Η συνοικία Παζαρκαπί στην Τραπεζούντα ήταν για δεκαετίες ένας συνηθισμένος εμπορικός κόμβος. Κανείς δεν φανταζόταν ότι κάτω από το κατεδαφισμένο κτήριο του Kadınlar Hali κρυβόταν μια υποδομή ικανή να ανατρέψει όσα γνωρίζαμε για το εμπόριο στον Εύξεινο Πόντο. Μετά την κατεδάφιση του 2020 και την αναθεώρηση των σχεδίων ανάπλασης, άρχισαν συστηματικές ανασκαφές που αποκάλυψαν μια μνημειακή κατασκευή: ένα σπάνιο ποτάμιο λιμάνι της ρωμαϊκής εποχής.
Οι αρχαιολόγοι εντόπισαν έναν αναλημματικό τοίχο μήκους περίπου 135 μέτρων και πάχους δύο μέτρων, ο οποίος χρονολογείται από τον 1ο αιώνα π.Χ. έως τον 1ο αιώνα μ.Χ. Η κατασκευή φέρει ίχνη συνεχούς χρήσης και προσαρμογών κατά τη ρωμαϊκή, βυζαντινή, οθωμανική και σύγχρονη περίοδο, αποδεικνύοντας τη μακροχρόνια σημασία της για την πόλη.
Η ελληνική κληρονομιά
Αξίζει να αναφερθεί ότι η περιοχή που βρέθηκε το ποτάμιο λιμάνι — η σημερινή Τραπεζούντα — έχει μια αδιάλειπτη ελληνική παρουσία από τον 8ο αιώνα π.Χ. Οι Μιλήσιοι ίδρυσαν την πόλη γύρω στο 756 π.Χ., στο πλαίσιο του μεγάλου αποικισμού του Εύξεινου Πόντου. Από τότε και για πάνω από 2.500 χρόνια, η ελληνική γλώσσα, η θρησκεία, η τέχνη και η αστική οργάνωση παρέμειναν κυρίαρχα στοιχεία της ταυτότητας της πόλης. Κατά τη ρωμαϊκή εποχή — στην οποία ανήκει και το ποτάμιο λιμάνι που συζητάμε — η Τραπεζούντα ήταν μια ελληνόφωνη πόλη της ρωμαϊκής Ανατολής, με ισχυρή εμπορική και στρατηγική σημασία. Στο Βυζάντιο εξελίχθηκε σε σημαντικό διοικητικό και εμπορικό κέντρο.
Σπάνιο ποτάμιο λιμάνι συνδεδεμένο με το Kuzgundere
Η καθοριστική ταυτοποίηση ήρθε από την ανάλυση της ευθυγράμμισης της κατασκευής και του υδρολογικού περιβάλλοντος. Οι αρχαιολόγοι Vedat Keleş και Yaşar Selçuk Şener επιβεβαίωσαν ότι πρόκειται για ποτάμιο λιμάνι συνδεδεμένο άμεσα με το ρέμα Kuzgundere — ένα από τα μόλις τρία γνωστά παραδείγματα παγκοσμίως.
Τα ποτάμια λιμάνια αποτελούν εξαιρετικά σπάνια κατηγορία αρχαίας υποδομής, καθώς απαιτούν σύνθετη διαχείριση υδάτων, ελεγχόμενες όχθες και αντοχή στις εποχικές μεταβολές της ροής. Η ανακάλυψη στην Τραπεζούντα προσφέρει ένα μοναδικό παράθυρο στις υβριδικές εμπορικές διαδρομές που συνέδεαν θαλάσσιες και ποτάμιες μεταφορές.
Εμπορικά δίκτυα που ξεπερνούσαν σύνορα
Ανάμεσα στα ευρήματα ξεχωρίζει μια κριμαϊκή λυχνία, η οποία επιβεβαιώνει εμπορικές σχέσεις με την Κριμαία και τις βόρειες ακτές του Εύξεινου Πόντου. Βυζαντινά κεραμικά από βαθύτερα στρώματα αποδεικνύουν ότι η περιοχή διατήρησε εμπορική δραστηριότητα για αιώνες, πολύ πριν οι μεσαιωνικές αυτοκρατορίες αναδιαμορφώσουν την πολιτική γεωγραφία της περιοχής.
Η Τραπεζούντα αναδεικνύεται έτσι ως ένας διαχρονικός κόμβος που συνέδεε την Ανατολία με ευρύτερα διαπεριφερειακά δίκτυα.
Συντήρηση με σεβασμό στην αυθεντικότητα
Οι λιμενικοί τοίχοι είχαν υποστεί σημαντικές φθορές από τον χρόνο και από σύγχρονες τσιμεντένιες επεμβάσεις. Οι συντηρητές αφαίρεσαν τα ασύμβατα υλικά και ενίσχυσαν την τοιχοποιία με ενέσεις υδραυλικού ασβέστη, μια μέθοδο που σταθεροποιεί τα εσωτερικά κενά χωρίς να αλλοιώνει την αυθεντική δομή. Προστέθηκε επίσης προστατευτικό κάλυμμα για την αποτροπή υγρασίας και περαιτέρω φθοράς. Η προσέγγιση ήταν προσεκτική, αναστρέψιμη και προσανατολισμένη στη μακροχρόνια διατήρηση.
Νέα ανάγνωση της υποδομής του Εύξεινου Πόντου
Η αναγνώριση του ποτάμιου λιμανιού αλλάζει τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβανόμαστε το εμπόριο στην περιοχή. Αποκαλύπτει ένα πολυεπίπεδο σύστημα μεταφορών που συνδύαζε θαλάσσιες και ποτάμιες διαδρομές, προσφέροντας ευελιξία και ασφάλεια στη διακίνηση αγαθών.
Κρυμμένο για αιώνες κάτω από μια σύγχρονη αγορά, το λιμάνι της Τραπεζούντας έρχεται σήμερα στο φως για να φωτίσει μια άγνωστη πτυχή της οικονομικής ιστορίας της Ανατολίας.
πηγή : anatolianarcheology.net
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου