«Σύμβολα»: Η νέα μεγάλη έκθεση του MOMUS εξερευνά τη διαχρονική γλώσσα των συμβόλων

 

Μια πολυδιάστατη εικαστική διαδρομή στον κόσμο των συμβόλων παρουσιάζει το MOMUS-Μουσείο Άλεξ Μυλωνά στην Αθήνα, μέσα από τη νέα έκθεση με τίτλο «Σύμβολα». Η έκθεση, που εγκαινιάζεται σήμερ 10 Νοεμβρίου 2026, φέρνει στο προσκήνιο τον τρόπο με τον οποίο τα σύμβολα διαμορφώνουν την ανθρώπινη σκέψη, την τέχνη και τον πολιτισμό ανά τους αιώνες.

Μια εικαστική εξερεύνηση νοημάτων και ερμηνειών

Τι μπορεί να συνδέει μια καρδιά, ένα αυγό ή ένα μήλο; Πώς ένα σύμβολο αποκτά διαφορετικές σημασίες μέσα στον χρόνο και γιατί η ερμηνεία του αλλάζει ανάλογα με την οπτική του θεατή;

Αυτά τα ερωτήματα βρίσκονται στον πυρήνα της νέας έκθεσης του MOMUS, η οποία καλεί το κοινό να ανακαλύψει τη διαχρονική δύναμη των συμβόλων. Από τη θρησκεία και την πολιτική έως την pop κουλτούρα, την αστρολογία και τα ταρώ, τα σύμβολα λειτουργούν ως ένας παγκόσμιος κώδικας επικοινωνίας που υπερβαίνει τις λέξεις και τα σύνορα.

Η δύναμη των συμβόλων στον ανθρώπινο πολιτισμό

Τα σύμβολα συνόδευσαν τον άνθρωπο σε κάθε στάδιο της ιστορίας του, αποτελώντας εργαλεία έκφρασης, πίστης, ταυτότητας και ερμηνείας του κόσμου. Φυτά, ζώα, ουράνια σώματα, ανθρώπινες μορφές και στοιχεία της φύσης μετατράπηκαν σε φορείς νοημάτων που ταξίδεψαν μέσα στους αιώνες και πέρασαν από πολιτισμό σε πολιτισμό.

Η έκθεση αναδεικνύει αυτή τη διαχρονική διαδρομή, παρουσιάζοντας τον τρόπο με τον οποίο τα σύμβολα εξακολουθούν να επηρεάζουν τη συλλογική φαντασία και τη σύγχρονη καλλιτεχνική δημιουργία.

Συμμετέχουν 83 σημαντικοί εικαστικοί καλλιτέχνες

Η νέα παραγωγή του MOMUS συγκεντρώνει έργα 83 καλλιτεχνών από διαφορετικές γενιές και καλλιτεχνικές προσεγγίσεις. Ζωγραφικά έργα, γλυπτά, χαρακτικά, εγκαταστάσεις και βίντεο συνθέτουν ένα πολυφωνικό εικαστικό σύμπαν όπου κάθε έργο προτείνει τη δική του ανάγνωση του συμβολισμού. Μέσα από τις διαφορετικές προσεγγίσεις των δημιουργών, ο επισκέπτης καλείται να συμμετάσχει ενεργά σε μια διαδικασία αποκωδικοποίησης και ερμηνείας, ανακαλύπτοντας πολλαπλά επίπεδα νοήματος.

Η παρατήρηση ως πράξη ανακάλυψης

Κεντρική ιδέα της έκθεσης είναι ότι τα σύμβολα δεν διαθέτουν μία μοναδική και αμετάβλητη σημασία. Αντίθετα, μεταμορφώνονται διαρκώς μέσα από τις εμπειρίες, τις πεποιθήσεις και τις πολιτισμικές αναφορές κάθε εποχής. Έτσι, η περιήγηση στην έκθεση μετατρέπεται σε μια προσωπική διαδικασία αναζήτησης, όπου κάθε θεατής μπορεί να ανακαλύψει διαφορετικές ιστορίες και ερμηνείες πίσω από τα ίδια εικαστικά στοιχεία.

Επιμέλεια από τον Γιάννη Μπόλη

Την επιμέλεια της έκθεσης υπογράφει ο ιστορικός τέχνης Γιάννης Μπόλης, προϊστάμενος του Τμήματος Σύγχρονης Γλυπτικής του MOMUS, ο οποίος επιχειρεί να φωτίσει τις πολλαπλές διαστάσεις του συμβολισμού στη σύγχρονη τέχνη.

Η έκθεση «Σύμβολα» θα φιλοξενείται στο MOMUS-Μουσείο Άλεξ Μυλωνά από τις 10 Νοεμβρίου 2026 έως τις 23 Μαΐου 2027, προσφέροντας στο κοινό μια μοναδική ευκαιρία να προσεγγίσει τη σύγχρονη εικαστική δημιουργία μέσα από το πρίσμα της συμβολικής σκέψης.

Άνοιξαν οι κρατήσεις για τη νέα έκθεση «Αρχαία Αρμενία» στο Μουσείο Ακρόπολης

Οι κρατήσεις για τις θεματικές παρουσιάσεις της νέας έκθεσης «Αρχαία Αρμενία» άρχισαν, προσφέροντας στο κοινό την ευκαιρία να γνωρίσει έναν από τους σημαντικότερους πολιτισμούς της ευρύτερης περιοχής του Καυκάσου. Η νέα πολιτιστική δράση κάνει πρεμιέρα από την Παρασκευή 20 Νοεμβρίου και φιλοδοξεί να αναδείξει τους ιστορικούς δεσμούς της Αρμενίας με τον κόσμο της Ανατολικής Μεσογείου.

Ένα ταξίδι στον πολιτισμό της Αρχαίας Αρμενίας

Με τη συνοδεία αρχαιολόγου του Μουσείου, οι επισκέπτες θα περιηγηθούν στη νέα έκθεση και θα γνωρίσουν την ιστορική διαδρομή της Αρχαίας Αρμενίας, μιας περιοχής που βρέθηκε στο επίκεντρο σημαντικών πολιτισμικών και εμπορικών δικτύων μεταξύ Ανατολής και Μεσογείου. Η έκθεση φωτίζει τον ρόλο της Αρμενίας ως κομβικού σταυροδρομιού πολιτισμών, αναδεικνύοντας τις σχέσεις που ανέπτυξε με την Εγγύς Ανατολή, την Κύπρο, το Αιγαίο και την Κρήτη μέσα από διαδρομές ανταλλαγών, επικοινωνίας και αλληλεπίδρασης.

Πολιτιστικές διαδρομές και ιστορικές συνδέσεις

Μέσα από τα εκθέματα, οι συμμετέχοντες θα ανακαλύψουν πολύπλοκα δίκτυα εμπορίου, τέχνης και ιδεών που συνέδεσαν την περιοχή του Καυκάσου με σημαντικά κέντρα του αρχαίου κόσμου. Παράλληλα, η παρουσίαση αναδεικνύει τη συμβολή της Αρμενίας στις πνευματικές και καλλιτεχνικές ζυμώσεις της εποχής, προσφέροντας μια ευρύτερη εικόνα για τη θέση της στον αρχαίο μεσογειακό και ανατολικό κόσμο.

Ξεκίνησαν οι κρατήσεις συμμετοχής

Οι ενδιαφερόμενοι μπορούν ήδη να πραγματοποιούν τις κρατήσεις τους για τις θεματικές παρουσιάσεις της έκθεσης, οι οποίες αναμένεται να προσελκύσουν το ενδιαφέρον τόσο του ελληνικού κοινού όσο και των φίλων της αρχαιολογίας και της ιστορίας.

Η δράση αποτελεί μια ιδιαίτερη ευκαιρία για όσους επιθυμούν να γνωρίσουν άγνωστες πτυχές της ιστορίας της Αρμενίας και τις διασυνδέσεις της με τον ελληνικό και μεσογειακό πολιτισμό.

Νοέμβριος:

Παρασκευή 20/11 στις 18:00

Σάββατο 21/11 στις 18:00

Κυριακή 22/11 στις 12:00

Παρασκευή 27/11 στις 18:00

Σάββατο 28/11 στις 18:00

Κυριακή 29/11 στις 12:00

Δεκέμβριος:

Παρασκευή 4/12 στις 18:00

Κυριακή 6/12 στις 12:00

Παρασκευή 11/12 στις 18:00

Σάββατο 12/12 στις 18:00

Παρασκευή 18/12 στις 18:00

Σάββατο 19/12 στις 18:00

Κυριακή 20/12 στις 12:00

Κυριακή 27/12 στις 12:00

Η είσοδος στην περιοδική έκθεση «Αρχαία Αρμενία» είναι ελεύθερη και η θεματική παρουσίαση πραγματοποιείται δωρεάν. Για τη συμμετοχή σε αυτήν είναι απαραίτητη η έκδοση εισιτηρίου ελεύθερης εισόδου από τα ταμεία εισιτηρίων του Μουσείου.

Εγγραφή

Mέσω ηλεκτρονικής κράτησης στο events.theacropolismuseum.gr.

Οι κρατήσεις θα ανοίξουν σταδιακά ως εξής:

για το Νοέμβριο από 9/11

για τον Δεκέμβριο από 23/11

Συμπόσιο για τη Λέσβο από την Αμερικανική Σχολή Κλασικών Σπουδών στην Αθήνα

 

Διαδρομές ανθρώπων, εμπορικά δίκτυα, μνήμες και ιστορικά τεκμήρια που εκτείνονται από τον 19ο έως τα μέσα του 20ού αιώνα έρχονται στο προσκήνιο μέσα από το Αρχείο της οικογένειας Κράλλη. Το πολύτιμο αυτό υλικό αποτελεί το επίκεντρο ενός σημαντικού συμποσίου που φιλοξενεί η Γεννάδειος Βιβλιοθήκη της Αμερικανικής Σχολής Κλασικών Σπουδών στην Αθήνα.

Ένα ταξίδι από τον Μόλυβο στον κόσμο

Στις 10 Νοεμβρίου 2026, ιστορικοί και ερευνητές θα παρουσιάσουν το συμπόσιο με τίτλο «From Molyvos, Lesvos to the World: Stories, People and Trajectories from the Archive of the Krallis Family, 1830–1940», αναδεικνύοντας τη σημασία ενός οικογενειακού αρχείου που ξεπερνά τα στενά όρια της τοπικής ιστορίας.

Η έρευνα βασίζεται στο Αρχείο της Οικογένειας Κράλλη (KFL Archive), μια συλλογή εγγράφων και τεκμηρίων που καλύπτει την περίοδο από τη δεκαετία του 1830 έως τη δεκαετία του 1940 και περιλαμβάνει κείμενα τόσο στην ελληνική όσο και στην οθωμανική γραφή. Μέσα από αυτό το υλικό αποκαλύπτονται πτυχές της καθημερινής ζωής, των εμπορικών δραστηριοτήτων, των κοινωνικών σχέσεων και των πολιτιστικών αναζητήσεων μιας οικογένειας της βόρειας Λέσβου σε περιόδους σημαντικών ιστορικών μεταβολών.

Μικροϊστορία με παγκόσμια διάσταση

Η ερευνήτρια Μαρίζα Κράλλη θα παρουσιάσει την εισήγηση «Ο κόσμος του Αιγαίου μέσα από μικροϊστορίες», εξετάζοντας πώς ένα οικογενειακό αρχείο μπορεί να προσφέρει νέες προσεγγίσεις στην ιστορική έρευνα και τη συλλογική μνήμη.

Από την πλευρά της, η ιστορικός Μαρία Μανδαμαδιώτου θα αναδείξει τα οικογενειακά δίκτυα και τις εμπορικές διαδρομές που συνέδεαν το Αιγαίο με την Ανατολική Μεσόγειο κατά τον 19ο και τις αρχές του 20ού αιώνα. Η μελέτη των εγγράφων του αρχείου καταδεικνύει τον κομβικό ρόλο που διαδραμάτιζαν οι νησιωτικές κοινωνίες σε ένα ευρύτερο οικονομικό και πολιτισμικό περιβάλλον.

Από την οικογενειακή μνήμη στα οθωμανικά αρχεία

Ο ιστορικός Aytek Soner Alpan θα εστιάσει στη σύνδεση ανάμεσα στην οικογενειακή μνήμη και τα οθωμανικά αρχεία, αναδεικνύοντας πώς εικόνες, έγγραφα και προσωπικές αφηγήσεις διασταυρώνονται με τις μεγάλες ιστορικές εξελίξεις της εποχής.

Μέσα από αυτή την προσέγγιση αποκαλύπτεται η βαθιά αλληλεπίδραση των κοινοτήτων του Αιγαίου με τον οθωμανικό κόσμο, αλλά και οι μεταβολές που επέφεραν οι πολιτικές και κοινωνικές ανακατατάξεις της περιόδου.

Η Λέσβος σε μια εποχή μεγάλων αλλαγών

Ο Δημήτρης Κράλλης θα παρουσιάσει στοιχεία από το αρχείο του Ιωάννη Κομνηνάκη Κράλλη, εξετάζοντας την έννοια της «κατάργησης του χώρου και του χρόνου» στο ύστερο οθωμανικό Αιγαίο. Τα τεκμήρια αποκαλύπτουν έναν κόσμο αυξημένης κινητικότητας, εμπορικών ανταλλαγών και συνεχών διασυνδέσεων που συνέδεαν τη Λέσβο με διεθνή κέντρα δραστηριότητας.

Οι ερευνητές υπογραμμίζουν ότι οι ιστορίες ενός μικρού τόπου μπορούν να φωτίσουν ευρύτερες ιστορικές διεργασίες, αποδεικνύοντας πως η τοπική και η παγκόσμια ιστορία είναι συχνά άρρηκτα συνδεδεμένες.

Το Aegean Stories Vault και η διάσωση της μνήμης

Καρπός αυτής της πολυετούς προσπάθειας αποτελεί το Aegean Stories Vault, μια τριγλωσσική ψηφιακή πλατφόρμα που συγκεντρώνει αρχειακό υλικό, προφορικές μαρτυρίες και ιστορίες από τη βόρεια Λέσβο. Η πρωτοβουλία φέρνει στο φως διαδρομές και συνδέσεις που εκτείνονται από το Αιγαίο έως την Ευρώπη, την Ασία και την Αφρική, αναδεικνύοντας τον διεθνή χαρακτήρα των τοπικών κοινοτήτων.

Το συμπόσιο φιλοδοξεί να αναδείξει τη δύναμη των οικογενειακών αρχείων ως εργαλείων ιστορικής έρευνας και να αποδείξει ότι πίσω από προσωπικές ιστορίες κρύβονται πολύτιμα στοιχεία για την κατανόηση ενός ολόκληρου κόσμου που άλλαζε ραγδαία.

Μπορείτε να το παρκαλουθήσετε από εδώ

Ποιο είναι το Βυζαντινό Φρούριο που συνδέεται με την Α΄ Σταυροφορία που ανασκάπτεται;

 

Νέα αρχαιολογικά ευρήματα από το φρούριο Çobankale στη σημερινή βορειοδυτική Τουρκία φωτίζουν τη ζωή σε μια στρατηγικής σημασίας βυζαντινή οχύρωση που συνδέεται με τις απαρχές της Α΄ Σταυροφορίας. Οι πρόσφατες ανασκαφές φέρνουν στο φως στοιχεία για τη θρησκευτική, στρατιωτική και καθημερινή ζωή των κατοίκων της μεσαιωνικής εγκατάστασης.

Σημαντικό οχυρό στα σύνορα Βυζαντινών και Σελτζούκων

Το Çobankale βρίσκεται στην επαρχία Γιάλοβας, πάνω από την κοιλάδα Γιαλακντερέ, ελέγχοντας ιστορικά τις διαδρομές που συνέδεαν την Κωνσταντινούπολη με τη Νίκαια και το εσωτερικό της Ανατολίας. Η στρατηγική του θέση το κατέστησε σημαντικό αμυντικό και στρατιωτικό κέντρο σε περιόδους έντονων συγκρούσεων.

Πιθανή ταύτιση με το Ξεριγόρδο της Α΄ Σταυροφορίας

Αρκετοί ιστορικοί ταυτίζουν το Çobankale με το μεσαιωνικό φρούριο Ξεριγόρδος (Xerigordos), το οποίο καταλήφθηκε από Σταυροφόρους κατά τη Σταυροφορία του Λαού το 1096. Αν και η ταύτιση δεν έχει επιβεβαιωθεί οριστικά, τοποθετεί τον αρχαιολογικό χώρο στο επίκεντρο μιας από τις πιο ταραχώδεις περιόδους της μεσαιωνικής ιστορίας της Ανατολίας.

Σπάνια Βυζαντινά ευρήματα από Παρεκκλήσι

Ανάμεσα στα σημαντικότερα ευρήματα των ανασκαφών συγκαταλέγονται εφυαλωμένα κεραμικά σκεύη που βρέθηκαν σε παρεκκλήσι στο εσωτερικό του φρουρίου. Τα αντικείμενα μαρτυρούν τις θρησκευτικές πρακτικές των ανθρώπων που ζούσαν πίσω από τα τείχη της οχύρωσης.

Κύπελλα και δισκάρια ευχαριστιακής λατρείας

Επιστημονική μελέτη που δημοσιεύθηκε το 2025 εξέτασε 24 κεραμικά αντικείμενα, μεταξύ των οποίων 11 λειτουργικά κύπελλα, δύο δισκάρια, μικρές πρόχοι και κύπελλα. Οι ερευνητές τα χρονολόγησαν κυρίως στον 12ο και 13ο αιώνα και τα συνέδεσαν με τη γνωστή βυζαντινή κεραμική παραγωγή Zeuxippus Family Ware.

Στρατιωτικός εξοπλισμός και νέα στοιχεία

Εξίσου σημαντικά είναι τα ευρήματα στρατιωτικού χαρακτήρα που προέρχονται από παλαιότερες ανασκαφές. Μελέτη του 2026 επικεντρώθηκε σε μεσαιωνικές αιχμές βελών, αναλύοντας τη μεταλλουργική τους σύσταση και τις τεχνικές κατασκευής τους.

Οι ανασκαφές

Οι φετινές ανασκαφικές εργασίες ολοκληρώθηκαν υπό τη διεύθυνση του αναπληρωτή καθηγητή Αλί Οζτζάν. Τα ευρήματα μεταφέρθηκαν στο Μουσείο της Γιάλοβας, όπου θα καταγραφούν, θα συντηρηθούν και θα μελετηθούν περαιτέρω πριν δημοσιευθούν επιστημονικά.

Ένα παράθυρο στη ζωή της Μεσαιωνικής Ανατολίας

Η αρχιτεκτονική του φρουρίου, τα θρησκευτικά αντικείμενα και ο στρατιωτικός εξοπλισμός συνθέτουν μια πολύτιμη εικόνα της καθημερινότητας σε μια περιοχή που επηρεάστηκε διαδοχικά από Βυζαντινούς, Σελτζούκους και αργότερα Οθωμανούς. Τα ευρήματα επιβεβαιώνουν ότι το Çobankale δεν ήταν μόνο στρατιωτικό φυλάκιο, αλλά και ένας οργανωμένος οικισμός με έντονη κοινωνική και θρησκευτική ζωή.

Ο Πίνακας: Μια παράσταση-πολιτική αλληγορία για τη μνήμη, την εξουσία και την αντίσταση

Το μεγαλείο του θεάτρου είναι ότι αφουγκράζεται την κοινωνία και μετουσιώνει τις ανάγκες και τον παλμό της σε Τέχνη: Η παράσταση "Ο Πινακας" μοιάζει να βγήκε απευθείας από το κύτταρο της κοινωνίας και να μετατρέπει τη θεατρική σκηνή σε πεδίο αναμέτρησης ιδεών. Η συγκεκριμένη παράσταση του Ισπανού συγγραφέα Ernesto Caballero παρουσιάζεται στο Θέατρο Ψυρρή σε σκηνοθεσία Μιχάλη Πανάδη, έχει κεντρικό της άξονα το ερώτημα εάν η Τέχνη αποτελεί κοινό αγαθό ή ένα ακόμη περιουσιακό στοιχείο προς εκμετάλλευση. Ενώ το πλαίσιο της παράστασης θα μπορούσε να περιγραφεί ως η Τέχνη κυοφορεί ιδεολογίες, ενώ ταυτόχρονα τους επιτρέπει να την οικειοποιούνται και να μετατρέπεται σε εργαλείο προπαγάνδα.

της Μαρίας Αλιμπέρτη

Η Τέχνη ως τελευταία γραμμή άμυνας

Η φράση ότι «η τέχνη δεν είναι μόνο ανακούφιση, αλλά μπορεί να σώσει τον κόσμο ακόμη κι αν ο ίδιος δεν θέλει να σωθεί» διαπερνά ολόκληρο το έργο. Πρόκειται για μια βαθιά πολιτική θέση, η οποία έρχεται σε σύγκρουση με την αντίληψη που αντιμετωπίζει τον Πολιτισμό αποκλειστικά ως οικονομικό μέγεθος.

Παρότι η ιστορία εκτυλίσσεται στο πλαίσιο μιας μυθοπλασίας, οι αναφορές στην ελληνική πραγματικότητα είναι εμφανείς. Η υπόθεση θυμίζει έντονα τις δημόσιες αντιδράσεις που προκλήθηκαν το 2018, όταν αποκαλύφθηκε ότι εκατοντάδες αρχαιολογικοί χώροι και μνημεία είχαν συμπεριληφθεί... εκ παραδρομής σε λίστα ακινήτων προς μεταβίβαση στο Υπερταμείο. Έτσι, η θεατρική αφήγηση μοιάζει να "ακροβατεί" ανάμεσα στη σάτιρα και σε μια πραγματικότητα που βρέθηκε επικίνδυνα κοντά στην εφαρμογή της.

Η σύγκρουση ιδεολογιών

Η παράσταση αποφεύγει τις εύκολες απαντήσεις και παρουσιάζει πρόσωπα που λειτουργούν ως φορείς διαφορετικών κοσμοθεωριών. Μοναδικά η Ιωάννα Παππά αποδίδει τη Διευθύντρια του Μουσείου  που εκπροσωπεί την τεχνοκρατική λογική της εποχής. Για εκείνη, η Τέχνη παύει να είναι φορέας μνήμης, ιστορίας και ταυτότητας. Μετατρέπεται σε ένα «asset», σε ένα περιουσιακό στοιχείο που μπορεί να αποτιμηθεί και να αξιοποιηθεί οικονομικά, μια φιλελεύθερη αντίληψη. Είναι η φωνή ενός συστήματος που θεωρεί πως όλα έχουν τιμή και πως κάθε αξία μπορεί να μετατραπεί σε αριθμό.

Απέναντί της βρίσκεται η Μοναχή-Αντιγραφέας, ίσως η πιο σύγχρονη φιγούρα του έργου. Μέσα από την πορεία της, η Γιούλη Τσαγκαράκη ερμηνεύει  ξεχωριστά τη φλόγα της ηρωίδας που υποδαυλίζει τη δύναμη της εικόνας, την κυριαρχία της μετα-αλήθειας και την επιρροή των κοινωνικών δικτύων. Το ερώτημα που τίθεται είναι καίριο: αν οι πολλοί πιστέψουν ότι το αντίγραφο είναι το αυθεντικό, τότε ποια είναι τελικά η αλήθεια; Η ηρωίδα μετατρέπεται σε σύμβολο μιας κοινωνίας που συχνά προτιμά το εντυπωσιακό ψέμα από τη δύσκολη πραγματικότητα.

Η στάση της μου έφρε στο μυαλό τα όσα υποστήριξε προφητικά ο  θεωρητικός που ανέλυσε την έννοια της «αύρας» (aura) και της αυθεντικότητας των έργων τέχνης είναι ο Γερμανός φιλόσοφος και κριτικός πολιτισμού Βάλτερ Μπένγιαμιν (Walter Benjamin).στο εμβληματικό του δοκίμιο «Το έργο τέχνης στην εποχή της τεχνικής αναπαραγωγιμότητάς του» (Das Kunstwerk im Zeitalter seiner technischen Reproduzierbarkeit), το οποίο δημοσιεύτηκε το 1935: Όταν ένα έργο αντιγράφεται μαζικά, χάνει τη μοναδικότητά του, αλλά ταυτόχρονα γίνεται προσιτό στο ευρύ κοινό. Η αποδοχή και η λατρεία του έργου και των καλλιτεχνικών σχολιάζεται ειρωνικά  και όχι τυχαία μέσα  στην παράσταση!

Ο φύλακας της μνήμης

Την πιο συγκινητική διάσταση του έργου εκφράζει ο Άγγελος Ανδριόπουλος ως ο Νυχτερινός Φύλακας. Δεν εκπροσωπεί κάποιο κόμμα ούτε κάποια ιδεολογία. Εκπροσωπεί τον απλό άνθρωπο που αντιλαμβάνεται την πολιτιστική κληρονομιά ως αναπόσπαστο κομμάτι της συλλογικής ταυτότητας.

Για τον φύλακα, ο πίνακας δεν είναι αντικείμενο συναλλαγής. Είναι η μνήμη ενός τόπου και η ψυχή μιας κοινωνίας. Απέναντι στις αγορές, στους θεσμούς και στους μηχανισμούς εξουσίας, αντιπροτείνει μια ανθρώπινη και βαθιά ηθική στάση. Η αντίστασή του μπορεί να μοιάζει καταδικασμένη, αλλά ακριβώς γι' αυτό αποκτά ιδιαίτερη δύναμη.

Τι είναι τελικά το επαναστατικό;

Ένα από τα σημαντικότερα επιτεύγματα της παράστασης είναι ότι δεν εγκλωβίζεται σε μια απλοϊκή αντιπαράθεση ανάμεσα στο παλιό και το νέο. Το πραγματικά επαναστατικό στοιχείο δεν βρίσκεται ούτε στην παράδοση ούτε στον εκσυγχρονισμό. Βρίσκεται στον τρόπο με τον οποίο ερμηνεύουμε τον πολιτισμό και τις αξίες μας.

Το έργο θέτει ερωτήματα για τα στερεότυπα, για την πολιτική εκμετάλλευση της τέχνης, για τη σχέση αλήθειας και εξουσίας, αλλά και για το κατά πόσο μια κοινωνία μπορεί να επιβιώσει όταν εκχωρεί σταδιακά τη συλλογική της μνήμη.

Η παράσταση λειτουργεί ως μια καυστική πολιτική αλληγορία για την εποχή της οικονομικής κρίσης, της μετα-αλήθειας και της πολιτιστικής εμπορευματοποίησης. Με χιούμορ, ειρωνεία αλλά και βαθιά ανησυχία, υπενθυμίζει ότι ο Πολιτισμός δεν είναι πολυτέλεια ούτε λογιστικό μέγεθος. Είναι το θεμέλιο της συλλογικής συνείδησης και της δημοκρατικής μνήμης.

Και ίσως αυτό να είναι το πιο ισχυρό μήνυμά της: όταν όλα αποκτούν τιμή, η Τέχνη εξακολουθεί να μας θυμίζει την αξία των πραγμάτων που δεν μπορούν να πουληθούν.