Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα Ρωμαϊκό ψηφιδωτό. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων
Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα Ρωμαϊκό ψηφιδωτό. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων

Παρασκευή 28 Αυγούστου 2026

Ψηφιδωτό 2.000 ετών διατηρεί τα ονόματα της γάτας και του σκύλου μιας οικογένειας

 




Ένα εξαιρετικά προσωπικό εύρημα ήρθε στο φως στην αρχαία πόλη Αδραμύττειο της δυτικής Τουρκίας: ένα ψηφιδωτό 2.000 ετών που διατηρεί τα ονόματα μιας γάτας και ενός σκύλου, αποτυπωμένα ανάμεσα σε πολύχρωμες παραστάσεις. Η ανακάλυψη προσφέρει μια σπάνια ματιά στην καθημερινή ζωή των κατοίκων μιας ρωμαϊκής έπαυλης.

 Αξίζει να αναφερθεί ότι πρόκειται  για την αρχαία ελληνική πόλη Ἀδραμύττειον ή Ἀδραμύττιον, σημερινή ονομασία Edremit / Εντρεμίτ στη βορειοδυτική Μικρά Ασία, χτισμένη στον μυχό του ομώνυμου κόλπου στην επαρχία Μπαλικεσίρ της Τουρκίας. Σύμφωνα με την παράδοση, η αρχαία πόλη υπήρξε αποικία των Αθηναίων. Η αρχική αρχαία πόλη ήταν χτισμένη στον λόφο Καρατάς, σε καίρια συγκοινωνιακή θέση που συνέδεε τον Ελλήσποντο με τις αιολικές και ιωνικές πόλεις. Γνώρισε σημαντική ανάπτυξη κατά την ελληνιστική, τη ρωμαϊκή και τη βυζαντινή περίοδο. Κατακτήθηκε από τους Οθωμανούς τον 14ο αιώνα, ωστόσο διατήρησε ακμαίο ελληνικό πληθυσμό έως το 1922


Τα ονόματα «Σμαράγδι» και «Ωκεανός» σε ένα ψηφιδωτό δάπεδο

Δίπλα στη γάτα σώζεται επιγραφή που σημαίνει «Σμαράγδι», ενώ ο σκύλος φέρει το όνομα «Ωκεανός». Οι ερευνητές δεν έχουν ακόμη επιβεβαιώσει αν πρόκειται για πραγματικά κατοικίδια της έπαυλης, ωστόσο η παρουσία των ονομάτων σε μόνιμο δάπεδο υποδηλώνει ότι τα ζώα είχαν ιδιαίτερη σημασία για τον ιδιοκτήτη.

Η έπαυλη εντοπίστηκε στο παραθαλάσσιο Ören, στη σημερινή επαρχία Μπαλικεσίρ, πάνω από τα ερείπια του αρχαίου Αδραμυττείου. Οι ανασκαφές διεξάγονται από το Μουσείο Kuva‑yı Milliye, με επιστημονικό σύμβουλο τον Hüseyin Murat Özgen.


Ένα ψηφιδωτό γεμάτο μορφές: από πουλιά έως Μέδουσα

Η γάτα και ο σκύλος βρίσκονται στη βόρεια αίθουσα της έπαυλης, σε ένα πολύχρωμο ψηφιδωτό με 15 εικονογραφικά πλαίσια σε τρεις σειρές.

Η σύνθεση περιλαμβάνει: πουλιά, ένα ψάρι, έναν φτερωτό ίππο, κεφαλή Μέδουσας, έναν φτερωτό νέο (πιθανόν Έρωτα), άγρια και οικόσιτα ζώα.

Οι επιγραφές που συνοδεύουν τη γάτα και τον σκύλο ξεχωρίζουν από τη συνήθη διακόσμηση, καθώς τα ζώα δεν παρουσιάζονται ως ανώνυμα μοτίβα αλλά ως αναγνωρίσιμες μορφές.

Ο φτερωτός ίππος και η μνήμη της πόλης

Ένα από τα πλαίσια συνδέει την έπαυλη με την αρχαία ιστορία του Αδραμυττείου: ο φτερωτός ίππος θυμίζει το σύμβολο που εμφανιζόταν στα νομίσματα της πόλης τον 4ο αιώνα π.Χ.

Σύμφωνα με τον Özgen, η παρουσία του μοτίβου 500 χρόνια αργότερα δείχνει ότι ο ίππος παρέμεινε αναγνωρίσιμο τοπικό έμβλημα. Η επιλογή του για τη διακόσμηση μιας αίθουσας υποδοχής πιθανότατα εξέφραζε την ταυτότητα και το κύρος του ιδιοκτήτη.


Μια κατοικία με λειτουργικούς χώρους και τεχνικά συστήματα

Μελέτη του 2026 τοποθετεί τα ψηφιδωτά σε ένα ρωμαϊκό συγκρότημα κατοικίας 730 τ.μ., οργανωμένο γύρω από λιθόστρωτο αίθριο. Τρεις αίθουσες με ψηφιδωτά δάπεδα πλαισίωναν το αίθριο, ενώ διάδρομοι και κατώφλια ρύθμιζαν την πρόσβαση στους επίσημους και βοηθητικούς χώρους.


Η βόρεια αίθουσα, όπου βρίσκονται η γάτα και ο σκύλος, είχε διαστάσεις 7,7 × 4,7 μ. και ψηφιδωτό με κόκκινες, πορτοκαλί, μαύρες, λευκές, μπλε, πράσινες, κίτρινες και βουργουνδί ψηφίδες. Στην ανατολική αίθουσα, άλλο ψηφιδωτό απεικόνιζε έναν κάνθαρο γεμάτο φρούτα με πουλιά. Τμήματα τοιχογραφιών δείχνουν ότι οι τοίχοι ήταν ζωγραφισμένοι. Πίσω από τους διακοσμημένους χώρους υπήρχε οργανωμένο τεχνικό σύστημα με πήλινους αγωγούς, κανάλια και αποχετεύσεις. Ευρήματα όπως μαγειρικά σκεύη και λυχνάρια αποδεικνύουν ότι η έπαυλη ήταν ενεργό σπίτι, όχι μόνο χώρος επίδειξης.


Καταστροφή, ανακατασκευή και μεταγενέστερη χρήση

Καμένα στρώματα και καταρρεύσεις δείχνουν ότι η έπαυλη υπέστη καταστροφή, αλλά οι κάτοικοι την ανακατασκεύασαν. Τμήματα του αιθρίου κλείστηκαν, η κίνηση αναδιοργανώθηκε και προστέθηκε νέα αίθουσα με ψηφιδωτό στη νότια πλευρά, με απλούστερη διακόσμηση της Ύστερης Ρωμαϊκής περιόδου.


Μεγάλοι αποθηκευτικοί πίθοι και μεταγενέστερες κατασκευές δείχνουν ότι ο χώρος χρησιμοποιήθηκε και στη Βυζαντινή εποχή. Βυζαντινή κεραμική και χρυσό νόμισμα του Ιωάννη Β΄ Κομνηνού μαρτυρούν συνεχή δραστηριότητα.


Ένα σπάνιο μίγμα δημόσιας και ιδιωτικής ταυτότητας

Το ψηφιδωτό συνδυάζει δύο διαφορετικούς κόσμους: τον φτερωτό ίππο, σύμβολο της πόλης, και δύο ζώα που δεν παρουσιάζονται ως διακοσμητικά μοτίβα αλλά με το όνομά τους

Μέχρι να δημοσιευθεί η πλήρης μελέτη, παραμένει ανοιχτό το ερώτημα αν πρόκειται για πραγματικά κατοικίδια ή για συμβολικές μορφές. Σε κάθε περίπτωση, το εύρημα προσφέρει μια σπάνια, προσωπική ματιά σε μια ρωμαϊκή κατοικία.

ΠΗΓΗ : anatolianarcheology.net


Τετάρτη 6 Μαΐου 2026

Ψηφιδωτό με ελληνική επιγραφή στη Ζίλε- Εύρημα που θυμίζει το «Κορίτσι των Γυψών» της Ζεύγμας



Ένα εντυπωσιακό ψηφιδωτό με ελληνική επιγραφή ήρθε στο φως στη Ζίλε του Τοκάτ, μετά από παράνομη ανασκαφή σε αυλή αγροτόσπιτου. Το εύρημα, που χρονολογείται στον 2ο αιώνα μ.Χ., παρουσιάζει εξαιρετική τεχνική και ομοιότητες με το διάσημο ψηφιδωτό της Ζεύγμας, προκαλώντας έντονο ενδιαφέρον στην αρχαιολογική κοινότητα.

Πρόκειται για μια περιοχή γνωστή για προϊστορικούς οικισμούς, αρχαίες πόλεις όπως η Κομάνη Ποντική και η Σεβαστούπολη, καθώς και μνημεία της ισλαμικής περιόδου. Οι αρχαιολόγοι τονίζουν ότι ο χώρος πρέπει να ανασκαφεί πλήρως και να συντηρηθεί, ώστε να καταστεί επισκέψιμος στο μέλλον.


Η Ζίλε είναι  περιοχή της Ποντικής Μικράς Ασίας που συνυπήρχαν ελληνιστικά, περσικά και ρωμαϊκά στοιχεία. Η χρήση της ελληνικής γλώσσας στα ψηφιδωτά και στις επιγραφές ήταν συνηθισμένη στη ρωμαϊκή Ανατολή, που η ελληνική λειτουργούσε ως γλώσσα παιδείας, τέχνης και διοίκησης.


Ανακάλυψη μετά από παράνομη εκσκαφή

Το ψηφιδωτό εντοπίστηκε όταν παράνομη ανασκαφή αποκάλυψε τμήμα του δαπέδου σε οικία αμπελώνα. Αμέσως κινητοποιήθηκε το Αρχαιολογικό Μουσείο Τοκάτ, το οποίο προχώρησε σε σωστική ανασκαφή για την προστασία και τεκμηρίωση του ευρήματος. Η ποιότητα της κατασκευής υποδηλώνει ότι το κτίριο δεν ήταν απλός ιδιωτικός χώρος, αλλά πιθανότατα σημαντικό κοινωνικό ή διοικητικό οικοδόμημα της ρωμαϊκής περιόδου.


Η ελληνική επιγραφή «ΤΡΥΦΗ»

Στο κέντρο του ψηφιδωτού διακρίνεται η αρχαία ελληνική λέξη «ΤΡΥΦΗ», που σημαίνει αφθονία, πολυτέλεια και ευζωία. Σύμφωνα με τον αρχαιολόγο Δρ. Αλπέρ Γιλμάζ, η γυναικεία μορφή που συνοδεύει την επιγραφή αποτελεί προσωποποίηση της Τρυφής, σύμβολο πλούτου και καλοζωίας στη ρωμαϊκή κοινωνία. Το εύρημα, επομένως, δεν λειτουργούσε μόνο διακοσμητικά, αλλά και ως δήλωση κοινωνικού κύρους.


Σύγκριση με το «Κορίτσι των Γυψών» της Ζεύγμας

Η τεχνική και η αισθητική του ψηφιδωτού παρουσιάζουν αξιοσημείωτες ομοιότητες με το περίφημο «Κορίτσι των Γυψών» της Ζεύγμας. Ο συνδυασμός των τεχνικών opus vermiculatum και opus tessellatum αποκαλύπτει υψηλή δεξιοτεχνία, ιδιαίτερα στις εκφραστικές λεπτομέρειες του προσώπου και στα γεωμετρικά μοτίβα. Αν και δεν πρόκειται για αντίγραφο, η ποιότητα και το ύφος το κατατάσσουν ανάμεσα στα σημαντικότερα ψηφιδωτά της βόρειας Ανατολίας.


Η ιστορική σημασία της Ζίλε

Η περιοχή της Ζίλε συνδέεται ιστορικά με τη ρωμαϊκή παρουσία και τη διάσημη φράση του Ιουλίου Καίσαρα «Veni, vidi, vici» μετά τη νίκη του επί του Φαρνάκη Β΄ το 47 π.Χ. Το νέο εύρημα προσθέτει μια ακόμη διάσταση στην ιστορία της περιοχής, αποδεικνύοντας ότι η Ζίλε δεν ήταν μόνο τόπος στρατιωτικών γεγονότων, αλλά και κέντρο κοινωνικής ζωής και καλλιτεχνικής παραγωγής.

ΠΗΓΉ anatolianarcheology.net