Νέα ευρήματα στη Σμύρνη: Τι ανακαλύφθηκε στην αγορά και το θέατρο

Αρχαιολόγοι στη Σμύρνη αποκάλυψαν τρεις νέες αίθουσες της ύστερης αρχαιότητας, δύο με μωσαϊκά και μία με μαρμάρινο δάπεδο, επεκτείνοντας σημαντικά το σύνολο των διακοσμημένων χώρων που είχαν εντοπιστεί πέρυσι. Παράλληλα, τοιχογραφίες που εντοπίστηκαν γύρω από την αγορά και το αρχαίο θέατρο αποτελούν την πρώτη τέτοια ανακάλυψη στις συγκεκριμένες περιοχές.

Τρεις νέοι χώροι πίσω από το μωσαϊκό δωμάτιο

Οι νέες αίθουσες αποκαλύφθηκαν καθώς η ανασκαφή συνεχίστηκε πέρα από το μωσαϊκό δάπεδο που είχε εντοπιστεί την προηγούμενη περίοδο. Δύο από τους χώρους διατηρούν μωσαϊκά, ενώ ο τρίτος είναι στρωμένος με μαρμάρινες πλάκες, γεγονός που αλλάζει το πλαίσιο της αρχικής ανακάλυψης: το μωσαϊκό δωμάτιο φαίνεται πλέον να αποτελεί μέρος ενός μεγαλύτερου, επιμελώς διακοσμημένου συγκροτήματος.Οι αρχαιολόγοι δεν έχουν ακόμη δημοσιεύσει πλήρη κάτοψη ή λειτουργία των χώρων, ωστόσο η διαφοροποίηση μεταξύ μωσαϊκού και μαρμάρου ενδέχεται να αποκαλύψει μελλοντικά τον τρόπο χρήσης τους.

Οι ανασκαφές στο ιστορικό κέντρο της Σμύρνης

Οι εργασίες πραγματοποιούνται στο ιστορικό κέντρο της σύγχρονης Σμύρνης, υπό τη διεύθυνση του Καθηγητή Ακίν Ερσόι του Πανεπιστημίου İzmir Katip Çelebi. Οι θολωτές στοές κάτω από τη ρωμαϊκή αγορά, ένα από τα σημαντικότερα δημόσια κτίρια της αρχαίας πόλης, συνεχίζουν να αποκαλύπτουν νέα στοιχεία για την πολεοδομική εξέλιξη της Σμύρνης.

Πρώτη φορά τοιχογραφίες στην αγορά και στο θέατρο

Παράλληλα με τις αίθουσες, καταγράφηκαν τοιχογραφίες γύρω από την αγορά και το αρχαίο θέατρο. Ο  καθηγητής Ερσόι επισημαίνει ότι είναι η πρώτη φορά που εντοπίζονται ζωγραφικές επιφάνειες σε αυτές τις περιοχές, γεγονός που καθιστά την ανακάλυψη ιδιαίτερα σημαντική. Δεν έχουν ακόμη δημοσιευθεί λεπτομέρειες για τα χρώματα, τα μοτίβα ή τις μορφές των τοιχογραφιών. Μέχρι να υπάρξει τεκμηρίωση, η σημασία τους αφορά κυρίως το σημείο εύρεσης και όχι την ερμηνεία του εικονογραφικού περιεχομένου.

Προσεκτική σύγκριση με τις Οικίες της Εφέσου

Ο Ερσόι ανέφερε ότι οι νέοι χώροι παρουσιάζουν ορισμένες ομοιότητες με τις περίφημες Οικίες της Εφέσου, οι οποίες ήταν πλούσια διακοσμημένες με μωσαϊκά, μάρμαρο και ζωγραφικό διάκοσμο.Ωστόσο, η σύγκριση αφορά διακοσμητικά και αρχιτεκτονικά στοιχεία, όχι τη λειτουργία: οι Οικίες της Εφέσου ήταν κατοικίες, ενώ ο χαρακτήρας του συγκροτήματος στη Σμύρνη παραμένει αδιευκρίνιστος.

Η θέση του δίπλα στην αγορά καθιστά το ερώτημα ιδιαίτερα ενδιαφέρον, καθώς η περιοχή είχε ποικίλες χρήσεις κατά την αρχαιότητα.

Σμύρνη στην Ύστερη Αρχαιότητα

Η χρονολόγηση των χώρων στον 5ο–6ο αιώνα μ.Χ. τοποθετεί την κατασκευή τους στην Ύστερη Αρχαιότητα, όταν η πόλη ανήκε στο ανατολικό τμήμα της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας. Κατά την περίοδο αυτή, παλαιότερα δημόσια κτίρια συχνά επισκευάζονταν, αναδιαμορφώνονταν ή αποκτούσαν νέες χρήσεις.Τα νέα δάπεδα δείχνουν ότι η περιοχή γύρω από την αγορά συνέχισε να δέχεται επενδύσεις, χωρίς όμως να είναι ακόμη σαφές ποιος χρηματοδότησε το έργο ή ποιος χρησιμοποίησε τους χώρους.

Η αναζήτηση της αρχαίας υδροδότησηςΣε άλλο σημείο της ανασκαφής, οι αρχαιολόγοι εντόπισαν περίπου 150 μέτρα υδραγωγείου που εξακολουθεί να μεταφέρει νερό. Η πηγή του δεν έχει ακόμη εντοπιστεί.Η ομάδα εξετάζει εάν το νερό προέρχεται από φυσικές πηγές νότια της αγοράς, κοντά στα λουτρά Namazgah και το τζαμί Kurşunlu. Ο εντοπισμός της πηγής θα βοηθήσει στην κατανόηση της αρχικής διαδρομής του υδραγωγείου και των μεταβολών που υπέστη καθώς η σύγχρονη Σμύρνη αναπτυσσόταν πάνω από την αρχαία πόλη.

ΠΗΓΗ Anatolioanarcheology.net

photo  Credit: Anadolu Agency

Ο Όμηρος είναι από το Μπορνόβα; Τούρκοι υποστηρίζουν ότι σε μια σπηλιά τους έγραψε τα ομηρικά έπη

Στην επαρχία της Σμύρνης, μια σπηλιά στις ελαιόφυτες πλαγιές του Μπορνόβα παρουσιάζεται ως πιθανή γενέτειρα της Ιλιάδας και της Οδύσσειας. Ερευνητές και τοπικές αρχές επιχειρούν να μετατρέψουν μια παλιά τοπική παράδοση σε πολιτιστικό και τουριστικό πλεονέκτημα, ενισχυμένο από το νέο κύμα ενδιαφέροντος για τον Όμηρο, όπως μεταδίδει η Figaro.

 Η «Κοιλάδα του Ομήρου» και η αναζωπύρωση ενός μύθου

Σύμφωνα με τον ερευνητή Altan Altin, η Οδύσσεια θα μπορούσε να έχει γραφτεί σε μια σπηλιά που δεσπόζει πάνω από τις πλαγιές του Μπορνόβα. Φυσικά εάν αυτή η θεωρία επικρατούσε θα συνέφερε τουριστικά αφού ταξιδιώτες από όλο τον κόσμο θα επισκέπτονταν τη σπηλιά  εκεί που «ο Όμηρος θα είχε συνθέσει τα ποιήματά του». Η άποψη αυτή στηρίζεται σε μια αναφορά του γεωγράφου Παυσανία τον 2ο αιώνα μ.Χ., ο οποίος μιλούσε για τη «σπηλιά όπου, λέγεται, ο Όμηρος συνέθεσε τα ποιήματά του».

Η Σμύρνη, η Ιωνία και η διεκδίκηση της καταγωγής

Παρότι η Χίος διεκδικεί επίσης την καταγωγή του ποιητή,  υποστηρίζεται η αρχαία Σμύρνη και το Μπορνόβα συνδέονται στενά με τον Όμηρο. Για να ενισχύσει την άποψή του, επικαλείται ένα ελληνιστικό ανάγλυφο του 3ου αιώνα π.Χ., το οποίο – όπως υποστηρίζει – απεικονίζει με εντυπωσιακή ακρίβεια τη σπηλιά του Μπορνόβα.

 Αρχαιολογικά ίχνη και γλωσσικά δεδομένα

 AHMET AYBERK CIMEN / AFP

Ο αρχαιολόγος Mehmet Akif Erdem υπενθυμίζει ότι νομίσματα με τη μορφή του Ομήρου δείχνουν πως οι αρχαίοι Σμυρναίοι θεωρούσαν τον ποιητή δικό τους. Επιπλέον, υποστηρίζει ο ίδιος ότι η Ιλιάδα και η Οδύσσεια είναι γραμμένες σε ιωνικό και αιολικό διάλεκτο, ενισχύοντας την πιθανότητα σύνδεσης με την περιοχή.

Πως καταρίπτεται το επιχείρημα;

Τα Ομηρικά έπη δεν σώζονται σε αμιγώς ιωνική ή αιολική μορφή, αλλά σώζονται σε μια επική διάλεκτο, ένα τεχνητό γλωσσικό μίγμα που κυριαρχεί η ιωνική επιβιώνουν αιολικά στοιχεία. Επιπλέον η μορφή είναι προϊόν προφορικής παράδοσης και όχι μιας συγκεκριμένης πόλης ή διαλέκτου.οι ελληνιστικοί πάπυροι των Ομηρικών επών είναι πράγματι γραμμένοι στη μικτή επική διάλεκτο, δηλαδή στο ίδιο τεχνητό γλωσσικό μίγμα (κυρίως ιωνικό με αιολικά στοιχεία) που γνωρίζουμε από τη Ιλιάδα και την Οδύσσεια. Αυτό επιβεβαιώνεται από τις σύγχρονες παπυρολογικές μελέτες του Egbert J. Bakker – “Interformulaic Homer: Evidence from the ‘Wild’ Papyri” (2022):Η μελέτη εξετάζει τους λεγόμενους “wild papyri”, δηλαδή μη τυποποιημένα ομηρικά χειρόγραφα της ελληνιστικής εποχής.Επιπρόσθετα ο Bakker δείχνει ότι οι πάπυροι διατηρούν την επική διάλεκτο, με ποικιλία τύπων, αλλά πάντα εντός του ομηρικού γλωσσικού συστήματος.

Από την πλευρά του ο C. Michael Sampson – “More on the Homeric Papyri from Karanis” (2025) αναλύει ομηρικούς παπύρους από το Καρανίς (Αίγυπτος).. Η μελέτη  τουεπιβεβαιώνει ότι οι πάπυροι της ελληνιστικής περιόδου χρησιμοποιούν την επική διάλεκτο, δηλαδή το ίδιο τεχνητό μίγμα που γνωρίζουμε από τη μεταγενέστερη παράδοση.

Ακόμη ο Hexameter Papyri – Eulogikon Greek Archive διερεύνησε μεγάλο σώμα ελληνιστικών παπύρων (3ος αι. π.Χ.–7ος αι. μ.Χ.) που περιλαμβάνει: ομηρικά αποσπάσματα, ομηρικούς ύμνους, Ησιόδεια ΚΑΙ ανώνυμα έπη. Όλα αυτά είναι γραμμένα στη Homeric Epic Dialect, δηλαδή στο ίδιο μικτό επικό ιδίωμα.

Συνεπώς, οι ελληνιστικοι πάπυροι  δεν παρουσιάζουν “καθαρή” ιωνική ή “καθαρή” αιολική, διατηρούν το παραδοσιακό επικό ιδίωμα, επιβεβαιώνουν ότι η επική διάλεκτος ήταν ήδη σταθεροποιημένη πριν την ελληνιστική εποχή, δείχνουν ότι η προφορική παράδοση είχε παγιώσει συγκεκριμένους τύπους, οι οποίοι συνεχίζουν να εμφανίζονται στα χειρόγραφα.

Η επική διάλεκτος έχει ρίζες και στην Ελλάδα και στη Μικρά Ασία

Οι γλωσσολόγοι συμφωνούν ότι Αιολικά στοιχεία προέρχονται από περιοχές όπου υπήρχε αιολική παρουσία: Θεσσαλία, Βοιωτία, Λέσβος, Βορειοανατολική Ελλάδα. Επίσης υπήρξαν  Αιολικές αποικίες στη Μικρά Ασία (Κύμη, Σμύρνη προϊωνική, Αιολίδα). Τα δε Ιωνικά στοιχεία συνδέονται με τις περιοχές όπου άνθισε η επική παράδοση:Χίος,Σμύρνη, Μικρασιατική Ιωνία (Μίλητος, Έφεσος, Κλαζομενές). Αποσαφηνίζεται λοιπόν ότι η γλώσσα των επών είναι επική-ιωνική με αιολικά κατάλοιπα, όχι μια φυσική διάλεκτος που μιλούσε ένας συγκεκριμένος λαός.

 Σημειώνεται ότι ελληνιστικοί πάπυροι επιβεβαιώνουν ότι η διάλεκτος ήταν ήδη σταθερή. Όλοι οι πάπυροι της ελληνιστικής εποχής (3ος–1ος αι. π.Χ.) που περιέχουν ομηρικά αποσπάσματα χρησιμοποιούν την ίδια μικτή επική διάλεκτο. Δεν υπάρχει καμία «αιολική έκδοση» ή «ιωνική έκδοση» των επών, σύμφωνα με τον Egbert J. Bakker – “Interformulaic Homer: Evidence from the ‘Wild’ Papyri” (2022) Ο Bakker αναλύει τους ελληνιστικούς ομηρικούς παπύρους και δείχνει ότι η επική διάλεκτος είναι σταθερή, μικτή και υπερτοπική.

Αδύνατη η  αποκλειστική γεωγραφική σύνεδση 

Η ομηρική επική διάλεκτος δεν ανήκει σε έναν γεωγραφικό χώρο. Όπως προαναφέραμε γεννήθηκε από την αλληλεπίδραση αιολικών και ιωνικών παραδόσεων. Μπορεί και να σταθεροποιήθηκε στη Μικρά Ασία (Ιωνία), διατήρησε όμως τα αιολικά στοιχεία από παλαιότερες φάσεις της παράδοσης όπως  καταγράφεται στους ελληνιστικούς παπύρους ακριβώς ως μικτή επική γλώσσα.

 Αδυναμία επισκεψιμότητας

Ωστόσο, αν ακόμη και η Τουρκικη άποψη αυτή επικρατούσε η πρόσβαση στη σπηλιά παραμένει δύσκολη στην εν λόγω σπηλιά. Επιπλέον οι τοιχογραφίες και τα γκράφιτι που φέρει δεν έχουν ακόμη χρονολογηθεί, οπότε δεν υπάρχει επίσημα καταγεγραμμένη η άποψη των ειδικών επιστημόνων.

Ο Όμηρος ως πολιτιστικό σύμβολο της Σμύρνης

Μπορεί για λόγους τουριστικούς και άλλους να διεκδικούν τον Όμηρο: Η εν λόγω  σπηλια δεν ειναι ο μόνος τρόπος.  Στο Μπορνόβα, ο Όμηρος είναι πανταχού παρών στο νεολιθικό Yesilova Höyük, που μια επιγραφή αναφέρει «Έζησα στο Μπορνόβα. Εδώ έγραψα την Ιλιάδα και την Οδύσσεια», αλλά και  σε μια νέα προτομή του Έκτορα, που τοποθετήθηκε σε κεντρικό πάρκο

Πολιτικές αντιπαραθέσεις γύρω από το όνομα του Ομήρου

 Αξίζει να σημειωθεί ότι το 2024, δημοτικοί σύμβουλοι του κυβερνώντος κόμματος πρότειναν να μετονομαστεί η κοιλάδα, θεωρώντας ότι δεν πρέπει να φέρει «ελληνικό» όνομα. Ο δήμαρχος αντέδρασε έντονα. Η αντιπαράθεση δείχνει πώς η πολιτιστική κληρονομιά μπορεί να γίνει πεδίο ιδεολογικής σύγκρουσης.

 Ο Όμηρος ως τουριστικό και πολιτιστικό κεφάλαιο

Η επιτυχία της κινηματογραφικής Οδύσσειας έχει αυξήσει το ενδιαφέρον για τον ποιητή και τις εκδόσεις των επών. Κάτοικοι της Σμύρνης δηλώνουν υπερήφανοι για την πιθανή σύνδεση με τον Όμηρο. Παρά τους ισχυρισμούς του ο Altin καταλήγει ότι η καταγωγή του Ομήρου δεν πρέπει να διχάζει.

πηγη lefigaro.fr

Ανακαλύφθηκε ψηφιδωτό 1.500 ετών στη Σμύρνη: Πίστη, προστασία και μια δεύτερη ζωή στον Οθωμανικό αιώνα

Ένα εντυπωσιακό ψηφιδωτό δάπεδο 1.500 ετών αποκαλύφθηκε στη Σμύρνη, φωτίζοντας τον συμβολικό κόσμο της Ύστερης Αρχαιότητας. Το εύρημα, χρονολογημένο μεταξύ 4ου–6ου αιώνα μ.Χ., συνδυάζει γεωμετρικά σχέδια και φυτικά μοτίβα που φέρουν νοήματα πίστης, προστασίας και συνέχειας. 

Ψηφιδωτό της Ύστερης Αρχαιότητας κάτω από τη σύγχρονη Σμύρνη

Το ψηφιδωτό εντοπίστηκε κατά τη διάρκεια τεχνικών εργασιών στην αρχαία πόλη της Σμύρνης. Σύμφωνα με τον καθηγητή Ακίν Ερσόι, επικεφαλής των ανασκαφών, γύρω από το δάπεδο βρέθηκαν ίχνη τοίχων, στοιχείο που δείχνει ότι ανήκε σε συγκεκριμένο αρχιτεκτονικό χώρο και όχι σε μεμονωμένη επιφάνεια. 

Η Σμύρνη, μία από τις σημαντικότερες πόλεις της δυτικής Ανατολίας κατά την ελληνιστική και ρωμαϊκή περίοδο, διέθετε ακμάζον λιμάνι, αγορά και θέατρο. Η παρουσία ψηφιδωτών δεν αποτελεί έκπληξη,η σημασία του νέου ευρήματος έγκειται στη θέση του μέσα στα πυκνά ιστορικά στρώματα της σύγχρονης Σμύρνης. 

Το φύλλο κισσού που μοιάζει με καρδιά

Ανάμεσα στα μοτίβα ξεχωρίζει ένα φύλλο κισσού με σχήμα καρδιάς. Αν και για τον σύγχρονο θεατή παραπέμπει άμεσα στην αγάπη, ο καθηγητής Ερσόι επισημαίνει ότι η καρδιά δεν λειτουργούσε ως σύμβολο έρωτα στην αρχαιότητα.  Ο κισσός, που προσκολλάται σε δέντρα και τοίχους, συμβόλιζε πίστη και προσήλωση. Το μοτίβο επομένως παραπέμπει περισσότερο στη συνέχεια και τη σταθερότητα παρά σε ρομαντική αγάπη. 

Σύμβολα προστασίας και ιερότητας

Το ψηφιδωτό συνδυάζει φυτικά μοτίβα με έντονη γεωμετρική δομή: τρίγωνα, τετράγωνα και αλληλοσυνδεόμενα δωδεκάγωνα. Σύμφωνα με τους ερευνητές, τα μοτίβα δεν είναι απλώς διακοσμητικά:

• Δάφνη: συνδεόταν με ιερότητα.
• Τετράφυλλο: μπορούσε να δηλώνει πίστη, αγάπη και γονιμότητα.
• Κόμπος του Σολομώντα: σύμβολο σοφίας και προστασίας. 

Τα στοιχεία αυτά δείχνουν ότι το δάπεδο εξέφραζε αξίες και πεποιθήσεις των ανθρώπων που χρησιμοποιούσαν τον χώρο.

Ένα αρχαίο δάπεδο που ξαναχρησιμοποιήθηκε στον 19ο αιώνα

Η μεταγενέστερη ιστορία του ψηφιδωτού είναι εξίσου σημαντική. Οι ανασκαφές δείχνουν ότι ο χώρος επαναχρησιμοποιήθηκε τον 19ο αιώνα, κατά την Οθωμανική περίοδο.  Ένα οθωμανικό κτίσμα χτίστηκε πάνω από το ψηφιδωτό με ελάχιστες φθορές, γεγονός που υποδηλώνει ότι όσοι χρησιμοποίησαν τον χώρο πιθανότατα αντιλήφθηκαν την παρουσία του αρχαίου δαπέδου και προσπάθησαν να το διατηρήσουν. Βρέθηκαν επίσης σακιά, μαγειρικά σκεύη και κεραμικά της Ύστερης Οθωμανικής και Πρώιμης Δημοκρατικής περιόδου, δείχνοντας ότι ο χώρος εντάχθηκε ξανά στην καθημερινή ζωή περίπου 1.500 χρόνια μετά την κατασκευή του. 

Ένα δάπεδο – δύο εποχές

Το ψηφιδωτό της Σμύρνης είναι σημαντικό όχι μόνο για τη χρονολόγηση και τη διακόσμησή του, αλλά και για τη μακρά ιστορία χρήσης του. Στην Ύστερη Αρχαιότητα αποτελούσε μέρος ενός χώρου με σύμβολα πίστης, προστασίας και ιερότητας. Αιώνες αργότερα, εντάχθηκε σε οθωμανικό κτίσμα, αποκτώντας μια δεύτερη ζωή μέσα στη σύγχρονη πόλη. Το εύρημα υπενθυμίζει ότι η Σμύρνη δεν είναι μια πόλη ενός μόνο στρώματος, αλλά ένα σύνολο διαδοχικών χρήσεων και επανερμηνειών του ίδιου χώρου. 

ΠΗΓΗ : ANATOLIANARCHEOLOGY. NET 

Η Χορωδία της ΕΡΤ στην Ακαδημία Αθηνών Αφιέρωμα στη Μικρά Ασία και τις Μορφές της Σμύρνης

Μια ξεχωριστή μουσική βραδιά αφιερωμένη στη Μικρά Ασία παρουσιάζει η Χορωδία της ΕΡΤ σήμερα Πέμπτη 7 Μαΐου 2026, στο πλαίσιο του εορτασμού των 100 χρόνων λειτουργίας της Ακαδημίας Αθηνών. Η συναυλία τιμά τη μουσική και πνευματική κληρονομιά της Σμύρνης μέσα από έργα σημαντικών δημιουργών.

Συναυλία αφιερωμένη στη Μικρά Ασία

Η Ακαδημία Αθηνών και τα Μουσικά Σύνολα της ΕΡΤ συνδιοργανώνουν τη συναυλία «Αφιέρωμα στη Μικρά Ασία – Μορφές από τη Σμύρνη», η οποία θα πραγματοποιηθεί στην Ανατολική Αίθουσα του Μεγάρου της Ακαδημίας. Η είσοδος είναι ελεύθερη, με σειρά προτεραιότητας.

Το πρόγραμμα της βραδιάς

Η Χορωδία της ΕΡΤ, υπό τη μουσική διεύθυνση του Νίκου Χριστοδούλου, παρουσιάζει έργα δημιουργών που γεννήθηκαν στη Σμύρνη και άφησαν ανεξίτηλο αποτύπωμα στον ελληνικό πολιτισμό. Στο πρόγραμμα περιλαμβάνονται συνθέσεις των Μανώλη Καλομοίρη, Γιάννη Κωνσταντινίδη και Κωνσταντίνου Νικολόπουλου, καθώς και χορωδιακές μελοποιήσεις ποιημάτων του Γιώργου Σεφέρη.

Παράλληλα, θα ακουστούν έργα των Felix Mendelssohn, Maurice Ravel και Μιχάλη Σουγιούλ, τα οποία εντάσσονται σε ιστορικό και αισθητικό πλαίσιο σχετικό με τη Σμύρνη και τη Μικρά Ασία.

Στο πιάνο συνοδεύει ο Θάνος Μαργέτης.

Η σημασία του αφιερώματος

Η συναυλία αποτελεί μια μουσική αναδρομή στη Σμύρνη, μια πόλη που υπήρξε σταυροδρόμι πολιτισμών και γενέτειρα σημαντικών Ελλήνων δημιουργών. Το αφιέρωμα αναδεικνύει τη βαθιά σχέση της Μικράς Ασίας με την ελληνική μουσική παράδοση, αλλά και τη διαχρονική επιρροή της στη σύγχρονη καλλιτεχνική δημιουργία.

Πρακτικές πληροφορίες

Ανατολική Αίθουσα Μεγάρου Ακαδημίας Αθηνών, Πανεπιστημίου 28

Ώρα προσέλευσης: έως 20:15

Είσοδος: ελεύθερη, με σειρά προτεραιότητας

Πληροφορίες: 2103664733–31

Αφιέρωμα στη Μικρά Ασία – Μορφές από τη Σμύρνη: Επετειακή συναυλία της Ακαδημίας Αθηνών

Στο πλαίσιο του εορτασμού των 100 χρόνων λειτουργίας της, η Ακαδημία Αθηνών ενώνει τις δυνάμεις της με τα Μουσικά Σύνολα της ΕΡΤ για μια επετειακή συναυλία αφιερωμένη στη Μικρά Ασία και τις καλλιτεχνικές μορφές που γεννήθηκαν στη Σμύρνη. Η εκδήλωση θα πραγματοποιηθεί την Πέμπτη 7 Μαΐου 2026, στις 20:30, στην Ανατολική Αίθουσα του Μεγάρου της Ακαδημίας Αθηνών, με ελεύθερη είσοδο και σειρά προτεραιότητας.

Μουσικό ταξίδι στη Σμύρνη και τη Μικρά Ασία

Το πρόγραμμα της συναυλίας φωτίζει δημιουργούς που γεννήθηκαν στη Σμύρνη και άφησαν ανεξίτηλο αποτύπωμα στην ελληνική μουσική και λογοτεχνία. Ανάμεσά τους οι συνθέτες Μανώλης Καλομοίρης, Γιάννης Κωνσταντινίδης και Κωνσταντίνος Νικολόπουλος, καθώς και ο Γιώργος Σεφέρης, του οποίου ποιήματα παρουσιάζονται σε χορωδιακές μελοποιήσεις. Η Χορωδία της ΕΡΤ, υπό τη μουσική διεύθυνση του Νίκου Χριστοδούλου, αναδεικνύει το ηχόχρωμα και τη συναισθηματική ένταση μιας εποχής που σημάδεψε την ελληνική ιστορία και ταυτότητα.

Έργα ευρωπαϊκού ρεπερτορίου σε διάλογο με τη Μικρά Ασία

Στο πρόγραμμα εντάσσονται επίσης έργα των Felix Mendelssohn, Maurice Ravel και Μιχάλη Σουγιούλ, τα οποία συνδέονται ιστορικά ή αισθητικά με τη Σμύρνη και τη Μικρά Ασία. Η επιλογή τους δημιουργεί έναν γόνιμο διάλογο ανάμεσα στην ευρωπαϊκή μουσική παράδοση και την πολιτισμική κληρονομιά του μικρασιατικού ελληνισμού. Στο πιάνο συμπράττει ο Θάνος Μαργέτης, προσδίδοντας στο πρόγραμμα μια επιπλέον δεξιοτεχνική διάσταση.

Πρακτικές πληροφορίες

Χώρος: Ανατολική Αίθουσα Μεγάρου Ακαδημίας Αθηνών (Πανεπιστημίου 28)

Πέρας προσέλευσης: 20:15

Είσοδος: Ελεύθερη (τηρείται σειρά προτεραιότητας)

Πληροφορίες: 210 3664733–31

Ακαδημία Αθηνών

Μουσικά Σύνολα ΕΡΤ

Αφιέρωμα Μικρά Ασία

Σμύρνη μουσική παράδοση

Νίκος Χριστοδούλου

Επαναπατρισμός μαρμάρινης ρωμαϊκής κεφαλής από τη Σμύρνη

 

Μια μαρμάρινη κεφαλή του 5ου αιώνα μ.Χ., που είχε απομακρυνθεί παράνομα από την αρχαία Σμύρνη, επέστρεψε στην Τουρκία έπειτα από δεκαετίες στο Denver Art Museum. Το έργο, προερχόμενο από την Αγορά της Σμύρνης, εκτίθεται πλέον στο Αρχαιολογικό Μουσείο Σμύρνης, επανασυνδέοντας το αντικείμενο με τον τόπο καταγωγής του.

Αρχειακές πηγές αποκάλυψαν την αληθινή προέλευση

Η υπόθεση διαλευκάνθηκε χάρη σε συνδυασμό ιστορικών εγγράφων και σύγχρονης επιστημονικής έρευνας. Αναφορές του 1934 και αξιολογήσεις ειδικών επιβεβαίωσαν ότι η κεφαλή είχε βρεθεί σε ανασκαφές της Αγοράς της Σμύρνης.

Η τεκμηρίωση αυτή απέδειξε ότι το αντικείμενο είχε εξέλθει από την Τουρκία παράνομα, σε μια εποχή όπου η αρχαιολογική προστασία ήταν περιορισμένη. Σε αντίθεση με άλλα αμφισβητούμενα αρχαιότητες, η συγκεκριμένη κεφαλή συνδέθηκε με σαφή ανασκαφική ιστορία, γεγονός που καθιστά τον επαναπατρισμό της ιδιαίτερα σημαντικό.

Επιστροφή μέσω συνεργασίας, όχι δικαστικής διαμάχης

Ο επαναπατρισμός δεν προέκυψε από μακροχρόνια νομική αντιπαράθεση, αλλά από άμεση συνεργασία μεταξύ των τουρκικών αρχών και του Denver Art Museum. Η διαδικασία βασίστηκε σε τεκμηριωμένα στοιχεία και επιστημονική συναίνεση, αντανακλώντας μια ευρύτερη αλλαγή στη μουσειακή ηθική: η διαφάνεια και η έρευνα προέλευσης αποκτούν πλέον κεντρικό ρόλο στη διαχείριση συλλογών.

Ένα έργο από μια μεταβατική εποχή της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας

Η κεφαλή χρονολογείται στην εποχή του Θεοδοσίου (5ος αι. μ.Χ.), περίοδο σημαντικών αλλαγών στη ρωμαϊκή τέχνη. Με την επικράτηση του χριστιανισμού, η καλλιτεχνική έκφραση μετατοπίστηκε από τον κλασικό νατουραλισμό σε πιο συμβολικές και αφαιρετικές μορφές. Αν και η ταυτότητα της απεικονιζόμενης μορφής παραμένει άγνωστη, η ποιότητα της γλυπτικής δείχνει ότι πιθανότατα ανήκε σε δημόσιο ή αρχιτεκτονικό σύνολο, λειτουργώντας ως σύμβολο εξουσίας και κοινωνικής τάξης.

Η Σμύρνη και η αρχαιολογική της κληρονομιά

Η αρχαία Σμύρνη —σημερινή Σμύρνη/İzmir— υπήρξε μία από τις σημαντικότερες πόλεις της ανατολικής Μεσογείου. Η Αγορά της, κέντρο εμπορίου και δημόσιας ζωής, έχει αποκαλύψει μια συνεχή ιστορική πορεία από την ελληνιστική έως τη βυζαντινή περίοδο. Η επιστροφή της κεφαλής προσθέτει ένα ακόμη κομμάτι στο παζλ της ιστορίας της πόλης, επαναφέροντας το αντικείμενο στο αρχαιολογικό και πολιτιστικό του πλαίσιο.

Περισσότερο από επαναπατρισμός — αποκατάσταση ιστορικής συνέχειας

Η έκθεση του έργου στο Αρχαιολογικό Μουσείο Σμύρνης δεν αποτελεί απλώς επιστροφή ενός αντικειμένου, αλλά αποκατάσταση μιας χαμένης ιστορίας.

Ο επαναπατρισμός επαναφέρει το γλυπτό στο φυσικό του περιβάλλον, επιτρέποντας στους ερευνητές και στο κοινό να το δουν μέσα στο σωστό αρχαιολογικό του πλαίσιο.

Μωσαϊκό με «Κόμπο του Σολομώντα» αποκαλύφθηκε στη Σμύρνη- Θεωρείται φυλακτό κατά του κακού ματιού

Μια εντυπωσιακή αίθουσα με μωσαϊκό δάπεδο ήρθε στο φως στο κέντρο της Σμύρνης, αποκαλύπτοντας το χαρακτηριστικό μοτίβο του «Κόμπου του Σολομώντα», σύμβολο που κατά την Ύστερη Αρχαιότητα θεωρούνταν ότι προστάτευε από τη ζήλια και το κακό μάτι. Η ανακάλυψη έγινε στη Βόρεια Οδό της Αγοράς της αρχαίας Σμύρνης.

Το πρώτο μωσαϊκό της Σμύρνης μετά από 70 χρόνια

Το μωσαϊκό, διαστάσεων περίπου 3 επί 4 μέτρων, αποτελείται από περίτεχνα γεωμετρικά σχήματα και φυτικά μοτίβα, με τον συμβολικό κόμπο να δεσπόζει στο κέντρο. Σύμφωνα με τον επικεφαλής των ανασκαφών, καθηγητή Ακίν Ερσόι του Πανεπιστημίου İzmir Katip Çelebi, πρόκειται για το πρώτο μωσαϊκό δάπεδο που εντοπίζεται στην περιοχή εδώ και σχεδόν επτά δεκαετίες, γεγονός που το καθιστά εξαιρετικά σπάνιο και επιστημονικά πολύτιμο.

Η Σμύρνη ως πρότυπο ελληνιστικής πολεοδομίας

Η Σμύρνη, σχεδιασμένη εκ νέου μετά την εποχή του Μεγάλου Αλεξάνδρου, υπήρξε μία από τις σημαντικότερες πόλεις της ανατολικής Μεσογείου. Σήμερα η σύγχρονη Σμύρνη (İzmir) διατηρεί τα ίχνη της ελληνιστικής, ρωμαϊκής και βυζαντινής ακμής της. Η Αγορά, όπου επικεντρώνονται οι ανασκαφές, αποτελούσε το διοικητικό, εμπορικό και πολιτικό κέντρο της πόλης.

Τα τελευταία χρόνια οι έρευνες στην Αγορά και το αρχαίο θέατρο έχουν αποκαλύψει διαδοχικά στρώματα οικοδομικής δραστηριότητας, τεκμηριώνοντας τη συνεχή κατοίκηση της Σμύρνης επί αιώνες. Το νέο μωσαϊκό εντοπίστηκε σε έναν από τους βασικούς δρόμους της πόλης, ο οποίος φαίνεται πως παρέμεινε ενεργός έως και την Ύστερη Ρωμαϊκή περίοδο.

Σύμβολα προστασίας και πολιτισμικές σημασίες

Αν και η χρήση του κτιρίου δεν έχει ακόμη αποσαφηνιστεί, ο καθηγητής Ερσόι επισημαίνει ότι τα μοτίβα του μωσαϊκού προσφέρουν σημαντικές ενδείξεις. Στην Ύστερη Αρχαιότητα τα μωσαϊκά συχνά ενσωμάτωναν αποτρεπτικά σύμβολα, τα οποία θεωρούνταν ότι προστάτευαν τους κατοίκους από τη ζήλια, τη δυστυχία ή κακόβουλες προθέσεις.

Ο Κόμπος του Σολομώντα, που αποτελείται από δύο αλληλένδετους βρόχους, συναντάται σε ρωμαϊκές επαύλεις, συναγωγές, παλαιοχριστιανικούς ναούς και αργότερα σε βυζαντινή και ισλαμική τέχνη. Ερμηνεύεται ως σύμβολο αιωνιότητας, σοφίας και πνευματικής προστασίας, ενώ στη Μεσόγειο συνδέθηκε με την ιδέα της «δέσμευσης» των αρνητικών δυνάμεων, όπως ακριβώς τα φυλακτά κατά του κακού ματιού.

Ένας χώρος που επαναχρησιμοποιήθηκε 1.500 χρόνια αργότερα

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το γεγονός ότι το μωσαϊκό επαναχρησιμοποιήθηκε τον 19ο αιώνα, πιθανότατα από γειτονικά σπίτια ή από μη μουσουλμανικό νοσοκομείο της περιοχής. Ίχνη κονιάματος από μεταγενέστερους τοίχους βρέθηκαν απευθείας πάνω στο μωσαϊκό, δείχνοντας ότι το δάπεδο διατηρήθηκε και ενσωματώθηκε σε νεότερες κατασκευές.

Η πρακτική αυτή αναδεικνύει τη μακραίωνη συνέχεια της αστικής ζωής στη Σμύρνη, όπου οι κοινότητες προτιμούσαν να προσαρμόζουν και να επαναχρησιμοποιούν παλαιότερα κτίρια αντί να τα εγκαταλείπουν. Οι ανασκαφές που προγραμματίζονται για το 2026 ενδέχεται να αποκαλύψουν επιπλέον δωμάτια ή γειτονικές δομές.

Η πολιτιστική κληρονομιά κάτω από τη σύγχρονη Σμύρνη

Η ανακάλυψη επιβεβαιώνει ότι η Σμύρνη αποτελεί ένα πολυεπίπεδο αρχαιολογικό τοπίο, που η ελληνιστική, ρωμαϊκή, βυζαντινή, οθωμανική και νεότερη ιστορία συνυπάρχουν κάτω από τους δρόμους της σύγχρονης πόλης. Με τη στήριξη τοπικών φορέων, οι ανασκαφές συνεχίζονται, προσθέτοντας κάθε φορά νέα κομμάτια στο παζλ μιας πόλης όπου τέχνη, πίστη και καθημερινότητα παραμένουν αδιάσπαστα συνδεδεμένες.

Πηγή : anatolianarcheology.net

Ανακαλύφθηκε εργαστήριο Κεραμικής 8.000 ετών στη Σμύρνης – Η παλαιότερη οργανωμένη παραγωγή στην Ανατολία

Στον προϊστορικό οικισμό Ουλουτζάκ (Ulucak Höyük), τον αρχαιότερο γνωστό οικισμό της περιοχής με ηλικία 8.850 ετών, αρχαιολόγοι έφεραν στο φως ένα εξειδικευμένο εργαστήριο κεραμικής ηλικίας 8.000 ετών. Πρόκειται για πρωτοποριακή ανακάλυψη στον αρχαιότερο οικισμό της Σμύρνης.

Η ανασκαφή, υπό τη διεύθυνση της καθηγήτριας Δρ. Özlem Çevik του Πανεπιστημίου Θράκης, αποκαλύπτει την παλαιότερη φυσική απόδειξη οργανωμένης παραγωγής κεραμικών μεταξύ Βόρειας Μεσοποταμίας και Ελλάδας. Η ανασκαφή αποκαλύπτει την πρώιμη τεχνογνωσία και τον κοινωνικό ρόλο της κεραμικής στη Νεολιθική εποχή

Ένα πλήρες συγκρότημα παραγωγής με κλιβάνους και εργαλεία

Το συγκρότημα, έκτασης 300 τ.μ., περιλαμβάνει καλούπια από πηλό, ημιτελή αγγεία, χρωστικές ύλες, λειαντικές πέτρες και επτά κλιβάνους, εκ των οποίων ένας είναι αισθητά μεγαλύτερος. Η καταστροφή του χώρου από πυρκαγιά συνέβαλε στη διατήρηση των ευρημάτων στο αρχικό τους πλαίσιο, επιτρέποντας στους ερευνητές να παρακολουθήσουν ολόκληρη την αλυσίδα παραγωγής — από την επεξεργασία του αργίλου έως την τελική διαμόρφωση και το ψήσιμο των αγγείων.

Ανάλυση αποτυπωμάτων αποκαλύπτει συμμετοχή ανδρών και γυναικών

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν οι αναλύσεις αποτυπωμάτων δακτύλων στις επιφάνειες των αγγείων, οι οποίες δείχνουν ότι τόσο άνδρες όσο και γυναίκες συμμετείχαν στην παραγωγική διαδικασία. Η διαπίστωση αυτή αμφισβητεί τις παραδοσιακές αντιλήψεις για τον έμφυλο καταμερισμό εργασίας στις πρώιμες αγροτικές κοινωνίες.

Υψηλή τεχνογνωσία και πρώιμη οικονομική οργάνωση

Τα κεραμικά με κόκκινη επάλειψη και τα εργαλεία επιφανειακής επεξεργασίας μαρτυρούν προηγμένη γνώση των υλικών και τεχνικών της εποχής. Η τοποθεσία του Ουλουτζάκ, σήμερα περικυκλωμένη από εκατοντάδες εργοστάσια, αναδεικνύει τη διαχρονική σημασία της περιοχής ως κέντρο παραγωγής και τεχνογνωσίας.

 Οι εργασίες συνεχίζονται, φωτίζοντας τον τρόπο με τον οποίο οι πρώτες νεολιθικές κοινότητες της Ανατολίας έθεσαν τα θεμέλια για πολύπλοκες οικονομίες — αιώνες πριν την εμφάνιση των πρώτων πόλεων.

πηγή : anatolianarcheology.net

Φωτογραφίες DHA

 

Εγκαταλελειμμένο εκκλησάκι στo Τσεσμέ μετατράπηκε σε πάρκινγκ: Κλάπηκε ιστορικό άγαλμα 300 ετών

Στην περιοχή Αλτινγιουνούς του Τσεσμέ, στη Σμύρνη, ένα μικρό εκκλησάκι  έχει αφεθεί στην τύχη του, μετά από δεκαετίες εγκατάλειψης. Το μνημείο, που φιλοξενούσε ένα σπάνιο άγαλμα του Ιησού ηλικίας 300 ετών, έχει λεηλατηθεί, βανδαλιστεί και πλέον χρησιμοποιείται ως άτυπος χώρος στάθμευσης.

Η ξεχασμένη πολιτιστική κληρονομιά του Αιγαίου

Το εκκλησάκι, που εκτιμάται ότι χτίστηκε πριν από περίπου 160 χρόνια, βρίσκεται σήμερα σε ερείπωση. Κατεστραμμένοι τοίχοι, αγριόχορτα και γκράφιτι μαρτυρούν χρόνια εγκατάλειψης. Οι κάτοικοι της περιοχής το χαρακτηρίζουν ως «ξεχασμένη κληρονομιά του Τσεσμέ» και ζητούν άμεση παρέμβαση των αρχών πριν χαθεί οριστικά.

Αγνοημένες προειδοποιήσεις από ειδικούς

Ήδη από το 2018, ομάδα ειδικών στην πολιτιστική κληρονομιά, μεταξύ των οποίων οι Νεζίχ Μπασγκελέν, καθηγητής Ισμαήλ Γκεζγκίν, ο πρώην πρόεδρος του Δημοτικού Συμβουλίου του Τσεσμέ Ομέρ Ονάλ και ο Δρ. Αχμέτ Γκιουλέρ, είχαν συντάξει έκθεση επισημαίνοντας την ανάγκη άμεσης προστασίας του μνημείου. Παρά τις προειδοποιήσεις, δεν ελήφθησαν μέτρα τα τελευταία επτά χρόνια.

Η κλοπή του ιστορικού αγάλματος

Το πιο πολύτιμο στοιχείο του εκκλησιαστικού χώρου του 19ου αιώνα ήταν ένα μοναδικό γλυπτό-κλειδί: άγαλμα του Ιησού Χριστού ηλικίας 300 ετών, το οποίο θεωρείται μοναδικό στην αρχιτεκτονική των εκκλησιών της περιοχής. Το έργο τέχνης εκλάπη πριν από χρόνια από αγνώστους και δεν έχει εντοπιστεί μέχρι σήμερα.

Βανδαλισμός και κοινωνική κατακραυγή

Σήμερα, ο χώρος απειλείται συνεχώς από κυνηγούς θησαυρών και βανδάλους. Οχήματα σταθμεύουν εντός των ερειπίων, ενώ τα εναπομείναντα τμήματα του μνημείου έχουν καλυφθεί με σπρέι. Ο Περιβαλλοντικός Σύλλογος Τσεσμέ εξέδωσε αυστηρή ανακοίνωση, τονίζοντας ότι τα ιστορικά σημεία που διαμορφώνουν την ταυτότητα της περιοχής εξαφανίζονται μπροστά στα μάτια μας λόγω της απουσίας συντήρησης και αποκατάστασης.

Το εκκλησάκι, άλλοτε σύμβολο της πολυπολιτισμικής ιστορίας του Τσεσμέ, αποτελεί πλέον ένα τρανταχτό παράδειγμα του πώς η αδιαφορία και η λεηλασία μπορούν να σβήσουν τη συλλογική μνήμη.

πηγή : anatolianarcheology.net

Ανακαλύφθηκαν κεραμικά 5.000 ετών στη Σμύρνη: Νέα στοιχεία για το πρώιμο εμπόριο στο Αιγαίο

 

Σημαντικά ευρήματα από την Εποχή του Χαλκού εντόπισαν οι αρχαιολόγοι που εργάζονται στον αρχαιολογικό χώρο του της Αρχαίας Σμύρνης. Οι έρευνες έφεραν στο φως κεραμικά αγγεία ηλικίας 5.000 ετών, αποκαλύπτοντας τον κομβικό ρόλο της περιοχής στο πρώιμο εμπόριο της Εποχής του Χαλκού. Μεταξύ των ευρημάτων περιλαμβάνονται αγγεία με ράμφη, ραβδωτά κύπελλα και πιθάρια αποθήκευσης, που χρονολογούνται στον 3ο χιλιετία π.Χ. Αυτή τη στιγμή βρίσκονται υπό διαδικασία συντήρησης και αποκατάστασης.

Πρώτη φορά αρχιτεκτονικά κατάλοιπα και κεραμικά σύνολα από την πρώιμη Σμύρνη

Πρώτη  φορά εντοπίζονται τόσο αρχιτεκτονικά κατάλοιπα όσο και κεραμικά σύνολα από αυτή την πρώιμη περίοδο στην περιοχή. Σύμφωνα με τους αρχαιολόγους αποκαλύπτουν τεχνικές παραγωγής, διατροφικές συνήθειες και κυρίως πολιτισμικές αλληλεπιδράσεις. Τα αγγεία που βρέθηκαν δείχνουν όχι μόνο τοπική παραγωγή αλλά και συνδέσεις με τα νησιά του Αιγαίου, την ηπειρωτική Ελλάδα, την Τροία και την Κεντρική Ανατολία.

Η Σμύρνη μέσα από τους αιώνες

Η π[περιοχή γνωστή ως ο λόφος του Μπαϊρακλί αντιπροσωπεύει την αρχαιότερη φάση της Σμύρνης, μιας από τις σημαντικότερες αρχαίες πόλεις της δυτικής Ανατολίας. Αρχαιολογικά δεδομένα δείχνουν συνεχή κατοίκηση από την 3η χιλιετία π.Χ. έως την Εποχή του Σιδήρου, όταν η Σμύρνη εξελίχθηκε σε οχυρωμένο ιωνικό οικισμό με κανονικό πολεοδομικό σχεδιασμό — χαρακτηριστικό της πρώιμης αστικοποίησης στην Ανατολία.

Αργότερα, κατά την ελληνιστική περίοδο, η πόλη μεταφέρθηκε στις πλαγιές του όρους Πάγος (σημερινό Καντιφέκαλε), σύμφωνα με το όραμα του Μεγάλου Αλεξάνδρου. Η ρωμαϊκή Σμύρνη άνθισε ως σημαντικό λιμάνι, γνωστό για τον πλούτο, τον πολιτισμό και την πρώιμη χριστιανική κοινότητά της, με μία από τις επτά εκκλησίες της Αποκάλυψης να βρίσκεται εκεί. Σήμερα, η σύγχρονη Σμύρνη αποτελεί τον φυσικό κληρονόμο αυτής της βαθιάς ιστορικής κληρονομιάς, ενώ το Μπαϊρακλί Χιουγιούκ διατηρεί τις απαρχές της 5.000 ετών ιστορίας της πόλης.

Σμύρνη: Σταυροδρόμι εμπορίου από την πρώιμη Εποχή του Χαλκού

Τα πρόσφατα κεραμικά ευρήματα υπογραμμίζουν τον στρατηγικό ρόλο της Σμύρνης από την απαρχή της. Τοποθετημένη στην ακτή του Αιγαίου, στο σημείο συνάντησης ανατολικών–δυτικών και βόρειων–νότιων εμπορικών δρόμων, η περιοχή λειτουργούσε ως φυσική πύλη για το θαλάσσιο και χερσαίο εμπόριο.

πηγή : anatolianarcheology.gr

Εκδήλωση μνήμης στο Διαχρονικό Μουσείο Λάρισας: «Θυμάμαι τη Σμύρνη μου»

 

Η Ιστορική – Λαογραφική Ένωση Λάρισας «Αλησμόνητες Πατρίδες», σε συνεργασία με την Περιφέρεια Θεσσαλίας, διοργανώνει εκδήλωση μνήμης με τίτλο «Θυμάμαι τη Σμύρνη μου» αύριο Πέμπτη 11 Σεπτεμβρίου 2025, στις 6:30 μ.μ., στο Διαχρονικό Μουσείο Λάρισας. Η είσοδος θα είναι ελεύθερη για το κοινό.

Η εκδήλωση πραγματοποιείται με αφορμή την επέτειο της Μικρασιατικής Καταστροφής και έχει στόχο τη διατήρηση της ιστορικής μνήμης, αλλά και τη γνωριμία του κοινού με τον πολιτισμό, τις παραδόσεις και τις αφηγήσεις που συνδέονται με τη Σμύρνη.

Χαιρετισμοί

Την εκδήλωση θα χαιρετίσουν η πρόεδρος της Ένωσης κ. Ιωάννα Σκενδερίδου, η προϊσταμένη της Εφορείας Αρχαιοτήτων Λάρισας και του Διαχρονικού Μουσείου κ. Σταυρούλα Σδρόλια, καθώς και εκπρόσωποι της Περιφέρειας Θεσσαλίας και τοπικών φορέων. Την παρουσίαση θα κάνουν ο Θωμάς Αστερίου και η Ζωή Βλάχου.

Πρόγραμμα

Α΄ Μέρος

• Αφήγηση: «Τα Επτά Μπαούλα» της Μαρίας Αραπκουλέ
  (Αφηγητές: Νίκος Ζαρκογιάννης, Ελένη Ντουρουντάκη)

• Ομιλία της Μαρίας Αραπκουλέ με θέμα «Η Σμύρνη καίγεται»

Β΄ Μέρος

• Αφήγηση: Νίκος Ζαρκογιάννης, Ελένη Ντουρουντάκη

• Μουσική επένδυση στο σαντούρι: Μαρία Κελεσίδη

Ανδρικό ειδώλιο με κάπα αλεπούς 8.000 ετών ανακαλύφθηκε στη Σμύρνη

Αρχαιολόγοι που εργάζονται στον νεολιθικό οικισμό Ulucak Höyük στην περιοχή Kemalpaşa της Σμύρνης έφεραν στο φως ένα εξαιρετικό εύρημα: ένα πήλινο ανδρικό ειδώλιο ύψους 9 εκατοστών, ντυμένο με κάπα από αλεπού, το οποίο χρονολογείται περίπου 8.000 χρόνια πριν. Η ανακάλυψη προσφέρει νέα στοιχεία για τη συμβολική και τελετουργική ζωή των πρώτων κοινοτήτων της Ανατολίας.

Τελετουργική και συμβολική σημασία

Η διευθύντρια των ανασκαφών, καθηγήτρια Özlem Çevik, επισήμανε ότι οι λεπτομέρειες της ενδυμασίας του ειδωλίου το καθιστούν μοναδικό σε σχέση με άλλα ευρήματα του Ulucak Höyük, ιδιαίτερα το στοιχείο που θυμίζει τελετουργικό κάλυμμα κεφαλής. Σύμφωνα με τους ειδικούς, η επιλογή της αλεπουδινής κάπας είναι πιθανότατα σκόπιμη, καθώς η αλεπού συνδεόταν με την πονηριά και τις υπερφυσικές δυνάμεις στις πρώιμες ανατολικές κοινωνίες. Αυτό υποδηλώνει ότι το ειδώλιο ίσως απεικονίζει ρόλο σχετικό με τελετές, σαμανιστικές πρακτικές ή κοινωνική ταυτότητα μέσα στο νεολιθικό χωριό.

Ulucak Höyük: ο αρχαιότερος οικισμός της Σμύρνης

Οι ανασκαφές στο Ulucak Höyük άρχισαν το 1995 και τελούν υπό τη διεύθυνση της καθηγήτριας Çevik από το 2009. Έχουν αποκαλύψει ότι ο οικισμός ήταν μία από τις πρώτες αγροτικές κοινότητες της περιοχής, με ιστορία που εκτείνεται έως και 8.850 χρόνια πίσω. Το σημείο παρέχει κρίσιμα στοιχεία για τις πρώτες γεωργικές πρακτικές, την εξημέρωση ζώων, την παραγωγή κεραμικών και τις τελετουργικές δραστηριότητες στη Δυτική Ανατολία.

Νέα προοπτική για τη νεολιθική Ανατολία

Ενώ οι προηγούμενες ανακαλύψεις στο Ulucak Höyük περιλάμβαναν κυρίως γυναικεία ειδώλια, η παρουσία ενός ανδρικού ειδωλίου προσθέτει μια νέα διάσταση στην κατανόηση των έμφυλων ρόλων και των τελετουργικών πρακτικών στις νεολιθικές κοινότητες. Η λεπτομέρεια της αλεπουδινής κάπας ανοίγει νέους δρόμους για την έρευνα γύρω από τη συμβολική έκφραση και τις θρησκευτικές πεποιθήσεις των πρώτων Ανατολικών κοινωνιών.

πηγή :https://www.anatolianarchaeology.net/

Αρχαιολόγοι αποκαλύπτουν στρώματα 5.300 ετών στο Λιμάνι Τεπέ, το αρχαίο λιμάνι της Σμύρνης

Αρχαιολόγοι που εργάζονται  κάτω από την στάθμη της θάλασσας στα ανοιχτά της Ουρλά στη Σμύρνη εντόπισαν πολιτισμικά στρώματα που χρονολογούνται πριν από 5.300 χρόνια στο Λιμάνι Τεπέ, μία από τις αρχαιότερες πύλες της σημερινής Τουρκίας προς το Αιγαίο.

Η ομάδα, που πραγματοποιεί χερσαίες ανασκαφές από το 1992 και υποβρύχιες από το 2000, αναφέρει ότι τα ευρήματα δείχνουν πώς η αρχαία ακτογραμμή μετατοπίστηκε, αφήνοντας μέρος του οικισμού κάτω από τη θάλασσα.

Αρχαία πύλη κάτω από τα κύματα

Το Λιμάνι Τεπέ κάποτε εξυπηρετούσε τον ρόλο που έχει σήμερα το σύγχρονο λιμάνι της Σμύρνης, και τα στρώματα της ξηράς και του βυθού βοηθούν τους ερευνητές να συνθέσουν την ναυτική ιστορία της Ανατολίας. Η φετινή  ανασκαφική περίοδος επικεντρώνεται στο κυματοθραύστη και το λιμάνι της αρχαίας πόλης Κλαζομενές, που χρονολογείται στον 6ο αιώνα π.Χ. Ο κυματοθραύστης είναι προστατευτικός τοίχος που ηρεμεί τα κύματα και προστατεύει τα πλοία. Τα επίπεδα του λιμανιού θεωρούνταν περίπου 2.600 ετών, η ομάδα άνοιξε δοκιμαστική τάφρο και έφτασε σε πολύ παλαιότερα στρώματα, περίπου 1,5 έως 2 μέτρα κάτω από το δάπεδο. Εκτιμούν ότι έφτασαν σε  σε κατάλοιπα από πριν 5.300 χρόνια εκτιμώντας  ότι τα στρωμένα επίπεδα μέσα στο λιμάνι αντικατοπτρίζουν τη μακροχρόνια συνέχεια του οικισμού στην ξηρά

Υπενθυμίζεται ότι σμφωνα με την  Ιστορική Εγκυκλοπαίδεια του Παπύρου-Λαρούς-Μπριτάννικα,  οι Αιολείς εγκαταστάθηκαν στη Σμύρνη γύρω στο 1100 π.Χ., ενώ οι Ίωνες την κατέλαβαν τον 8ο αιώνα π.Χ., εντάσσοντάς την στην Ιωνική Δωδεκάπολη. Από το "The Archaeology of Ancient Smyrna" – Journal of Hellenic Studies γνωρίζουμε ότι τα αρχαιολογικά ευρήματα επιβεβαιώνουν την αιολική εγκατάσταση στην πρώιμη εποχή του Σιδήρου και την ιωνική αναδιοργάνωση της πόλης κατά την αρχαϊκή περίοδο. Περισσότερες πληροφορίες μπορείτε α διαβάσετα σε μελέτη του Πανεπιστημίου Αθηνών στο Pergamos της Βιβλιοθήκης του ΕΚΠΑ για την αρχαιολογική και ιστορική ανάλυση για την ελληνική παρουσία στη Μικρά Ασία, με αναφορές στη Σμύρνη. Αντίστοιχα , η μελέτη "Smyrna: The Greek City in Asia Minor" – Oxford University Press εξετάζει τη μετάβαση από την αιολική στην ιωνική κυριαρχία, με βάση επιγραφές και κεραμικά ευρήματα. Επίσηςμ οι Αρχαιολογικές ανασκαφές στη Μπαϊρακλί (Bayraklı) η οποία  περιοχή θεωρείται η αρχαία Σμύρνη, δείχνουν αιολική εγκατάσταση και μεταγενέστερη ιωνική αναδόμηση της πόλης.

Μετατοπίσεις ακτογραμμής βύθισαν το λιμάνι

Οι ερευνητές τονίζουν ότι η ζώνη που ανασκάπτεται σήμερα ήταν κάποτε ξηρά. Συνδέουν τη βύθιση με τεκτονική δραστηριότητα και άνοδο της στάθμης της θάλασσας μέσα στους αιώνες.

Στην ξηρά, οι ανασκαφές αποκάλυψαν γειτονιές με τείχη, αποτελούμενες από μακρόστενα «μακρά σπίτια» σε οικοδομικά τετράγωνα. Έξι συνεχόμενα σπίτια μοιράζονται κοινά τοιχώματα, ένας δρόμος χωρίζει τα τετράγωνα και οι πόρτες ανοίγουν απευθείας στον δρόμο. Με εστίες στο εσωτερικό και χώρους για εργασία με μέταλλο, κεραμικά και υφαντά, αυτά τα σπίτια λειτουργούσαν τόσο ως κατοικίες όσο και ως εργαστήρια, προσφέροντας λεπτομερή εικόνα της καθημερινής ζωής.

Οκτώ καταδύσεις την ημέρα και προσεκτικός σχεδιασμός

Οι δύτες ανασκάπτουν περιοχή 32 τετραγωνικών μέτρων σε βάθος περίπου 7 μέτρων, και βρίσκονται ήδη 5 μέτρα κάτω από τον πυθμένα της θάλασσας. Πραγματοποιούν οκτώ καταδύσεις ημερησίως, με δύο ή τρεις δύτες σε κάθε βάρδια, καθοδηγούμενοι από πρωινές ενημερώσεις και μεσημεριανές ανασκοπήσεις για να διατηρείται η οργάνωση.

Συνδέοντας τα υποθαλάσσια κατάλοιπα του λιμανιού με τη μακρόχρονη κατοίκηση στην ξηρά, η αποστολή δημιουργεί μια πολυεπίπεδη αφήγηση μιας λιμενικής πόλης που προσαρμόστηκε στις μεταβαλλόμενες ακτογραμμές. Τα αποτελέσματα, όπως σημειώνει η ομάδα, αναμένεται να εμβαθύνουν την κατανόηση της πρώιμης ναυσιπλοΐας και της παράκτιας ζωής στη δυτική Ανατολία.

πηγή: https://www.turkiyetoday.com/

Διπλωματική ΣΑλέχ Νικόλαος pergamos.lib.uoa \.gr

Ξαναζώντας τη Σμύρνη μέσα από τον Ιερό Ναό της Αγίας Φωτεινής και το περίφημο καμπαναριό του

Η μαρτυρική Σμύρνη και ο μνημειώδης κοσμοπολιτισμός της μπορεί να τερματίστηκε με την πυρπόληση της από τους Τούρκους και την Μικρασιατική Καταστροφή το 1922, όμως η παράδοση της περίφημης πόλης επιζεί και διαιωνίζεται μέσα από τη Νέα Σμύρνη της Αττικής. Πιο εμβληματικό από όλα τα μνημεία της προσφυγικής συνοικίας είναι η μητρόπολη της Αγίας Φωτεινής και το επιβλητικό καμπαναριό της, πανομοιότυπο με αυτό που υπήρχε στην ελληνική Σμύρνη.   

Η Αγία Φωτεινή ήταν ο Μητροπολιτικός Ναός της Σμύρνης και αφιερώθηκε στη Σαμαρείτιδα Αγία Φωτεινή,  γιατί κατά την παράδοση η μεγάλη Ισαπόστολος μετά την συνάντηση με τον Κύριο Ιησού Χριστό, βαπτίσθηκε η ίδια και η οικογένειά της, κήρυξε τον Χριστιανισμό σε πολλές περιοχές και κατέληξε στη Σμύρνη όπου και μαρτύρησε. Οι Σμυρναίοι ευλαβούνταν πολύ την Αγία Φωτεινή και γι’αυτό το όνομα Φωτεινή ήταν συχνό στις Σμυρναίες και εν γένει στις Μικρασιάτισσες.

Του Ανδρέα Αναγνωστόπουλου 

Ο ωραιότερος ναός της Σμύρνης ξεχώριζε για το πανύψηλο καμπαναριό, το οποίο ήταν ορατό από τα πλοία που έρχονταν στο λιμάνι, καθώς και για τις φανταχτερές του καμπάνες, τις μεγαλοπρεπείς τοιχογραφίες και το χρυσό σταυρό, που έλαμπε στον ήλιο.  Στο καμπαναριό υπήρχε ρολόι με την επιγραφή «Ηλίου άτερ σιγώ», δηλαδή απουσία του ηλίου σιωπώ.  

Το περίφημο καμπαναριό της εκκλησίας της Αγίας Φωτεινής, «το υψηλότερο και επιβλητικότερο μνημείο της ελληνικής ορθοδοξίας στη Σμύρνη και γενικά στη Μικρά Ασία, δεν πυρπολήθηκε, αλλά ανατινάχτηκε από του Τούρκους το μοιραίο 1922.

Σχετικό είναι το παρακάτω απόσπασμα του Κώστα Μισαηλίδη: «Το καμπαναριό της αγίας Φωτεινής! Πάνω από τα ερείπια της Σμύρνης. Πάνω από την αγριάδα και τη φρίκη. Πάνω από τους καπνούς και τις φλόγες. Πάνω από το σπαραγμό και την εξόντωση. Πάνω από τους χειμάρρους του αίματος. Σαν άγρυπνο μάτι του Θεού. Παρατηρητήριο της Φυλής. [...] Ακίνητα τα σχοινιά του. Βουβές οι καμπάνες! Δεν μένει χέρι να τις χτυπήσει. Δεν μένει εκκλησιά να λειτουργηθεί! Και φέρνουν χαλαστάδες και φέρνουν γκρεμιστάδες και φέρνουν δυναμίτη. Οι Τούρκοι γκρεμίζουν το καμπαναριό, που τους βαραίνει τα στήθια σαν βουνό … [...]«. (Χρ. Σολομωνίδη, Η Εκκλησία της Σμύρνης, Αθήνα 1960, σ. 55). 

Λίγους μήνες μετά την Μικρασιατική Καταστροφή, οι Σμυρνιοί πρόσφυγες άρχισαν τις πρώτες ενέργειες για τη στέγασή τους. Η περιοχή που επιλέχτηκε για την εγκατάσταση των Σμυρναίων προσφύγων ήταν κοντά στην Αθήνα και τον Πειραιά, συνδεόταν οδικά μαζί τους και η αξία της γης ήταν σχετικά χαμηλή.

Στη διάρκεια της δεκαετίας του '30 η Νέα Σμύρνη μεταβλήθηκε σε πραγματική πόλη και ο πληθυσμός της, από 6.500 κατοίκους το 1934, έφτασε τους 15.000 κατοίκους το 1940. 

Στη θέση του σημερινού μεγαλοπρεπούς ναού είχε αρχικώς κατασκευαστεί προσωρινός ξύλινος Ναός της Αγίας Φωτεινής (παράγκα), για να εξυπηρετεί τις λατρευτικές ανάγκες των πρώτων οικιστών της Νέας Σμύρνης. Στη συνέχεια άρχισε η ανέγερση του σημερινού ναού από τον αρχιτέκτονα κ. Δεμίρη, σε χώρο πού παραχωρήθηκε από το Δημόσιο για τον σκοπό αυτό.

Τα εγκαίνια του νέου ιερού ναού, όταν ήταν ακόμη ημιτελής, τελέσθηκαν από τον τότε Αρχιεπίσκοπο Αθηνών και πάσης Ελλάδος, Χρύσανθο, στις 27 Οκτωβρίου 1940, μια μέρα πριν από την έναρξη του πολέμου με την τότε φασιστική Ιταλία.

Το 1974, όταν δημιουργήθηκε ξεχωριστή Ιερά Μητρόπολη Νέας Σμύρνης, ο Ναός της Αγίας Φωτεινής καθιερώθηκε ως ο Μητροπολιτικός Ναός. Πολλά χρόνια αργότερα, το 1996, ανεγέρθηκε το καμπαναριό ύψους 33 μέτρων, πανομοιότυπο με αυτό του Ναού στην Σμύρνη. 

Αξίζει να σημειωθεί ότι εντός του περικαλλούς ναού βρίσκεται εγκατεστημένο, εδώ και 50 χρόνια, το ξυλόγλυπτο Τέμπλο, μαζί με τον Δεσποτικό Θρόνο και τον Ιερό Άμβωνα του Ιερού Ναού Αγίου Ἰωάννου του «Ἐπάνω Μαχαλᾶ» της Σμύρνης, 

Τα ιερά αυτά κειμήλια διασώθηκαν  από την Καταστροφή του 1922 και χορηγήθηκαν κατόπιν ενεργειών του αείμνηστου πρωθυπουργού Ελευθερίου Βενιζέλου, με την συγκατάθεση της τουρκικής ηγεσίας.

Τα κειμήλια αυτά αποτελούν πραγματικά αριστουργήματα εκκλησιαστικής ξυλογλυπτικής τέχνης, πού απεικονίζουν -κατά τρόπο ανάγλυφο- όχι μόνο περίτεχνα διακοσμητικά στοιχεία, αλλά και πλήθος θεμάτων, υπό μορφή ξυλόγλυπτων παραστάσεων, από την Αγία Γραφή και τη ζωή της Εκκλησίας.
Εκτός από την Σαμαρείτιδα Αγία Φωτεινή, εορτάζονται επίσης στον ναό, την 23η Φεβρουαρίου, η μνήμη του Αγίου Πολυκάρπου Σμύρνης και την Κυριακή προ της Υψώσεως η μνήμη του Αγίου Χρυσοστόμου Σμύρνης, του επισκόπου που μαρτύρησε από τον τουρκικό όχλο, αρνούμενος να εγκαταλείψει το ποίμνιο του.

ΠΗΓΕΣ 

Ένωση Βουρλιωτών Μικράς Ασίας 

http://enosivourlioton.gr/

Ιερά Μητρόπολη Νέας Σμύρνης 

https://www.imns.gr/

Ελλήνων Δίκτυο 

http://elldiktyo.blogspot.com/2014/11/agia.fotini-smyrnhs.html