Αντάνδρος: Αποκαλύφθηκε μνημειακή παλαιοχριστιανική βασιλική 1.600 ετών με ψηφιδωτά και τοιχογραφίες

Στην αρχαία πόλη της Αντάνδρου, στη σημερινή δυτική Τουρκία, οι αρχαιολόγοι φέρνουν στο φως μια μνημειακή εκκλησία του 5ου αιώνα μ.Χ., διακοσμημένη με ψηφιδωτά, τοιχογραφίες και γρανιτένιους κίονες. Το εύρημα προσφέρει νέα στοιχεία για τον ρόλο της πόλης κατά την Παλαιοχριστιανική περίοδο και την εξέλιξή της ως επισκοπική έδρα.

Οι αρχαιολόγοι στην αρχαία Αντάνδρο, στη δυτική Τουρκία, αποκαλύπτουν μια μνημειακή εκκλησία ηλικίας 1.600 ετών, διακοσμημένη με ψηφιδωτά, τοιχογραφίες και γρανιτένιους κίονες, προσφέροντας νέα στοιχεία για τη σημασία της πόλης κατά την πρώιμη χριστιανική εποχή.Ο διευθυντής των ανασκαφών, καθηγητής Gürcan Polat, δήλωσε ότι η έρευνα του 2026 επικεντρώθηκε κυρίως στη βασιλική της Ύστερης Αρχαιότητας, η οποία φαίνεται να χτίστηκε στις αρχές του 5ου αιώνα μ.Χ. Οι ανασκαφές είχαν ξεκινήσει σε προηγούμενες περιόδους, αλλά μεγάλο μέρος της κάτοψης αποκαλύπτεται τώρα.

Μέχρι στιγμής έχει αποκαλυφθεί τμήμα πλάτους περίπου 17 μέτρων. Επειδή το ανατολικό άκρο της εκκλησίας δεν έχει ακόμη εντοπιστεί, το συνολικό μήκος παραμένει άγνωστο, αν και η σωζόμενη αρχιτεκτονική δείχνει ότι πρόκειται για κτήριο ασυνήθιστου μεγέθους.

Οι ογκώδεις γρανιτένιοι κίονες υπογραμμίζουν τον μνημειακό χαρακτήρα της βασιλικής. Στους τοίχους σώζονται ίχνη τοιχογραφιών — με φυτικά μοτίβα και επιμέρους πάνελ — ενώ τα ψηφιδωτά δάπεδα προσφέρουν σημαντικές πληροφορίες για τους δωρητές που χρηματοδότησαν την κατασκευή. Επιγραφές ενσωματωμένες στα ψηφιδωτά δείχνουν ότι μέλη της κοινότητας συνέβαλαν στην ανέγερση του ναού. Σύμφωνα με τον Polat, ένας άνδρας ονόματι     Κανδιδος χρηματοδότησε τα ψηφιδωτά, προσφέροντας μια σπάνια μαρτυρία προσωπικής χορηγίας στην πρώιμη χριστιανική κοινότητα της Αντάνδρου.

Τα δάπεδα διατηρούν επίσης ίχνη μεγάλης πυρκαγιάς: ένα καμένο στρώμα πάχους περίπου 10 εκατοστών πάνω από τα ψηφιδωτά υποδηλώνει ότι η φωτιά ίσως συνέβαλε στην εγκατάλειψη του ναού. Ο Polat εκτιμά ότι η εκκλησία μπορεί να εγκαταλείφθηκε κατά την περίοδο αναταραχής που συνδέεται με τις αραβικές επιδρομές στη δυτική Ανατολία τον 7ο αιώνα. Ωστόσο, οι ακριβείς συνθήκες παραμένουν υπό διερεύνηση.

Αντάνδρος – πόλη ανάμεσα στην Τρωάδα και τη Μυσία

Η Αντάνδρος βρίσκεται κοντά στο σημερινό Altınoluk, στην περιοχή Edremit του Μπαλίκεσιρ, στις νότιες πλαγιές του όρους Ίδη (Kaz Dağı). Η στρατηγική της θέση, με θέα στον κόλπο του Edremit, την έθετε σε σημαντικές διαδρομές που συνέδεαν την Τρωάδα με τη Μυσία και τον ευρύτερο Αιγαιακό κόσμο. Οι ανασκαφές έχουν αποκαλύψει μακρά ιστορία κατοίκησης: νεκροταφείο, οχυρωματικά έργα και κατοικίες της ρωμαϊκής περιόδου με πλούσιες διακοσμήσεις. Από τις αρχές της δεκαετίας του 2000 διεξάγονται συστηματικές έρευνες, οι οποίες έχουν φέρει στο φως και ένα πρώιμο χριστιανικό βαπτιστήριο ενσωματωμένο σε ρωμαϊκή οικία. Η πόλη εμφανίζεται και στη λογοτεχνία: στην Αινειάδα του Βιργιλίου, ο Αινείας και οι σύντροφοί του κατασκευάζουν πλοία στην Αντάνδρο πριν ξεκινήσουν το ταξίδι τους προς την Ιταλία.

Η χριστιανική ταυτότητα της πόλης

Κατά την Ύστερη Αρχαιότητα, η Αντάνδρος είχε αναπτύξει σαφή χριστιανική ταυτότητα. Εκκλησιαστικές πηγές την καταγράφουν ως επισκοπή υπό τη μητρόπολη της Εφέσου, γεγονός που δείχνει ότι κατείχε σημαντική θέση στην περιφερειακή εκκλησιαστική διοίκηση.

Το νέο μνημειακό κτήριο προσφέρει κρίσιμα αρχαιολογικά δεδομένα για αυτή την περίοδο. Ο Polat θεωρεί ότι η κλίμακα, η διακόσμηση και η θέση της βασιλικής υποδηλώνουν πως ίσως ήταν μία από τις πρώτες και σημαντικότερες εκκλησίες της πόλης.

Καθώς οι ανασκαφές προχωρούν προς το ανατολικό τμήμα, οι αρχαιολόγοι ελπίζουν να αποκαλύψουν πλήρως την κάτοψη και να κατανοήσουν καλύτερα τον ρόλο της εκκλησίας στην παλαιοχριστιανική Αντάνδρο.

Ανακάλυψη 1.500 ετών στην Αδριανούπολη: Ένα σπάνιο σετ μαχαιριών κτηνοτροφίας στην Ύστερη Αρχαιότητα

Ένα σπάνιο εύρημα από την καρδιά της Ύστερης Αρχαιότητας...Αρχαιολόγοι που εργάζονται στην Αδριανουπολη  έφεραν στο φως ένα εξαιρετικά σπάνιο σετ τεσσάρων σιδερένιων μαχαιριών, τα οποία βρέθηκαν μαζί στον ίδιο χώρο, μέσα σε κουζίνα του συγκροτήματος των λουτρών. Τα εργαλεία εντοπίστηκαν σε περίπου 250 θραύσματα και αποκαταστάθηκαν στο εργαστήριο, αποκαλύπτοντας την αρχική τους μορφή ως πλήρες λειτουργικό σύνολο.

Μαρτυρία για κτηνοτροφική δραστηριότητα

Η σημασία του ευρήματος δεν περιορίζεται στη σπανιότητά του. Το γεγονός ότι τα μαχαίρια βρέθηκαν ως σύνολο, και όχι μεμονωμένα, προσφέρει ισχυρή ένδειξη για τον τρόπο χρήσης τους. Όπως επισημαίνει ο διευθυντής της ανασκαφής, καθηγητής Ersin Çelikbaş, η συγκέντρωση των εργαλείων στον ίδιο χώρο υποδηλώνει ότι οι κάτοικοι της περιοχής ασχολούνταν συστηματικά με την κτηνοτροφία και την επεξεργασία ζωικών προϊόντων.

Η ακονόπετρα που αλλάζει το χρονολόγιο

Δίπλα στα μαχαίρια βρέθηκε και μια ακονόπετρα, παρόμοια με τον τύπο που σήμερα είναι γνωστός ως «kösele stone». Η παρουσία της σε στρώματα του 5ου–6ου αιώνα μ.Χ. υποδηλώνει ότι το υλικό αυτό χρησιμοποιούνταν πολύ νωρίτερα από ό,τι θεωρούσαν μέχρι σήμερα οι ερευνητές.

Συνεχής παράδοση 1.500 ετών

Η στρωματογραφική ανάλυση χρονολογεί το σετ στην Ύστερη Ρωμαϊκή – Πρωτοβυζαντινή περίοδο. Σε συνδυασμό με άλλα ευρήματα της περιοχής, η ανακάλυψη ενισχύει την άποψη ότι η κτηνοτροφία αποτελούσε βασικό πυλώνα της τοπικής οικονομίας για περισσότερο από 1.500 χρόνια, μια παράδοση που επιβιώνει μέχρι σήμερα στην περιοχή του Eskipazar.

πηγη :https://www.anatolianarchaeology.net/

Νέα ανασκαφική περίοδος στην Πεσσινούς: Έρευνες σε ένα από τα σημαντικότερα θρησκευτικά κέντρα της Ανατολίας

Μια νέα ανασκαφική περίοδος αρχίζει στην αρχαία Πεσσινoύς, έναν από τους πιο εμβληματικούς θρησκευτικούς και πολιτιστικούς χώρους της Ανατολίας.  Μετά από πρόσφατη ανανέωση και μεταβίβαση της άδειας ανασκαφής — μια συνήθη πρακτική στην τουρκική αρχαιολογία, προχωρά η ανανέωση των ερευνητικών προσεγγίσεων και τη συνέχιση της μελέτης του χώρου.

Η Πεσσινούς απέκτησε ισχυρή ελληνιστική και ελληνική πολιτισμική επίδραση μετά τον Μέγα Αλέξανδρο. Τα δημόσια κτίρια, η πολεοδομία και η λατρεία της Κυβέλης ελληνικοποιήθηκαν σε μεγάλο βαθμό κατά την ελληνιστική και ρωμαϊκή περίοδο. οι επιγραφές και η διοίκηση της πόλης από τον 3ο αι. π.Χ. και μετά χρησιμοποιούν ελληνική γλώσσα. 

Η Πεσσινoύς και η λατρεία της Κυβέλης

Η Πεσσινoύς κατέχει κεντρική θέση στη γεωγραφία της αρχαίας Φρυγίας, καθώς συνδέεται άμεσα με τη λατρεία της Μεγάλης Μητέρας, της θεάς Κυβέλης — μιας από τις πιο επιδραστικές θεότητες του αρχαίου Μεσογείου. Η φήμη της πόλης κορυφώθηκε όταν, κατά τον Β΄ Καρχηδονιακό Πόλεμο, ο ιερός λίθος της Κυβέλης μεταφέρθηκε στη Ρώμη. Το γεγονός αυτό μετέτρεψε την Πέσινo από περιφερειακό ιερό σε σύμβολο της ρωμαϊκής κρατικής θρησκείας.

Τι θα εξετάσει η νέα ανασκαφική περίοδος

Παρά τις δεκαετίες έρευνας, η Πεσσινoύς εξακολουθεί να παρουσιάζει σημαντικά αναπάντητα ερωτήματα. Ακαδημαϊκές μελέτες επισημαίνουν ότι οι πρώιμες φάσεις κατοίκησης και η ακριβής οργάνωση των ιερών χώρων παραμένουν μερικώς κατανοητές.

Η νέα ανασκαφική φάση αναμένεται να επικεντρωθεί σε:

• Επανεξέταση παλαιότερων αρχιτεκτονικών καταλοίπων.

• Διευκρίνιση των πρώιμων χρονολογικών στρωμάτων της πόλης.

• Ενσωμάτωση σύγχρονων αναλυτικών μεθόδων στα παλαιότερα δεδομένα.

Η έμφαση δεν θα δοθεί μόνο στη μεγάλη κλίμακα των αποκαλύψεων, αλλά κυρίως στην ερμηνεία και την ανασύνθεση του ιστορικού πλαισίου — μια τάση που χαρακτηρίζει τη σύγχρονη αρχαιολογία της Ανατολίας.

Ένα μακρύ αρχαιολογικό παρελθόν

Οι συστηματικές ανασκαφές στην Πεσιννούς άρχισαν το 1967 από το Πανεπιστήμιο της Γάνδης, με βελγικές ομάδες να εργάζονται στον χώρο έως το 2008. Η έρευνα αυτή αποκάλυψε την πολεοδομική δομή και τον μνημειακό πυρήνα της αρχαίας πόλης.

Ακολούθησαν οι ανασκαφές του Πανεπιστημίου της Μελβούρνης (2009–2013), οι οποίες ανέδειξαν:

• το ιερό σύμπλεγμα της Κυβέλης,

• εργαστήρια και οικίες,

• μια παλαιοχριστιανική εκκλησία,

• δημόσια κτίρια όπως θέατρο, αγορά και βουλευτήριο,

• οδικά κατάλοιπα στην ευρύτερη περιοχή.

Τα ευρήματα εκτίθενται σήμερα στον υπαίθριο χώρο της Πεσσινoύς και στο Αρχαιολογικό Μουσείο Eskişehir Eti, προσφέροντας μια απτή εικόνα της μακραίωνης ιστορίας της πόλης.

Πηγή : 

Στα 2.200 χρόνια αναδύεται ξανά στις Αιγές της Ανατολίας: Το αρχαίο βουλευτήριο περνά στη φάση συντήρησης

 

Ένα από τα καλύτερα σωζόμενα ελληνιστικά βουλευτήρια της δυτικής Ανατολίας εισέρχεται σε νέα εποχή προστασίας και ανάδειξης. Το 2.200 ετών βουλευτήριο της αρχαίας Αιγαίας, χτισμένο στις πλαγιές του όρους Yunt, περνά επίσημα στη φάση συντήρησης και αποκατάστασης.

Ανασκαφές που αποκάλυψαν έναν κρυμμένο πολιτικό χώρο

Η αρχαία πόλη Αιγές, στην περιοχή Yunusemre της Μανίσα, ανασκάπτεται συστηματικά από το 2004. Ο επικεφαλής των ανασκαφών, καθηγητής Yusuf Sezgin, θυμάται ότι η πρώτη τομή άνοιξε τυχαία ακριβώς πάνω στο βουλευτήριο, το οποίο τότε ήταν πλήρως καλυμμένο από πυκνή βλάστηση και σωρούς λίθων.

Μετά από 11 χρόνια εργασιών, αποκαλύφθηκε η πλήρης κάτοψη του κτηρίου, το οποίο σήμερα θεωρείται ένα από τα καλύτερα διατηρημένα ελληνιστικά βουλευτήρια της περιοχής.

Η Αιγαία ως ελληνιστική πόλη–κράτος

Στην αρχαιότητα, οι Αιγές λειτουργούσαν ως πόλις, μια αυτόνομη ελληνιστική κοινότητα με θεσμούς που θύμιζαν άμεση δημοκρατία. Στο βουλευτήριο αυτό, πριν από 2.200 χρόνια, οι πολίτες συγκεντρώνονταν για να συζητήσουν και να αποφασίσουν για τα κοινά, σε μια διαδικασία που αποτυπώνει τον πολιτικό παλμό της εποχής.

Οι ανασκαφές έφεραν στο φως ευρήματα συνδεδεμένα με τη θεά Εστία, προστάτιδα της πόλης και του δημόσιου βωμού, καθώς και τιμητικά αγάλματα αφιερωμένα στην οικογένεια που χρηματοδότησε την κατασκευή του κτηρίου. Τα στοιχεία αυτά αναδεικνύουν τον συμβολικό και πολιτικό χαρακτήρα του μνημείου.

Η ελληνική ιστορία της Αιγαίας: μια πόλη των Αιολέων

Οι Αιγές, γνωστή από τις αρχαίες πηγές ως μία από τις Αιολικές πόλεις της Μικράς Ασίας, ιδρύθηκε από Έλληνες αποίκους που εγκαταστάθηκαν στην περιοχή ήδη από την πρώιμη αρχαϊκή περίοδο. Η πόλη αναπτύχθηκε σε στρατηγική θέση πάνω από το Αιγαίο, διατηρώντας στενές σχέσεις με τις υπόλοιπες αιολικές πόλεις και συμμετέχοντας στην κοινή πολιτιστική και θρησκευτική παράδοση των Ελλήνων της Μικράς Ασίας.

Κατά την ελληνιστική περίοδο, η  πόλη γνώρισε ιδιαίτερη ακμή. Η πόλη εντάχθηκε στο βασίλειο των Ατταλιδών της Περγάμου, γεγονός που της εξασφάλισε οικονομική σταθερότητα και πολιτιστική άνθηση. Το βουλευτήριο που σήμερα αποκαλύπτεται αποτελεί χαρακτηριστικό δείγμα της αυτοδιοικητικής οργάνωσης των ελληνιστικών πόλεων και της σημασίας που έδιναν οι Έλληνες στη συλλογική λήψη αποφάσεων.

Από την ανασκαφή στη συντήρηση

Με την ανασκαφή πλέον ολοκληρωμένη, το έργο περνά στη δεύτερη φάση: τη συντήρηση και την προστασία. Προετοιμάζονται μελέτες για στέγαστρα και στατική ενίσχυση, με στόχο την έναρξη των εργασιών το 2026.

Η μακροπρόθεσμη επιδίωξη δεν είναι μόνο η διατήρηση του μνημείου, αλλά και η ερμηνεία του για το κοινό. Αντίγραφα των τιμητικών αγαλμάτων θα βοηθήσουν τους επισκέπτες να κατανοήσουν πώς λειτουργούσε μια αρχαία συνέλευση σε μια ελληνιστική πόλη–κράτος.

Ένα σπάνιο μνημείο πολιτικής ζωής

Τα καλά διατηρημένα βουλευτήρια είναι σπάνια στη δυτική Ανατολία. Στην Αιγαία, οι πέτρες που κάποτε φιλοξενούσαν δημόσιο διάλογο και συλλογικές αποφάσεις δεν βρίσκονται πια κρυμμένες. Αντίθετα, προετοιμάζονται για να αφηγηθούν ξανά την ιστορία της πολιτικής ζωής στον αρχαίο ελληνικό κόσμο — αυτή τη φορά στο φως της ημέρας.

πηγή : anatolianarcheology.net

Αρχαίο Ποτάμιο Λιμάνι Κάτω από την Αγορά της Τραπεζούντας: Αλλάζει τον χάρτη του εμπορίου στον Εύξεινο Πόντο

Η συνοικία Παζαρκαπί στην Τραπεζούντα ήταν για δεκαετίες ένας συνηθισμένος εμπορικός κόμβος. Κανείς δεν φανταζόταν ότι κάτω από το κατεδαφισμένο κτήριο του Kadınlar Hali κρυβόταν μια υποδομή ικανή να ανατρέψει όσα γνωρίζαμε για το εμπόριο στον Εύξεινο Πόντο. Μετά την κατεδάφιση του 2020 και την αναθεώρηση των σχεδίων ανάπλασης, άρχισαν συστηματικές ανασκαφές που αποκάλυψαν μια μνημειακή κατασκευή: ένα σπάνιο ποτάμιο λιμάνι της ρωμαϊκής εποχής.

Οι αρχαιολόγοι εντόπισαν έναν αναλημματικό τοίχο μήκους περίπου 135 μέτρων και πάχους δύο μέτρων, ο οποίος χρονολογείται από τον 1ο αιώνα π.Χ. έως τον 1ο αιώνα μ.Χ. Η κατασκευή φέρει ίχνη συνεχούς χρήσης και προσαρμογών κατά τη ρωμαϊκή, βυζαντινή, οθωμανική και σύγχρονη περίοδο, αποδεικνύοντας τη μακροχρόνια σημασία της για την πόλη.

Η ελληνική κληρονομιά

Αξίζει να αναφερθεί ότι η περιοχή που βρέθηκε το ποτάμιο λιμάνι — η σημερινή Τραπεζούντα — έχει μια αδιάλειπτη ελληνική παρουσία από τον 8ο αιώνα π.Χ. Οι Μιλήσιοι ίδρυσαν την πόλη γύρω στο 756 π.Χ., στο πλαίσιο του μεγάλου αποικισμού του Εύξεινου Πόντου. Από τότε και για πάνω από 2.500 χρόνια, η ελληνική γλώσσα, η θρησκεία, η τέχνη και η αστική οργάνωση παρέμειναν κυρίαρχα στοιχεία της ταυτότητας της πόλης. Κατά τη ρωμαϊκή εποχή — στην οποία ανήκει και το ποτάμιο λιμάνι που συζητάμε — η Τραπεζούντα ήταν μια ελληνόφωνη πόλη της ρωμαϊκής Ανατολής, με ισχυρή εμπορική και στρατηγική σημασία. Στο Βυζάντιο εξελίχθηκε σε σημαντικό διοικητικό και εμπορικό κέντρο.

Σπάνιο ποτάμιο λιμάνι συνδεδεμένο με το Kuzgundere

Η καθοριστική ταυτοποίηση ήρθε από την ανάλυση της ευθυγράμμισης της κατασκευής και του υδρολογικού περιβάλλοντος. Οι αρχαιολόγοι Vedat Keleş και Yaşar Selçuk Şener επιβεβαίωσαν ότι πρόκειται για ποτάμιο λιμάνι συνδεδεμένο άμεσα με το ρέμα Kuzgundere — ένα από τα μόλις τρία γνωστά παραδείγματα παγκοσμίως.

Τα ποτάμια λιμάνια αποτελούν εξαιρετικά σπάνια κατηγορία αρχαίας υποδομής, καθώς απαιτούν σύνθετη διαχείριση υδάτων, ελεγχόμενες όχθες και αντοχή στις εποχικές μεταβολές της ροής. Η ανακάλυψη στην Τραπεζούντα προσφέρει ένα μοναδικό παράθυρο στις υβριδικές εμπορικές διαδρομές που συνέδεαν θαλάσσιες και ποτάμιες μεταφορές.

Εμπορικά δίκτυα που ξεπερνούσαν σύνορα

Ανάμεσα στα ευρήματα ξεχωρίζει μια κριμαϊκή λυχνία, η οποία επιβεβαιώνει εμπορικές σχέσεις με την Κριμαία και τις βόρειες ακτές του Εύξεινου Πόντου. Βυζαντινά κεραμικά από βαθύτερα στρώματα αποδεικνύουν ότι η περιοχή διατήρησε εμπορική δραστηριότητα για αιώνες, πολύ πριν οι μεσαιωνικές αυτοκρατορίες αναδιαμορφώσουν την πολιτική γεωγραφία της περιοχής.

Η Τραπεζούντα αναδεικνύεται έτσι ως ένας διαχρονικός κόμβος που συνέδεε την Ανατολία με ευρύτερα διαπεριφερειακά δίκτυα.

Συντήρηση με σεβασμό στην αυθεντικότητα

Οι λιμενικοί τοίχοι είχαν υποστεί σημαντικές φθορές από τον χρόνο και από σύγχρονες τσιμεντένιες επεμβάσεις. Οι συντηρητές αφαίρεσαν τα ασύμβατα υλικά και ενίσχυσαν την τοιχοποιία με ενέσεις υδραυλικού ασβέστη, μια μέθοδο που σταθεροποιεί τα εσωτερικά κενά χωρίς να αλλοιώνει την αυθεντική δομή. Προστέθηκε επίσης προστατευτικό κάλυμμα για την αποτροπή υγρασίας και περαιτέρω φθοράς. Η προσέγγιση ήταν προσεκτική, αναστρέψιμη και προσανατολισμένη στη μακροχρόνια διατήρηση.

Νέα ανάγνωση της υποδομής του Εύξεινου Πόντου

Η αναγνώριση του ποτάμιου λιμανιού αλλάζει τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβανόμαστε το εμπόριο στην περιοχή. Αποκαλύπτει ένα πολυεπίπεδο σύστημα μεταφορών που συνδύαζε θαλάσσιες και ποτάμιες διαδρομές, προσφέροντας ευελιξία και ασφάλεια στη διακίνηση αγαθών.

Κρυμμένο για αιώνες κάτω από μια σύγχρονη αγορά, το λιμάνι της Τραπεζούντας έρχεται σήμερα στο φως για να φωτίσει μια άγνωστη πτυχή της οικονομικής ιστορίας της Ανατολίας.

πηγή : anatolianarcheology.net

Ανακαλύφθηκε χάλκινο φυλαχτό στην αρχαία Λύστρα

Αρχαιολογικές ανασκαφές στην αρχαία Λύστρα, κοντά στο Ικόνιο της κεντρικής Τουρκίας, έφεραν στο φως ένα χάλκινο φυλαχτό, προσθέτοντας ένα ακόμη κομμάτι στο πολύστρωτο ιστορικό παζλ της πόλης. Το τριγωνικό εύρημα εντοπίστηκε μέσα σε οικιστική δομή , μαζί με υλικό που συνδέεται με χριστιανικές κοινότητες της εποχής.

Η Λύστρα: αρχαία ελληνιστική και ρωμαϊκή πόλη

Η Λύστρα ήταν αρχαία ελληνιστική πόλη, δεν φαίνεται να είχε μεγάλη πολιτική δύναμη, αλλά βρίσκονταν σε στρατηγικό σημείο ανάμεσα σε ορεινά περάσματα. Αργότερα εξελίχθηκε σε σημαντικό ρωμαϊκό οικισμό. Αναφέρεται και στην Καινή Διαθήκη ως μία από τις πόλεις που επισκέφθηκε ο Απόστολος Παύλος κατά τα ιεραποστολικά του ταξίδια. Η ιστορική της συνέχεια — από την ελληνιστική και ρωμαϊκή περίοδο έως τη βυζαντινή, τη σελτζουκική και την οθωμανική — την καθιστά κομβικό σημείο για τη μελέτη της πολιτισμικής συνύπαρξης στην Ανατολία.

Το εύρημα και το πλαίσιο της ανακάλυψης

Το φυλαχτό της σελτζουκικής περιόδου, βρέθηκε σε χώρο που ταυτίζεται με κατοικία. Στο ίδιο σημείο εντοπίστηκε και ένα μελανοδοχείο με πράσινο υάλωμα, χαρακτηριστικό της εποχής, που βοήθησε στη χρονολόγηση του ευρήματος.

Το αντικείμενο περιγράφεται ως τριγωνικό χάλκινο μενταγιόν, με δύο σειρές επιγραφών σε κάθε πλευρά, γραμμένες σε αντίστροφη φορά. Η μορφή του υποδηλώνει ότι φοριόταν ως προστατευτικό φυλαχτό.

Πρόκειται για σπάνιο εύρημα στην Ανατολία, τα φυλαχτά γνωστά από την Κεντρική Ασία, όπου τα φορούσαν κυρίως στρατιώτες και ταξιδιώτες. Το εύρημα βρίσκεται σε διαδικασία συντήρησης και, όταν οι επιγραφές καταστούν ευανάγνωστες, θα δοθεί ακριβέστερη ερμηνεία του περιεχομένου και του συμβολισμού τους.

Στοιχεία για τη συνύπαρξη θρησκειών

Η σημασία της ανακάλυψης ενισχύεται από το γεγονός ότι προέρχεται από χώρο συνδεδεμένο με χριστιανικές κοινότητες της σελτζουκικής περιόδου. Προηγούμενες ανασκαφές γύρω από το κεντρικό εκκλησιαστικό συγκρότημα της Λύστρας έχουν αποκαλύψει δεκάδες χριστιανικές ταφές της ίδιας εποχής.

Παρότι οι πηγές αναφέρουν την παρουσία χριστιανικών πληθυσμών στη μεσαιωνική Ανατολία, τα αρχαιολογικά ευρήματα με ασφαλή χρονολόγηση παραμένουν περιορισμένα. Το φυλαχτό προσθέτει πολύτιμα δεδομένα για την καθημερινή ζωή, τις πεποιθήσεις και τις πολιτισμικές αλληλεπιδράσεις της περιοχής.

Ένα μικρό αντικείμενο, μια μεγάλη ιστορία

Το  χάλκινο φυλαχτό από την αρχαία Λύστρα αποτελεί υλικό τεκμήριο μιας πόλης που εξελίχθηκε μέσα στους αιώνες — ελληνιστική, ρωμαϊκή, βυζαντινή, σελτζουκική, οθωμανική — χωρίς να χάσει ποτέ τη στρατηγική και πνευματική της σημασία.

Σοκ στην Τερμησσό: Κατεστράφη το λιονταρόμορφο γλυπτό που άντεξε 2.000 χρόνια

 

Στην αρχαία πόλη Τερμησσό, ένα από τα πιο εντυπωσιακά οχυρά της αρχαίας Ανατολίας, εντοπίστηκε κατεστραμμένο ένα γλυπτό λιονταρόμορφο υδρορροή ηλικίας περίπου 2.000 ετών, γεγονός που αναζωπύρωσε τις ανησυχίες για την προστασία των αρχαιολογικών χώρων στην Τουρκία.

Η Τερμησσός, χτισμένη σε υψόμετρο περίπου 1.150 μέτρων στα όρη Ταύρου κοντά στην Αττάλεια, είναι γνωστή ως η μοναδική πόλη της Ανατολίας που ο Μέγας Αλέξανδρος δεν κατάφερε να κατακτήσει το 333 π.Χ. Η φυσική της οχύρωση και η δυσπρόσιτη τοποθεσία την καθιστούσαν σύμβολο αντοχής και αντίστασης — μια συνέχεια που τώρα φαίνεται να διακόπτεται.

Ανεπανόρθωτη ζημιά

Ο αρχαιολόγος Ουμίτ Ισίν ήταν ο πρώτος που κατέγραψε τη ζημιά, παρατηρώντας ότι η λιονταρόμορφη υδρορροή που είχε φωτογραφίσει παλαιότερα δεν ήταν πλέον ακέραιη. Το γλυπτό, ρωμαϊκής περιόδου, χρησίμευε για την απομάκρυνση των ομβρίων υδάτων από τις στέγες, προστατεύοντας τα κτίρια από διάβρωση.

Ο Ισίν ανάρτησε φωτογραφίες στα κοινωνικά δίκτυα, θέτοντας ερωτήματα για το πώς μπορεί να σημειώθηκε τέτοια ζημιά σε έναν εθνικά προστατευόμενο χώρο. Τόνισε ότι «ο χρόνος δεν το κατέστρεψε, αλλά η αμέλεια».

Παρά τις προειδοποιητικές πινακίδες για κάμερες ασφαλείας, δεν έχουν εντοπιστεί ύποπτοι. Ο Ισίν σημείωσε ότι η απώλεια είναι ιδιαίτερα οδυνηρή, καθώς το συγκεκριμένο γλυπτό ήταν από τα πιο εντυπωσιακά διακοσμητικά στοιχεία του χώρου.

Ο πρώην φύλακας του χώρου, εκτιμά ότι η ζημιά είναι πρόσφατη — πιθανώς μέσα στις τελευταίες δύο εβδομάδες — και ίσως προκλήθηκε από κάποιον που ανέβηκε πάνω στο γλυπτό, πιθανόν επισκέπτη ή μαθητή.

Ο επικεφαλής της ανασκαφής, Μουσταφά Κοτσάκ, επιβεβαίωσε ότι έγινε αυτοψία από το τοπικό μουσείο και έχει κατατεθεί επίσημη μήνυση. Το υλικό από τις κάμερες εξετάζεται, ενώ τα θραύσματα παραμένουν στη θέση τους για τεκμηρίωση.

Μέτρα κατόπιν εορτής

Οι ειδικοί ζητούν ενίσχυση της φύλαξης, περισσότερες κάμερες και συστήματα διακριτικής παρακολούθησης, καθώς και ενημερωτικές καμπάνιες για το κοινό, ώστε να γίνει σαφές ότι οι αρχαιότητες δεν είναι χώροι αναρρίχησης.

 Τι είναι ένα gargoyle

 Μια λίθινη υδρορροή, συχνά με μορφή ζώου ή μυθικού πλάσματος, που απομακρύνει το νερό από τους τοίχους για να αποτρέψει φθορές — γνωστό στοιχείο τόσο της γοτθικής όσο και της ρωμαϊκής αρχιτεκτονικής.

Το περιστατικό λειτουργεί ως υπενθύμιση ότι ακόμη και μνημεία που άντεξαν αυτοκρατορίες και πολέμους παραμένουν ευάλωτα στη σύγχρονη αμέλεια.

πηγη: anatolianarcheology.net

Ανακάλυψη παλατιακής αίθουσας με σπάνια ψηφιδωτά στην Αδριανούπολη της βόρειας Ανατολίας

Αρχαιολόγοι στην αρχαία πόλη Αδριανούπολη, στην περιοχή Εσκίπαζαρ του Καραμπούκ (βόρεια Ανατολία), έφεραν στο φως μια ψηφιδωτή αίθουσα υποδοχής που ερμηνεύεται ως τμήμα παλατιακού συγκροτήματος. 

Με βάση τα στρωματογραφικά δεδομένα και τα χαρακτηριστικά των ψηφιδωτών, το κτίριο χρονολογείται στον 4ο αιώνα μ.Χ., γεγονός που καθιστά την αναγνώριση μιας παλατιακής δομής στην Αδριανούπολη ιδιαίτερα σημαντική για την αρχαιολογία της Μαύρης Θάλασσας και της Ανατολίας.

Ιστορική Ταυτότητα της Αδριανούπολης

Ήταν αρχαία ελληνική πόλη της Μικράς Ασίας, η οποία αργότερα απέκτησε ρωμαϊκό  χαρακτήρα και εξελίχθηκε σε σημαντικό κέντρο της ύστερης αρχαιότητας. Η πόλη ιδρύθηκε κατά την ύστερη ελληνιστική περίοδο και αναφέρεται ως ελληνική πόλη της Παφλαγονίας (περιοχή της βόρειας Μικράς Ασίας). Στον 2ο αιώνα μ.Χ. πήρε το όνομα Hadrianopolis προς τιμήν του Ρωμαίου αυτοκράτορα Αδριανού. Παράλληλα, αναφέρεται και με τα ονόματα Καισάρεια (Καισάρεια/Καισάρεια) και Proseilemmene.

 Η πόλη κατοικούνταν τουλάχιστον από τον 1ο αιώνα π.Χ. έως τον 8ο αιώνα μ.Χ., καλύπτοντας τις περιόδους ελληνιστική, ρωμαϊκή και πρώιμη βυζαντινή. Σύμφωνα με τις πηγές, η πόλη εγκαταλείφθηκε ξαφνικά τον 7ο αιώνα μ.Χ., πιθανόν λόγω φυσικών καταστροφών ή κοινωνικοπολιτικών αλλαγών. Η πρόσφατη ανακάλυψη της παλατιακής αίθουσας με ψηφιδωτά ενισχύει την εικόνα της ως κέντρου ελίτ και τελετουργικών λειτουργιών κατά την Ύστερη Αρχαιότητα.

Τα ψηφιδωτά: παγώνια, κόμποι και γεωμετρικά μοτίβα

Στο κέντρο της σύνθεσης απεικονίζονται δύο παγώνια που πίνουν από αγγείο, σύμβολο αφθονίας και κύρους στη Ύστερη Αρχαιότητα. Γύρω τους αναπτύσσεται ένα πλούσιο διακοσμητικό πρόγραμμα με κυματιστές ταινίες, αστέρι οκτώ ακτίνων, κόμπους του Σολομώντα και ποικίλα γεωμετρικά σχήματα. Ορισμένα μοτίβα θεωρούνται πρωτότυπα για την ανατολιακή αρχαιολογία, προσφέροντας στοιχεία για τοπικά εργαστήρια και αισθητικές προτιμήσεις της εποχής.

Εξαιρετική διατήρηση

Περίπου το 80% της επιφάνειας του δαπέδου σώζεται ακέραιο, ποσοστό σπάνιο για μεγάλης κλίμακας ψηφιδωτά. Αυτό επιτρέπει στους ερευνητές να ανασυνθέσουν με βεβαιότητα την αρχική εντύπωση της αίθουσας, η οποία προοριζόταν να εντυπωσιάζει τους επισκέπτες.

Σημασία για την περιοχή

Η Αδριανούπολη είναι ήδη γνωστή για τα ψηφιδωτά της, αλλά η αποκάλυψη μιας παλατιακής αίθουσας υποδοχής αλλάζει τα δεδομένα. Υποδηλώνει ότι η πόλη φιλοξενούσε ελίτ, επίσημες συγκεντρώσεις και πιθανώς διοικητικές ή τελετουργικές λειτουργίες κατά την Ύστερη Αρχαιότητα, σε μια περίοδο έντονων οικονομικών και κοινωνικών μετασχηματισμών.

Σχέδιο συντήρησης

Η ομάδα στοχεύει να ολοκληρώσει την προστασία του μνημείου έως το τέλος του έτους και να το ανοίξει στο κοινό. Αν επιτευχθεί, η αίθουσα θα αποτελέσει ένα από τα πιο εντυπωσιακά σωζόμενα εσωτερικά της Ύστερης Ρωμαϊκής περιόδου στη Μαύρη Θάλασσα.

ΠΗΓΗ: anatolianarcheology.net

Ανακάλυψη στην Έφεσο: Θυμιατήρι 2.000 ετών με τον αιγυπτιακό θεό Σέραπι

 

Στην καρδιά της αρχαίας Εφέσου, εκεί που οι πέτρες κουβαλούν μνήμες αιώνων και οι δρόμοι οδηγούν σε θάλασσες γεμάτες ιστορίες, ένα νέο εύρημα έρχεται να φωτίσει τον διάλογο πολιτισμών που άνθισε στη ρωμαϊκή Ανατολία. Ένα λεπτοδουλεμένο πήλινο θυμιατήρι, διακοσμημένο με την μορφή του αιγυπτιακού θεού Σέραπι, ανασύρθηκε από τα χώματα του μνημειακού συγκροτήματος των Λουτρών του Λιμανιού, προσθέτοντας ένα ακόμη κομμάτι στο μωσαϊκό της θρησκευτικής και εμπορικής συνύπαρξης της Μεσογείου.

Η Έφεσος υπήρξε μία από τις σημαντικότερες αποικίες των Ιώνων στη Μικρά Ασία, ιδρυμένη γύρω στον 10ο αιώνα π.Χ. από αποίκους που προήλθαν κυρίως από την Αθήνα και την Αττική. Χτισμένη κοντά στις εκβολές του ποταμού Καΰστρου, εξελίχθηκε σε μεγάλο εμπορικό και πολιτιστικό κέντρο, χάρη στη στρατηγική της θέση που συνέδεε το Αιγαίο με την ενδοχώρα της Ανατολίας. Στην πορεία των αιώνων η πόλη γνώρισε ακμή με τον περίφημο Ναό της Αρτέμιδος, ένα από τα επτά θαύματα του αρχαίου κόσμου, και αποτέλεσε σημείο συνάντησης ελληνικών, ανατολικών και ρωμαϊκών παραδόσεων. Ως αποικία Ιώνων, η Έφεσος διατήρησε έντονα στοιχεία της ελληνικής γλώσσας, τέχνης και θρησκείας, ενώ παράλληλα εξελίχθηκε σε κοσμοπολίτικο κέντρο που άφησε ανεξίτηλο αποτύπωμα στην ιστορία της Μεσογείου.

Το εύρημα στα Λουτρά του Λιμανιού

Οι ανασκαφές επικεντρώνονται στην οβάλ αίθουσα, την αυλή και τους χώρους υγιεινής του συγκροτήματος, που κάποτε υποδέχονταν ταξιδιώτες από το πολυσύχναστο λιμάνι της Εφέσου. Ο επικεφαλής του έργου, καθηγητής Σερντάρ Αϊμπέκ, εξηγεί ότι στόχος είναι η πλήρης αποκάλυψη της κλίμακας και της αρχιτεκτονικής λογικής του ρωμαϊκού οικοδομήματος, έκτασης περίπου 70.000 τετραγωνικών μέτρων. Ανάμεσα σε μαρμάρινα διακοσμητικά και χάλκινα αγάλματα, το θυμιατήρι ξεχωρίζει ως ένα από τα πιο χαρακτηριστικά ευρήματα της φετινής περιόδου.

Η μορφή του Σέραπι

Η εμπρόσθια όψη του αγγείου φέρει ανάγλυφη απεικόνιση του Σέραπι, εμπνευσμένη από το περίφημο έργο του ελληνιστικού γλύπτη Βρύαξις. Ο θεός παρουσιάζεται με πλούσια γενειάδα και βοστρύχους, φέροντας τον χαρακτηριστικό ψηλό μώδιο στο κεφάλι. Η εικονογραφία αυτή, διαδεδομένη σε ολόκληρο τον ρωμαϊκό κόσμο, συνέδεε τον Σέραπι με την αιγυπτιακή ταυτότητα, το εμπόριο μεγάλων αποστάσεων και τις θρησκευτικές παραδόσεις που συνδύαζαν διαφορετικούς πολιτισμούς.

Επιγραφές και εργαστήρια

Μια σύντομη επιγραφή στο πίσω μέρος του αγγείου ενισχύει τη σημασία του ευρήματος, καθώς παραπέμπει σε παρόμοιο αντικείμενο που είχε βρεθεί στις Οικίες της Πλαγιάς. Η σύγκριση οδηγεί τους αρχαιολόγους στην υπόθεση ύπαρξης τοπικού εργαστηρίου ή δικτύου εμπορίου που προμήθευε την πόλη με τυποποιημένα λατρευτικά σκεύη.

Ο Σέραπις στην Έφεσο

Αν και η λατρεία του Σέραπι γεννήθηκε στην Πτολεμαϊκή Αίγυπτο, εξαπλώθηκε σε ολόκληρη τη ρωμαϊκή αυτοκρατορία. Η Έφεσος αποτέλεσε ένα από τα σημαντικότερα κέντρα του στην Ανατολία, με τον μνημειακό ναό του 2ου αιώνα μ.Χ. να μαρτυρεί την παρουσία Αιγυπτίων εμπόρων και την έντονη θρησκευτική δραστηριότητα. Επιγραφές, γκράφιτι και μικρά αναθήματα με την εικόνα του θεού έχουν βρεθεί σε διάφορα σημεία της πόλης. Το νέο θυμιατήρι προσθέτει μια πιο προσωπική διάσταση, δείχνοντας πώς οι αιγυπτιακές πρακτικές ενσωματώνονταν στην καθημερινή ζωή των κατοίκων.

Από την ανασκαφή στο μουσείο

Σύμφωνα με τον καθηγητή Αϊμπέκ, η επανεμφάνιση παρόμοιων αντικειμένων σε διαφορετικές ανασκαφικές περιόδους αποδεικνύει την οργανωμένη παραγωγή και το ζωντανό εμπορικό τοπίο της Εφέσου. Μετά τη συντήρηση, το θυμιατήρι του Σέραπι θα εκτεθεί στο Μουσείο Εφέσου, εμπλουτίζοντας την κατανόηση της θρησκευτικής ζωής στη ρωμαϊκή Ανατολή και προσφέροντας στους επισκέπτες ένα ακόμη παράθυρο στον κόσμο της πολιτισμικής συνύπαρξης.

Πηγή : ΑNATOLIANARCHEOLOGY.NET

φωτογραφίες: Hüseyin Bağış/AA

Αυθεντική αποκατάσταση 2.000 ετών: Οι τάφοι της Ιεράπολης επανέρχονται στην αρχική τους μορφή

 

Οι αρχαιολόγοι ολοκλήρωσαν ανασκαφή και  αποκατάσταση  στη Βόρεια Νεκρόπολη της αρχαίας πόλης της Ιεράπολης, αποκαλύπτοντας το μεγαλείο της πιο εντυπωσιακής «πόλης των νεκρών» της Ανατολίας.Οι τάφοι της Βόρειας Νεκρόπολης, ένα από τα μεγαλύτερα και καλύτερα σωζόμενα ταφικά σύνολα της Μεσογείου, επανήλθαν στην αρχική τους μορφή με απόλυτη πιστότητα, αναδεικνύοντας την ιστορία, την αρχιτεκτονική και την πνευματικότητα της πόλης.

Επρόκειτο για  την πλήρη αποκατάσταση τάφων 2.000 ετών στη Βόρεια Νεκρόπολη της Ιεράπολης — ενός από τα μεγαλύτερα και καλύτερα διατηρημένα αρχαία νεκροταφεία στον μεσογειακό κόσμοΌπως ανακοινώθηκε αποκαταστάθηκαν επιτυχώς στην αρχική τους μορφή».

Η Βόρεια Νεκρόπολη

Απλωμένη σε μήκος άνω του 1,5 χιλιομέτρου, η Βόρεια Νεκρόπολη της Ιεράπολης περιλαμβάνει περισσότερους από 1.200 τάφους που χρονολογούνται από την ελληνιστική, ρωμαϊκή και βυζαντινή περίοδο. Ο χώρος περιλαμβάνει μια πλούσια ποικιλία τύπων τάφων — σαρκοφάγους, οικιστικούς τάφους, θολωτά μαυσωλεία και τύμβους — που αντικατοπτρίζουν αιώνες μεταβαλλόμενων αντιλήψεων για τον θάνατο, την αιωνιότητα και την κοινωνική ταυτότητα στην αρχαία Ανατολία.

Η Ιεράπολη, της οποίας το όνομα σημαίνει «Ιερή Πόλη», ήταν διάσημη στην αρχαιότητα για τις θεραπευτικές θερμές πηγές της και τα θρησκευτικά της ιερά, συμπεριλαμβανομένου του Ναού του Απόλλωνα και του Πλουτωνίου, μιας ιερής σπηλιάς που συνδεόταν με τον θεό του κάτω κόσμου Πλούτωνα.

Η εκτεταμένη νεκρόπολη που περιέβαλλε την πόλη συμβόλιζε τη διττή της φύση: έναν τόπο αφιερωμένο τόσο στη ζωή όσο και στη μεταθανάτια ύπαρξη.

Αποκατάσταση με βάση την  αυθεντικότητα

Κάθε λίθος των αποκατεστημένων τάφων τεκμηριώθηκε σχολαστικά, αριθμήθηκε και επανατοποθετήθηκε με βάση την αρχική αρχιτεκτονική του διάταξη.Δεν προστέθηκαν νέα υλικά ή σύγχρονες ενισχύσεις — κάθε λεπτομέρεια αντικατοπτρίζει αποκλειστικά την αρχαία τεχνική.

Οι ειδικοί περιγράφουν αυτό το έργο ως πρότυπο αρχαιολογικής αποκατάστασης, δείχνοντας πώς μπορούν να διατηρηθούν και να αναβιώσουν αρχαίες κατασκευές χωρίς να θυσιάζεται η αυθεντικότητα ή η ιστορική ακρίβεια.

Η Ελληνική καταγωγή και η ίδρυση της Ιεράπολης

Η Ιεράπολη (Ἱεράπολις), που σημαίνει «Ιερή Πόλη», ιδρύθηκε τον 2ο αιώνα π.Χ. από τους Ατταλίδες της Περγάμου, πάνω σε έναν παλαιότερο φρυγικό λατρευτικό χώρο. Η ελληνιστική της ταυτότητα αποτυπώνεται στο όνομα, στην πολεοδομία, στα ιερά και στο θέατρο, ενώ η πόλη εξελίχθηκε σε σημαντικό κέντρο θεραπείας χάρη στις θερμές πηγές της, αλλά και σε τόπο μαντείας και λατρείας του Απόλλωνα.

 Η Μεγαλύτερη «Πόλη των Νεκρών» της Ανατολίας

Η Βόρεια Νεκρόπολη εκτείνεται σε μήκος άνω του 1,5 χιλιομέτρου και περιλαμβάνει περισσότερους από 1.200 τάφους από την ελληνιστική, ρωμαϊκή και βυζαντινή περίοδο. Σαρκοφάγοι, οικιστικοί τάφοι, θολωτά μαυσωλεία και τύμβοι συνθέτουν ένα μοναδικό αρχαιολογικό τοπίο που αποτυπώνει αιώνες μεταβαλλόμενων αντιλήψεων για τον θάνατο και τη μνήμη.

Η πρόσφατη αποκατάσταση, υπό τον καθηγητή Celal Şimşek του Πανεπιστημίου Pamukkale, πραγματοποιήθηκε με απόλυτη αυθεντικότητα: κάθε λίθος τεκμηριώθηκε, αριθμήθηκε και επανατοποθετήθηκε στην αρχική του θέση, χωρίς καμία χρήση νέων υλικών ή σύγχρονων ενισχύσεων.

Τα Μνημεία της Ιεράπολης

Η πόλη διατηρεί μερικά από τα σημαντικότερα μνημεία της ελληνιστικής και ρωμαϊκής Ανατολή:Το Θέατρο, δηλαδή ένα από τα καλύτερα σωζόμενα ρωμαϊκά θέατρα, χτισμένο πάνω σε ελληνιστικό υπόβαθρο.Τον Ναό του Απόλλωνα, κεντρικό ιερό της πόλης, αφιερωμένο στον Απόλλωνα Καρυάτη, θεό της μαντικής και της θεραπείαςΤο Πλουτώνιο, ιερή σπηλιά συνδεδεμένη με τον θεό Πλούτωνα, τόπος τελετουργιών και μαντικών πρακτικών.Τα Ρωμαϊκά Λουτρά, μνημεία που αναδεικνύουν τον χαρακτήρα της πόλης ως θεραπευτικού κέντρου.

Μνημείο Παγκόσμιας Κληρονομιάς UNESCO

Από το 1988, η Ιεράπολη και τα λευκά τραβερτίνια (φυσικοί σχηματισμοί από λευκό ασβεστιτικό πέτρωμα που δημιουργούνται από θερμές πηγές πλούσιες σε ασβέστιο)  της Παμούκκαλε αποτελούν ενιαίο Μνημείο Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO, συνδυάζοντας μοναδική φυσική και πολιτιστική κληρονομιά. Το αρχαιολογικό τοπίο της πόλης, με τα μνημεία, τους δρόμους, τις εκκλησίες και τη νεκρόπολη, παραμένει ένα από τα πιο εντυπωσιακά της Ανατολίας.

Πηγή : anatolianarcheology.net

Φωτογραφία: Celal Şimşek, διευθυντής ανασκαφών της αρχαίας πόλης της Ιεράπολης

Νέες ανασκαφές στην Πέρρη: Αποκαλύπτονται ιεροί xώροι και κρυμμένα στρώματα

Η νέα ανασκαφική περίοδος στην Πέρρη, μία από τις πέντε σημαντικότερες πόλεις του αρχαίου βασιλείου της Κομμαγηνής στην ανατολική Μικρά Ασία, ολοκληρώθηκε με εντυπωσιακά ευρήματα που φωτίζουν βαθύτερα τον θρησκευτικό και κοινωνικό χαρακτήρα της πόλης. Σε μια πρόσφατα αποκαλυφθείσα έκταση 2.500 τετραγωνικών μέτρων στην περιοχή Örenli του Αντιγιαμάν στη σημερινή Τουρκία, οι αρχαιολόγοι εντόπισαν αρχιτεκτονικά κατάλοιπα που εκτείνονται από τελετουργικές δραστηριότητες έως στοιχεία καθημερινής ζωής.

Η “Κλίμακα της Αιωνιότητας” 

Οι έρευνες συνεχίστηκαν γύρω από την εντυπωσιακή περιοχή που είναι γνωστή ως “Sonsuzluk Merdiveni” ή “Κλίμακα της Αιωνιότητας”, έναν μνημειακό διάδρομο που θεωρείται ότι λειτουργούσε ως τελετουργική πορεία.  Η φετινή ανασκαφική περίοδος επικεντρώθηκε σε τρεις βασικούς τομείς, αποκαλύπτοντας νέα αρχιτεκτονικά στοιχεία και μικροευρήματα που συμβάλλουν στην ανασύνθεση της ιερής γεωγραφίας της Περρης.

Στην περιοχή που χαρακτηρίζεται ως “Ιερός Χώρος”, άνοιξαν εννέα νέες τομές. Ο ήδη γνωστός διάδρομος μήκους 600 μέτρων επεκτάθηκε στα 800 μέτρα, αποκαλύπτοντας μια ευρύτερη τελετουργική διαδρομή που πιθανότατα καθοδηγούσε τους πιστούς μέσα από την καρδιά της αρχαίας πόλης.

Νέα Ευρήματα γύρω από το “Ψηφιδωτό του Ουρανού”

Ιδιαίτερα παραγωγική αποδείχθηκε η περιοχή γύρω από το περίφημο “Heaven Mosaic”, ένα περίτεχνο ψηφιδωτό δάπεδο της ρωμαϊκής περιόδου. Οι ανασκαφές έφεραν στο φως δεκαεπτά νέες τομές, αποκαλύπτοντας επιπλέον αρχιτεκτονικά τμήματα που σχετίζονται με κτίρια διακοσμημένα με ψηφιδωτά.

Παράλληλα, καταγράφηκαν πολυάριθμα μικροευρήματα που φωτίζουν πτυχές της καθημερινότητας, της τεχνικής δεξιοτεχνίας και της καλλιτεχνικής παράδοσης της Περρης. Η αποκάλυψη καλοδουλεμένων λίθινων μελών και ακριβούς λιθοδομίας προσφέρει νέα στοιχεία για τις θρησκευτικές πρακτικές και την κοινωνική ταυτότητα της πόλης κατά τη ρωμαϊκή αυτοκρατορική περίοδο.

Καθημερινή ζωή και δημόσιες υποδομές στο φως

Κατά τη διάρκεια της περιόδου, οι αρχαιολόγοι απομάκρυναν περίπου 1.500 κυβικά μέτρα χώματος, αποκαλύπτοντας νέα τμήματα ρωμαϊκών κτισμάτων, εγκαταστάσεις τύπου ταντούρ και οικιακά κατάλοιπα που συνδέονται με καθημερινές δραστηριότητες. Παράλληλα, συνεχίστηκαν οι εργασίες συντήρησης στο ρωμαϊκό σιντριβάνι, που μικρές επεμβάσεις και συμπληρωματικές τομές βοήθησαν στην καλύτερη κατανόηση του υδραυλικού του συστήματος.

Η Ελληνική Καταγωγή της πόλης και η ίδρυσή της

Η Πέρρη, αν και ενταγμένη στο βασίλειο της Κομμαγηνής, φέρει έντονα στοιχεία ελληνικής πολιτισμικής επιρροής. Η Κομμαγηνή, γνωστή για τον ελληνοπερσικό της χαρακτήρα, ανέπτυξε μια μοναδική ταυτότητα που συνδύαζε ελληνική γλώσσα, ελληνιστική τέχνη και λατρευτικές πρακτικές με ανατολικές παραδόσεις. Η πόλη αναπτύχθηκε ιδιαίτερα κατά την ελληνιστική περίοδο, όταν οι βασιλείς της Κομμαγηνής προώθησαν την ελληνική παιδεία και τον ελληνικό αστικό σχεδιασμό.

Η ίδρυση και η ακμή της Περρης συνδέονται με την ευρύτερη πολιτική στρατηγική των βασιλέων της Κομμαγηνής να δημιουργήσουν πόλεις με ελληνικό χαρακτήρα, ενισχύοντας την πολιτισμική τους νομιμοποίηση. Η χρήση ελληνικών επιγραφών, η υιοθέτηση ελληνικών θεοτήτων και η ανάπτυξη δημόσιων χώρων σύμφωνα με ελληνιστικά πρότυπα μαρτυρούν τη βαθιά ελληνική ρίζα της πόλης.

Ελληνικά μνημεία και πολιτιστική κληρονομιά στην Περρη

Η Πέρρη αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα της ελληνιστικής αρχιτεκτονικής που άνθισε στην Κομμαγηνή. Τα μνημεία της, από τα δημόσια κτίρια έως τα ταφικά συγκροτήματα, φέρουν σαφή ελληνικά μορφολογικά στοιχεία. Η πόλη συνδέεται άμεσα με το ευρύτερο δίκτυο ελληνικών μνημείων της περιοχής, όπως το όρος Νεμρώδ, όπου οι κολοσσιαίες μορφές των θεών φέρουν ελληνικά ονόματα και εικονογραφία.

Η παρουσία ψηφιδωτών, τελετουργικών διαδρόμων και δημόσιων εγκαταστάσεων στην Πέρρη ενισχύει την εικόνα μιας πόλης που ενσωμάτωσε πλήρως την ελληνιστική αισθητική και την ελληνική αντίληψη για τον δημόσιο χώρο. Οι νέες ανακαλύψεις του 2025 προσθέτουν ακόμη περισσότερα στοιχεία σε αυτή τη μακραίωνη πολιτιστική συνέχεια.

πηγες anatolianarcheology.net

turkishmuseums.com

muze.gov.tr

www.turkiyetoday.com

φωτο : Orhan Pehlül/AA

Εντυπωσιακά αρχαιολογικά ευρήματα: Καμμένο σπίτι 4.500 ετών και ελληνιστικό τείχος των Σελευκιδών

  

Ανασκαφές στον λόφο Ασαγισέγιτ στη Δυτική Τουρκία φέρνουν στο φως κατάλοιπα από την από την Πρώιμη Εποχή του Χαλκού και την ελληνιστική περίοδο, φωτίζοντας την πολιτισμική εξέλιξη της ενδοχώρας της Δυτικής Ανατολίας. Πρόκειται για  ένα από τα σημαντικότερα αρχαιολογικά σημεία με αδιάλειπτη κατοίκηση από την Ύστερη Χαλκολιθική έως τη Ρωμαϊκή εποχή. Οι φετινές ανασκαφές, αποκάλυψαν δύο εντυπωσιακά ευρήματα: ένα καμμένο σπίτι ηλικίας 4.500 ετών από την Πρώιμη Εποχή του Χαλκού και τμήμα ελληνιστικού οχυρωματικού τείχους που χρονολογείται γύρω στο 280 π.Χ.

 Η ανακάλυψη επιβεβαιώνει ότι ο λόφος δεν ήταν μόνο αγροτικός οικισμός, αλλά και στρατηγικό σημείο άμυνας και παραγωγής. Το σημείο παρουσιάζει συνεχή κατοίκηση σε οκτώ διαφορετικές φάσεις. Φέτος  οι ανασκαφές επικεντρώθηκαν στις ελληνιστικές οχυρώσεις — περίπου το μισό τείχος είναι πλέον ορατό, υποδεικνύοντας κατασκευή γύρω στο 280 π.Χ.

Αρχαιολογικά ευρήματα και η σύνδεση με τους Σελευκίδες

Οι ανασκαφές έφεραν επίσης στο φως κεραμικά, ειδώλια, εργαλεία από οστό και χαλκό, καθώς και ταφές βρεφών μέσα σε πήλινα αγγεία. Παρά το πέρασμα των χιλιετιών, οι απανθρακωμένοι τοίχοι του αρχαίου σπιτιού παραμένουν ορατοί, διατηρώντας τη στιγμή της καταστροφής σαν «παγωμένο» ιστορικό στιγμιότυπο.

Όσον αφορά τα ελληνιστικά τείχη, πιθανόν χρονολογούνται στην περίοδο μετά τη Μάχη των Ελεφάντων, όταν οι Σελευκίδες επιδίωξαν να εδραιώσουν την κυριαρχία τους απέναντι στους Γαλάτες. Η κατασκευή μικρών φρουρίων και παρατηρητηρίων στην περιοχή αντανακλά την πολιτική των Σελευκιδών για έλεγχο της ενδοχώρας.

Κατά την ελληνιστική περίοδο (περ. 280 π.Χ.), πιθανόν κατασκευάστηκαν οχυρωματικά τείχ από τους Σελευκίδες, στο πλαίσιο στρατιωτικής οργάνωσης της ενδοχώρας της Καρίας και της Φρυγίας. Τα ευρήματα αυτής της περιόδου (τείχη, παρατηρητήρια) συνδέονται με την ελληνιστική στρατηγική και αρχιτεκτονική.

Η δράση των  Σελευκιδών

Αξίζει να υπενθυμίζουμσε ότι οι Σελευκίδες ήταν μία από τις σημαντικότερες ελληνιστικές δυναστείες που προέκυψαν μετά τον θάνατο του Μεγάλου Αλεξάνδρου το 323 π.Χ. Το βασίλειό τους, γνωστό ως Σελευκιδική Αυτοκρατορία, ιδρύθηκε από τον Σέλευκο Α΄ Νικάτορα και εκτεινόταν από τη Μικρά Ασία έως την Ινδία, με επίκεντρο τη Συρία και τη Μεσοποταμία, με πρωτεύουσα την Αντιόχεια στον Ορόντη.Προώθησαν τον εξελληνισμό των ανατολικών περιοχών. Ίδρυσαν νέες πόλεις με ελληνική πολεοδομία (π.χ. Σελεύκεια, Αντιόχεια, Λαοδίκεια). Συνδύασαν ελληνικά και ανατολικά διοικητικά και θρησκευτικά στοιχεία

Στην ενδοχώρα της Μικράς Ασίας, όπως στο Ασαγισέγιτ, οι Σελευκίδες εγκαθίδρυσαν στρατιωτικά φυλάκια και οχυρώσεις για να ελέγχουν τις ορεινές περιοχές και να προστατεύονται από επιδρομές, όπως των Γαλατών. Αυτές οι κατασκευές, όπως το ελληνιστικό τείχος που ανακαλύφθηκε πρόσφατα, αποτελούν τεκμήρια της στρατηγικής τους παρουσίας στην περιοχή.

Επειδή δεν υπήρξε μεταγενέστερη κατοίκηση πάνω από τα συγκεκριμένα τείχη, η αρχαιολογική ομάδα έχει πλέον τη δυνατότητα να τεκμηριώσει πλήρως τη δομή — μια σπάνια ευκαιρία για την ελληνιστική αρχαιολογία της Ανατολίας. Τέτοιες ανακαλύψεις είναι κρίσιμες για την κατανόηση του στρατιωτικού και κοινωνικοοικονομικού τοπίου της αρχαίας Φρυγίας και Καρίας, περιοχών που γεφύρωναν την κεντρική και δυτική Ανατολία.

Πηγές: anatolianarcheology.net

Seleucid empire | Map, Rulers, Location, & Facts | Britannica

Ancient Worlhttps://www.oxfordreference.com/d Mapping Center

ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ:  Sebahatdin Zeyrek/AA

Ανακαλύφθηκε εργαστήριο Κεραμικής 8.000 ετών στη Σμύρνης – Η παλαιότερη οργανωμένη παραγωγή στην Ανατολία

Στον προϊστορικό οικισμό Ουλουτζάκ (Ulucak Höyük), τον αρχαιότερο γνωστό οικισμό της περιοχής με ηλικία 8.850 ετών, αρχαιολόγοι έφεραν στο φως ένα εξειδικευμένο εργαστήριο κεραμικής ηλικίας 8.000 ετών. Πρόκειται για πρωτοποριακή ανακάλυψη στον αρχαιότερο οικισμό της Σμύρνης.

Η ανασκαφή, υπό τη διεύθυνση της καθηγήτριας Δρ. Özlem Çevik του Πανεπιστημίου Θράκης, αποκαλύπτει την παλαιότερη φυσική απόδειξη οργανωμένης παραγωγής κεραμικών μεταξύ Βόρειας Μεσοποταμίας και Ελλάδας. Η ανασκαφή αποκαλύπτει την πρώιμη τεχνογνωσία και τον κοινωνικό ρόλο της κεραμικής στη Νεολιθική εποχή

Ένα πλήρες συγκρότημα παραγωγής με κλιβάνους και εργαλεία

Το συγκρότημα, έκτασης 300 τ.μ., περιλαμβάνει καλούπια από πηλό, ημιτελή αγγεία, χρωστικές ύλες, λειαντικές πέτρες και επτά κλιβάνους, εκ των οποίων ένας είναι αισθητά μεγαλύτερος. Η καταστροφή του χώρου από πυρκαγιά συνέβαλε στη διατήρηση των ευρημάτων στο αρχικό τους πλαίσιο, επιτρέποντας στους ερευνητές να παρακολουθήσουν ολόκληρη την αλυσίδα παραγωγής — από την επεξεργασία του αργίλου έως την τελική διαμόρφωση και το ψήσιμο των αγγείων.

Ανάλυση αποτυπωμάτων αποκαλύπτει συμμετοχή ανδρών και γυναικών

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν οι αναλύσεις αποτυπωμάτων δακτύλων στις επιφάνειες των αγγείων, οι οποίες δείχνουν ότι τόσο άνδρες όσο και γυναίκες συμμετείχαν στην παραγωγική διαδικασία. Η διαπίστωση αυτή αμφισβητεί τις παραδοσιακές αντιλήψεις για τον έμφυλο καταμερισμό εργασίας στις πρώιμες αγροτικές κοινωνίες.

Υψηλή τεχνογνωσία και πρώιμη οικονομική οργάνωση

Τα κεραμικά με κόκκινη επάλειψη και τα εργαλεία επιφανειακής επεξεργασίας μαρτυρούν προηγμένη γνώση των υλικών και τεχνικών της εποχής. Η τοποθεσία του Ουλουτζάκ, σήμερα περικυκλωμένη από εκατοντάδες εργοστάσια, αναδεικνύει τη διαχρονική σημασία της περιοχής ως κέντρο παραγωγής και τεχνογνωσίας.

 Οι εργασίες συνεχίζονται, φωτίζοντας τον τρόπο με τον οποίο οι πρώτες νεολιθικές κοινότητες της Ανατολίας έθεσαν τα θεμέλια για πολύπλοκες οικονομίες — αιώνες πριν την εμφάνιση των πρώτων πόλεων.

πηγή : anatolianarcheology.net

Φωτογραφίες DHA