Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα Πάταρα. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων
Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα Πάταρα. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων

Πέμπτη 13 Αυγούστου 2026

Μελέτη αποκαλύπτει ότι το τσουνάμι του 1481 ίσως εξηγεί την καταστροφή του φάρου των Πατάρων

 


Μια νέα επιστημονική μελέτη επαναφέρει στο προσκήνιο το τσουνάμι του 1481, το οποίο φαίνεται πως συνέβαλε στην καταστροφή του ρωμαϊκού φάρου των Πατάρων στη νοτιοδυτική Τουρκία. Η έρευνα εξετάζει τη μακραίωνη ιστορία σεισμών και θαλάσσιων καταστροφών στην περιοχή, συνδυάζοντας αρχαιολογικά ευρήματα, ιστορικές πηγές και γεωλογικά δεδομένα.


Τα Πατάρα βρίσκονται στη σημερινή νοτιοδυτική Τουρκία και υπήρξαν Ελληνική πόλη της Λυκίας, με ισχυρή ελληνιστική και ρωμαϊκή παράδοση. Λειτούργησαν ως λιμάνι στρατηγικής σημασίας στην Ανατολική Μεσόγειο, καθώς και έδρα του Λυκιακού Κοινού, του ομοσπονδιακού πολιτικού συστήματος των πόλεων της Λυκίας. Η πόλη που αναφέρεται σε ελληνικές πηγές, με ναούς, αγορά, βουλευτήριο και μνημειακά δημόσια κτίρια ελληνικού τύπου. Από τον 4ο αιώνα π.Χ. και εξής, τα Πάταρα εντάσσεται πλήρως στον ελληνικό κόσμο, ενώ κατά την ελληνιστική περίοδο ακμάζει ως κέντρο εμπορίου και ναυσιπλοΐας.

Αρχιτεκτονική παραμόρφωση
 που σχετίζεται με σεισμό,
καταγεγραμμένη
στα μνημειακά κατάλοιπα της αρχαίας Πατάρας,
με πεσμένο κλειδόλιθο και
 περιστροφές λίθινων δομικών στοιχείων.»  
Credit: Elitez, Yaltırak & Işkan / Geoheritage (2026), Fig. 8.

Το τσουνάμι του 1481 και η επίδρασή του στην Πατάρα

Η μελέτη, που δημοσιεύθηκε στο Geoheritage, αναλύει σεισμικά γεγονότα που επηρέασαν την περιοχή της Λυκίας, στη σημερινή χερσόνησο Τεκέ. Οι ερευνητές Ιρέμ Ελιτέζ, Τζενκ Γιαλτιράκ και Χάββα Ισκάν εντοπίζουν τον σεισμό της 3ης Μαΐου 1481 —ο οποίος προκάλεσε τσουνάμι στη Ρόδο και στις νοτιοδυτικές ακτές της Ανατολίας— ως πιθανό παράγοντα για την καταστροφή του φάρου.


Αρχιτεκτονικές παραμορφώσεις που έχουν καταγραφεί στα μνημεία των Πατάρων, όπως μετατοπισμένοι λίθοι και πεσμένοι κλειδόλιθοι, δείχνουν ότι η περιοχή έχει επανειλημμένα πληγεί από ισχυρούς σεισμούς. Η μελέτη υπογραμμίζει ότι τα σεισμικά γεγονότα δεν είχαν πάντα ομοιόμορφες επιπτώσεις: ορισμένοι σεισμοί επηρέασαν λίγες πόλεις, ενώ άλλοι —όπως αυτός του 142 μ.Χ.— προκάλεσαν εκτεταμένες καταστροφές σε περισσότερες από 30 αρχαίες πόλεις.


Καταγεγραμμένες δομικές παραμορφώσεις
στα μνημειακά κατάλοιπα της αρχαίας Πατάρας,
με εμφανείς περιστροφές και μετατοπίσεις στην τοιχοποιία.»
Credit: Elitez, Yaltırak & Işkan / Geoheritage (2026), Fig. 8.  





Το τσουνάμι του 1481 ξεχωρίζει ως γεγονός που συνδυάζει σεισμική και θαλάσσια καταστροφή, ενισχύοντας την πιθανότητα ότι συνέβαλε στην κατάρρευση του φάρου. Οι ερευνητές δεν αποδίδουν την καταστροφή αποκλειστικά στο τσουνάμι, αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο σωρευτικών επιδράσεων από προηγούμενους σεισμούς και φυσικές διεργασίες.


Ο ρωμαϊκός φάρος των Πατάρων: Ένα μνημείο κάτω από την άμμο

Ο φάρος των Πατάρων χτίστηκε το 64/65 μ.Χ., επί Νέρωνα, στο νοτιοδυτικό άκρο του αρχαίου λιμανιού. Επιγραφές που βρέθηκαν κατά τις ανασκαφές αναφέρουν ότι το μνημείο κατασ

κευάστηκε για την ασφάλεια των ναυτικών και των ταξιδιωτών.


Κατά τις ανασκαφές του 2004–2005, ο φάρος αποκαλύφθηκε θαμμένος κάτω από έναν τεράστιο αμμόλοφο. Οι αρχαιολόγοι περισυνέλεξαν περισσότερα από 2.500 λίθινα μέλη, τα οποία ταξινομήθηκαν και μελετήθηκαν με τρισδιάστατη σάρωση. Η ανάλυση έδειξε ότι μεγάλο μέρος της αρχικής δομής σώζεται, καθιστώντας την Πατάρα ένα από τα ελάχιστα αρχαία φαρικά μνημεία που μπορούν να ανακατασκευαστούν σχεδόν πλήρως.


Σχέδιο του Φάρου των Πατάρων,
αποδίδει την νυχτερινή τυο όψη

Το μνημείο αποτελούνταν από κυλινδρικό πύργο πάνω σε βαθμιδωτή βάση, με
δύο ομόκεντρους κυλινδρικούς τοίχους που περικλείουν ελικοειδή κλίμακα. Στην κορυφή υπήρχε θολωτός χώρος με αψιδωτά ανοίγματα, όπου διατηρούνταν η φωτιά του φάρου. 
Εντυπωσιακή ήταν και η εύρεση επιγραφής με χρυσά μπρούτζινα γράμματα, η οποία επιβεβαίωσε την κατασκευή του μνημείου επί Νέρωνα.


Ένα μοναδικό παράδειγμα πολιτιστικής κληρονομιάς που διαμορφώθηκε από φυσικές καταστροφές

Ο φάρος της Πατάρων προσφέρει στους ερευνητές ένα σπάνιο παράδειγμα μνημείου που επηρεάστηκε τόσο από σεισμούς όσο και από τσουνάμι σε βάθος αιώνων. Η μελέτη αναδεικνύει τη σημασία του μνημείου για την κατανόηση της αλληλεπίδρασης φυσικών κινδύνων και αρχαίας αρχιτεκτονικής, προσθέτοντας ένα κρίσιμο κομμάτι στη γεωαρχαιολογική ιστορία της Ανατολικής Μεσογείου.

πηγη anatolianarcheology.net

Τρίτη 26 Μαΐου 2020

Πού βρέθηκε αρχαίο άγαλμα ηλικίας 1.900 ετών;

  
Άγαλμα που απεικονίζει γυναίκα και φιλοτεχνήθηκε πριν από 1.900 χρόνια ανακαλύφθηκε στα αρχαία Πάταρα της Λυκίας, στη νότια Μικρά Ασία και στη σημερινή τουρκική επαρχία της Αττάλειας. Η ανεύρεση του αγάλματος έχει προκαλέσει μεγάλο ενθουσιασμό στους αρχαιολόγους που συνεχίζουν τις ανασκαφές στην περιοχή, μετά την ανακήρυξη, από τις τουρκικές αρχές, του 2020 ως Έτους των Πατάρων"!
Όπως ανακοίνωσε η επικεφαλής της ανασκαφικής ομάδας, καθηγήτρια αρχαιολογίας Χαβά Ισκάν Ισίκ, το σημαντικό άγαλμα βρέθηκε στις 14 Μαίου. Χρονολογείται στη ρωμαική εποχή, έχει ύψος 1,57 μέτρα και βρέθηκε ακέφαλο, ενώ είναι το δέκατο άγαλμα που ανακαλύπτεται κατά την διάρκεια των μακροχρόνιων ανασκαφών στη σκηνή του αρχαίου αμφιθεάτρου των Πατάρων. 

Του Ανδρέα Π. Αναγνωστόπουλου


Η Τουρκάλα αρχαιολόγος τόνισε ότι καθώς ο αριθμός των εναπομεινάντων γλυπτών στη Λυκία είναι πολύ μικρός, κάθε άγαλμα που έρχεται στο φως είναι εξαιρετικά πολύτιμο για την αρχαιολογική ιστορία της περιοχής. 
Σημειώνεται ότι οι ανασκαφές στα αρχαία Πάταρα, την γενέτειρα του Αγίου Νικολάου, προστάτη των φτωχών και των ναυτικών, διεξάγονται από το 1988, δηλαδή για 32 συναπτά έτη.

Η κατασκευή της σκηνής του αρχαίου αμφιθεάτρου των Πατάρων άρχισε από τον Κουίντο Βίλιο Τιτιανό, έναν από τους εξέχοντες Ρωμαίους πολίτες της πόλης, και ολοκληρώθηκε από την κόρη του, Βιλία Πρόκλα, μετά από τον θάνατό του. Αυτή η Ρωμαία ευγενής τοποθέτησε πολλά αγάλματα στη θεατρική σκηνή.
Πιστεύεται από τους αρχαιολόγους ότι στο προσφάτως ανευρεθέν άγαλμα απεικονιζόταν η σύζυγος ενός Ρωμαίου αυτοκράτορα ή η ίδια η Βιλία Πρόκλα, ή ένα άλλο μέλος της οικογένειας του Κουίντου Βιλίου Τιτιανού.
"Η επιστημονική έρευνα θα επικεντρωθεί ειδικά στο αν το άγαλμα δημιουργήθηκε από γλύπτες της Λυκίας ή από καλλιτέχνες που ανήκαν σε άλλες σχολές γλυπτικής της αρχαίας Μικράς Ασίας. 
Τα ευρήματα μπροστά από την σκηνή του αμφιθεάτρου των Πατάρων μοιάζουν με αυτά που ανακαλύφθηκαν σε παλαιότερες ανασκαφές, δήλωσε η Ισίκ, προσθέτοντας πως όλα τα γλυπτά έγιναν με βάση ένα συγκεκριμένο γλυπτικό στυλ.
Στα Πάταρα σώζονται επίσης το βουλευτήριο της Λυκιακής Ένωσης, ένας ιστορικός φάρος κατασκευασμένος το 64-65 μ.Χ. από τον διαβόητο Ρωμαίο αυτοκράτορα Νέρωνα, μια ρωμαική αψίδα, πολλές χριστιανικές βασιλικές (εκκλησίες) και μεσαιωνικά τουρκικά λουτρά.

Αξιοσημείωτο είναι ότι στα Πάταρα οι αρχαιολόγοι βρήκαν, το 2018, ένα σπαθί που ανήκε σε Σκανδιναβό πολεμιστή Βίκινγκ! Το εντυπωσιακό αυτό εύρημα χρονολογείται στον 9ο ή 10ο αιώνα.



Ιστορία των Πατάρων

Τα αρχαία Πάταρα, που επιβεβαιωμένα υπάρχουν τουλάχιστον από τον 8ο αιώνα π.Χ., είναι ένας από τους παλαιότερους οικισμούς της Λυκιακής Ένωσης και υπήρξε πρωτεύουσα αυτής της αρχαίας πολιτικής ομοσπονδίας. Η παραθαλάσσια αρχαία πόλη αποτελεί μάλιστα Μνημείο Παγκόσμιας Πολιτιστικής Κληρονομιάς της UNESCO 
Η πόλη κτίστηκε μεταξύ των εκβολών του ποταμού Ξάνθου και του όρμου της Αντιφέλλου (σημερινού Κας). Σύμφωνα με την ελληνική μυθολογία ιδρύθηκε από τον Ικάδιο.
Ο γεωγράφος Στράβων αναφέρει ότι πήρε το όνομά της από τον Πάταρο, γιο του Απόλλωνα και της Λυκίας, κόρης του Ξάθου. Στη πόλη λατρευόταν ο Απόλλων ο Παταρεύς και υπήρχε σπουδαίο μαντείο,
Τα Πάταρα καθώς και ολόκληρη την περιοχή της Λυκίας είχαν καταλάβει οι Πέρσες, από τους οποίους περιήλθε στον Μέγα Αλέξανδρο. Ο Αλέξανδρος διόρισε διοικητή της περιοχής τον σπουδαίο ναύαρχό του, Νέαρχο.
Μετά από τον θάνατο του Αλέξανδρου τα Πάταρα περιήλθαν στον Αντίγονο και τον γιο του Δημήτριο, ενώ αργότερα στους Πτολεμαίους, εκ των οποίων ο Πτολεμαίος Β' ο Φιλάδελφος την ονόμασε Αρσινόη, προς τιμή της συζύγου του.
Το 196 π.Χ. την κατέλαβε ο Φίλιππος Ε' της Μακεδονίας και επί Πομπηίου περιήλθε ουσιαστικά μαζί με όλη τη περιοχή στους Ρωμαίους, που όμως διατήρησαν την αυτοδιοίκηση της πόλης μέχρι το 43 μ.Χ. Το 155 η πόλη, που βρισκόταν τότε στη μεγαλύτερη ακμή της, υπέστη μεγάλη καταστροφή από σεισμό.
Στο λιμάνι των Πατάρων προσορμίσθηκε ο Απόστολος Παύλος, κατά την τρίτη περιοδεία του, προερχόμενος από τη Ρόδο, μαζί με τον Ευαγγελιστή Λουκά.



Πηγές


Μεγάλη Ελληνική Εγκυκλοπαίδεια Δρανδάκη" τόμος ΙΘ΄.

Στράβωνος, Γεωγραφικά, Βιβλίο ΙΔ΄.





Δευτέρα 26 Νοεμβρίου 2018

Υπήρχαν Βίκινγκς στη Μικρά Ασία; Απρόσμενο εύρημα αναμένεται να ρίξει φως στο μυστήριο

Ξίφος που ανήκε σε πολεμιστή Βίκινγκ και κατασκευάστηκε περισσότερα από χίλια χρόνια πριν, ήρθε στο φως κατά την διάρκεια ανασκαφών στην αρχαία και μετέπειτα βυζαντινή ελληνική πόλη Πάταρα. Τα Πάταρα, γενέτειρα του Αγίου Νικολάου, ευημερούσαν για αιώνες στην αρχαία περιοχή της Λυκίας, η οποία σήμερα βρίσκεται στη νότια τουρκική επαρχία της Αττάλειας.   

Του Ανδρέα Αναγνωστόπουλου 

Είναι πολύ δύσκολο για τους αρχαιολόγους να πουν πώς ένας ξίφος από τους Βίκινγκς (τρομερούς πολεμιστές της μεσαιωνικής Σκανδιναβίας που έσπερναν τον τρόμο κυρίως στη βόρεια Ευρώπη), έφτασε στα Πάταρα. Ωστόσο, αυτό το απρόσμενο για την περιοχή εύρημα σίγουρα θα αποκαλύψει περισσότερα για την ιστορία της πανάρχαιας πόλης, δήλωσε, στα τουρκικά μέσα ενημέρωσης, η ακαδημαικός Φειζουλάχ Σαχίν, που διεξήγε τις σχετικές έρευνες. 
"Μέχρι τώρα, τα μόνα πολιτιστικά απομεινάρια που φανέρωναν την ύπαρξη Βίκινγκς στην ευρύτερη περιοχή της Ανατολίας ήταν ένα άλλο ξίφος που είχε ανακαλυφθεί το 2010 στην τοποθεσία Γιουμουκτεπέ" πρόσθεσε η Σαχίν. Η καθηγήτρια μεσαιωνικής ιστορίας αναφέρεται στον αρχαιολογικό χώρο του Γιουμουκτεπέ που βρίσκεται κοντά στο κέντρο της πόλης Μερσίνα, επίσης στη νότια Τουρκία. Ο αρχαίος αυτός οικισμός χρονολογείται από το 7.000 π.Χ.. 
Σύμφωνα με την Σαχίν, "αυτός είναι ο λόγος που πιστεύουμε ότι το ανακαλυφθέν ξίφος στα λουτρά Λιμάν της πόλης Πάταρα είναι ένα όπλο που ανήκε σε πολεμιστή της βόρειας φυλής των Βίκινγκς".  
Υπάρχουν δύο εκδοχές για το ποιός ήταν ο ιδιοκτήτης του ξίφους: είτε το όπλο αυτό να ανήκε σε στρατιώτη που βρέθηκε στα Πάταρα κατά την διάρκεια πολεμικής εκστρατείας, είτε να ανήκε σε Βίκινγκ που ήδη είχε εγκατασταθεί μόνιμα στη πόλη, κατά τον 9ο ή τον 10ο αιώνα. 


Τα Πάταρα

Αξίζει να σημειωθεί ότι τα Πάταρα - που εκτός από πόλη αποτέλεσαν και σημαντικότατο λιμένα - κτίστηκαν μεταξύ των εκβολών του ποταμού Ξάνθου και του όρμου Αντιφέλλου. Ο σπουδαίος Έλληνας γεωγράφος Στράβων αναφέρει ότι η πόλη πήρε το όνομά της από τον Πάταρο, γιο του Απόλλωνα και της Λυκίας. 
Κατά την κλασσική αρχαιότητα, στη πόλη λατρευόταν ο Απόλλων ο Παταρεύς και υπήρχε σπουδαίο μαντείο! 
Τα Πάταρα έχουν όμως και σπουδαία χριστιανική ιστορία, αφού στο λιμάνι τους προσορμίσθηκε ο Απόστολος Παύλος κατά την τρίτη περιοδεία του. Ο Απόστολος των Εθνών έφτασε εκεί προερχόμενος από τη Ρόδο, μαζί με τον Ευαγγελιστή Λουκά και άλλους συνταξιδιώτες του. 
Επίσης, τα Πάταρα είναι η πατρίδα του θαυματουργού Αγίου Νικολάου, προστάτη των φτωχών και των ναυτικών, ο οποίος γεννήθηκε εκεί το 270 μ.Χ., από ευσεβείς Έλληνες γονείς. Ο Άγιος ήταν αρχικώς ιερέας και αργότερα ηγούμενος της Μονής Σιών στα Μύρα της Λυκίας. Όταν απεβίωσε ο τότε Αρχιεπίσκοπος Μύρων της Λυκίας, οι επίσκοποι, δια θεϊκής αποκαλύψεως, αναγόρευσαν Αρχιεπίσκοπο τον Νικόλαο.
Από την θέση αυτή, ο Άγιος Νικόλαος ανέπτυξε έντονη δράση στη Λυκία και επεξέτεινε τους αγώνες του για την προστασία των φτωχών, ιδρύοντας νοσοκομεία και διάφορα φιλανθρωπικά ιδρύματα. Προικισμένος με υψηλό χριστιανικό φρόνημα, θάρρος και ζωτικότητα εμψύχωνε τους διωκόμενους (από τους Ρωμαίους) χριστιανούς, διωκόμενος και εξοριζόμενος και ο ίδιος για τη στάση του αυτή.

Κατά τους διωγμούς του Διοκλητιανού υπέστη βασανιστήρια. Όταν όμως ανήλθε στον αυτοκρατορικό θρόνο ο Άγιος Μέγας Κωνσταντίνος, ελευθερώθηκαν όλοι οι Χριστιανοί και έτσι ο Άγιος Νικόλαος επανήλθε στον αρχιεπισκοπικό θρόνο. Ο Άγιος εκοιμήθη ειρηνικά στις 6 Δεκεμβρίου του έτους 343. 



Πηγή 

Εφημερίδα Χουριέτ 

"Ταξίδι στα μυροβόλα Μύρα της Λυκίας", Αριστείδης Βικέτου, εφημερίδα Φιλελεύθερος,15 Δεκεμβρίου 2013.