Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα Νέα Σμύρνη. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων
Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα Νέα Σμύρνη. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων

Τετάρτη 17 Οκτωβρίου 2018

Το Μέγαρο της Εστίας της Νέας Σμύρνης, σύμβολο της ιστορίας του προσφυγικού Ελληνισμού


Αρχιτεκτονικό κόσμημα, σήμα κατατεθέν της Νέας Σμύρνης, ένα Μέγαρο, το οποίο συνδέθηκε με την  αντίπερα όχθη του Αιγαίου! 
Ο Μικρασιάτης Ηλίας Βενέζης είχε πει χαρακτηριστικά «ακτινοβολεί τη λάµψη των πέρα από το Αιγαίο αλησµόνητων Eλληνικών πατρίδων». Η Εστία της Νέας Σμύρνης, ένα Πανελλήνιο Πολιτιστικό Κέντρο που καταλαμβάνει έκταση 2000 τ.µ., συμβολίζει τη λαµπρή ιστορία του προσφυγικού κόσµου.
Περιστοιχισμένο από τα υπέροχα γλυπτά που συνιστούν σχεδόν μια υπαίθρια γλυπτοθήκη, στην πλατεία Χρυσοστόµου Σµύρνης, το εντυπωσιακό κτίσμα νεοκλασικού ρυθµού προσθέτει μια μοναδική αίγλη στην περιοχή. Το επιβλητικό κτίριο αποτελεί έργο των πολιτικών μηχανικών και αρχιτεκτόνων, Βασίλη Ραφτόπουλου και Ιωάννας Μεσκούρη, Εµµ. Λαζαρίδη και Ιωάννη Παυλίδη, οι οποίοι εργάστηκαν αφιλοκερδώς. Πέρα από το εντυπωσιακό κτίσμα, στο εσωτερικό του φυλάσσονται μοναδικά τεκμήρια του Ελληνικού Πολιτισμού που άνθησε στην γη της Ιωνίας, συμβάλλοντας στη διατήρηση της μνήμης.
 της Μαρίας Αλιμπέρτη

Το μέγαρο ανεγέρθηκε χάρη στην επιμονή του Προέδρου της Εστίας, Πάνου Χαλδέζου. Για την ιστορία η «Λέσχη Νέας Σμύρνης» ιδρύθηκε, όταν η Νέα Σμύρνη ήταν συνοικισμός 400 προσφύγων. Πρωτεργάτες ήταν αστοί Έλληνες Μικρασιάτες πρόσφυγες, οι Σωτήριος Γούναρης, Θάνος Καρύλλος, Μιχαήλ Πλατάνης, Νικόλαος Μπαλόγλου, Ιωάννης Δημητριάδης, Άγγελος Κεχαγιάς και Πρόδρομος Αποστολίδης. Βέβαια η μεγαλοπρεπής στέγη της Λέσχης έγινε πραγματικότητα μετά από 45 χρόνια µετά την ίδρυσή της.
Αξίζει να σημειωθεί ότι  το οικόπεδο, στο οποίο ανεγέρθηκε το Μέγαρο της Εστίας, ήταν προσφορά της Κοινότητας Νέας Σµύρνης. Στις 23 Απριλίου του 1939, πραγματοποιήθηκε η θεμελίωση του Μεγάρου από τον Βασιλιά Γεώργιο Β’ συνοδευόμενο από τον τότε διάδοχο Παύλο, παρουσία χιλιάδων ανθρώπων. Ωστόσο, τα έργα ανέγερσης διεκόπηκαν για περισσότερο από 10 χρόνια λόγω του Β’ Παγκόσµιου Πολέµου, της Κατοχής και στη συνέχεια του Εµφυλίου. Λόγω των εμποδίων, στις 12 Ιουνίου του 1955 πραγματοποιήθηκε, µε μεγάλη επισημότητα, η τελική θεμελίωση του Μεγάρου µε τη συµβολική τοποθέτηση ενός κουτιού µε χώµα από το Στάδιο του Πανιωνίου Γ.Σ. και του Κοιµητηρίου της Σµύρνης.
Η όψη
Ο επισκέπτης εντυπωσιάζεται καθώς κοιτά τη ζωφόρο πάνω από την είσοδο του Μεγάρου, την οποία επιµελήθηκε ο διακεκριµένος ζωγράφος Τάκης Παρλαβάντζας. Στην ιστορική τοιχογραφία, συνολικής έκτασης 100 τ.µ., απεικονίζονται σε 11 συνθέσεις τα σημαντικότερα γεγονότα και πρόσωπα που συνέβαλαν στη δηµιουργία του θαυµαστού πολιτισµού του Ελληνισµού της Ανατολής και της Θράκης. Στο αφήγημα του καλλιτέχνη έχουν ενταχθεί  από τα στοιχεία της Μυθολογίας της Μικράς Ασίας έως την προσφυγιά συνδέοντας τους κατοίκους της πόλης  με  το παρελθόν και τους προγόνους τους.
Το εσωτερικό
Κεντρική θέση στο Μέγαρο της Εστίας καταλαβαίνει η µεγαλοπρεπής αίθουσα εκδηλώσεων, τα διακοσµητικά στοιχεία της οποίας ανέλαβε ο σκηνογράφος και διακοσµητής του Εθνικού Θεάτρου, Μάριος Αγγελόπουλος. Στο κτήριο της Εστίας Νέας Σµύρνης στεγάζονται, επίσης, τα Μουσεία (Μουσείο Βυζαντινής Τέχνης, Μουσείο Μικρασιατικής Εκστρατείας, Μουσείο Τέχνης), η Πινακοθήκη, οι Συλλογές και η Βιβλιοθήκη της, µε σκοπό τη διαφύλαξη και την ανάδειξη κειμηλίων των Μικρασιατικών Πατρίδων, καθώς και οι διοικητικές υπηρεσίες και το εντευκτήριο – κυλικείο για τα Μέλη και τους φίλους της.
Άξιο λόγου είναι ότι η Βιβλιοθήκη της Εστίας δημιουργήθηκε από την ποιήτρια και Σύμβουλο της Εστίας, Φυλή Βατίδου. Εκεί φιλοξενούνται δεκάδες σπάνιες συλλογές Μικρασιατών δωρητών, όπως των Γεωργίου Ασκητόπουλου, Γεωργίου Υπερίδου, Δημοσθένους Δανιηλίδου, Πολύμνιας Λάσκαρη, Ιωάννη Συκουτρή και πολλών άλλων. Στην βιβλιοθήκη προσφέρθηκε το Αρχείο του Ιστορικού Συλλόγου «Ανατολή», το σπουδαιότερο ίσως απόκτημά της.
Στην Εστία λειτούργησαν από το 1962, έξι Τεχνικές Σχολές, το ημερήσιο Πρότυπο Γυμνάσιο «Εστία Νέας Σμύρνης», το «Νυχτερινό Βασιλειάδειο Επαγγελματικό Γυμνάσιο» οικονομικής κατεύθυνσης και η Νυχτερινή Σχολή Μηχανικών Εμπορικού Ναυτικού «Η Σμύρνη».

Βραβεύσεις
Το 1951 απονεμήθηκε το Α’ Βραβείου της Ακαδημίας Αθηνών στην Εστία Νέας Σμύρνης σε ένδειξη τιμής και αναγνώρισης του εθνικού, κοινωνικού και πνευματικού έργου της Εστίας.  Τέσσερα χρόνια μετά τη βράβευση από την Ακαδημία Αθηνών, απονεμήθηκε στην Εστία Χρυσό Βραβείο Α’ Τάξεως Τοπικής Αυτοδιοικήσεως του Εθνικού Ιδρύματος, υπό την προεδρία του Βασιλέως Παύλου, ως αναγνώριση της προσφοράς της Εστίας στο Νεοελληνικό πολιτισμό.
 Οι δωρητές
Η ανέγερση του μνημειώδους Μεγάρου της Εστίας Νέας Σμύρνης, από τα Μουσεία έως τη Μονάδα Φροντίδας Ηλικιωμένων «Οίκος Γαλήνης» σε ένα μεγάλο βαθμό οφείλονται σε σημαντικές δωρεές Μικρασιατών ιδιωτών, όπως του ομογενή, φιλάνθρωπου και ευεργέτη Αριστοτέλη Ωνάση, καθώς και πλειάδας Ιδιωτικών και Δημοσίων νομικών προσώπων.

Σήμερα
 Εκτός από του μουσειακούς χώρους, την πινακοθήκη και την βιβλιοθήκη, στην Εστία διοργανώνονται προβολές ντοκιμαντέρ και επισκέψεις σε Μουσεία και Αρχαιολογικούς χώρους της Ελλάδος και της Μ. Ασίας. Στη βιβλιοθήκη της Εστίας πραγματοποιούνται παρουσιάσεις βιβλίων με ομιλητές διακεκριμένους επιστήμονες, συγγραφείς, καλλιτέχνες. Παράλληλα, εκπονούνται επιμορφωτικά προγράμματα.
 Πηγή και φωτογραφίες εσωτερικού χώρου: estia-ns.gr

Τρίτη 9 Οκτωβρίου 2018

Ξαναζώντας τη Σμύρνη μέσα από τον Ιερό Ναό της Αγίας Φωτεινής και το περίφημο καμπαναριό του



Η μαρτυρική Σμύρνη και ο μνημειώδης κοσμοπολιτισμός της μπορεί να τερματίστηκε με την πυρπόληση της από τους Τούρκους και την Μικρασιατική Καταστροφή το 1922, όμως η παράδοση της περίφημης πόλης επιζεί και διαιωνίζεται μέσα από τη Νέα Σμύρνη της Αττικής. Πιο εμβληματικό από όλα τα μνημεία της προσφυγικής συνοικίας είναι η μητρόπολη της Αγίας Φωτεινής και το επιβλητικό καμπαναριό της, πανομοιότυπο με αυτό που υπήρχε στην ελληνική Σμύρνη.   

Η Αγία Φωτεινή ήταν ο Μητροπολιτικός Ναός της Σμύρνης και αφιερώθηκε στη Σαμαρείτιδα Αγία Φωτεινή,  γιατί κατά την παράδοση η μεγάλη Ισαπόστολος μετά την συνάντηση με τον Κύριο Ιησού Χριστό, βαπτίσθηκε η ίδια και η οικογένειά της, κήρυξε τον Χριστιανισμό σε πολλές περιοχές και κατέληξε στη Σμύρνη όπου και μαρτύρησε. Οι Σμυρναίοι ευλαβούνταν πολύ την Αγία Φωτεινή και γι’αυτό το όνομα Φωτεινή ήταν συχνό στις Σμυρναίες και εν γένει στις Μικρασιάτισσες.

Του Ανδρέα Αναγνωστόπουλου 

Ο ωραιότερος ναός της Σμύρνης ξεχώριζε για το πανύψηλο καμπαναριό, το οποίο ήταν ορατό από τα πλοία που έρχονταν στο λιμάνι, καθώς και για τις φανταχτερές του καμπάνες, τις μεγαλοπρεπείς τοιχογραφίες και το χρυσό σταυρό, που έλαμπε στον ήλιο.  Στο καμπαναριό υπήρχε ρολόι με την επιγραφή «Ηλίου άτερ σιγώ», δηλαδή απουσία του ηλίου σιωπώ.  
Το περίφημο καμπαναριό της εκκλησίας της Αγίας Φωτεινής, «το υψηλότερο και επιβλητικότερο μνημείο της ελληνικής ορθοδοξίας στη Σμύρνη και γενικά στη Μικρά Ασία, δεν πυρπολήθηκε, αλλά ανατινάχτηκε από του Τούρκους το μοιραίο 1922.

Σχετικό είναι το παρακάτω απόσπασμα του Κώστα Μισαηλίδη: «Το καμπαναριό της αγίας Φωτεινής! Πάνω από τα ερείπια της Σμύρνης. Πάνω από την αγριάδα και τη φρίκη. Πάνω από τους καπνούς και τις φλόγες. Πάνω από το σπαραγμό και την εξόντωση. Πάνω από τους χειμάρρους του αίματος. Σαν άγρυπνο μάτι του Θεού. Παρατηρητήριο της Φυλής. [...] Ακίνητα τα σχοινιά του. Βουβές οι καμπάνες! Δεν μένει χέρι να τις χτυπήσει. Δεν μένει εκκλησιά να λειτουργηθεί! Και φέρνουν χαλαστάδες και φέρνουν γκρεμιστάδες και φέρνουν δυναμίτη. Οι Τούρκοι γκρεμίζουν το καμπαναριό, που τους βαραίνει τα στήθια σαν βουνό … [...]«. (Χρ. Σολομωνίδη, Η Εκκλησία της Σμύρνης, Αθήνα 1960, σ. 55). 

Λίγους μήνες μετά την Μικρασιατική Καταστροφή, οι Σμυρνιοί πρόσφυγες άρχισαν τις πρώτες ενέργειες για τη στέγασή τους. Η περιοχή που επιλέχτηκε για την εγκατάσταση των Σμυρναίων προσφύγων ήταν κοντά στην Αθήνα και τον Πειραιά, συνδεόταν οδικά μαζί τους και η αξία της γης ήταν σχετικά χαμηλή.
Στη διάρκεια της δεκαετίας του '30 η Νέα Σμύρνη μεταβλήθηκε σε πραγματική πόλη και ο πληθυσμός της, από 6.500 κατοίκους το 1934, έφτασε τους 15.000 κατοίκους το 1940. 
Στη θέση του σημερινού μεγαλοπρεπούς ναού είχε αρχικώς κατασκευαστεί προσωρινός ξύλινος Ναός της Αγίας Φωτεινής (παράγκα), για να εξυπηρετεί τις λατρευτικές ανάγκες των πρώτων οικιστών της Νέας Σμύρνης. Στη συνέχεια άρχισε η ανέγερση του σημερινού ναού από τον αρχιτέκτονα κ. Δεμίρη, σε χώρο πού παραχωρήθηκε από το Δημόσιο για τον σκοπό αυτό.
Τα εγκαίνια του νέου ιερού ναού, όταν ήταν ακόμη ημιτελής, τελέσθηκαν από τον τότε Αρχιεπίσκοπο Αθηνών και πάσης Ελλάδος, Χρύσανθο, στις 27 Οκτωβρίου 1940, μια μέρα πριν από την έναρξη του πολέμου με την τότε φασιστική Ιταλία.
Το 1974, όταν δημιουργήθηκε ξεχωριστή Ιερά Μητρόπολη Νέας Σμύρνης, ο Ναός της Αγίας Φωτεινής καθιερώθηκε ως ο Μητροπολιτικός Ναός. Πολλά χρόνια αργότερα, το 1996, ανεγέρθηκε το καμπαναριό ύψους 33 μέτρων, πανομοιότυπο με αυτό του Ναού στην Σμύρνη. 
Αξίζει να σημειωθεί ότι εντός του περικαλλούς ναού βρίσκεται εγκατεστημένο, εδώ και 50 χρόνια, το ξυλόγλυπτο Τέμπλο, μαζί με τον Δεσποτικό Θρόνο και τον Ιερό Άμβωνα του Ιερού Ναού Αγίου Ἰωάννου του «Ἐπάνω Μαχαλᾶ» της Σμύρνης, 
Τα ιερά αυτά κειμήλια διασώθηκαν  από την Καταστροφή του 1922 και χορηγήθηκαν κατόπιν ενεργειών του αείμνηστου πρωθυπουργού Ελευθερίου Βενιζέλου, με την συγκατάθεση της τουρκικής ηγεσίας.

Τα κειμήλια αυτά αποτελούν πραγματικά αριστουργήματα εκκλησιαστικής ξυλογλυπτικής τέχνης, πού απεικονίζουν -κατά τρόπο ανάγλυφο- όχι μόνο περίτεχνα διακοσμητικά στοιχεία, αλλά και πλήθος θεμάτων, υπό μορφή ξυλόγλυπτων παραστάσεων, από την Αγία Γραφή και τη ζωή της Εκκλησίας.
Εκτός από την Σαμαρείτιδα Αγία Φωτεινή, εορτάζονται επίσης στον ναό, την 23η Φεβρουαρίου, η μνήμη του Αγίου Πολυκάρπου Σμύρνης και την Κυριακή προ της Υψώσεως η μνήμη του Αγίου Χρυσοστόμου Σμύρνης, του επισκόπου που μαρτύρησε από τον τουρκικό όχλο, αρνούμενος να εγκαταλείψει το ποίμνιο του.


ΠΗΓΕΣ 

Ένωση Βουρλιωτών Μικράς Ασίας 


Ιερά Μητρόπολη Νέας Σμύρνης 


Ελλήνων Δίκτυο