική στις καλλιτεχνικές επιλογές και την πολιτιστική ταυτότητα της αρχαίας πόλης.

Η πόλη δημιουργήθηκε με συνοικισμό τεσσάρων μικρών ιωνικών αποικιών (Σήσαμος, Κύτωρος, Κρώμνη και Τίειον). Η Σήσαμος μάλιστα αναφέρεται ήδη από τον Όμηρο στην Ιλιάδα. Πήρε το όνομά της από την Άμαστριδα, βασίλισσα της Ηράκλειας του Πόντου, που μετά τον χωρισμό της από τον Λυσίμαχο συγκέντρωσε τους κατοίκους των γύρω πόλεων σε μία νέα κοινότητα. Βρισκόταν στην Παφλαγονία, στη βόρεια Μικρά Ασία, σε χερσόνησο και γειτονικό νησί που σχημάτιζαν φυσικό λιμάνι. Σήμερα η περιοχή αντιστοιχεί στη σύγχρονη πόλη Αμάσρα, στην επαρχία Μπαρτίν της Τουρκίας.

 Η Αμάστρις αποτέλεσε σημαντικό κέντρο του Ποντιακού βασιλείου και αργότερα εντάχθηκε στη ρωμαϊκή επικράτεια. Η αρχιτεκτονική της περιλάμβανε αγορά, στοές, ναούς και μνημεία, στοιχεία που αναδεικνύονται ξανά μέσα από τις σύγχρονες ανασκαφές. Η Αμάστρις είναι χαρακτηριστικό παράδειγμα ελληνιστικής πόλης που συνδύαζε την ελληνική πολιτιστική παράδοση με τις τοπικές επιρροές της Μικράς Ασίας. Η ίδρυσή της από μια γυναίκα ηγεμόνα, την Άμαστριδα, είναι επίσης σπάνιο φαινόμενο στην αρχαιότητα και προσδίδει ιδιαίτερη ιστορική αξία

Η αναγέννηση ενός μνημείου

Οι ανασκαφές του Πανεπιστημίου Bartın αποκαλύπτουν σταδιακά τη χαμένη αίγλη μιας στοάς ηλικίας 2.000 ετών. Το οικοδόμημα, κορινθιακού ρυθμού, στηριζόταν αρχικά σε μαρμάρινους κίονες ύψους σχεδόν εννέα μέτρων, οι οποίοι κατέρρευσαν ύστερα από αιώνες σεισμών. Σήμερα, το μνημείο ανασυγκροτείται μέσω προγράμματος αναστήλωσης, με χρήση των αυθεντικών λίθων που κάποτε κοσμούσαν την πρόσοψή του.

Την επιστημονική ευθύνη έχει η καθηγήτρια Φάτμα Μπαγδάτλι Τσαμ, η οποία επιβλέπει τις εργασίες σε μια εκτεταμένη περιοχή που θεωρείται ότι αποτέλεσε την αγορά ή το φόρουμ της ρωμαϊκής Αμάστριδας – τον κοινωνικό και εμπορικό πυρήνα της πόλης.

Τι σημαίνει μια χαμογελαστή Μέδουσα;

Στην αρχαιότητα, η Μέδουσα απεικονιζόταν συνήθως ως αποτρεπτική μορφή, με σκοπό να προκαλεί φόβο και να διώχνει το κακό. Η μορφή που βρέθηκε στην Αμάστριδα ανατρέπει αυτή την παράδοση: αντί για αιχμηρά χαρακτηριστικά και απειλητικό βλέμμα, φέρει στρογγυλεμένα μάγουλα, γαλήνιο βλέμμα και μια ανεπαίσθητη έκφραση χαμόγελου.

Η καθηγήτρια Τσαμ εκτιμά ότι η σπάνια αυτή απεικόνιση μπορεί να συμβολίζει μήνυμα ειρήνης ή ευημερίας. Η ομοιότητα με τον Έρωτα ως προς την έκφραση υποδηλώνει ότι οι τοπικοί καλλιτέχνες πιθανόν προσαρμόσαν μυθολογικά μοτίβα ώστε να αντανακλούν το ιδιαίτερο πολιτιστικό περιβάλλον της πόλης.

Νέα στοιχεία για τον πλούτο της Αμάστριδας

Τα τελευταία χρόνια, οι ανασκαφές έχουν φέρει στο φως σημαντικά ευρήματα: κεφαλή του Μεγάλου Αλεξάνδρου, αγάλματα νυμφών και οικιακών θεοτήτων, φυλακτά και νομίσματα διαφόρων περιόδων. Ωστόσο, η χαμογελαστή Μέδουσα ξεχωρίζει τόσο για την εικονογραφική της μοναδικότητα όσο και για την περίοπτη θέση της στη μνημειακή στοά.

Προοπτικές για το κοινό

Εφόσον οι εργασίες αποκατάστασης προχωρήσουν σύμφωνα με τον προγραμματισμό, τμήματα της αγοράς και της στοάς αναμένεται να ανοίξουν για το κοινό στα τέλη του 2026 ή στις αρχές του 2027. Οι επισκέπτες θα έχουν την ευκαιρία να θαυμάσουν την αναγεννημένη αρχιτεκτονική της Αμάστριδας και να αντικρίσουν από κοντά το απροσδόκητα γαλήνιο πρόσωπο της Μέδουσας.

Ένα εύρημα που συνδέει τον μύθο με την ιστορία και αναδεικνύει τον τρόπο με τον οποίο η τέχνη της αρχαιότητας αντανακλούσε τις αξίες και την ταυτότητα μιας πόλης.

Πηγή : anatolianarcheology.net

φωτογραφιες : ΑΑ