Μετακίνηση ελαιόδεντρων, αποκάλυψη 10.000 ετών: Γιατί επανέρχεται ένας παλιός ισχυρισμός για το Göbekli Tepe

 

Στο Göbekli Tepe, μια νέα ανασκαφική ζώνη άνοιξε πρόσφατα και αποκάλυψε σχεδόν αμέσως νεολιθικές ορθογώνιες κατασκευές. Οι αρχαιολόγοι που εργάζονται βόρεια των γνωστών μνημειακών κτιρίων εντόπισαν κτίσματα που χρονολογούνται στη δεύτερη φάση του χώρου, στην 9η χιλιετία π.Χ. Ο διευθυντής της ανασκαφής, καθηγητής Νετζμί Καρούλ, εξήγησε ότι οι δομές βρίσκονταν τόσο κοντά στην επιφάνεια ώστε η ομάδα μπόρεσε να αναγνωρίσει γρήγορα την κάτοψή τους και, σε ορισμένες περιπτώσεις, να φτάσει μέχρι τα δάπεδά τους.

Το ζήτημα των ελαιόδεντρων και η αναζωπύρωση ενός παλιού ισχυρισμού

Η περιοχή αυτή ήταν μέχρι πρόσφατα καλυμμένη από ελαιόδεντρα. Η μετακίνησή τους άρχισε το 2025, επιτρέποντας στους αρχαιολόγους να πραγματοποιήσουν γεωφυσικές έρευνες και να επεκτείνουν τις ανασκαφές σε τμήματα του λόφου που προηγουμένως ήταν απροσπέλαστα. Με την εμφάνιση των νέων κτισμάτων, επανήλθε στα κοινωνικά δίκτυα ένας παλιός ισχυρισμός: ότι τα ελαιόδεντρα είχαν φυτευτεί σκόπιμα για να εμποδίσουν τις ανασκαφές.Η αλληλουχία των γεγονότων είναι εντυπωσιακή, όμως η τεκμηριωμένη ιστορία του χώρου δείχνει μια πιο σύνθετη πραγματικότητα.

Τα ελαιόδεντρα ήταν πράγματι εμπόδιο

Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι τα δέντρα αποτελούσαν πρακτικό εμπόδιο για την αρχαιολογική έρευνα. Τον Φεβρουάριο του 2025, το Περιφερειακό Συμβούλιο Προστασίας της Σανλιούρφα ενέκρινε τη μετακίνησή τους, τόσο για να διευκολυνθούν οι μελλοντικές ανασκαφές όσο και για να μειωθεί ο κίνδυνος ζημιάς στα αρχαιολογικά κατάλοιπα από τις ρίζες. Η διαδικασία έγινε σε συνεργασία με γεωργικές, δασικές και συντηρητικές υπηρεσίες, και τα δέντρα μετακινήθηκαν αντί να κοπούν.

Ο Καρούλ είχε αναφέρει τότε ότι υπήρχαν περίπου 800 ελαιόδεντρα σε μια περιοχή πολύ μεγαλύτερη από το ήδη ανασκαμμένο τμήμα. Η νέα ανασκαφή καλύπτει περίπου 1.500 τετραγωνικά μέτρα, αποδεικνύοντας πόσο εκτεταμένο ήταν το πρόβλημα.

Γιατί φυτεύτηκαν τα ελαιόδεντρα;

Ο Καρούλ έχει δώσει μια διαφορετική εξήγηση για την παρουσία τόσων δέντρων στον αρχαιολογικό λόφο. Όπως είπε το 2025, μετά την έναρξη των ανασκαφών το 1995 και καθώς το ζήτημα των απαλλοτριώσεων γινόταν πιο έντονο, οι ιδιοκτήτες γης αύξησαν τον αριθμό των ελαιόδεντρων αναμένοντας υψηλότερες αποζημιώσεις.

Με άλλα λόγια, κάποια δέντρα φυτεύτηκαν σκόπιμα — αλλά για λόγους που σχετίζονταν με την αξία της ιδιωτικής γης, όχι για να εμποδιστούν οι ανασκαφές. Η διάκριση αυτή είναι κρίσιμη, καθώς διαδικτυακές εκδοχές της ιστορίας έχουν μετατρέψει την ύπαρξη φυτεμένων δέντρων σε “απόδειξη” ότι κάποιος ήθελε να κρύψει το Göbekli Tepe.

Η εκδοχή της οικογένειας του πρώην ιδιοκτήτη

Η οικογένεια του Μαχμούτ Γιλντίζ, πρώην ιδιοκτήτη της γης, δίνει μια διαφορετική εκδοχή. Σύμφωνα με τη δήλωσή τους, τα ελαιόδεντρα φυτεύτηκαν το 2004–2005, πριν την απαλλοτρίωση, την οποία θεωρούν άδικη και οικονομικά ασύμφορη. Ωστόσο, οι ισχυρισμοί αυτοί δεν έχουν ανεξάρτητη τεκμηρίωση, ενώ υπάρχει και χρονική ασυμφωνία: ο Καρούλ είχε εκτιμήσει ότι τα μεγαλύτερα δέντρα ήταν περίπου 15 ετών το 2025, κάτι που δεν ταιριάζει απόλυτα με τις ημερομηνίες της οικογένειας. Παρά τις διαφορές, και οι δύο πλευρές συμφωνούν σε ένα βασικό σημείο: δεν υπάρχει ένδειξη ότι τα δέντρα φυτεύτηκαν από κάποιον εξωτερικό φορέα για να εμποδιστούν οι ανασκαφές.

Οι ανασκαφές επεκτείνονται — και οι νέες δομές αλλάζουν την εικόνα του χώρου

Το Υπουργείο Πολιτισμού και Τουρισμού της Τουρκίας ανακοίνωσε στις 13 Αυγούστου ότι οι ανασκαφές συνεχίζονται τόσο στη νέα βόρεια ζώνη όσο και στις περιοχές GT1 και GT2, ενώ παράλληλα προχωρούν εργασίες συντήρησης στις δομές A, C και D.

Η βόρεια ζώνη, περίπου 80 × 70 μέτρα, έχει ήδη αποδώσει ενδείξεις για μεγάλα κοινοτικά κτίρια, ορθογώνιες κατασκευές και μικρότερες καλύβες. Οι νέες ορθογώνιες δομές της 9ης χιλιετίας π.Χ. διαφέρουν από τα μνημειακά κυκλικά κτίρια που έκαναν το Göbekli Tepe παγκοσμίως γνωστό. Κάποιες ίσως σχετίζονται με καθημερινές δραστηριότητες, αν και η ακριβής χρήση τους θα καθοριστεί μετά την ανάλυση δαπέδων, ευρημάτων και στρωματογραφίας.

Οι νέες ανασκαφές επιτρέπουν στους αρχαιολόγους να εξετάσουν για πρώτη φορά πώς συνυπήρχαν οι μνημειακές και οι καθημερινές δομές στο ίδιο νεολιθικό τοπίο. Καθώς η έρευνα προχωρά σε έδαφος που μέχρι τώρα ήταν απροσπέλαστο, οι ορθογώνιες κατασκευές ίσως αποκαλύψουν κρίσιμες πληροφορίες για την εξέλιξη του χώρου και τη μετάβαση από τις τελετουργικές δομές σε πιο καθημερινές μορφές κατοίκησης.

πηγή : anatolianarcheology.net

Η Σαμαρκάνδη που έγινε η Μαρακάνδα του Μεγάλου Αλεξάνδρου και τα αρχαιολογικά ίχνη ενός χαμένου κόσμου

Η Σαμαρκάνδη, γνωστή στις ελληνικές πηγές ως Μαρακάνδα, υπήρξε ένα από τα σημαντικότερα κέντρα της Ελληνιστικής Ανατολής μετά την κατάκτηση του Μεγάλου Αλεξάνδρου. Οι σύγχρονες ανασκαφές στο Afrasiab αποκαλύπτουν ένα πολυεπίπεδο αστικό τοπίο, που ελληνικά, σογδιανά και σακικά στοιχεία συνυπάρχουν σε μια μοναδική ιστορική σύνθεση.

H πόλη στη σημερινή της μορφή

Η Σαμαρκάνδη είναι γνωστή με διάφορα ονόματα στην ιστορία. Αναφέρεται ως«Μαρακάνδα» στις αρχαίες πηγές και η πόλη απέκτησε ιδιαίτερη σημασία κατά τις κατακτήσεις του Μεγάλου Αλεξάνδρου. Ο θρύλος λέει ότι ο Αλέξανδρος εντυπωσιάστηκε τόσο πολύ από τα μεγαλοπρεπή οικοδομήματα και τη στρατηγική θέση της πόλης, ώστε την αποκάλεσε «Ρώμη της Ανατολής».

Η σύνδεση με τον Μέγα Αλέξανδρο

Σύμφωνα με τις ιστορικές πηγές, η Σαμαρκάνδη συνδέεται και με ένα από τα πιο γνωστά επεισόδια της προσωπικής ζωής του Μεγάλου Αλεξάνδρου: τη συνάντησή του με τη Ρωξάνη. Η νεαρή Σογδιανή, κόρη του ευγενούς Οξυάρτη, φέρεται να εντυπωσίασε τον Αλέξανδρο κατά τη διάρκεια εορταστικής τελετής μετά την κατάληψη της περιοχής. Η ομορφιά, η ευγένεια και η αξιοπρέπειά της περιγράφονται από τους αρχαίους συγγραφείς ως στοιχεία που κέρδισαν αμέσως τον Μακεδόνα στρατηλάτη, οδηγώντας σε έναν γάμο που είχε τόσο προσωπική όσο και πολιτική σημασία.

Ο γάμος του Αλεξάνδρου με τη Ρωξάνη θεωρήθηκε πράξη συμφιλίωσης με τους λαούς της Σογδιανής και της Βακτριανής, ενισχύοντας την πολιτική του στρατηγική για ενοποίηση των κατακτημένων περιοχών. Η παρουσία της Ρωξάνης στη Σαμαρκάνδη και η ένταξή της στην αυλή του Αλεξάνδρου αποτελούν χαρακτηριστικό παράδειγμα της ελληνιστικής σύνθεσης πολιτισμών, όπου οι προσωπικές σχέσεις του στρατηλάτη συνδέονται άμεσα με τη διαμόρφωση ενός νέου, πολυεθνικού κόσμου.

Η Μαρακάνδα του Αλεξάνδρου: Η είσοδος της Σαμαρκάνδης στον ελληνιστικό κόσμο

Η αρχαία Σαμαρκάνδη εντάσσεται στον ελληνιστικό κόσμο το 329–327 π.Χ., όταν ο Μέγας Αλέξανδρος καταλαμβάνει τη Μαρακάνδα, την πρωτεύουσα της Σογδιανής. Η πόλη αποκτά στρατηγική σημασία ως διοικητικό και στρατιωτικό κέντρο της περιοχής, λειτουργώντας ως κόμβος επικοινωνίας ανάμεσα στη Βακτριανή, τη Σογδιανή και τις ανατολικές επαρχίες της αυτοκρατορίας. Η ελληνική παρουσία δεν περιορίζεται στη στρατιωτική κατοχή, αλλά επηρεάζει την πολεοδομία, την κεραμική παραγωγή και τις εμπορικές πρακτικές.

Στις δυτικές πηγές, η πόλη ονομαζόταν Μαρακάνδα, ως αποτέλεσμα της εκστρατείας του Αλεξάνδρου στη Σογδιανή το 329–327 π.Χ. Κατά την Ελληνιστική περίοδο, η πόλη χρησίμευε ως πρωτεύουσα της Σογδιανής. Οι ανασκαφές αυτής της εποχής έχουν επικεντρωθεί κυρίως κατά μήκος των τειχών της πόλης, δίπλα στα οποία υπήρχαν κατοικίες. Η κεραμική αποκαλύπτει πολλές τεχνικές που προέρχονται από μεσογειακά πρότυπα, με ένα κύπελλο να φέρει μάλιστα το ελληνικό όνομα Νικίας, ενώ άλλα πολιτισμικά κατάλοιπα μαρτυρούν τεχνίτες εξοικειωμένους με ελληνιστικές και εγγύς ανατολικές παραδόσεις, συμπεριλαμβανομένων νομισμάτων σελευκιδικής και ελληνοβακτριανής προέλευσης.

Afrasiab: Το αρχαιολογικό υπόστρωμα της ελληνιστικής πόλης

Η αρχαία Μαρακάνδα ταυτίζεται με το Afrasiab, έναν εκτεταμένο αρχαιολογικό λόφο στη βόρεια Σαμαρκάνδη. Οι ανασκαφές αποκαλύπτουν οχυρωματικά τείχη, τάφρους, φυσικά πρανή και μια ακρόπολη διαστάσεων 90×90 μέτρων, στοιχεία που επιβεβαιώνουν την ύπαρξη μιας οργανωμένης και ισχυρά προστατευμένης πόλης ήδη από τον 4ο αιώνα π.Χ. Κατά μήκος των τειχών εντοπίζονται οικιστικές ζώνες και εργαστήρια, ενώ η πολεοδομική διάταξη δείχνει μια πόλη με έντονη στρατηγική και εμπορική λειτουργία.

Ελληνιστικά ίχνη στην κεραμική και στις επιγραφές

Η κεραμική της περιόδου παρουσιάζει σαφείς μεσογειακές επιρροές. Αγγεία με κόκκινο επίχρισμα, νέα σχήματα επιτραπέζιας χρήσης και τεχνικές που παραπέμπουν σε ελληνιστικά πρότυπα εμφανίζονται στις ανασκαφές. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει ένα κύπελλο με ελληνική επιγραφή που αναφέρει το όνομα «Νικίας», ένδειξη άμεσης ελληνικής παρουσίας ή εμπορικής ανταλλαγής με ελληνικούς πληθυσμούς. Η κεραμική της περιόδου Afrasiab II και III αποκαλύπτει μια σύνθετη πολιτισμική ταυτότητα, όπου ελληνικά και σακικά στοιχεία συνυπάρχουν.

Οι φάσεις Afrasiab II και III: Η “Σακο-Ελληνιστική” Σαμαρκάνδη

Η περίοδος Afrasiab II (4ος–3ος αι. π.Χ.) χαρακτηρίζεται από εισαγωγή νέων σχημάτων αγγείων και χρήση κόκκινου επιχρίσματος, ενώ η Afrasiab III (3ος–2ος αι. π.Χ.) παρουσιάζει γκρίζα κεραμική με μεταλλική λάμψη και χαρακτηριστικά υψηλόποδα κύπελλα. Οι δύο φάσεις συνθέτουν μια ιδιαίτερη πολιτισμική ταυτότητα που οι ερευνητές ονομάζουν «Σακο-Ελληνιστική», καθώς συνδυάζει ελληνιστικά στοιχεία με τις παραδόσεις των Σακών και των Σογδιανών.

Νομίσματα και χρονολόγηση: Η παρουσία των Ελληνοβακτριανών βασιλείων

Η εύρεση ελληνιστικών νομισμάτων, όπως εκείνων του Ευκρατίδη Α΄, ενισχύει τη χρονολόγηση της κατοίκησης και επιβεβαιώνει τις σχέσεις της Μαρακάνδας με τα Ελληνοβακτριανά βασίλεια. Παρότι ορισμένα νομίσματα έχουν ασαφή προέλευση, η παρουσία τους δείχνει ότι η πόλη παρέμεινε ενεργό κέντρο εμπορίου και πολιτισμού κατά τον 3ο και 2ο αιώνα π.Χ.

Συνέχεια κατοίκησης και μετάβαση στις επόμενες περιόδους

Σε αντίθεση με παλαιότερες θεωρίες που υποστήριζαν ότι η πόλη εγκαταλείφθηκε μετά την ελληνιστική περίοδο, οι νεότερες ανασκαφές δείχνουν ότι η Μαρακάνδα συνέχισε να κατοικείται μέχρι την εποχή των Κουσάνων. Η πολυεπίπεδη στρωματογραφία του Afrasiab αποκαλύπτει μια πόλη που εξελίχθηκε διαρκώς, διατηρώντας στοιχεία της ελληνιστικής κληρονομιάς μέσα σε νέες πολιτισμικές συνθέσεις.

Η Ελληνιστική Σαμαρκάνδη ως σταυροδρόμι πολιτισμών

Η Μαρακάνδα υπήρξε ένα από τα σημαντικότερα κέντρα του ελληνιστικού κόσμου στην Κεντρική Ασία. Η ελληνική γλώσσα, η τέχνη, η κεραμική και οι εμπορικές πρακτικές συνυπάρχουν με τις σογδιανές και σακικές παραδόσεις, δημιουργώντας ένα μοναδικό πολιτισμικό μωσαϊκό. Η πόλη λειτουργεί ως κόμβος του Δρόμου του Μεταξιού, που οι ελληνιστικές επιρροές διαχέονται προς την Ανατολή και ενσωματώνονται σε νέες μορφές.

Samarkand – Crossroad of Cultures - UNESCO World Heritage Centre

https://www.academia.edu/31790077/Revising_the_Chronologies_of_the_Hellenistic_Colonies_of_Samarkand_Marakanda_Afrasiab_II_III_and_A%C3%AF_Khanoum_northeastern_Afghanistan_Anabasis_Studia_Classica_et_Orientalia_1_2010_58_79

https://www.britannica.com/event/Hellenistic-Age?utm_source=copilot.com

researchgate.net

https://www.dailysabah.com/life/travel/samarkand-crown-of-central-asias-civilization

Αρχαιολόγοι ανοίγουν νεολιθικό θάλαμο με λίθινες πλάκες στο Καραχαντεπέ: Νέα φάση ανασκαφών

Στο Καραχαντεπέ, ένα από τα σημαντικότερα νεολιθικά κέντρα της νοτιοανατολικής Τουρκίας, οι αρχαιολόγοι ετοιμάζονται να αφαιρέσουν τις μεγάλες λίθινες πλάκες που καλύπτουν έναν θάλαμο της Νεολιθικής εποχής, ο οποίος αποκαλύφθηκε για πρώτη φορά πέρυσι. Η διαδικασία θα επιτρέψει την πρόσβαση στο εσωτερικό του χώρου από πάνω, καθώς η είσοδος είναι μπλοκαρισμένη από επιχώσεις σχεδόν ενός μέτρου.

Αφαίρεση των λίθινων πλακών – Προσεκτική πρόσβαση από την οροφή

Ο θάλαμος βρίσκεται σε μία γωνία ενός ορθογώνιου κτηρίου, το οποίο η ανασκαφική ομάδα περιγράφει ως κατασκευή ειδικού σκοπού. Η πόρτα του ανοίγει προς τον κύριο χώρο, αλλά η επιχωμάτωση εμποδίζει την πλευρική πρόσβαση.

Οι αρχαιολόγοι θα αφαιρέσουν τις επίπεδες λίθινες πλάκες μία‑μία, ώστε να εισέλθουν από πάνω και να ξεκινήσουν την ανασκαφή του εσωτερικού. Οι εργασίες θα συνεχιστούν έως τον Οκτώβριο, στο πλαίσιο της ανασκαφικής περιόδου 2026.

Ο καθηγητής Νετζμί Καρούλ, επικεφαλής του έργου Taş Tepeler και διευθυντής των ανασκαφών στο Καραχαντεπέ, δήλωσε ότι το ορθογώνιο κτήριο είχε αποκαλυφθεί μόνο εν μέρει πέρυσι και ότι ο θάλαμος μπορεί να κρύβει απρόβλεπτα ευρήματα.

Εστίαση σε ένα ενιαίο τμήμα του οικισμού

Η ομάδα αποφάσισε να επικεντρωθεί σε αυτό το τμήμα του οικισμού αντί να ανοίξει πολλά διάσπαρτα σημεία. Στόχος είναι να αποκαλυφθούν τα κτήρια μαζί, ώστε να κατανοηθεί η μεταξύ τους σχέση και η αρχιτεκτονική διάταξη.

Παράλληλα θα διερευνηθούν και τα γειτονικά κατάλοιπα που έχουν χτιστεί απευθείας πάνω στο φυσικό βραχώδες υπόστρωμα.

Καραχαντεπέ και το τοπίο Taş Tepeler

Το Καραχαντεπέ είναι ένας προκεραμικός νεολιθικός οικισμός στην επαρχία Σανλιούρφα, κοντά στο γνωστό Γκιομπεκλίτεπε. Και τα δύο εντάσσονται στο πρόγραμμα Taş Tepeler, που μελετά μια ομάδα πρώιμων νεολιθικών οικισμών στη νοτιοανατολική Τουρκία.

Οι συστηματικές ανασκαφές άρχισαν το 2019. Το σύνολο του χώρου καλύπτει περίπου 14 εκτάρια, αν και μόνο ένα μικρό τμήμα έχει ερευνηθεί μέχρι σήμερα. Τα κτήρια, τα γλυπτά και οι λίθινες χαράξεις αποκαλύπτουν στοιχεία κοινοτικής ζωής αλλά και καθημερινών δραστηριοτήτων σε μια εποχή όπου οι κοινωνίες γίνονταν σταδιακά μόνιμες.

Το Καραχαντεπέ δεν θεωρείται αποκλειστικά τελετουργικό κέντρο, έχουν εντοπιστεί μνημειακές κατασκευές δίπλα σε εργαλεία και χώρους που σχετίζονται με την προετοιμασία τροφής και άλλες οικιακές λειτουργίες.

Πάνω από 250 λίθινες κολόνες σε σχήμα Τ

Στο Καραχαντεπέ έχουν εντοπιστεί περισσότερες από 250 λίθινες κολόνες σε σχήμα Τ, ορισμένες με χαραγμένα χέρια και βραχίονες, υποδηλώνοντας ότι απεικόνιζαν ανθρωπόμορφες μορφές.

Έχουν επίσης βρεθεί ανθρώπινα αγάλματα και αναπαραστάσεις ζώων. Ανάμεσα στα πιο εντυπωσιακά ευρήματα είναι ένας θάλαμος λαξευμένος εν μέρει στο βράχο, όπου όρθιες λίθινες κολόνες στέκονται δίπλα σε ένα ανθρώπινο κεφάλι σμιλεμένο απευθείας από το φυσικό πέτρωμα.

Ο νέος θάλαμος που καλύπτεται από πλάκες ανήκει σε διαφορετικό ορθογώνιο κτήριο, το οποίο δεν έχει ακόμη πλήρως ανασκαφεί. Η εσωτερική του διερεύνηση θα ξεκινήσει μόλις αφαιρεθούν οι λίθινες πλάκες.

Ανθρώπινα οστά και κεραμικά ευρήματα στην πλατεία Αλώνια Κοζάνης: Διακόπηκαν οι εργασίες ανάπλασης και ξεκίνησε αρχαιολογική έρευνα

 

Κατά τη διάρκεια των εργασιών ανάπλασης στην πλατεία Αλώνια του Δήμου Κοζάνης εντοπίστηκαν ανθρώπινα οστά και κεραμικά θραύσματα από πήλινα αγγεία, προκαλώντας άμεση διακοπή των εργασιών. Η περιοχή είναι ήδη γνωστή στους αρχαιολόγους για την ύπαρξη τάφων, γεγονός που ενισχύει το ενδιαφέρον για τα νέα ευρήματα.

Τα πρώτα ευρήματα: Οστά και όστρακα

Η Προϊσταμένη της Εφορείας Αρχαιοτήτων Κοζάνης, Αρετή Χονδρογιάννη‑Μετόκη, επιβεβαίωσε ότι τα οστά πιθανότατα προέρχονται από τάφους της περιοχής. Παράλληλα εντοπίστηκαν όστρακα, δηλαδή θραύσματα πήλινων αγγείων, τα οποία υποδηλώνουν την ύπαρξη ταφικού συνόλου ή άλλης αρχαιολογικής δραστηριότητας.

Έναρξη σωστικής ανασκαφής

Σύμφωνα με την Εφορεία Αρχαιοτήτων, στο σημείο πραγματοποιείται ήδη αρχαιολογική έρευνα με παρουσία αρχαιολόγων και εξειδικευμένων εργατών. Έχει γίνει η πρώτη οριοθέτηση του χώρου και θα ακολουθήσει σωστική ανασκαφή, όπως προβλέπει η νομοθεσία, με χρηματοδότηση από τον φορέα υλοποίησης του έργου ανάπλασης.

Αναμένονται νεότερα για τη χρονολόγηση

Οι αρχαιολόγοι αναμένεται να έχουν σαφέστερη εικόνα για τα ευρήματα έως την Παρασκευή. Εξετάζεται το ενδεχόμενο τα οστά και τα κεραμικά να συνδέονται με τη βυζαντινή περίοδο, κάτι που θα καθορίσει και την περαιτέρω πορεία της ανασκαφής.

Σπάνιο ιερό της Εκάτης ταυτοποιήθηκε στην Ισπάρτα – Λύθηκε αρχαιολογικό μυστήριο 113 ετών

Ένα αρχαίο ναό που είχε ανασκαφεί πριν από 113 χρόνια στο Ιερό του Μην, στην περιοχή Γιαλβάτς της Ισπάρτας, ταυτοποίησαν οι αρχαιολόγοι ως σπάνιο ιερό της θεάς Εκάτης, λύνοντας ένα αίνιγμα που απασχολούσε την επιστημονική κοινότητα για περισσότερο από έναν αιώνα.

Η Ισπάρτα είναι πόλη της δυτικής Ανατολίας, με πληθυσμό 247.580 κατοίκους (2022) και υψόμετρο 1.035 μ. . Αποτελεί την πρωτεύουσα της επαρχίας Ισπάρτα και βρίσκεται κοντά στη λίμνη Eğirdir, σε μια περιοχή γνωστή ιστορικά ως Πισιδία, μία από τις σημαντικές ορεινές ζώνες της αρχαίας Μικράς Ασίας.

Αρχαία ιστορία: Πισιδία, Μην και οι ελληνιστικοί μύθοι

Η περιοχή της Ισπάρτα ταυτίζεται με την αρχαία πόλη Baris, η οποία ανήκε στη ρωμαϊκή επαρχία Πισιδίας . Η Πισιδία ήταν γνωστή για τις ορεινές της πόλεις, όπως η Αντιόχεια της Πισιδίας και η Σαγαλασσός, που αποτέλεσαν σημαντικά κέντρα κατά την ελληνιστική και ρωμαϊκή περίοδο. Στην Ισπάρτα λατρευόταν ο θεός Μην, θεότητα της σελήνης, ιδιαίτερα σημαντική στην Ανατολία. Στο Ιερό του Μην, κοντά στη Γιαλβάτς, εντοπίστηκε πρόσφατα ο σπάνιος ναός της Εκάτης, γεγονός που επιβεβαιώνει την ύπαρξη ισχυρής λατρευτικής παράδοσης στην περιοχή.

Βυζαντινή και μεσαιωνική περίοδος

Η πόλη αποτέλεσε χριστιανική επισκοπή ήδη από τον 4ο αιώνα. Γνωστοί επίσκοποι της Ισπάρτα/Baris συμμετείχαν στις Οικουμενικές Συνόδους της Νίκαιας (325 και 787 μ.Χ.) . Το 1071 η περιοχή κατακτήθηκε από τους Σελτζούκους, ενώ τον 13ο αιώνα εντάχθηκε στο εμιράτο των Χαμιδιδών. Το 1381 οι Χαμιδίδες πούλησαν την Ισπάρτα στον Οθωμανό σουλτάνο Μουράτ Α΄ 

Από «Μικρός Ναός» σε ιερό της θεάς των ορίων και της σελήνης

Ο ναός είχε αποκαλυφθεί στις ανασκαφές του 1912–1913 στο όρος Γκεμέν και για δεκαετίες θεωρούνταν πιθανό να ήταν αφιερωμένος στη Δήμητρα. Ωστόσο, δεν είχε υπάρξει ποτέ επίσημη ταυτοποίηση και το μνημείο παρέμενε γνωστό απλώς ως «Μικρός Ναός». Οι πρόσφατες έρευνες υπό τον καθηγητή Μεχμέτ Οζχανλί του Πανεπιστημίου Süleyman Demirel απέδειξαν ότι ο ναός ήταν αφιερωμένος στην Εκάτη, θεότητα καριακής καταγωγής, συνδεδεμένη με τη σελήνη, τον κάτω κόσμο και τη μεταθανάτια ζωή.Η ανακάλυψη καθιστά το μνημείο το δεύτερο επιβεβαιωμένο ιερό της Εκάτης στην σημερινή Τουρκία, μετά το περίφημο ιερό της Λάγινας στη Μούγλα.

Αρχαιολογικά ευρήματα που επιβεβαιώνουν την ταυτότητα του ναού

Ο Οζχανλί εξήγησε ότι η ταυτοποίηση βασίστηκε σε ευρήματα τόσο των παλαιών όσο και των πρόσφατων ανασκαφών:

• ειδώλια και ανάγλυφα της Εκάτης,
• στενή σύνδεση με τον θεό Μην, θεότητα της σελήνης,
• αρχιτεκτονικά στοιχεία που ταιριάζουν με λατρευτικές πρακτικές της θεάς.

Στο σημείο έχει τοποθετηθεί ενημερωτική πινακίδα με στοιχεία για την αρχιτεκτονική του ναού και τον ρόλο της Εκάτης στην αρχαία θρησκεία.

Η Εκάτη στην αρχαία παράδοση: σελήνη, σκοτάδι και μετάβαση

Σύμφωνα με τον Οζχανλί, η νέα ταυτοποίηση ταιριάζει περισσότερο στο θρησκευτικό πλαίσιο του Ιερού του Μην. Η Εκάτη, όπως περιγράφεται στη Θεογονία του Ησίοδου, είναι ισχυρή θεότητα με εξουσία στη γη, τον ουρανό και τη θάλασσα. Συχνά απεικονίζεται με τρία σώματα και τρία κεφάλια, ενώ φέρει ψηλό στέμμα με ημισέληνο, σύμβολο της διττής φύσης της: φως και σκοτάδι, ζωή και θάνατος.

«Η Εκάτη αντιπροσωπεύει τη σελήνη και τη σκοτεινή της πλευρά, τον θάνατο και τη μεταθανάτια ζωή. Η παρουσία της στο Ιερό του Μην είναι πολύ πιο λογική από τη Δήμητρα, η οποία δεν συνδέεται με τον θεό της Σελήνης», σημείωσε ο Οζχανλί.

Στοιχεία λατρείας: ταφές σκύλων στην Πισιδία Αντιόχεια

Πρόσθετα ευρήματα από την κοντινή Πισιδία Αντιόχεια ενισχύουν την ταυτοποίηση:οι αρχαιολόγοι έχουν εντοπίσει δύο ταφές σκύλων, ζώων ιερών στην Εκάτη, γεγονός που αποτελεί ισχυρή ένδειξη λατρείας της θεάς στην περιοχή.

Καταστροφή, σωζόμενα κατάλοιπα και σχέδια αναστήλωσης

Ο ναός καταστράφηκε σε μεγάλο βαθμό κατά την περίοδο εκχριστιανισμού της περιοχής και σήμερα σώζεται κυρίως στο επίπεδο των θεμελίων. Ωστόσο, τμήματα της αρχικής αρχιτεκτονικής παραμένουν στη θέση τους. Οι αρχαιολόγοι σχεδιάζουν να αναστηλώσουν τμήματα του ναού χρησιμοποιώντας τα σωζόμενα υλικά, ώστε να αποκατασταθεί η μορφή του.

Νέο κεφάλαιο για την αρχαιολογία της Ανατολίας

Η ανακάλυψη αναμένεται να ενισχύσει την πολιτιστική και τουριστική αξία της περιοχής Γιαλβάτς και της Πισιδίας Αντιόχειας, προσελκύοντας επισκέπτες που ενδιαφέρονται για την αρχαία θρησκεία και την αρχαιολογία. Ο Οζχανλί υπενθυμίζει ότι η Εκάτη εξακολουθεί να τιμάται από σύγχρονες πνευματικές ομάδες, με χιλιάδες επισκέπτες να ταξιδεύουν κάθε χρόνο στο ιερό της στη Λάγινα. Το νέο εύρημα προσθέτει ένα ακόμη σημαντικό κομμάτι στην ιστορία των αρχαίων ανατολιακών λατρευτικών πρακτικών.

ΠΗΓΗ.hurriyetdailynews.com

Επιστημονική Συνάντηση για το αρχαιολογικό έργο του 2025 σε Μακεδονία και Θράκη

Η Εφορεία Αρχαιοτήτων Χαλκιδικής και Αγίου Όρους θα παρουσιάσει το σύνολο του έργου της για το 2025 στη φετινή 38η Επιστημονική Συνάντηση για το Αρχαιολογικό Έργο στη Μακεδονία και τη Θράκη. Η διοργάνωση θα πραγματοποιηθεί στις 5 και 6 Μαρτίου 2026 στο Κέντρο Διάδοσης Ερευνητικών Αποτελεσμάτων του ΑΠΘ, συγκεντρώνοντας δεκάδες επιστήμονες και νέες ανασκαφικές ανακοινώσεις.

Η Επιστημονική Συνάντηση ΑΕΜΘ, που συνδιοργανώνεται από το Υπουργείο Πολιτισμού και το Τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας του ΑΠΘ, θα φιλοξενήσει 57 ανακοινώσεις και 11 παρουσιάσεις σε πόστερ για το αρχαιολογικό έργο που πραγματοποιήθηκε στη Μακεδονία και τη Θράκη κατά το 2025.

Οι εργασίες θα διεξαχθούν στο Αμφιθέατρο ΙΙ του ΚΕ.Δ.Ε.Α., με συμμετοχή ερευνητών από όλες τις Εφορείες Αρχαιοτήτων της Βόρειας Ελλάδας.

Η αφίσα με την ανασκαφή στη Σάνη και το έργο της ΕΦΑ Χαλκιδικής

Η αφίσα της φετινής συνάντησης παρουσιάζει αεροφωτογραφία από την εν εξελίξει ανασκαφή αγροικίας στη θέση “Πίνακας” στη Σάνη Χαλκιδικής, υπογραμμίζοντας τη σημασία του συγκεκριμένου ερευνητικού προγράμματος.

Η Εφορεία Αρχαιοτήτων Χαλκιδικής και Αγίου Όρους θα παρουσιάσει αναλυτικά:

• το ανασκαφικό έργο στη Σάνη,

• τις έρευνες στην Άφυτο,

• τις εργασίες στο διατείχισμα της Ποτίδαιας,

• καθώς και τα νεότερα στοιχεία από το ναυάγιο της Φούρκας, σε συνεργασία με την Εφορεία Εναλίων Αρχαιοτήτων.

Έμφαση στις νέες ανασκαφές και στα ερευνητικά αποτελέσματα

Οι παρουσιάσεις της ΕΦΑ Χαλκιδικής αναμένεται να αναδείξουν σημαντικά ευρήματα και νέες προσεγγίσεις για την αρχαιολογία της περιοχής, από την παράκτια ζώνη της Κασσάνδρας έως τα ενάλια σύνορα του Αγίου Όρους. Η συμμετοχή της στη φετινή ΑΕΜΘ επιβεβαιώνει τον δυναμισμό και την επιστημονική παραγωγή των ερευνητικών ομάδων της.

Νέα υπόγεια ευρήματα στην Καππαδοκία αποκαλύπτουν άγνωστο τμήμα της αρχαίας υπόγειας ζωής

Οι σωστικές ανασκαφές στο Γκόρεμε φέρνουν στο φως νέα στοιχεία για τις υπόγειες εγκαταστάσεις της περιοχής...Ένα νέο κύμα αρχαιολογικών ευρημάτων στην Καππαδοκία αρχίζει να φωτίζει ακόμη περισσότερο τον υπόγειο κόσμο της περιοχής, επιβεβαιώνοντας τον μοναδικό και πολυσύνθετο χαρακτήρα του ιστορικού τοπίου της. Οι σωστικές ανασκαφές που βρίσκονται σε εξέλιξη στο Υπαίθριο Μουσείο του Γκόρεμε αποκαλύπτουν άγνωστες μέχρι σήμερα υπόγειες κατασκευές, προσφέροντας νέα δεδομένα για τον τρόπο ζωής των αρχαίων κοινοτήτων που κατοίκησαν την περιοχή.

Σωστικές ανασκαφές σε ένα από τα σημαντικότερα μνημεία της Τουρκίας

Οι εργασίες πραγματοποιούνται σε προστατευμένη ζώνη, υπό την εποπτεία του τουρκικού Υπουργείου Πολιτισμού και Τουρισμού, με στόχο τη διάσωση αρχαιολογικών καταλοίπων που κινδυνεύουν από φυσικούς ή ανθρωπογενείς παράγοντες. Ο διευθυντής της περιοχής Καππαδοκίας, Αϊντίν Τζεμ Ασλανμπάι, επισκέφθηκε τον χώρο και ενημερώθηκε από τον διευθυντή του Μουσείου Νεβσεχίρ, Γκιοκχάν Μάσκαρ, για τις τεχνικές ανασκαφής, την τεκμηρίωση και τα νέα ευρήματα.

Σύμφωνα με τους αρχαιολόγους, οι πρόσφατες αποκαλύψεις βοηθούν στη χαρτογράφηση άγνωστων τμημάτων υπόγειων χώρων λαξευμένων στον ηφαιστειακό τόφο, ενώ παράλληλα διατηρείται η εύθραυστη ιστορική δομή του μνημείου.

Υπόγεια αρχιτεκτονική που αποκαλύπτει ίχνη πολλών πολιτισμών

Τα νέα ευρήματα φέρουν ίχνη πολλών πολιτισμών που πέρασαν από την περιοχή. Οι υπόγειες εγκαταστάσεις, λαξευμένες στο μαλακό ηφαιστειακό πέτρωμα, δείχνουν πώς οι κοινότητες διαμόρφωσαν χώρους κατοίκησης, αποθήκευσης και προστασίας, προσαρμοζόμενες στις ανάγκες κάθε εποχής.

Ο Ασλανμπάι τόνισε ότι κάθε νέο εύρημα ενισχύει την κατανόηση της ιστορικής συνέχειας της Καππαδοκίας, σημειώνοντας πως «κάθε ανασκαφή αποκαλύπτει ακόμη πιο έντονα την πολιτιστική μνήμη της περιοχής».

Οι αρχαιολόγοι επισημαίνουν ότι οι υπόγειες πόλεις και οικισμοί συνδέονταν συχνά με κρυφές διόδους που ξεκινούσαν από επιφανειακά σπίτια, δημιουργώντας πολύπλοκα δίκτυα δωματίων και διαδρόμων που εξυπηρετούσαν τόσο την καθημερινή ζωή όσο και την άμυνα.

Υπόγειες πόλεις: από την άμυνα στην επιβίωση

Η Καππαδοκία διαθέτει 150 έως 200 γνωστούς υπόγειους οικισμούς, αν και ο πραγματικός αριθμός μπορεί να είναι πολύ μεγαλύτερος. Οι μεγαλύτεροι χαρακτηρίζονται ως «υπόγειες πόλεις», ενώ οι μικρότεροι λειτουργούσαν ως προσωρινά καταφύγια.

Η χρήση τους κορυφώθηκε κατά τη βυζαντινή περίοδο (5ος–10ος αιώνας), όταν οι χριστιανικές κοινότητες κατέφευγαν σε αυτούς τους χώρους για προστασία από επιδρομές και συγκρούσεις. Πολλά από τα ευρήματα συνδέονται με αυτή την περίοδο εντατικής χρήσης.

Διατήρηση και βιώσιμη ανάδειξη της πολιτιστικής κληρονομιάς

Η ένταξη της Καππαδοκίας στον Κατάλογο Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO καθιστά την προστασία της κορυφαία προτεραιότητα. Οι ανασκαφές συνοδεύονται από εργασίες συντήρησης και σχεδιασμό βιώσιμης τουριστικής αξιοποίησης.

Οι ειδικοί εκτιμούν ότι ορισμένα από τα νέα ευρήματα, μετά την ολοκλήρωση των εργασιών διατήρησης, ενδέχεται να ενταχθούν σε μελλοντικές διαδρομές επίσκεψης, προσφέροντας στο κοινό μια βαθύτερη κατανόηση της υπόγειας ιστορίας της Καππαδοκίας.

πηγη :turkiyetoday.com

Ανακάλυψη παλατιακής αίθουσας με σπάνια ψηφιδωτά στην Αδριανούπολη της βόρειας Ανατολίας

Αρχαιολόγοι στην αρχαία πόλη Αδριανούπολη, στην περιοχή Εσκίπαζαρ του Καραμπούκ (βόρεια Ανατολία), έφεραν στο φως μια ψηφιδωτή αίθουσα υποδοχής που ερμηνεύεται ως τμήμα παλατιακού συγκροτήματος. 

Με βάση τα στρωματογραφικά δεδομένα και τα χαρακτηριστικά των ψηφιδωτών, το κτίριο χρονολογείται στον 4ο αιώνα μ.Χ., γεγονός που καθιστά την αναγνώριση μιας παλατιακής δομής στην Αδριανούπολη ιδιαίτερα σημαντική για την αρχαιολογία της Μαύρης Θάλασσας και της Ανατολίας.

Ιστορική Ταυτότητα της Αδριανούπολης

Ήταν αρχαία ελληνική πόλη της Μικράς Ασίας, η οποία αργότερα απέκτησε ρωμαϊκό  χαρακτήρα και εξελίχθηκε σε σημαντικό κέντρο της ύστερης αρχαιότητας. Η πόλη ιδρύθηκε κατά την ύστερη ελληνιστική περίοδο και αναφέρεται ως ελληνική πόλη της Παφλαγονίας (περιοχή της βόρειας Μικράς Ασίας). Στον 2ο αιώνα μ.Χ. πήρε το όνομα Hadrianopolis προς τιμήν του Ρωμαίου αυτοκράτορα Αδριανού. Παράλληλα, αναφέρεται και με τα ονόματα Καισάρεια (Καισάρεια/Καισάρεια) και Proseilemmene.

 Η πόλη κατοικούνταν τουλάχιστον από τον 1ο αιώνα π.Χ. έως τον 8ο αιώνα μ.Χ., καλύπτοντας τις περιόδους ελληνιστική, ρωμαϊκή και πρώιμη βυζαντινή. Σύμφωνα με τις πηγές, η πόλη εγκαταλείφθηκε ξαφνικά τον 7ο αιώνα μ.Χ., πιθανόν λόγω φυσικών καταστροφών ή κοινωνικοπολιτικών αλλαγών. Η πρόσφατη ανακάλυψη της παλατιακής αίθουσας με ψηφιδωτά ενισχύει την εικόνα της ως κέντρου ελίτ και τελετουργικών λειτουργιών κατά την Ύστερη Αρχαιότητα.

Τα ψηφιδωτά: παγώνια, κόμποι και γεωμετρικά μοτίβα

Στο κέντρο της σύνθεσης απεικονίζονται δύο παγώνια που πίνουν από αγγείο, σύμβολο αφθονίας και κύρους στη Ύστερη Αρχαιότητα. Γύρω τους αναπτύσσεται ένα πλούσιο διακοσμητικό πρόγραμμα με κυματιστές ταινίες, αστέρι οκτώ ακτίνων, κόμπους του Σολομώντα και ποικίλα γεωμετρικά σχήματα. Ορισμένα μοτίβα θεωρούνται πρωτότυπα για την ανατολιακή αρχαιολογία, προσφέροντας στοιχεία για τοπικά εργαστήρια και αισθητικές προτιμήσεις της εποχής.

Εξαιρετική διατήρηση

Περίπου το 80% της επιφάνειας του δαπέδου σώζεται ακέραιο, ποσοστό σπάνιο για μεγάλης κλίμακας ψηφιδωτά. Αυτό επιτρέπει στους ερευνητές να ανασυνθέσουν με βεβαιότητα την αρχική εντύπωση της αίθουσας, η οποία προοριζόταν να εντυπωσιάζει τους επισκέπτες.

Σημασία για την περιοχή

Η Αδριανούπολη είναι ήδη γνωστή για τα ψηφιδωτά της, αλλά η αποκάλυψη μιας παλατιακής αίθουσας υποδοχής αλλάζει τα δεδομένα. Υποδηλώνει ότι η πόλη φιλοξενούσε ελίτ, επίσημες συγκεντρώσεις και πιθανώς διοικητικές ή τελετουργικές λειτουργίες κατά την Ύστερη Αρχαιότητα, σε μια περίοδο έντονων οικονομικών και κοινωνικών μετασχηματισμών.

Σχέδιο συντήρησης

Η ομάδα στοχεύει να ολοκληρώσει την προστασία του μνημείου έως το τέλος του έτους και να το ανοίξει στο κοινό. Αν επιτευχθεί, η αίθουσα θα αποτελέσει ένα από τα πιο εντυπωσιακά σωζόμενα εσωτερικά της Ύστερης Ρωμαϊκής περιόδου στη Μαύρη Θάλασσα.

ΠΗΓΗ: anatolianarcheology.net

Αντιπαράθεση αρχαιολόγων για τον Άγιο Γεώργιο Χορτιάτη

Σε μετωπική σύγκρουση οδηγούνται η Εφορεία Αρχαιοτήτων Περιφέρειας Θεσσαλονίκης και ο Σύλλογος Ελλήνων Αρχαιολόγων (ΣΕΑ), με φόντο τις εργασίες αποκατάστασης στον μεταβυζαντινό ναό του Αγίου Γεωργίου στον Χορτιάτη. Η Εφορεία κατηγορεί τον ΣΕΑ για «σύγχυση και άγνοια» σχετικά με την αποκατάσταση των μνημείων και τον καλεί να ανακαλέσει τα «δυσφημιστικά δημοσιεύματα», επιφυλασσόμενη για νομικές ενέργειες.

 Η φωτογραφία που πυροδότησε την αντιπαράθεση

Η Εφορεία υποστηρίζει ότι ο ΣΕΑ δημοσίευσε φωτογραφία από άλλο έργο αποκατάστασης, παρουσιάζοντάς την ως τεκμήριο για την κατάσταση του ναού του Αγίου Γεωργίου. Σύμφωνα με την ανακοίνωση, η εικόνα απεικονίζει ενδιάμεση φάση εργασιών στη δυτική πλευρά του ναού, πριν την ολοκλήρωση του αρμολογήματος. Η Υπηρεσία κάνει λόγο για παραπληροφόρηση ή σκοπιμότητα δυσφήμισης.

 Τεχνικές διευκρινίσεις για τις επεμβάσεις

Η αποκατάσταση της ανατολικής όψης του ναού της Αγίας Κυράννας στην Όσσα, έργο του 2024 που επικαλείται ο ΣΕΑ, έγινε βάσει εγκεκριμένης μελέτης. Αφαιρέθηκε αυθαίρετος τσιμεντένιος μανδύας και αποκαταστάθηκαν τα αρχικά ανοίγματα και παραστάδες με χρήση πλίνθων, σύμφωνα με την κεραμοπλαστική παράδοση.

 Στασίδια και στέγη: Τι απαντά η Υπηρεσία

Η Εφορεία διευκρινίζει ότι τα στασίδια του ναού ήταν σύγχρονης κατασκευής, χωρίς ιστορική ή καλλιτεχνική αξία, και απομακρύνθηκαν με πρωτοβουλία της εκκλησιαστικής επιτροπής. Όσον αφορά τη στέγη, η επέμβαση στοχεύει στην αποκατάσταση της γεωμετρικής και στατικής αρτιότητας, με διατήρηση μεγάλου μέρους της αρχικής ξυλείας και αντικατάσταση μόνο των φθαρμένων τμημάτων.

 Η «παραπλανητική» δημοσίευση στη Ναυτεμπορική

Η Εφορεία καταγγέλλει ότι η φωτογραφία που συνόδευε άρθρο της εφημερίδας «Ναυτεμπορική» δεν απεικονίζει τον ναό του Αγίου Γεωργίου, αλλά το πλήρως αποκατεστημένο μνημείο της Μεταμόρφωσης του Σωτήρα στον Χορτιάτη. Η Υπηρεσία χαρακτηρίζει ως «θλιβερή» ενέργεια που αποδεικνύει την άγνοια του ΣΕΑ για την αποκατάσταση των μνημείων.

πηγή :voria.gr

Ανακαλύφθηκαν κεραμικά 5.000 ετών στη Σμύρνη: Νέα στοιχεία για το πρώιμο εμπόριο στο Αιγαίο

 

Σημαντικά ευρήματα από την Εποχή του Χαλκού εντόπισαν οι αρχαιολόγοι που εργάζονται στον αρχαιολογικό χώρο του της Αρχαίας Σμύρνης. Οι έρευνες έφεραν στο φως κεραμικά αγγεία ηλικίας 5.000 ετών, αποκαλύπτοντας τον κομβικό ρόλο της περιοχής στο πρώιμο εμπόριο της Εποχής του Χαλκού. Μεταξύ των ευρημάτων περιλαμβάνονται αγγεία με ράμφη, ραβδωτά κύπελλα και πιθάρια αποθήκευσης, που χρονολογούνται στον 3ο χιλιετία π.Χ. Αυτή τη στιγμή βρίσκονται υπό διαδικασία συντήρησης και αποκατάστασης.

Πρώτη φορά αρχιτεκτονικά κατάλοιπα και κεραμικά σύνολα από την πρώιμη Σμύρνη

Πρώτη  φορά εντοπίζονται τόσο αρχιτεκτονικά κατάλοιπα όσο και κεραμικά σύνολα από αυτή την πρώιμη περίοδο στην περιοχή. Σύμφωνα με τους αρχαιολόγους αποκαλύπτουν τεχνικές παραγωγής, διατροφικές συνήθειες και κυρίως πολιτισμικές αλληλεπιδράσεις. Τα αγγεία που βρέθηκαν δείχνουν όχι μόνο τοπική παραγωγή αλλά και συνδέσεις με τα νησιά του Αιγαίου, την ηπειρωτική Ελλάδα, την Τροία και την Κεντρική Ανατολία.

Η Σμύρνη μέσα από τους αιώνες

Η π[περιοχή γνωστή ως ο λόφος του Μπαϊρακλί αντιπροσωπεύει την αρχαιότερη φάση της Σμύρνης, μιας από τις σημαντικότερες αρχαίες πόλεις της δυτικής Ανατολίας. Αρχαιολογικά δεδομένα δείχνουν συνεχή κατοίκηση από την 3η χιλιετία π.Χ. έως την Εποχή του Σιδήρου, όταν η Σμύρνη εξελίχθηκε σε οχυρωμένο ιωνικό οικισμό με κανονικό πολεοδομικό σχεδιασμό — χαρακτηριστικό της πρώιμης αστικοποίησης στην Ανατολία.

Αργότερα, κατά την ελληνιστική περίοδο, η πόλη μεταφέρθηκε στις πλαγιές του όρους Πάγος (σημερινό Καντιφέκαλε), σύμφωνα με το όραμα του Μεγάλου Αλεξάνδρου. Η ρωμαϊκή Σμύρνη άνθισε ως σημαντικό λιμάνι, γνωστό για τον πλούτο, τον πολιτισμό και την πρώιμη χριστιανική κοινότητά της, με μία από τις επτά εκκλησίες της Αποκάλυψης να βρίσκεται εκεί. Σήμερα, η σύγχρονη Σμύρνη αποτελεί τον φυσικό κληρονόμο αυτής της βαθιάς ιστορικής κληρονομιάς, ενώ το Μπαϊρακλί Χιουγιούκ διατηρεί τις απαρχές της 5.000 ετών ιστορίας της πόλης.

Σμύρνη: Σταυροδρόμι εμπορίου από την πρώιμη Εποχή του Χαλκού

Τα πρόσφατα κεραμικά ευρήματα υπογραμμίζουν τον στρατηγικό ρόλο της Σμύρνης από την απαρχή της. Τοποθετημένη στην ακτή του Αιγαίου, στο σημείο συνάντησης ανατολικών–δυτικών και βόρειων–νότιων εμπορικών δρόμων, η περιοχή λειτουργούσε ως φυσική πύλη για το θαλάσσιο και χερσαίο εμπόριο.

πηγή : anatolianarcheology.gr

Αρχαιολόγοι εντόπισαν αρχαία κουζίνα και αποθήκη 2.200 ετών στην ελληνιστική πόλη Τιμπριάδα

Μια αρχαιολογική αποκάλυψη που φωτίζει τη διατροφή, την αγροτική ζωή και τη θρησκευτική ταυτότητα έρχετα από τη Τιμπριάδα  ρίχνοντας φως  στα μυστικά της καθημερινής ζωής στην αρχαιότητα. Σημαντική αρχαιολογική ανακάλυψη ήρθε στο φως στην αρχαία πόλη Τιμπριάδα, στην περιοχή Άκσου της Ισπάρτης, στην Τουρκία. Κατά τη διάρκεια ανασκαφών κοντά στην κεντρική εκκλησία της πόλης, εντοπίστηκε συγκρότημα κουζίνας και αποθήκης τροφίμων, ηλικίας περίπου 2.200 ετών! Η ανακάλυψη αυτή προσφέρει πολύτιμες πληροφορίες για τις πρακτικές αποθήκευσης τροφίμων, τη γεωργία και τη θρησκευτική ζωή των κατοίκων της περιοχής κατά την Ύστερη Αρχαιότητα.

Η Τιμπριάδα  βρίσκεται στην περιοχή της Πισιδίας, στη σημερινή Ισπάρτη της Τουρκίας, και ιδρύθηκε τον 2ο αιώνα π.Χ., κατά την ελληνιστική περίοδο. Η πόλη φέρει ελληνικό όνομα και εντάσσεται στον πολιτισμικό και ιστορικό χάρτη της αρχαίας Ελλάδας, ιδιαίτερα μέσω της συμμετοχής της στη Συμμαχία των Πανελλήνων κατά τη ρωμαϊκή εποχή, μαζί με πόλεις όπως η Αθήνα και η Πέργαμος.

Η λατρεία θεοτήτων όπως ήταν η Κυβέλη, ο Δίας, ο Διόνυσος και οι Διόσκουροι, καθώς και η κοπή νομισμάτων με ελληνικές επιγραφές, επιβεβαιώνουν τον ελληνικό χαρακτήρα της πόλης. Επιπλέον, η Τιμπριάδα εξελίχθηκε σε επισκοπικό κέντρο κατά την Ύστερη Αρχαιότητα, διατηρώντας την πολιτισμική της σημασία και εντός του χριστιανικού κόσμου.

Ανασκαφές στην καρδιά της Πισιδίας

Η αρχαία πόλη Τιμπριάδα, χτισμένη στις πλαγιές του λόφου Ασαρτεπέ τον 2ο αιώνα π.Χ., συνεχίζει να αποκαλύπτει πτυχές της ιστορίας της Πισιδίας. Υπό την καθοδήγηση του καθηγητή Φικρέτ Οζτζάν από το Πανεπιστήμιο Σουλεϊμάν Ντεμιρέλ, η ερευνητική ομάδα εντόπισε νέα αρχιτεκτονικά στοιχεία.

Σύμφωνα με τον καθηγητή, οι ανασκαφές αποκάλυψαν απανθρακωμένους σπόρους και δημητριακά, που παρότι φθαρμένοι, προσφέρουν σημαντικά δεδομένα για τη διατροφή, την οικολογική προσαρμογή και την οικονομία της εποχής. Ο ίδιος σημείωσε πως υπάρχει η πιθανότητα να εντοπιστούν στο μέλλον αρχαίοι σπόροι σε καλύτερη κατάσταση, γεγονός που θα ενισχύσει τη μελέτη της γεωργικής ιστορίας.

Αγροτική κληρονομιά και διατροφή στην αρχαιότητα

Η ανακάλυψη των σπόρων και των δημητριακών θεωρείται σπάνια και εξαιρετικά σημαντική για την κατανόηση της αρχαίας διατροφής και των γεωργικών πρακτικών. Οι επιστήμονες εκτιμούν ότι τα ευρήματα αυτά ενδέχεται να προσφέρουν πολύτιμες πληροφορίες για τη σύγχρονη γεωργία, ιδιαίτερα σε ό,τι αφορά τη γενετική ποικιλομορφία και την προσαρμοστικότητα των καλλιεργειών.

Η Τιμπριάδα ως θρησκευτικό και νομισματικό κέντρο

Η Τιμπριάδα άρχισε να κόβει δικά της νομίσματα τον 2ο αιώνα π.Χ., γεγονός που επιβεβαιώνει την οικονομική και πολιτική της σημασία. Κατά την περίοδο της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας, η πόλη εντάχθηκε στη Συμμαχία των Πανελλήνων, μαζί με την Αθήνα και την Πέργαμο, συνδέοντας την με ένα δίκτυο δώδεκα σημαντικών αστικών κέντρων.

Η θρησκευτική ταυτότητα της Τιμπριάδας ήταν εξίσου πλούσια. Το ιερό της Κυβέλης, κοντά στο σπήλαιο Ζιντάν, αποτελούσε έναν από τους σημαντικότερους λατρευτικούς χώρους της Πισιδίας. Τα νομίσματα της πόλης απεικονίζουν, εκτός από την Κυβέλη, θεότητες όπως ο Δίας, ο Διόνυσος, ο Ερμής και οι Διόσκουροι, αποτυπώνοντας τη θρησκευτική πολυμορφία της εποχής.

Η Τιμπριάδα στην Ύστερη Αρχαιότητα

Η σημασία της Τιμπριάδας δεν περιορίστηκε στην προχριστιανική περίοδο. Κατά την Ύστερη Αρχαιότητα, η πόλη εξελίχθηκε σε επισκοπικό κέντρο, ενταγμένο στην χριστιανική εκκλησιαστική ιεραρχία. Η νέα ανακάλυψη της κουζίνας και της αποθήκης τροφίμων ενισχύει την εικόνα μιας πόλης που συνδύαζε την καθημερινή ζωή με την πνευματικότητα, την οικονομία με τη θρησκεία, και την ύλη με το πνεύμα.

ΠΗΓΕς ANATOLIANARCHEOLOGY.NET

Νεοανακαλυφθέν «Βόρειος Ναός» στη Βλαυδούντα αποκαλύπτει τη θρησκευτική συνέχεια της αρχαίας πόλης

 

 

Αρχαιολόγοι έφεραν στο φως έναν μνημειώδη ναό στην αρχαία πόλη της Βλαυδούντας (σημερινό Ουλούμπεϊ, Ουσάκ, Τουρκία), ρίχνοντας φως στη θρησκευτική και πολιτιστική ζωή της πόλης μέσα στους αιώνες. Ο νεοαποκαλυφθείς Βόρειος Ναός, που πιστεύεται ότι χρονολογείται πριν από περίπου 1.900 χρόνια, παρέμεινε σε χρήση μέχρι και τη βυζαντινή εποχή, καθιστώντας τον ένα κομβικό εύρημα στις συνεχιζόμενες ανασκαφές αυτής της απομονωμένης αλλά στρατηγικής σημασίας πόλης.

 

Μια οχυρωμένη πόλη στην άκρη των γκρεμών

 

Η Βλαυδούντα ιδρύθηκε τον 3ο αιώνα π.Χ. από Μακεδόνες στρατιώτες κατά την εκστρατεία του Μεγάλου Αλεξάνδρου και χτίστηκε στρατηγικά πάνω σε ένα φυσικό οροπέδιο, περιτριγυρισμένο από τους εντυπωσιακούς γκρεμούς του φαραγγιού Ουλούμπεϊ, προσβάσιμο μόνο από μία οχυρωμένη πύλη. Η διάταξή της της χάρισε τον τίτλο της «φρουριακής πόλης», καθώς προστάτευε ζωτικής σημασίας δρόμους ανάμεσα στη Λυδία και τη Φρυγία. Οι ανασκαφές στη Βλαυδούντα διεξάγονται από το 2018 υπό τη διεύθυνση του Μουσείου Ουσάκ, με τη στήριξη του Υπουργείου Πολιτισμού και Τουρισμού της Τουρκίας μέσω του προγράμματος «Κληρονομιά για το Μέλλον».

 

Βόρειος Ναός: Μεγαλύτερος από το Ιερό της Δήμητρας

 

Ο νεοαποκαλυφθείς Βόρειος Ναός βρίσκεται μόλις 200 μέτρα από την κεντρική πύλη της πόλης και υψώνεται πάνω σε ορθογώνιο πόδιο μήκους 12 μέτρων, πλάτους 10 μέτρων και ύψους σχεδόν 2 μέτρων. Οι πρώτες μελέτες δείχνουν ότι το οικοδόμημα ήταν μεγαλύτερο από τον περίφημο Ναό της Δήμητρας, το κύριο θρησκευτικό ιερό της πόλης αφιερωμένο στη θεά της γεωργίας και της γονιμότητας.

 

«Σε αντίθεση με τον Ναό της Δήμητρας, ο Βόρειος Ναός δείχνει στοιχεία εκτεταμένης χρήσης κατά τη χριστιανική εποχή, υποδεικνύοντας τη συνέχεια της λατρείας στον χώρο αυτό», ανέφερε ο διευθυντής των ανασκαφών και διευθυντής του Μουσείου Ουσάκ, Σεριφ Σόιλερ. Πρόσθεσε ότι τα αρχιτεκτονικά μέλη του ναού, τα οποία σήμερα είναι έντονα φθαρμένα και μερικώς κατεστραμμένα από σεισμούς, θα συντηρηθούν και θα αποκατασταθούν μετά το πέρας της ανασκαφικής περιόδου.

 

Χριστιανικά σύμβολα δείχνουν βυζαντινή επαναχρησιμοποίηση

 

Ανάμεσα στα πιο εντυπωσιακά ευρήματα είναι τρεις μαρμάρινοι λίθοι με σκαλισμένους σταυρούς, που χρονολογούνται στον 8ο αιώνα μ.Χ. «Αυτά τα μοτίβα δείχνουν ξεκάθαρα ότι ο ναός συνέχισε να χρησιμοποιείται ως χριστιανικός χώρος λατρείας στη βυζαντινή περίοδο και δεν εγκαταλείφθηκε», εξήγησε ο Σόιλερ. Η επαναχρησιμοποίηση παγανιστικών ναών ως χριστιανικών ιερών ήταν μια κοινή πρακτική στην Ανατολία, που αντανακλούσε τόσο την πολιτιστική προσαρμογή όσο και τη συνέχεια.

 

Μια ματιά στο θρησκευτικό τοπίο της Βλαυδούντας

 

Η Βλαυδούντα, που βρίσκεται περίπου 40 χιλιόμετρα νοτιοδυτικά του Ουσάκ, υπήρξε κάποτε μια ακμάζουσα ρωμαϊκή πόλη με στάδιο, θέατρο, υδραγωγεία και ναούς. Οι αρχαιολόγοι τα τελευταία χρόνια επικεντρώνονται στην αποκάλυψη της κεντρικής λεωφόρου, των σημαντικών δημόσιων κτιρίων και των θρησκευτικών συγκροτημάτων. Η ανακάλυψη του Βόρειου Ναού προσθέτει νέο βάθος στην κατανόηση της θρησκευτικής ιστορίας της πόλης, δείχνοντας πώς οι ιεροί της χώροι εξελίχθηκαν από τη ρωμαϊκή παγανιστική λατρεία στη βυζαντινή χριστιανοσύνη. Καθώς συνεχίζονται οι εργασίες αποκατάστασης, ο Βόρειος Ναός αναμένεται να αποτελέσει σημείο αναφοράς στον αρχαιολογικό χώρο, συμπληρώνοντας τον ήδη φημισμένο Ναό της Δήμητρας και προσφέροντας στους επισκέπτες μια σπάνια ματιά σε σχεδόν δύο χιλιετίες θρησκευτικής κληρονομιάς της Ανατολίας.

ΠΗΓΈΣ: https://www.anatolianarchaeology.net/

ΦΩΤΟ : Mehmet Çalık/AA

Ανακάλυψη σπάνιου Ελληνιστικού τάφου στη Μαντούρια: Νέα Σελίδα στην Ιστορία της Μεγάλης Ελλάδας

Κατά τη διάρκεια έργων αποχέτευσης στη Μαντούρια της επαρχίας Τάραντα, οι αρχαιολόγοι εντόπισαν έναν σπάνιο θαλαμωτό τάφο της ελληνιστικής περιόδου, χρονολογούμενο στον 4ο αιώνα π.Χ. Η ανασκαφή προσφέρει νέα στοιχεία για τις ταφικές πρακτικές των Μεσσαπίων, επιβεβαιώνοντας τη σημασία της περιοχής για την αρχαιολογική έρευνα στη νότια Ιταλία.

Ο Τάραντας: Η μοναδική σπαρτιατική αποικία και η λάμψη της Μεγάλης Ελλάδας

Ο Τάραντας, γνωστός στην αρχαιότητα ως Τάρας, ιδρύθηκε από τους Παρθενίες της Σπάρτης τον 8ο αιώνα π.Χ. και αποτέλεσε τη μοναδική αποικία των Σπαρτιατών. Σύμφωνα με τη μυθολογία, ο Τάρας ήταν γιος του Ποσειδώνα και της νύμφης Σατυρίας, και ίδρυσε την πόλη αφού σώθηκε από ναυάγιο με τη βοήθεια δελφινιού. Η πόλη εξελίχθηκε σε ισχυρό εμπορικό και πολιτιστικό κέντρο, με πλούσια ναυτική δύναμη και φιλοσοφική παράδοση. Το Αρχαιολογικό Μουσείο του Τάραντα (MARTA) φιλοξενεί ευρήματα που τεκμηριώνουν την ιστορία της περιοχής από την Παλαιολιθική εποχή έως και τον Μεσαίωνα, με ιδιαίτερη έμφαση στα χρυσά κοσμήματα και τα ταφικά έθιμα της Μεγάλης Ελλάδας.

Η δομή και τα ευρήματα του ελληνιστικού τάφου στη Μαντούρια

Ο τάφος στη Μαντούρια αποτελείται από δύο χώρους: Έναν πρόδομο με κόκκινο επίχρισμα και λευκή ταινία στους τοίχους, και έναν κύριο θάλαμο με διακοσμημένο λίθινο υπέρθυρο. Η είσοδος ήταν σφραγισμένη με δίφυλλη λίθινη πόρτα, της οποίας βρέθηκαν θραύσματα. Στο εσωτερικό εντοπίστηκαν τέσσερις εσοχές στο δάπεδο, πιθανώς βάσεις για ξύλινο ταφικό κρεβάτι. Οι αρχαιολόγοι ανέσυραν αγγεία, λυχνάρια, αρωματοδοχεία και πιάτα, όλα χρονολογημένα στον 4ο αιώνα π.Χ., αποδεικνύοντας την πλούσια ταφική παράδοση των Μεσσαπίων.

Ίχνη αρχαίας λεηλασίας και ρωμαϊκή παρουσία στην περιοχή

Η ανασκαφή αποκάλυψε ότι ο τάφος είχε διαταραχθεί στην αρχαιότητα. Τρύπες στους τοίχους υποδηλώνουν προσπάθειες πρόσβασης σε γειτονικούς τάφους. Μέσω μιας τέτοιας οπής εντοπίστηκε δεύτερος τάφος, εξωτερικά σφραγισμένος αλλά εσωτερικά κενός, πιθανώς λεηλατημένος. Από το χώμα του δεύτερου τάφου ανακτήθηκε ένα ρωμαϊκό δηναρίο, δείχνοντας ότι η περιοχή συνέχισε να χρησιμοποιείται ή να επισκέπτεται και κατά τη ρωμαϊκή εποχή.

Η Μαντούρια ως οργανωμένη νεκρόπολη της ελληνιστικής περιόδου

Η ανακάλυψη του τάφου ακολουθεί ευρήματα από τα τέλη του 2024, όταν εντοπίστηκαν 11 λαξευτοί τάφοι στην ίδια περιοχή. Μαζί, τα ευρήματα επιβεβαιώνουν ότι η Μαντούρια λειτουργούσε ως οργανωμένη νεκρόπολη κατά την ελληνιστική εποχή. Η πόλη, μέρος της Μεσσαπικής κουλτούρας, συνδύαζε τοπικές παραδόσεις με ελληνικές επιρροές, αποδεικνύοντας την πολιτισμική σύνθεση της νότιας Ιταλίας.

Πηγή : https://arkeonews.net/ /arxeion-politismou.gr