Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα Göbeklitepe. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων
Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα Göbeklitepe. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων

Δευτέρα 17 Αυγούστου 2026

Νέες ανασκαφές στο Göbeklitepe αποκαλύπτουν ορθογώνιες κατασκευές της δεύτερης φάσης κατοίκησης





Νέα ανασκαφική περίοδος στο Göbeklitepe, τον εμβληματικό προϊστορικό χώρο της Σανλιούρφα που συχνά χαρακτηρίζεται ως «μηδενικό σημείο της ιστορίας», έφερε στο φως ορθογώνιες κατασκευές που χρονολογούνται στη δεύτερη φάση κατοίκησης του χώρου. Τα ευρήματα ενισχύουν την άποψη ότι το Göbeklitepe δεν ήταν αποκλειστικά λατρευτικό κέντρο, αλλά και τόπος μόνιμης εγκατάστασης.


Τα ευρήματα ενισχύουν την άποψη ότι ο χώρος δεν ήταν μόνο λατρευτικό κέντρο αλλά και οργανωμένος οικισμός.Ο καθηγητής Necmi Karul, επικεφαλής των ανασκαφών και συντονιστής του προγράμματος Taş Tepeler, δήλωσε στο Anadolu Agency ότι οι φετινές εργασίες άρχισαν  σε μια νέα περιοχή βόρεια της κύριας ζώνης ανασκαφών.Μετά τη μεταφορά των ελαιόδεντρων που κάλυπταν το σημείο, οι αρχαιολόγοι μπόρεσαν να ανοίξουν έναν χώρο 1.500 τ.μ. για συστηματική έρευνα.


Ορθογώνιες κατασκευές ακριβώς κάτω από την επιφάνεια

Καθώς η ομάδα προχωρούσε προς τον βορρά, εντόπισε ορθογώνιες δομές ακριβώς κάτω από την επιφάνεια του εδάφους. Ο Karul σημείωσε: «Το γεγονός ότι βρίσκονταν τόσο κοντά στην επιφάνεια μάς επέτρεψε να αποκτήσουμε γρήγορα στοιχεία για την κάτοψη και τη διάταξή τους. Σε ορισμένες περιπτώσεις φτάσαμε στα δάπεδα σχεδόν αμέσως.» Η περιοχή έχει υποστεί έντονη διάβρωση, με αποτέλεσμα τα ανώτερα τμήματα των τοίχων να έχουν φθαρεί. Παρ’ όλα αυτά, οι ελαιόδεντροι δεν προκάλεσαν σημαντικές ζημιές στις κατασκευές.


Στόχος: πλήρης αποκάλυψη της επιφάνειας

Για το 2026, ο στόχος της ομάδας είναι η αφαίρεση του επιφανειακού στρώματος σε όλη την έκταση και η αποκάλυψη των δομών που βρίσκονται ακριβώς από κάτω. Παράλληλα, έχει διαμορφωθεί νέο μονοπάτι περιήγησης, ώστε οι επισκέπτες να μπορούν να παρακολουθούν από κοντά τις εργασίες και τα νέα ευρήματα.


Οικιστική χρήση; Τα πρώτα στοιχεία δείχνουν κατοίκηση

Παρόμοιες ορθογώνιες κατασκευές είχαν εντοπιστεί και στην περιοχή GT1. Ωστόσο, σύμφωνα με τον Karul, η παράδοση των μεγάλων όρθιων λίθων φαίνεται να έχει εξασθενήσει στη δεύτερη φάση, ενώ οι νέες δομές περιέχουν λιγότερους τέτοιους λίθους.«Η εσωτερική διάταξη υποδηλώνει πιθανή οικιστική χρήση. Τα πρώτα μας συμπεράσματα δείχνουν ότι πρόκειται για κατοικίες, αλλά θα χρειαστούν αναλύσεις εδαφικών δειγμάτων για να επιβεβαιωθεί η λειτουργία τους.»


Göbeklitepe: λατρευτικό κέντρο και οικισμός

Προηγούμενες ανασκαφές είχαν ήδη αποκαλύψει τόσο δημόσια κτίρια όσο και σύγχρονες οικιστικές δομές. Η ταυτόχρονη χρήση τους ενισχύει την άποψη ότι το Göbeklitepe ήταν τόπος λατρείας αλλά και κατοίκησης, ένα μοτίβο που επαναλαμβάνεται και σε άλλες θέσεις του προγράμματος Taş Tepeler.


Εργασίες ενίσχυσης σε κυκλικές δομές

Οι ανασκαφές συνεχίζονται και στην πλαγιά όπου βρίσκονται οι κυκλικές κατασκευές. Οι εργασίες συντήρησης έχουν μεταφερθεί φέτος από τη Δομή C στη Δομή D, με στόχο την ολοκλήρωση μέχρι το τέλος του έτους.

https://www.hurriyetdailynews.com/



Τετάρτη 5 Αυγούστου 2026

Göbeklitepe επεκτείνει τις διαδρομές επισκεπτών καθώς η επισκεψιμότητα αγγίζει το ένα εκατομμύριο ετησίως





Στο άνυδρο τοπίο της νοτιοανατολικής Τουρκίας, το Göbeklitepe προσαρμόζεται στη σύγχρονη πίεση του χρόνου και των επισκεπτών. Καθώς η ετήσια προσέλευση πλησιάζει το ένα εκατομμύριο, ο χώρος επεκτείνει τις διαδρομές και τις υποδομές για να προστατεύσει το μνημείο και να βελτιώσει την εμπειρία των επισκεπτών.


Επέκταση διαδρομών και υποδομών

Το Göbeklitepe, κοντά στο χωριό Örencik και 18 χιλιόμετρα από το κέντρο της Şanlıurfa, αποτελεί ένα από τα πιο δημοφιλή αρχαιολογικά σημεία της Τουρκίας. Οι εργασίες που βρίσκονται σε εξέλιξη περιλαμβάνουν την αναβάθμιση των οδικών προσβάσεων, τη διεύρυνση των πεζοπορικών διαδρομών και τη δημιουργία νέων υποδομών για άτομα με αναπηρία.


Ο υπάρχων δρόμος μετατρέπεται σε διαχωρισμένο οδόστρωμα, ενώ οι περιμετρικές διαδρομές γύρω από το μνημείο γίνονται πιο φαρδιές και προσβάσιμες. Με την ολοκλήρωση των έργων, η συνολική διαδρομή των επισκεπτών θα είναι σχεδόν διπλάσια από την προηγούμενη.


Νέες διαδρομές για μείωση της συμφόρησης

Μέχρι σήμερα, οι περισσότεροι επισκέπτες ακολουθούσαν μια σύντομη διαδρομή γύρω από το προστατευτικό στέγαστρο που καλύπτει τα πιο γνωστά ανασκαμμένα τμήματα. Η νέα χάραξη θα ανοίξει μεγαλύτερο τμήμα του χώρου, κατανέμοντας ομοιόμορφα την κίνηση και μειώνοντας τα σημεία συμφόρησης.


Ο Aydın Aslan, διευθυντής Πολιτισμού και Τουρισμού της Şanlıurfa, δήλωσε ότι οι νέες διαδρομές θα επιτρέψουν στους επισκέπτες να δουν περισσότερα τμήματα του αρχαιολογικού τοπίου, αλλά και να απολαύσουν τη θέα προς την πεδιάδα Harran από το υπερυψωμένο σημείο του Göbeklitepe.


Αύξηση ενδιαφέροντος και μελλοντικές προοπτικές

Το ενδιαφέρον για το Göbeklitepe αυξήθηκε σημαντικά μετά το 2019, όταν η Τουρκία ανακήρυξε το έτος ως «Έτος Göbeklitepe». Ο χώρος πλέον δέχεται επισκέπτες καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους, τόσο από την Τουρκία όσο και από το εξωτερικό.


Ο Mehmet Kamil Türkmen, επικεφαλής της Ένωσης Τουριστικής Ανάπτυξης της Şanlıurfa, ανέφερε ότι η ολοκλήρωση των έργων πίσω από την κύρια περιοχή επισκεπτών θα μπορούσε να δημιουργήσει μια ευρύτερη κυκλική διαδρομή, ανοίγοντας νέα τμήματα στο κοινό και αυξάνοντας τον χρόνο παραμονής των επισκεπτών στην περιοχή.


πηγη: anatolianarcheology.net




Κυριακή 26 Ιουλίου 2026

Göbeklitepe: Ένα ταξίδι 12.000 ετών ανοίγει στο Λονδίνο – Η νέα immersive έκθεση Timewalk







Το Göbeklitepe γίνεται η αφετηρία μιας εντυπωσιακής διαδρομής 12.000 ετών μέσα στην ανθρώπινη ιστορία, μέσα από τη νέα immersive έκθεση Timewalk, που παρουσιάζεται στο Immerse LDN, στην προκυμαία του ExCeL London. Η έκθεση, δημιουργία του τουρκικού οργανισμού DEM Museums, αξιοποιεί προβολές μεγάλης κλίμακας, χωρικό ήχο και διαδραστική τεχνολογία για να μεταφέρει τους επισκέπτες σε 21 διαφορετικούς πολιτισμούς, πριν τους οδηγήσει σε ψηφιακά ανακατασκευασμένα περιβάλλοντα εμπνευσμένα από το Göbeklitepe, τη Βαβυλώνα, την Αρχαία Αίγυπτο, τους Μάγια και το Ραπά Νούι.


Αντί για παραδοσιακές προθήκες με αρχαιολογικά αντικείμενα, η έκθεση αναδημιουργεί ολόκληρα ιστορικά τοπία: ποτάμια που «ρέουν» κάτω από τα πόδια των επισκεπτών, ναοί που αναδύονται από το σκοτάδι, μνημειακές κατασκευές που υψώνονται στους τοίχους της έκθεσης. Το Timewalk είναι αποτέλεσμα δύο ετών εργασίας μιας διεπιστημονικής ομάδας 250 ειδικών – αρχαιολόγων, ιστορικών, σεναριογράφων, αρχιτεκτόνων, καλλιτεχνών και τεχνικών.


Γιατί το ταξίδι ξεκινά από το Göbeklitepe

Το Göbeklitepe, ο νεολιθικός χώρος κοντά στη Σανλιούρφα της νοτιοανατολικής Τουρκίας, έχει αλλάξει ριζικά τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβανόμαστε την απαρχή της μνημειακής αρχιτεκτονικής και των συλλογικών τελετουργιών. Χρονολογημένο γύρω στο 9600 π.Χ., περιλαμβάνει μνημειακές περιβόλους με Τ‑σχήμα λίθινους στύλους, διακοσμημένους με ανάγλυφα ζώων: φίδια, αγριογούρουνα, αλεπούδες, πτηνά.


Το Göbeklitepe απέδειξε ότι ομάδες κυνηγών‑τροφοσυλλεκτών μπορούσαν να συγκεντρωθούν και να δημιουργήσουν σύνθετους τελετουργικούς χώρους πολύ πριν την εμφάνιση οργανωμένων αγροτικών κοινωνιών. Η έκθεση συνοψίζει αυτή την ανατροπή με μια φράση στη τουρκική αφήγηση, με τη φωνή του ηθοποιού Selçuk Yöntem:

«Το τελετουργικό προηγήθηκε της γεωργίας.»


Σύμφωνα με την ανταπόκριση της δημοσιογράφου İpek Yezdani, ο διευθυντής των ανασκαφών του Göbeklitepe, Καθηγητής Necmi Karul, ήταν μεταξύ των ειδικών που συμβούλευσαν το εγχείρημα.


Από τη Βαβυλώνα στο Ραπά Νούι: Μια παγκόσμια πολιτισμική διαδρομή

Μετά το Göbeklitepe, οι επισκέπτες κινούνται μέσα από μια σειρά ψηφιακά ανακατασκευασμένων πολιτισμικών κόσμων:


  • Βαβυλώνα – Η γέννηση των πόλεων, οι μνημειακές πύλες, η οργάνωση της εξουσίας και της γνώσης.
  • Αρχαία Αίγυπτος – Ο Νείλος, τα βασιλικά μνημεία, η αστρονομία και οι αντιλήψεις για τον θάνατο και τη μεταθανάτια ζωή.
  • Πολιτισμός των Μάγια – Αρχιτεκτονική, μαθηματικά, γεωργία και η κυκλική αντίληψη του χρόνου.
  • Ραπά Νούι – Ηφαιστειακά τοπία και τα μνημειακά Moai, ως αφετηρία για συζήτηση γύρω από την καταγωγή, τη μνήμη και την πνευματική ταυτότητα.


Η έκθεση δεν παρουσιάζει τους πολιτισμούς ως μια γραμμική εξέλιξη, αλλά ως διαφορετικές κοινωνίες που αντιμετώπισαν παρόμοια ερωτήματα: φύση, τάξη, θάνατος, πίστη, συλλογική ταυτότητα.


Αρχαιολογία μέσα από φως, ήχο και τεχνολογία

Το Timewalk εντάσσεται στη νέα τάση της «εμπειρικής μουσειολογίας», όπου η ιστορία μεταδίδεται μέσα από αισθητηριακά περιβάλλοντα. Προβολές, χωρικός ήχος, φωτιστικές εγκαταστάσεις και ψηφιακά εφέ δημιουργούν την αίσθηση ότι ο επισκέπτης κινείται μέσα σε ανακατασκευασμένους ιστορικούς κόσμους. Σε ένα διαδραστικό τμήμα, ψηφιακές φιγούρες αντανακλούν τις κινήσεις των επισκεπτών μέσω body‑tracking τεχνολογίας.


Η ηχητική ξενάγηση διατίθεται σε 25 γλώσσες, ενώ υπάρχει ξεχωριστή αφήγηση για παιδιά.


Η DEM Museums έχει ήδη δημιουργήσει το Hagia Sophia History and Experience Museum στην Κωνσταντινούπολη και το Ephesus Experience Museum κοντά στην Έφεσο. Το Timewalk αποτελεί το πρώτο βήμα μιας διεθνούς επέκτασης.


Σύμφωνα με το ρεπορτάζ της Yezdani, ο πρόεδρος της DEM Museums, Mehmet Uğur Esin, ανέφερε ότι ο προϋπολογισμός του έργου έφτασε τις 22 εκατομμύρια λίρες. Παρουσίασε το Timewalk ως «πολιτιστική εξαγωγή» που μπορεί να φέρει την αρχαιολογική κληρονομιά της Τουρκίας σε ένα ευρύτερο διεθνές κοινό. Η εταιρεία εξετάζει επίσης ένα project σχετικό με το Κολοσσαίο για τη Ρώμη το 2027, καθώς και μελλοντικές εκθέσεις σε Λας Βέγκας και Ιαπωνία.


Κανένα αυθεντικό εύρημα από το Göbeklitepe δεν μεταφέρθηκε στο Λονδίνο,  η αρχιτεκτονική και η ατμόσφαιρα του χώρου αποδίδονται αποκλειστικά μέσω ψηφιακών μέσων.


Το Timewalk κινείται ανάμεσα σε έκθεση, κινηματογραφική παραγωγή και θεατρική ιστορική εμπειρία, θέτοντας ένα σύγχρονο ερώτημα: μπορεί η immersive τεχνολογία να φέρει την αρχαιολογία πιο κοντά στο κοινό χωρίς να επισκιάσει τα επιστημονικά δεδομένα;


https://www.anatolianarchaeology.net/




s

Τρίτη 17 Μαρτίου 2026

Çakmaktepe: Νεολιθικός οικισμός 11.000 ετών ανατρέπει όσα γνωρίζαμε για την απαρχή της μόνιμης εγκατάστασης


Νέα ευρήματα στη νοτιοανατολική Τουρκία φωτίζουν τη μετάβαση από τις νομαδικές ομάδες στους πρώτους μόνιμους οικισμούς. Στα ασβεστολιθικά υψίπεδα δυτικά της πεδιάδας Χαρράν, ένας φαινομενικά ταπεινός αρχαιολογικός χώρος αλλάζει τον τρόπο με τον οποίο οι επιστήμονες αντιλαμβάνονται ένα από τα σημαντικότερα ορόσημα της ανθρώπινης ιστορίας: τη μετάβαση από τη νομαδική συλλογή τροφής στη μόνιμη εγκατάσταση. Το Çakmaktepe, που ανασκάπτεται στο πλαίσιο του προγράμματος Taş Tepeler, διατηρεί σπάνια αρχιτεκτονικά και πολιτισμικά κατάλοιπα από τις πρώιμες φάσεις της Προκεραμικής Νεολιθικής περιόδου στην Άνω Μεσοποταμία.

Στην αυγή του Νεολιθικού κόσμου

Το Çakmaktepe χρονολογείται στην πρώιμη φάση της Προκεραμικής Νεολιθικής Α περιόδου (PPNA), περίπου 9600–8800 π.Χ. Τα δεδομένα ενισχύουν την άποψη ότι η μόνιμη εγκατάσταση δεν ήταν απλώς συνέπεια της γεωργίας. Αντίθετα, η κοινωνική οργάνωση, οι συλλογικές πρακτικές και οι κοινόχρηστοι τελετουργικοί χώροι ίσως αποτέλεσαν το θεμέλιο για μία από τις πιο καθοριστικές μεταμορφώσεις της ανθρώπινης ιστορίας.

Από τον δορυφόρο στο σκάμμα: μια ανακάλυψη του 21ου αιώνα

Ο χώρος εντοπίστηκε το 2021 μέσω ανάλυσης δορυφορικών εικόνων στο πλαίσιο του προγράμματος προϊστορικής έρευνας ŞAYA. Την ίδια χρονιά ξεκίνησαν οι ανασκαφές από το Πανεπιστήμιο Çukurova και το Μουσείο Şanlıurfa, ενώ το 2022 συμμετείχε και το Πανεπιστήμιο Tsukuba, δίνοντας διεθνή διάσταση στο έργο.


Ένα νεολιθικό τοπίο γεμάτο οικισμούς

Το Çakmaktepe δεν ήταν απομονωμένο. Βρίσκεται σε μια πυκνή ζώνη νεολιθικών οικισμών που εκτείνεται σε όλη την περιοχή της Şanlıurfa. Η συγκέντρωση αυτή υποδηλώνει ότι το κλίμα, οι υδάτινοι πόροι και τα πλούσια οικοσυστήματα δημιούργησαν τις συνθήκες για την εγκατάσταση ομάδων κυνηγών‑τροφοσυλλεκτών σε πιο μόνιμες βάσεις. Η περιοχή φαίνεται να αποτέλεσε μεταβατικό τοπίο όπου η κινητικότητα άρχισε σταδιακά να δίνει τη θέση της στη μόνιμη κατοίκηση.


Λαξευμένες κατοικίες και σχεδιασμένος οικιστικός χώρος

Οι ανασκαφές αποκάλυψαν κυκλικές, μονόχωρες κατοικίες λαξευμένες απευθείας στον βράχο. Οι κατασκευές αυτές δείχνουν προσεκτικό σχεδιασμό και επένδυση χρόνου και εργασίας, διαψεύδοντας την παλιά υπόθεση ότι οι προαγροτικές κοινότητες ζούσαν αποκλειστικά σε προσωρινά καταλύματα. Στο Çakmaktepe οι άνθρωποι οργάνωναν τον χώρο τους, δημιουργούσαν σταθερές οικιακές ζώνες και ανέπτυσσαν σχέση με τον τόπο — βασικά στοιχεία της πρώιμης μονιμότητας.


Μνημειακά κτίρια για συλλογικές πρακτικές

Πέρα από τις κατοικίες, οι αρχαιολόγοι εντόπισαν μεγάλα κτίρια ειδικού σκοπού, με διάμετρο έως 16 μέτρα. Η κλίμακά τους υπερβαίνει τις ανάγκες μιας οικογένειας και υποδηλώνει συλλογικές λειτουργίες: συγκεντρώσεις, τελετουργίες ή κοινές δραστηριότητες. Τα ευρήματα δείχνουν ότι η κοινωνική συνοχή και η συλλογική ταυτότητα ήταν κρίσιμοι παράγοντες στη μετάβαση προς τη μόνιμη εγκατάσταση.


Πρώιμες εκφράσεις μιας περιφερειακής αρχιτεκτονικής παράδοσης

Τα μνημειακά κτίρια του Çakmaktepe παρουσιάζουν έντονες ομοιότητες με τα αρχιτεκτονικά σύνολα του Göbeklitepe και του Karahantepe. Οι ερευνητές θεωρούν ότι αποτελούν πρώιμα παραδείγματα μιας ευρύτερης πολιτισμικής παράδοσης που χαρακτηρίζει ολόκληρη τη ζώνη Taş Tepeler. Οι οικισμοί αυτοί φαίνεται να λειτουργούσαν ως δίκτυο που μοιραζόταν συμβολικά συστήματα, τεχνογνωσία και κοινωνικές πρακτικές.


Καθημερινή ζωή πριν από τη γεωργία

Μικροευρήματα, όπως λίθινα αγγεία, χάντρες και εργαλεία άλεσης, προσφέρουν εικόνες της καθημερινότητας. Η συστηματική επεξεργασία άγριων φυτών δείχνει ότι οι κοινότητες διαχειρίζονταν τους πόρους με οργανωμένο τρόπο πολύ πριν την εμφάνιση της καλλιέργειας.

Πηγή : anatolianarcheology.net