Ανακαλύφθηκε μνημειακό κτίριο απέναντι από τον «ελληνικό» ναό της Τζαντιάλ στο Ταξίλα

Νέα ευρήματα φωτίζουν την ελληνική παρουσία στη Γανδάρα. Mια Ιταλοπακιστανική αποστολή φέρνει στο φως κτίριο τριπλάσιο σε μέγεθος από τον ελληνόμορφο ναό. Πρόκειται για μνημειακή ανακάλυψη απέναντι από έναν από τους σημαντικότερους ελληνόμορφους ναούς της Ασίας.

Ένα κτίριο σχεδόν 100 μέτρων μήκους αποκαλύφθηκε στο Ταξίλα του Πακιστάν, ακριβώς απέναντι από τον περίφημο ελληνικού τύπου ναό της Τζαντιάλ. Η νέα δομή, με την προσωρινή ονομασία Jandial D, είναι πάνω από τρεις φορές μεγαλύτερη από τον ναό και η χρήση της παραμένει άγνωστη. Η ανασκαφή πραγματοποιείται από την Ιταλική Αρχαιολογική Αποστολή του Πανεπιστημίου Ca’ Foscari της Βενετίας, στο πλαίσιο του προγράμματος Khyber PATH.

Το μέγεθος του κτιρίου είναι εντυπωσιακό: περίπου 100 μέτρα μήκος και πάνω από 50 μέτρα πλάτος, με τοίχους που σώζονται σε ύψος τουλάχιστον ενός μέτρου. Η ανακάλυψη αλλάζει τα δεδομένα για την περιοχή, καθώς μέχρι σήμερα ο ναός της Τζαντιάλ θεωρούνταν το κυρίαρχο μνημείο της ζώνης.

Το Ταξίλα: ένας τόπος που η ελληνική ιστορία συναντά την Ασία

Το Ταξίλα, μνημείο Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO, είναι μία από τις σημαντικότερες αρχαιολογικές περιοχές της Γανδάρα. Εκεί, το 326 π.Χ., ο τοπικός ηγεμόνας Άμβι παραδόθηκε στον Μέγα Αλέξανδρο, σηματοδοτώντας την είσοδο της περιοχής στον ελληνιστικό κόσμο. Λίγο αργότερα, οι Έλληνες της Βακτριανής ίδρυσαν την πόλη Σίρκαπ, σχεδιασμένη με ελληνικό πολεοδομικό κανόνα (ιπποδάμειο σύστημα), όπου συνυπήρχαν ελληνικά, βουδιστικά, ινδουιστικά και τζαϊνιστικά μνημεία.Το νέο κτίριο βρίσκεται εκτός των τειχών της Σίρκαπ, σε περιοχή που μέχρι σήμερα είχε ερευνηθεί ελάχιστα.

Ο ναός της Τζαντιάλ: ένα ελληνικό αρχιτεκτονικό αποτύπωμα στη Γανδάρα

Ο ναός της Τζαντιάλ, ανασκαμμένος το 1912–1913 από τον John Marshall, αποτελεί ένα από τα πιο χαρακτηριστικά δείγματα ελληνικής αρχιτεκτονικής στην Ασία. Το κτίριο διαθέτει: κάτοψη ελληνικού ναού, κεντρική αίθουσα με περιμετρικούς χώρους, δύο ιωνικούς κίονες από γκρίζο ψαμμίτη στην είσοδο. Η παρουσία ιωνικών κιόνων και η ελληνική τυπολογία καθιστούν τον ναό ένα από τα πιο εμβληματικά δείγματα της ελληνοβακτριανής αρχιτεκτονικής.

Ωστόσο, ένα ιδιαίτερο εύρημα διαφοροποιεί το μνημείο από τα ελληνικά πρότυπα: μια τεράστια βάση με βαθιά θεμελίωση και κλιμακοστάσιο, που πιθανώς παραπέμπει σε ζωροαστρικό πύργο. Η χρονολόγηση του ναού παραμένει ανοιχτή, με αρκετούς ερευνητές να τον τοποθετούν στον 2ο αιώνα π.Χ., εποχή των Ελληνοβακτριανών βασιλέων.

Η ελληνική μαρτυρία των αρχαίων ταξιδιωτών

Ο Φιλόστρατος, στον Βίο του Απολλωνίου του Τυανέα, περιγράφει το Ταξίλα ως πόλη «οχυρωμένη κατά τα ελληνικά πρότυπα». Αν και η μαρτυρία δεν είναι αυτοπρόσωπη, δείχνει πώς η ελληνική αρχιτεκτονική και πολεοδομία είχαν εντυπωσιάσει τους ταξιδιώτες της εποχής. Κάποιοι μελετητές έχουν υποθέσει ότι ο ναός της Τζαντιάλ ίσως ήταν ένα από τα μνημεία που είδε ο φιλόσοφος.

Τι γνωρίζουμε για το Jandial D

Το νέο κτίριο είχε εντοπιστεί για πρώτη φορά το 1864 από τον Alexander Cunningham, αλλά δεν είχε ερευνηθεί συστηματικά. Η θέση του είναι στρατηγική: βρίσκεται πάνω στον αρχαίο δρόμο που ξεκινούσε από τη βόρεια πύλη της Σίρκαπ και οδηγούσε προς τη Γανδάρα. Αν ο δρόμος περνούσε ανάμεσα στο Jandial D και τον ναό, τα δύο κτίρια θα σχημάτιζαν ένα μνημειακό δίπολο, σαν πύλη εισόδου στην πόλη.

Η χρήση του παραμένει άγνωστη. Θα μπορούσε να είναι δημόσιο ή θρησκευτικό κτίριο, αλλά απαιτούνται νέες ανασκαφές για να διαπιστωθεί η λειτουργία και η χρονολόγησή του.

Η σημασία της ανακάλυψης για την ελληνική αρχαιολογία της Ανατολής

Αν το Jandial D αποδειχθεί ότι έχει κάτοψη παρόμοια με τον ελληνόμορφο ναό της Τζαντιάλ, τότε θα πρόκειται για δεύτερο ελληνικής έμπνευσης μνημείο στην περιοχή — και μάλιστα πολύ μεγαλύτερο. Αυτό θα ενισχύσει την άποψη ότι η ελληνική αρχιτεκτονική είχε βαθιά και εκτεταμένη επιρροή στη Γανδάρα, πέρα από τα ήδη γνωστά μνημεία.

Απειλές και ανάγκη προστασίας

Η περιοχή του Ταξίλα αντιμετωπίζει πιέσεις από σύγχρονες κατασκευές, ακόμη και εντός των ζωνών προστασίας της UNESCO. Οι ερευνητές τονίζουν την ανάγκη τεκμηρίωσης και διατήρησης των λιγότερο γνωστών τμημάτων του χώρου, όπως το τμήμα του αρχαίου τείχους Kacha‑Kot, που βρίσκεται απέναντι από το νέο εύρημα.

Το επόμενο στάδιο είναι το πιο δύσκολο: να αποκαλυφθεί τι κρύβεται μέσα στο μνημειακό κτίριο. Αν η δομή του Jandial D αποδειχθεί συγγενής με τον ελληνόμορφο ναό, τότε η περιοχή θα αποκτήσει ένα δεύτερο, ακόμη πιο επιβλητικό, ελληνικής έμπνευσης μνημείο. Αν όχι, η αρχαιολογία θα πρέπει να εξηγήσει ένα οικοδομικό εγχείρημα που κανείς δεν περίμενε να βρει.

πηγη :https://www.labrujulaverde.com/

Μελέτη αποκαλύπτει ότι το τσουνάμι του 1481 ίσως εξηγεί την καταστροφή του φάρου των Πατάρων

 

Μια νέα επιστημονική μελέτη επαναφέρει στο προσκήνιο το τσουνάμι του 1481, το οποίο φαίνεται πως συνέβαλε στην καταστροφή του ρωμαϊκού φάρου των Πατάρων στη νοτιοδυτική Τουρκία. Η έρευνα εξετάζει τη μακραίωνη ιστορία σεισμών και θαλάσσιων καταστροφών στην περιοχή, συνδυάζοντας αρχαιολογικά ευρήματα, ιστορικές πηγές και γεωλογικά δεδομένα.

Τα Πατάρα βρίσκονται στη σημερινή νοτιοδυτική Τουρκία και υπήρξαν Ελληνική πόλη της Λυκίας, με ισχυρή ελληνιστική και ρωμαϊκή παράδοση. Λειτούργησαν ως λιμάνι στρατηγικής σημασίας στην Ανατολική Μεσόγειο, καθώς και έδρα του Λυκιακού Κοινού, του ομοσπονδιακού πολιτικού συστήματος των πόλεων της Λυκίας. Η πόλη που αναφέρεται σε ελληνικές πηγές, με ναούς, αγορά, βουλευτήριο και μνημειακά δημόσια κτίρια ελληνικού τύπου. Από τον 4ο αιώνα π.Χ. και εξής, τα Πάταρα εντάσσεται πλήρως στον ελληνικό κόσμο, ενώ κατά την ελληνιστική περίοδο ακμάζει ως κέντρο εμπορίου και ναυσιπλοΐας.

Αρχιτεκτονική παραμόρφωση
 που σχετίζεται με σεισμό,
καταγεγραμμένη
στα μνημειακά κατάλοιπα της αρχαίας Πατάρας,
με πεσμένο κλειδόλιθο και
 περιστροφές λίθινων δομικών στοιχείων.»  
Credit: Elitez, Yaltırak & Işkan / Geoheritage (2026), Fig. 8.

Το τσουνάμι του 1481 και η επίδρασή του στην Πατάρα

Η μελέτη, που δημοσιεύθηκε στο Geoheritage, αναλύει σεισμικά γεγονότα που επηρέασαν την περιοχή της Λυκίας, στη σημερινή χερσόνησο Τεκέ. Οι ερευνητές Ιρέμ Ελιτέζ, Τζενκ Γιαλτιράκ και Χάββα Ισκάν εντοπίζουν τον σεισμό της 3ης Μαΐου 1481 —ο οποίος προκάλεσε τσουνάμι στη Ρόδο και στις νοτιοδυτικές ακτές της Ανατολίας— ως πιθανό παράγοντα για την καταστροφή του φάρου.

Αρχιτεκτονικές παραμορφώσεις που έχουν καταγραφεί στα μνημεία των Πατάρων, όπως μετατοπισμένοι λίθοι και πεσμένοι κλειδόλιθοι, δείχνουν ότι η περιοχή έχει επανειλημμένα πληγεί από ισχυρούς σεισμούς. Η μελέτη υπογραμμίζει ότι τα σεισμικά γεγονότα δεν είχαν πάντα ομοιόμορφες επιπτώσεις: ορισμένοι σεισμοί επηρέασαν λίγες πόλεις, ενώ άλλοι —όπως αυτός του 142 μ.Χ.— προκάλεσαν εκτεταμένες καταστροφές σε περισσότερες από 30 αρχαίες πόλεις.

Καταγεγραμμένες δομικές παραμορφώσεις
στα μνημειακά κατάλοιπα της αρχαίας Πατάρας,
με εμφανείς περιστροφές και μετατοπίσεις στην τοιχοποιία.»
Credit: Elitez, Yaltırak & Işkan / Geoheritage (2026), Fig. 8.  

Το τσουνάμι του 1481 ξεχωρίζει ως γεγονός που συνδυάζει σεισμική και θαλάσσια καταστροφή, ενισχύοντας την πιθανότητα ότι συνέβαλε στην κατάρρευση του φάρου. Οι ερευνητές δεν αποδίδουν την καταστροφή αποκλειστικά στο τσουνάμι, αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο σωρευτικών επιδράσεων από προηγούμενους σεισμούς και φυσικές διεργασίες.

Ο ρωμαϊκός φάρος των Πατάρων: Ένα μνημείο κάτω από την άμμο

Ο φάρος των Πατάρων χτίστηκε το 64/65 μ.Χ., επί Νέρωνα, στο νοτιοδυτικό άκρο του αρχαίου λιμανιού. Επιγραφές που βρέθηκαν κατά τις ανασκαφές αναφέρουν ότι το μνημείο κατασ

κευάστηκε για την ασφάλεια των ναυτικών και των ταξιδιωτών.

Κατά τις ανασκαφές του 2004–2005, ο φάρος αποκαλύφθηκε θαμμένος κάτω από έναν τεράστιο αμμόλοφο. Οι αρχαιολόγοι περισυνέλεξαν περισσότερα από 2.500 λίθινα μέλη, τα οποία ταξινομήθηκαν και μελετήθηκαν με τρισδιάστατη σάρωση. Η ανάλυση έδειξε ότι μεγάλο μέρος της αρχικής δομής σώζεται, καθιστώντας την Πατάρα ένα από τα ελάχιστα αρχαία φαρικά μνημεία που μπορούν να ανακατασκευαστούν σχεδόν πλήρως.

Σχέδιο του Φάρου των Πατάρων,
αποδίδει την νυχτερινή τυο όψη

Το μνημείο αποτελούνταν από κυλινδρικό πύργο πάνω σε βαθμιδωτή βάση, με
δύο ομόκεντρους κυλινδρικούς τοίχους που περικλείουν ελικοειδή κλίμακα. Στην κορυφή υπήρχε θολωτός χώρος με αψιδωτά ανοίγματα, όπου διατηρούνταν η φωτιά του φάρου. Εντυπωσιακή ήταν και η εύρεση επιγραφής με χρυσά μπρούτζινα γράμματα, η οποία επιβεβαίωσε την κατασκευή του μνημείου επί Νέρωνα.

Ένα μοναδικό παράδειγμα πολιτιστικής κληρονομιάς που διαμορφώθηκε από φυσικές καταστροφές

Ο φάρος της Πατάρων προσφέρει στους ερευνητές ένα σπάνιο παράδειγμα μνημείου που επηρεάστηκε τόσο από σεισμούς όσο και από τσουνάμι σε βάθος αιώνων. Η μελέτη αναδεικνύει τη σημασία του μνημείου για την κατανόηση της αλληλεπίδρασης φυσικών κινδύνων και αρχαίας αρχιτεκτονικής, προσθέτοντας ένα κρίσιμο κομμάτι στη γεωαρχαιολογική ιστορία της Ανατολικής Μεσογείου.

πηγη anatolianarcheology.net

Bunker Bremen Ένα μουσείο από το σκοτάδι του Β' Π.Π.

 

Το Bunker Bremen λειτουργεί σήμερα ως κέντρο ενημέρωσης του Nederlands Militair Kustverdediging Museum και εντάσσεται σε ένα ευρύτερο δίκτυο στρατιωτικών και ιστορικών μουσείων στην περιοχή Hoek van Holland. Παρότι δεν είναι ένα κλασικό μουσείο με μόνιμες συλλογές, λειτουργεί ως χώρος ιστορικής μνήμης, με εκθέσεις για τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, την Αντίσταση, την Atlantikwall και τον Ψυχρό Πόλεμο.

 Το Bunker Bremen βρίσκεται στο Hoek van Holland, στη δυτική ακτή της Ολλανδίας, κοντά στο Ρότερνταμ. Η περιοχή είναι γνωστή για τα παράκτια οχυρωματικά έργα της Atlantikwall, πολλά από τα οποία έχουν μετατραπεί σε μουσεία ή χώρους πολιτιστικής κληρονομιάς.

Για τους κατοίκους του Hoek van Holland και της ευρύτερης περιοχής, το Bunker Bremen αποτελεί:Ιστορικό τεκμήριο της γερμανικής κατοχής και της στρατιωτικής παρουσίας κατά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο. Είναι σημείο μνήμης που υπενθυμίζει τις επιπτώσεις του πολέμου, την κατασκευή της Atlantikwall και τον ρόλο της περιοχής στην ευρωπαϊκή ιστορία. Αποτελεί τόπο εκπαίδευσης και πολιτισμού, που σχολεία, οικογένειες και επισκέπτες μαθαίνουν για την ιστορία μέσα από εκθέσεις και δράσεις.

Στοιχείο της τοπικής ταυτότητας, καθώς οι κάτοικοι έχουν ενσωματώσει τα bunkers στο τοπίο και στην καθημερινότητά τους — πολλοί τα βλέπουν ως σύμβολα αντοχής, μνήμης και μετασχηματισμού μιας περιοχής που από στρατιωτική ζώνη έγινε παραλιακός προορισμός.

Σήμερα, το Bunker Bremen συνδυάζει την ιστορική μνήμη με την τουριστική εμπειρία: βρίσκεται δίπλα στην παραλία, προσελκύει επισκέπτες και συμβάλλει στην τοπική οικονομία, ενώ παράλληλα διατηρεί τον χαρακτήρα ενός χώρου που θυμίζει το παρελθόν και διδάσκει το μέλλον.

Θόλος “Valentin”

Ο θηριώδης υποβρυχιακός θόλος “Valentin”, το δεύτερο μεγαλύτερο υπέργειο καταφύγιο στην Ευρώπη, αποτελεί σήμερα το πιο εμφανές απομεινάρι τριών μεγάλων ναζιστικών εξοπλιστικών έργων που άλλαξαν ριζικά μια κατά βάση αγροτική περιοχή από τα μέσα της δεκαετίας του 1930. Η ιστορία του συνδέεται με την κατασκευή υπόγειων δεξαμενών καυσίμων, με τη ναυτική προετοιμασία για τον πόλεμο και, κυρίως, με την ακραία εκμετάλλευση χιλιάδων καταναγκαστικών εργατών.

  Κατασκευασμένο για την παραγωγή υποβρυχίων σε μεγάλη κλίμακα για την πολεμική προσπάθεια των Ναζί, περισσότεροι από 10.000 καταναγκαστικοί εργάτες χρησιμοποιήθηκαν για την κατασκευή αυτού του γιγαντιαίου καταφυγίου, της αυλής υποστήριξης και του χώρου συναρμολόγησης. 

Το ναζιστικό εξοπλιστικό πρόγραμμα και η κατασκευή του θόλου

Από το 1935, η WIFO – εταιρεία-βιτρίνα του Υπουργείου Οικονομίας – ξεκίνησε την κατασκευή υπόγειου αποθηκευτικού χώρου καυσίμων στην περιοχή Farge–Neuenkirchen. Το 1938 το Γερμανικό Ναυτικό πρόσθεσε νέους θόλους καυσίμων, προετοιμάζοντας τον πόλεμο. Η υπάρχουσα υποδομή και τα στρατόπεδα εργασίας αξιοποιήθηκαν από το 1943 για την ανέγερση του υποβρυχιακού θόλου “Valentin”.

Με τους Συμμάχους να έχουν αποκτήσει αεροπορική υπεροχή, η ναυπήγηση υποβρυχίων σε εκτεθειμένα ναυπηγεία ήταν πλέον αδύνατη. Ο θόλος “Valentin” σχεδιάστηκε ως πλήρως θωρακισμένη μονάδα παραγωγής, με μέτρα πάχους στους τοίχους και την οροφή, ώστε να επιτρέψει τη συναρμολόγηση υποβρυχίων σε γραμμή παραγωγής. Η ναζιστική ηγεσία πίστευε ότι αυτά τα νέα υποβρύχια θα ανέτρεπαν ξανά την πορεία του πολέμου, πλήττοντας τις συμμαχικές γραμμές ανεφοδιασμού στον Ατλαντικό.

Καταναγκαστική εργασία, πείνα και θάνατος

Σε μόλις είκοσι μήνες – από το καλοκαίρι του 1943 έως την άνοιξη του 1945 – δημιουργήθηκε στο Bremen-Farge ένα τεράστιο ναυπηγικό συγκρότημα μέσα στον θόλο. Έως και 10.000 καταναγκαστικοί εργάτες εργάζονταν μέρα και νύχτα υπό ακραίες συνθήκες: πολίτες από την Ανατολική και Δυτική Ευρώπη, Σοβιετικοί αιχμάλωτοι πολέμου, Ιταλοί στρατιωτικοί όμηροι, κρατούμενοι στρατοπέδων συγκέντρωσης και άτομα που κρατούνταν από τη Γκεστάπο σε στρατόπεδα «αναμόρφωσης μέσω εργασίας».

Οι εργάτες, υποσιτισμένοι και εξαντλημένοι, δούλευαν σε 12ωρες βάρδιες βαριάς εργασίας. Περίπου 1.600 άνθρωποι πέθαναν από τις απάνθρωπες συνθήκες, την εξάντληση και την έλλειψη φροντίδας. Μόνο 1.144 θύματα είναι γνωστά με το όνομά τους.

Καταστροφή, μεταπολεμική χρήση και στρατιωτική αξιοποίηση

Τον Μάρτιο του 1945, τμήμα του θόλου καταστράφηκε από αεροπορική επιδρομή της RAF και λίγο αργότερα οι εργασίες σταμάτησαν. Κανένα υποβρύχιο δεν κατασκευάστηκε ποτέ στον “Valentin”.

Μετά τον πόλεμο, οι Σύμμαχοι χρησιμοποίησαν το θόλο ως πεδίο δοκιμών βομβών. Αργότερα, τα σχέδια κατεδάφισης εγκαταλείφθηκαν και ο χώρος έγινε ανεπίσημος παιδότοπος για τα παιδιά της περιοχής. Στα τέλη της δεκαετίας του 1950, ο γερμανικός στρατός ανέλαβε τον χώρο ως πεδίο εκπαίδευσης, ενώ από τη δεκαετία του 1960 έως το 2010 ο θόλος χρησιμοποιήθηκε από το Γερμανικό Ναυτικό ως αποθήκη.

Ο θόλος “Valentin” σήμερα – Μνημείο και τόπος μνήμης

Από τον Ιανουάριο του 2011, ο χώρος λειτουργεί ως Denkort Bunker Valentin, επίσημο μνημείο μνήμης. Για πρώτη φορά στην ιστορία του, ο θόλος απέκτησε αμιγώς πολιτική και εκπαιδευτική χρήση. Το μνημείο, υπό την εποπτεία του Εθνικού Κέντρου Πολιτικής Εκπαίδευσης της Βρέμης, προσφέρει προγράμματα που ενθαρρύνουν τους επισκέπτες να εξετάσουν κριτικά το παρελθόν, το παρόν και το μέλλον του χώρου.

Ένα μονοπάτι 1,5 χιλιομέτρου οδηγεί μέσα στο συγκρότημα, περνώντας από 25 σημεία πληροφόρησης. Η διαδρομή αρχίζει από το μνημείο «Εξόντωση μέσω Εργασίας» και καταλήγει στο Κέντρο Πληροφόρησης, όπου οι επισκέπτες μπορούν να χρησιμοποιήσουν πολυμεσικό οδηγό. Στο Κέντρο παρουσιάζεται η γεωγραφική εξέλιξη του εξοπλιστικού τοπίου από τη δεκαετία του 1930 έως σήμερα, καθώς και μια αναλυτική έκθεση για την ιστορία του θόλου.

Πηγές https://www.museumkustverdediging.nl

https://www.atlantikwallmuseum.nl

https://www.fort1881.nl

https://www.denkort-bunker-valentin.de

https://www.lzp-bremen.de

Πάνω από 2 εκατ. επισκέπτες στη Μονή Σουμελά μέσα σε 5 χρόνια – Το ιστορικό μνημείο της Τραπεζούντας προσελκύει ταξιδιώτες από όλο τον κόσμο

 

Η ιστορική Μονή Σουμελά στην Τραπεζούντα, ένα από τα σημαντικότερα μνημεία θρησκευτικού και πολιτιστικού τουρισμού της Τουρκίας, έχει υποδεχθεί περισσότερους από 2 εκατομμύρια επισκέπτες από το 2021, όταν ολοκληρώθηκαν οι εκτεταμένες εργασίες αποκατάστασης. Το μνημείο, σκαρφαλωμένο σε απόκρημνο βράχο 300 μέτρα πάνω από την κοιλάδα Altındere, συνεχίζει να ζει μια περίοδο αυξημένης επισκεψιμότητας.

Σλυμφωνα με  στοιχεία του Ιδρύματος Μείζονος Ελληνισμού προκύπτει ότι η Μονή Σουμελά στην Τραπεζούντα συνδέεται στενά με την πρώιμη χριστιανική ιστορία του Πόντου. Η παράδοση τοποθετεί την ίδρυσή της στους πρώτους χριστιανικούς αιώνες, όταν στην περιοχή εμφανίζονται οι πρώτοι μάρτυρες, με κορυφαίο τον πολιούχο άγιο Ευγένιο της Τραπεζούντας. Σε αυτή την εποχή ανάγονται και οι ιδρύσεις μεγάλων μονών της περιοχής, μέσα σε ένα περιβάλλον όπου η πόλη λειτουργεί άλλοτε ως βάση των Βυζαντινών στη Μαύρη Θάλασσα και άλλοτε ως θέατρο πολεμικών συγκρούσεων. Η Σουμελά, σκαρφαλωμένη στον απόκρημνο βράχο του όρους Μελά, εντάσσεται σε αυτό το δίκτυο μοναστηριών που αναπτύχθηκαν παράλληλα με την ενίσχυση του χριστιανικού στοιχείου και την εδραίωση της βυζαντινής παρουσίας στην περιοχή. 

Κατά τη μεσοβυζαντινή και υστεροβυζαντινή περίοδο, η Τραπεζούντα εξελίσσεται σε σημαντικό διοικητικό και εμπορικό κέντρο, ενώ από τον 10ο αιώνα αναβαθμίζεται σε πρωτεύουσα του θέματος Χαλδίας. Η ίδρυση της Αυτοκρατορίας των Μεγάλων Κομνηνών το 1204 ενισχύει ακόμη περισσότερο τον ρόλο της πόλης ως πολιτικής και πνευματικής πρωτεύουσας, γεγονός που αντανακλάται και στη λειτουργία των μεγάλων μονών της περιοχής, ανάμεσά τους και η Σουμελά. Η μονή, αφιερωμένη στην Παναγία, συνδέεται με την ακμή της βυζαντινής Τραπεζούντας, καθώς αποτέλεσε κέντρο λατρείας, πνευματικής παραγωγής και τοπικής ταυτότητας, σε μια εποχή όπου η πόλη γνώριζε άνθηση των γραμμάτων, των τεχνών και της θεολογίας.

Ένα μνημείο-σύμβολο της Μαύρης Θάλασσας

Η Μονή Σουμελά, γνωστή και ως «Μονή της Παναγίας», βρίσκεται στην περιοχή Maçka της Τραπεζούντας και αποτελεί έναν από τους πιο εμβληματικούς προορισμούς της Μαύρης Θάλασσας. Το μνημείο έκλεισε το 2015 λόγω κινδύνου κατολισθήσεων, με το Υπουργείο Πολιτισμού και Τουρισμού να αρχίζει το 2016 ένα μεγάλο έργο αποκατάστασης και γεωλογικής θωράκισης.

Η επαναλειτουργία έγινε σταδιακά:

• 25 Μαΐου 2019: άνοιξε το αίθριο,
• 28 Ιουλίου 2020: έγινε προσβάσιμο το 65% του συγκροτήματος,
• 1 Ιουλίου 2021: ολοκληρώθηκε η πλήρης επαναλειτουργία.

Το μνημείο έκλεισε ξανά προσωρινά τον Νοέμβριο του 2021 για πρόσθετη προστασία από πτώσεις βράχων και άνοιξε εκ νέου τον Μάιο του 2022.

Περισσότεροι από 2 εκατ. επισκέπτες σε πέντε χρόνια

Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία, η Μονή Σουμελά έχει καταγράψει:

• 153.994 επισκέπτες το 2021,
• 339.110 το 2022,
• 451.550 το 2023,
• 442.711 το 2024,
• 514.596 το 2025,
• 128.311 από 1/1 έως 31/5/2026.

Συνολικά, η επισκεψιμότητα φτάνει τους 2.030.272 επισκέπτες, επιβεβαιώνοντας τη δυναμική του μνημείου ως κορυφαίου τουριστικού πόλου.

Νέα συντήρηση και εργασίες προστασίας

Οι πιο πρόσφατες εργασίες συντήρησης πραγματοποιήθηκαν από 8 έως 16 Ιουνίου 2026, περιλαμβάνοντας:

• καθαρισμό του βραχώδους πρανούς από ειδικευμένους αναρριχητές,
• επισκευές σε μονοπάτια και στέγες,
• αποκατάσταση φθαρμένων λίθινων επιφανειών στο υδραγωγείο της μονής.

Μετά την ολοκλήρωση των εργασιών, η Μονή άνοιξε ξανά για το κοινό.

Διεθνές ενδιαφέρον και τουριστική άνθηση

Η Μονή Σουμελά βρίσκεται στη Δοκιμαστική Λίστα Μνημείων Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO από το 2000 και αποτελεί βασικό πυλώνα του πολιτιστικού, ιστορικού και φυσιολατρικού τουρισμού της περιοχής. Η τουριστική κίνηση παραμένει υψηλή.

πηγές : https://www.hurriyetdailynews.com/http://constantinople.ehw.gr/

Μέγαρο Τσίλλερ- Λοβέρδου: Το "μυστικό" μουσείο των αγιογραφιών στην καρδιά της Αθήνας

Η είσοδος στην οικία Λοβέρδου μοιάζει με πέρασμα σε μια άλλη διάσταση. ΗΑθήνα μένει πίσω, σαν να χαμηλώνει τον παλμό της, και μπροστά σου ανοίγεται ένας κόσμος που η τέχνη, η μνήμη και η αρχιτεκτονική συνομιλούν με τρόπο σχεδόν τελετουργικό. Το Μέγαρο Τσίλλερ‑Λοβέρδου, στην οδό Μαυρομιχάλη 6, μπορεί να είναι ένα παράρτημα του Βυζαντινού και Χριστιανικού Μουσείου, αλλα στην πραγματικότητα ξεχωρίζει ως μνημείο. Και αυτό συμβαίνει γιατί αποτλεεί έναν χώρο Πολιτισμού που η Ανατολή και η Δύση συναντιούνται μέσα από χρώματα ηρεμίας, επιβλητικούς όγκους και λεπτομέρειες που μαρτυρούν αρχοντιά.

της Μαρία Αλιμπέρτη

Πέρασα το κατώφλι χθες, σκέφτηκα ότι είναι μια όμορφη ιδέα η επίσκεψη με αφορμή τη Διεθνή Ημέρα των Μνημείων. Η οικία που φέρει την υπογραφή τόσου του Τσίλλερ με την μεγαλοπρεπή αισθητική του όσο και του Λοβέρδου με το μονογραμμά του να κυριαρχεί σε όλος τους χώρους, με εντυπωσίασε με την ατμόσφαιρά του, την επιμελημένη διακόσμηση, την εντυπωσιακή οροφή σε κάθε δωμάτιο παρά τις  λιτές γραμμές διακόσμησης.

Το αρχοντικό που έγινε μουσείο

Χτισμένο το 1882 από τον Ερνστ Τσίλλερ, το μέγαρο υπήρξε για δεκαετίες η κατοικία του Γερμανού αρχιτέκτονα. Το 1912 αγοράστηκε από τον τραπεζίτη Διονύσιο Λοβέρδο, ο οποίος το μετέτρεψε σε οικία‑μουσείο για την εντυπωσιακή συλλογή του. Η πρόσοψη, στολισμένη με κεφαλές Καρυάτιδων και αρχαιοπρεπή μοτίβα, προϊδεάζει για το εσωτερικό: τοιχογραφίες, οροφογραφίες, τζάκια, ξυλόγλυπτα, μια περίτεχνη σκάλα και η εμβληματική αίθουσα με τους μαρμάρινους κίονες.

Στο δάπεδο, ψηφιδωτά που θυμίζουν αρχαίες αυλές. Στις πόρτες, τα αρχικά του Λοβέρδου — μια διακριτική υπογραφή ενός ανθρώπου που ήξερε να συλλέγει, αλλά και να προσφέρει. Η δωρεά του στο Βυζαντινό και Χριστιανικό Μουσείο περιλάμβανε όχι μόνο τη συλλογή, αλλά και το ίδιο το σπίτι.

Η συλλογή: εικόνες, ξυλόγλυπτα και χειρόγραφα

Η Συλλογή Λοβέρδου αριθμεί περισσότερα από 600 εκθέματα μεταβυζαντινής τέχνης. Εδώ συναντά κανείς εικόνες κρητικής και επτανησιακής σχολής, ξυλόγλυπτα τέμπλα του 18ου αιώνα, προσκυνητάρια, παλαίτυπα και χειρόγραφους κώδικες.

Ξεχωρίζουν ο Παντοκράτορας του Μιχαήλ Δαμασκηνού, με βλέμμα που διαπερνά τον χώρο. Η Περιτομή του Χριστού του Παναγιώτη Δοξαρά, ένα δυτικότροπο έργο που φέρνει την Επτάνησο σε διάλογο με την Ευρώπη. Αγιογραφίες του 17ου, 18ου και 19ου αιώνα, με τεχνοτροπίες που αποκαλύπτουν την εξέλιξη της μεταβυζαντινής γραφής. Στο δέυτερο όροφο θαύμασα ξυλόγλυπτα τέμπλα που δεσπόζουν , σαν να μεταφέρουν τον επισκέπτη σε παλαιές εκκλησίες της υπαίθρου.

Στο επάνω επίπεδο, η Φιλοξενία του Αβραάμ του Δ. Πελεκάση εντυπωσιάζει με τους αγγέλους που κρατούν τα σύμβολα του Πάθους. Στον κάτω χώρο, τα ψηφιδωτά δάπεδα συνθέτουν μια ατμόσφαιρα σχεδόν μοναστηριακή. Φυσικά το βλέμμα μου ως επισκέτπη κέρδισε ο τρούλος από το μικρό εκκλησάκι που δεσπόζει στην αυλή της οικείας.

Ο άνθρωπος πίσω από το όραμα

Ο Διονύσιος Λοβέρδος δεν ήταν μόνο συλλέκτης, ήταν τραπεζίτης με έντονη παρουσία στη Λαϊκή Τράπεζα. Στο αρχείο του σώζονται ντοκουμέντα από την επαγγελματική του πορεία: ημερολόγια, επιταγές, κανονισμοί, τίτλοι μετοχών, αποδείξεις ενέχυρων, ακόμη και το ντοκουμέντο της αποχώρησής του από τη θέση του προέδρου του Δ.Σ.

Ανάμεσα στα προσωπικά του αντικείμενα, πορτραίτα της οικογένειας, το φωτογραφικό πορταίτο  του Λοβέρδου από τη Nelly’s! Αξίζει να δώσεις προσοχή στα χειρόγραφα με εκκλησιαστικά κείμενα αλλά και έργα Αριστοφάνη, Θουκυδίδη, Ομήρου και Θεοφύλακτου Κορυδαλλέως, τα οποία ειναι τοποθετημένα σε εντυπωσιακές ξυλόγλυπτες προθήκες.

Ένα σπίτι που συνεχίζει να αφηγείται

Το Μέγαρο Τσίλλερ‑Λοβέρδου αποτελεί ένα άγνωστο μουσεικαό διαμάντι της πόλης. Μέσα από το κτίσμα και τα εκθέματά του προσφέρει μια συνάντηση της αστικής Αθήνας με τη βυζαντινή μνήμη, ένας χώρος που η τέχνη δεν εκτίθεται απλώς, αλλά κατοικεί.

Αρχίζει η αναστήλωση του Ιερού Ναού Αγίου Δημητρίου στη Ζάκυνθο

Ένα ακόμη σημαντικό έργο πολιτισμού για ένα ξεχωριστό μνημείο εισέρχεται σε φάση υλοποίησης στη Ζάκυνθο, καθώς εξασφαλίστηκαν οι αναγκαίοι πόροι για την αναστήλωση και ανάδειξη του Ιερού Ναού Αγίου Δημητρίου, ενός από τα σημαντικότερα μεταβυζαντινά μνημεία του νησιού. Η πρωτοβουλία υλοποιείται σε στενή συνεργασία με το Υπουργείο Πολιτισμού και την Εφορεία Αρχαιοτήτων Ζακύνθου.

Ο ναός, που χρονολογείται στους μεταβυζαντινούς χρόνους (16ος–17ος αι.), αποτελεί χαρακτηριστικό δείγμα της ζακυνθινής εκκλησιαστικής αρχιτεκτονικής. Παρά τους σεισμούς που έπληξαν το νησί, το μνημείο διατηρεί σημαντικά μορφολογικά στοιχεία, όπως τμήματα τοιχοποιίας, λιθανάγλυφα και ίχνη από το εσωτερικό διάκοσμο, τα οποία καθιστούν την αποκατάστασή του κρίσιμη για τη διάσωση της τοπικής πολιτιστικής κληρονομιάς.

Η αναστήλωση δεν αφορά μόνο τεχνικές εργασίες συντήρησης, αλλά μια συνολική προσπάθεια ανάδειξης της ιστορικής μνήμης και της ταυτότητας της Ζακύνθου. Το έργο αναμένεται να αποκαταστήσει τη στατική επάρκεια του ναού, να προστατεύσει τα σωζόμενα αρχιτεκτονικά στοιχεία και να επιτρέψει την επανένταξή του στον πολιτιστικό χάρτη του νησιού.

Ναός παλίμψηστο

Ο ναός που σώζεται σήμερα αποτελεί χαρακτηριστικό δείγμα μονόκλιτης βασιλικής, χτισμένης πάνω σε ένα σημείο με βαθιά ιστορική διαστρωμάτωση. Το οικοδόμημα θεμελιώθηκε επάνω στα κατάλοιπα του αρχαίου ναού της Οπεταΐδας Αρτέμιδος, ενώ τμήματα από τις κολόνες του αρχαίου ιερού ενσωματώθηκαν στη μεταγενέστερη χριστιανική κατασκευή και χρησιμοποιήθηκαν ως στηρίγματα του νάρθηκα. Στο εσωτερικό, μια αρχαία μαρμάρινη πλάκα με επιγραφή αφιερωμένη στον ιερέα της Οπετάσιας Αρτέμιδος τοποθετήθηκε ως αγία τράπεζα, διατηρώντας ορατή τη συνέχεια της λατρείας από την αρχαιότητα έως τους μεταβυζαντινούς χρόνους.

Με το συγκεκριμένο μνημείο να εντάσσεται πλέον σε τροχιά αποκατάστασης, η Ζάκυνθος συνεχίζει να ενισχύει την πολιτιστική της υποδομή, δημιουργώντας σταθερές βάσεις για την προστασία και ανάδειξη της ιστορικής της κληρονομιάς.

Πηγή : https://zantetimes.gr/, https://www.imerazante.gr/

Η νέα αποκατάσταση της «Δευτέρας Παρουσίας»: Η Καπέλα Σιξτίνα ξαναβρίσκει το φως της

Η Καπέλα Σιξτίνα, ένα από τα πιο εμβληματικά μνημεία της παγκόσμιας τέχνης, βρίσκεται ξανά στο επίκεντρο της συντήρησης. Σκαλωσιές τοποθετήθηκαν μπροστά στη «Δευτέρα Παρουσία» του Μιχαήλ Αγγέλου, το μνημειώδες έργο των 180 τ.μ. που ζωγραφίστηκε μεταξύ 1536 και 1541. Τα Μουσεία του Βατικανού ανακοίνωσαν ότι ξεκίνησε μια νέα, εξαιρετικά προσεκτική επέμβαση διάρκειας τριών μηνών, με στόχο την αφαίρεση ενός «γενικευμένου λευκωπού πέπλου» που έχει συσσωρευτεί στην επιφάνεια της τοιχογραφίας.

Σύμφωνα με τον επικεφαλής συντηρητή Πάολο Βιολίνι, το πέπλο αυτό οφείλεται σε μικροσωματίδια που μεταφέρονται από τα ρεύματα αέρα και με την πάροδο του χρόνου εξασθενούν τις αντιθέσεις του κιαροσκούρο και αλλοιώνουν τη χρωματική ένταση που επιδίωξε ο Μιχαήλ Άγγελος. Η επέμβαση στοχεύει στην αποκατάσταση της αρχικής φωτεινότητας και της εκφραστικής δύναμης του έργου, χωρίς να διαταράξει την ιστορική του υφή. Παρά τις εργασίες, η Καπέλα Σιξτίνα παραμένει ανοιχτή στο κοινό, γεγονός που υπογραμμίζει την προσεκτική οργάνωση της διαδικασίας.

Τι αναφέρουν τα ιταλικά μέσα για την επέμβαση

Η επέμβαση των ειδικών θα γίνει στο ιερό της Καπέλας. Η «Δευτέρα Παρουσία» θα καλυφθεί ξανά — αυτή τη φορά για περίπου τρεις μήνες. Το 1994, η αποκατάσταση είχε διαρκέσει 15 χρόνια και είχε επαναφέρει στο φως τα αρχικά χρώματα που είχαν σκοτεινιάσει από τον χρόνο και τον καπνό των κεριών. 

Η νέα συντήρηση θα περιοριστεί στην αφαίρεση ενός λεπτού στρώματος αλάτων, χρησιμοποιώντας απιονισμένο νερό και χαρτί velina. Η διαδικασία απαιτεί την κάλυψη ολόκληρης της οροφής της Καπέλα Σιξτίνα.  Οι πρώτες τρεις εβδομάδες θα αφιερωθούν αποκλειστικά στην τοποθέτηση της σταθερής σκαλωσιάς. Στη συνέχεια, υπό τη διεύθυνση του Paolo Violini, θα ξεκινήσουν οι εργασίες.

Η ιταλική ANSA σημειώνει ότι η νέα συντήρηση θεωρείται «χειρουργικής ακρίβειας», καθώς οι ειδικοί εργάζονται σε μικροσκοπικές ζώνες της επιφάνειας, χρησιμοποιώντας τεχνικές που αναπτύχθηκαν ειδικά για τις τοιχογραφίες του 16ου αιώνα. Η RAI υπογραμμίζει ότι η επέμβαση δεν αποτελεί «νέα μεγάλη ανακαίνιση» πως εκείνη της δεκαετίας του 1990, αλλά μια «στοχευμένη και απαραίτητη παρέμβαση» για να αντιμετωπιστούν οι επιπτώσεις της ατμοσφαιρικής ρύπανσης και της τεράστιας επισκεψιμότητας.

Το Corriere della Sera αναφέρει ότι η συντήρηση γίνεται με υλικά πλήρως αναστρέψιμα, σύμφωνα με τα σύγχρονα πρωτόκολλα, ενώ το Il Messaggero τονίζει πως η επέμβαση αποτελεί «δοκιμασία ευθύνης» για το Βατικανό, καθώς η Καπέλα Σιξτίνα είναι όχι μόνο θρησκευτικό σύμβολο, αλλά και ένα από τα σημαντικότερα καλλιτεχνικά σύνολα της Αναγέννησης.

foto ANSA

Η αρχιτεκτονική και η ιστορία της Καπέλα Σιξτίνα

Η Καπέλα Σιξτίνα ανεγέρθηκε μεταξύ 1473 και 1481 επί πάπα Σίξτου Δ΄, από τον οποίο πήρε και το όνομά της. Το κτίσμα σχεδιάστηκε από τον αρχιτέκτονα Τζοβάννι ντελ Ντόλτσε και ακολουθεί τις αναλογίες του Ναού του Σολομώντα, σύμφωνα με τη βιβλική περιγραφή. Το εσωτερικό της, λιτό και αυστηρό, λειτουργεί ως ιδανικός καμβάς για το τεράστιο εικονογραφικό πρόγραμμα που αναπτύχθηκε στους τοίχους και στην οροφή.

Πριν από τον Μιχαήλ Άγγελο, οι τοιχογραφίες των πλευρικών τοίχων είχαν ήδη διακοσμηθεί από κορυφαίους καλλιτέχνες της πρώιμης Αναγέννησης, όπως ο Σάντρο Μποτιτσέλι, ο Πιέτρο Περούτζινο, ο Ντομένικο Γκιρλαντάιο και ο Κοζιμό Ροσέλι. Τα έργα αυτά απεικονίζουν σκηνές από τη ζωή του Μωυσή και του Χριστού, δημιουργώντας έναν θεολογικό διάλογο ανάμεσα στην Παλαιά και την Καινή Διαθήκη.

Η τοιχογραφική επανάσταση του Μιχαήλ Αγγέλου

Το 1508 ο πάπας Ιούλιος Β΄ ανέθεσε στον Μιχαήλ Άγγελο τη διακόσμηση της οροφής, μια εργασία που άλλαξε για πάντα την ιστορία της τέχνης. Η οροφή, με τις εννέα σκηνές από τη Γένεση, τις μορφές των Προφητών και των Σιβυλλών και τις μνημειακές γυμνές μορφές, αποτελεί ένα από τα κορυφαία επιτεύγματα της δυτικής ζωγραφικής.

Τρεις δεκαετίες αργότερα, ο ίδιος καλλιτέχνης επέστρεψε για να δημιουργήσει τη «Δευτέρα Παρουσία» στον ανατολικό τοίχο. Το έργο, γεμάτο ένταση, κίνηση και δραματική ενέργεια, προκάλεσε έντονες αντιδράσεις στην εποχή του λόγω της τολμηρής απεικόνισης γυμνών σωμάτων και της εκφραστικής δύναμης που υπερέβαινε τα όρια της θρησκευτικής τέχνης της εποχής.

Γιατί η συντήρηση είναι τόσο κρίσιμη σήμερα

Η Καπέλα Σιξτίνα δέχεται πάνω από έξι εκατομμύρια επισκέπτες τον χρόνο. Η ανθρώπινη παρουσία, η υγρασία, η θερμοκρασία και τα μικροσωματίδια που μεταφέρονται με τον αέρα δημιουργούν ένα περιβάλλον που απαιτεί συνεχή παρακολούθηση. Τα ιταλικά μέσα επισημαίνουν ότι η νέα επέμβαση αποτελεί μέρος μιας ευρύτερης στρατηγικής για την προστασία του μνημείου, η οποία περιλαμβάνει συστήματα καθαρισμού αέρα, ελεγχόμενη ροή επισκεπτών και τακτικές μικροεπεμβάσεις. Η προσπάθεια να διατηρηθεί η αυθεντική λάμψη του Μιχαήλ Αγγέλου είναι ταυτόχρονα μια υπενθύμιση της ευθύνης που έχουμε απέναντι στα μνημεία της ανθρωπότητας.

ΠΗΓΉ :rsi.ch/, vaticannews.va/

Τι σχέση έχει η Παναγία των Παρισίων με τη Λάρισα; Έκθεση για το έργο αποκατάστασης του εμβληματικού ναού

Σαν μια ανάσα που ταξιδεύει από τον Σηκουάνα έως τον Πηνειό, η ιστορία της Παναγίας των Παρισίων φτάνει στη Λάρισα για να αφηγηθεί το θαύμα της αναγέννησής της. Εκεί που η τέχνη συναντά την τεχνική, και η μνήμη γίνεται έργο ανθρώπων που ξαναχτίζουν ό,τι αγαπήθηκε βαθιά.

Εγκαίνια στο Διαχρονικό Μουσείο Λάρισας

Τα εγκαίνια της έκθεσης θα πραγματοποιηθούν την Κυριακή 15 Φεβρουαρίου στις 11:30, στο Αμφιθέατρο του Διαχρονικού Μουσείου Λάρισας. Η έκθεση παρουσιάζει στο κοινό μια ολοκληρωμένη εικόνα του μεγαλειώδους έργου αποκατάστασης του καθεδρικού ναού της Παναγίας των Παρισίων, μετά την καταστροφική πυρκαγιά του 2019.

Τα επαγγέλματα πίσω από την αναβίωση ενός μνημείου

Περίπου 20 εξειδικευμένα επαγγέλματα παρουσιάζονται μέσα από το υλικό της έκθεσης: λιθοξόοι, ξυλουργοί, υαλουργοί, γλύπτες, σιδεράδες, διακοσμητές και πολλοί ακόμη τεχνίτες που συνέβαλαν στη διάσωση και αναγέννηση του εμβληματικού ναού. Η έκθεση αναδεικνύει τη συνεργασία, την τεχνογνωσία και την αφοσίωση που απαιτήθηκαν για την αποκατάσταση ενός από τα σημαντικότερα μνημεία της παγκόσμιας πολιτιστικής κληρονομιάς.

Σχεδιασμός από τον οργανισμό Rebâtir Notre Dame

Η έκθεση σχεδιάστηκε από τον Δημόσιο Γαλλικό Οργανισμό Rebâtir Notre Dame και παρουσιάζεται στη γαλλική γλώσσα με ελληνική μετάφραση. Απευθύνεται τόσο σε όσους αγαπούν την αρχιτεκτονική και την πολιτιστική κληρονομιά, όσο και σε επισκέπτες που επιθυμούν να γνωρίσουν βαθύτερα την ιστορία και την αξία του ναού.

Διάρκεια και ώρες λειτουργίας

Η έκθεση θα διαρκέσει από τις 15 Φεβρουαρίου έως τις 29 Μαρτίου 2026.

Ώρες λειτουργίας: καθημερινά 8:30–15:30, εκτός Τρίτης.

Παράλληλη δράση για παιδιά

Την ημέρα των εγκαινίων, παράλληλα με την εκδήλωση, το Γαλλικό Ινστιτούτο Λάρισας θα πραγματοποιήσει εργαστήρι ευαισθητοποίησης για μαθητές δημοτικού. Τα παιδιά θα γνωρίσουν την ιστορία της Notre Dame, τον διάκοσμό της, τους θρύλους και τα μυστήριά της. Στο εργαστήρι θα δημιουργήσουν τον δικό τους gargouille, τον δράκο–φύλακα του ναού, καθώς και το δικό τους βιτρό.

Κρατήσεις θέσεων: 2410 287508 και larissa@ifg.gr.

O Φάρος της Αλεξάνδρειας «ζωντανεύει» ξανά μέσω ψηφιακής αναπαράστασης

Μπορεί το τελευταίο 24ωρο να κυκλοφορεί η είδηση ότι ανασύρθηκαν απο τον βυθό του λιμανιού  22 ογκόλιθοι από τον Φάρο της Αλεξάνδρειας, σημαντικό όμως  είναι ότι εκείνος αναβιώνει στην ολότητά του στον ψηφιακό κόσμο. Όσο εντυπωσιακοί και εάν είναι οι ογκόλιθοι από γρανίτη και ασβεστόλιθο, βάρους έως και 80 τόνων, ο Φάρος της Αλεξάνδρειας θα προβάλει μπροστά μας χάρη στη Τεχνολογία!

Εκτιμάται ότι η ψηφιακή αναδημιουργία του θα μας εντυπωσιάσει. Πρόκειται άλλωστε για ένα από τα Επτά Θαύματα του Αρχαίου Κόσμου. Το μνημείο, ο περίφημος Φάρος της Αλεξάνδρειας, ετοιμάζεται να αναβιώσει ψηφιακά χάρη σε ένα φιλόδοξο ερευνητικό εγχείρημα. Το μνημείο, που δέσποζε στο νησί Φάρος για περισσότερα από 1.500 χρόνια, καταστράφηκε από τον μεγάλο σεισμό του 1303, αφήνοντας πίσω του μόνο περιγραφές και σκίτσα. Σήμερα, μια διεθνής ομάδα ειδικών επιχειρεί να το ανασυνθέσει ψηφιακά.

Το «Pharos Project»: Ιστορικοί, αρχιτέκτονες και προγραμματιστές ενώνουν δυνάμεις

Το έργο, γνωστό ως Pharos Project, συγκεντρώνει ιστορικούς, αρχιτέκτονες και ειδικούς ψηφιακής τεχνολογίας. Η επικεφαλής αρχιτέκτονας Isabelle Hairy περιγράφει μία από τις μεγαλύτερες δυσκολίες:«Τα αρχιτεκτονικά θραύσματα είναι διάσπαρτα σε μια έκταση 18 στρεμμάτων κάτω από το νερό». Πέρυσι, η ομάδα κατάφερε να ανασύρει ορισμένους γρανιτένιους λίθους για τρισδιάστατη σάρωση, ανοίγοντας τον δρόμο για την ψηφιακή ανακατασκευή του μνημείου.

Πάνω από 5.000 θραύσματα έχουν ήδη σαρωθεί

Μέχρι στιγμής έχουν σαρωθεί περισσότερα από 5.000 κομμάτια που ανήκαν στο αρχαίο οικοδόμημα. Η διαδικασία έχει ήδη αποκαλύψει νέα στοιχεία, όπως έναν πυλώνα που συνδύαζε ελληνικά αρχιτεκτονικά στοιχεία με αιγυπτιακή αισθητική.

Ωστόσο, η διάβρωση από τους αιώνες παραμονής στο νερό καθιστά την έρευνα εξαιρετικά αργή. Η ομάδα εκτιμά ότι η πλήρης αποκατάσταση θα απαιτήσει «γενιές» εργασίας.

Η ιστορία και το μεγαλείο του αρχαίου Φάρου

Ο Φάρος της Αλεξάνδρειας, γνωστός και ως Φάρος του Φάρου, ανεγέρθηκε τον 3ο αιώνα π.Χ. επί Πτολεμαίου Α΄ Σωτήρα, στρατηγού του Μεγάλου Αλεξάνδρου.

Με ύψος περίπου 140 μέτρων, ήταν το δεύτερο ψηλότερο ανθρώπινο κατασκεύασμα της αρχαιότητας μετά τη Μεγάλη Πυραμίδα της Γκίζας. Για αιώνες καθοδηγούσε τα πλοία στο λιμάνι της Αλεξάνδρειας και αποτέλεσε σύμβολο τεχνολογικής και αρχιτεκτονικής υπεροχής.

 πηγή: https://www.art-insider.com/

Συντήρηση του Βαπτιστηρίου Αγίου Ιωάννη στην Κω: Ολοκληρώθηκε το έργο αποκατάστασης στο μνημείο «Επτά Βήματα»

Η Διεύθυνση Συντήρησης Αρχαίων και Νεότερων Μνημείων ολοκλήρωσε ένα σημαντικό έργο προστασίας πολιτιστικής κληρονομιάς στην Κω, με τη συντήρηση τοιχογραφιών, επιχρισμάτων, ξυλόγλυπτου τέμπλου και λίθινων στοιχείων στο Βαπτιστήριο του Αγίου Ιωάννη. Το έργο εντάχθηκε στο Εθνικό Σχέδιο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας «Ελλάδα 2.0», με χρηματοδότηση από την Ευρωπαϊκή Ένωση – Next Generation EU.

Έργο συντήρησης με υψηλή απορρόφηση και ευρωπαϊκή χρηματοδότηση

Το υποέργο υλοποιήθηκε την περίοδο 2023–2025, με προϋπολογισμό 627.550 ευρώ και ποσοστό απορρόφησης 90%. Οι εργασίες περιλάμβαναν συντήρηση τοιχογραφιών, επιχρισμάτων, ξυλόγλυπτου τέμπλου και λίθινων αρχιτεκτονικών στοιχείων, συμβάλλοντας ουσιαστικά στη διάσωση ενός από τα σημαντικότερα παλαιοχριστιανικά μνημεία της Κω.

Το μνημείο: Από παλαιοχριστιανικό βαπτιστήριο σε ναό

Ο ναός του Αγίου Ιωάννη βρίσκεται νότια της πόλης της Κω, εντός του νεκροταφείου, και σήμερα λειτουργεί ως κοιμητηριακός ναός. Χρονολογείται στα τέλη του 5ου – αρχές 6ου αιώνα και παρουσιάζει δύο διακριτές οικοδομικές φάσεις.

Αρχικά αποτελούσε παλαιοχριστιανικό βαπτιστήριο που ανήκε σε βασιλική, ενώ στη σημερινή του μορφή αποτελεί το φωτιστήριο του αρχικού βαπτιστηρίου, το οποίο μετατράπηκε σε ναό στα τέλη του 12ου ή στις αρχές του 13ου αιώνα.

Η αρχιτεκτονική των «Επτά Βημάτων»

Η κάτοψη του μνημείου είναι εξωτερικά τετράγωνη και εσωτερικά κυκλική, με τέσσερις γωνιακές ημικυκλικές κόγχες και μία ανατολικά, στο σημείο του Ιερού Βήματος. Στις βόρεια και νότια πλευρά ανοίγονται δύο ορθογώνιες κόγχες, οι οποίες μαζί με τις υπόλοιπες συνολικά επτά κόγχες έδωσαν στο μνημείο την ονομασία «Επτά Βήματα».

Ο ναός είναι δισυπόστατος: ο κύριος χώρος τιμά τον Άγιο Ιωάννη τον Πρόδρομο, ενώ αριστερά βρίσκεται το παρεκκλήσιο του Αγίου Χαραλάμπους.

Τοιχογραφίες, τέμπλο και λίθινα στοιχεία

Στο εσωτερικό σώζονται πολυάριθμα λίθινα αρχιτεκτονικά μέλη, ενώ ο τοιχογραφικός διάκοσμος διατηρείται σε πέντε κόγχες και χρονολογείται στο πρώτο μισό του 14ου αιώνα.

Το ξυλόγλυπτο τέμπλο αποτελεί μεταγενέστερη προσθήκη και φέρει επιγραφή με τη χρονολογία 1662, αποτελώντας σημαντικό δείγμα μεταβυζαντινής ξυλογλυπτικής.

Οι ομάδες συντήρησης και οι εργασίες αποκατάστασης

Την επίβλεψη του έργου είχαν οι συντηρητές της ΔΣΑΝΜ:

• Γιώτα Κατσιμάρδου (λίθινα στοιχεία)

• Χρήστος Σοφόπουλος (τοιχογραφίες)

• Χριστίνα Σπεράντζα (ξυλόγλυπτο τέμπλο)

Η συντήρηση των τοιχογραφιών μετά τις αποσπάσεις πραγματοποιήθηκε μέσω δημόσιου διαγωνισμού από την εταιρεία Θεοφιλάκος Π. & Γεωργιάδης Γ. Ο.Ε., ενώ η αποκατάσταση του δαπέδου υλοποιήθηκε από τον Βασίλη Σαρρή.

Η Διεύθυνση εκφράζει θερμές ευχαριστίες στο μόνιμο και ορισμένου χρόνου προσωπικό που συνέβαλε στην ολοκλήρωση του έργου.

πηγή: https://www.facebook.com/dsanm.culture