Επιγραφές από την Τέω: Τα πρώτα άμεσα στοιχεία για Ρωμαίους επιχειρηματίες στην αρχαία ιωνική πόλη

 

Επιχειρηματίες Ρωμαίοι  φαίνεται πως συμμετείχαν ήδη στην κοινωνική και οικονομική ζωή της Τέω τον 1ο αιώνα π.Χ., σύμφωνα με δύο επιγραφές που βρέθηκαν στο Ιερό του Διονύσου στα παράλια του Αιγαίου. Η ανακάλυψη προσφέρει μια πιο ήσυχη, αλλά εξίσου αποκαλυπτική εικόνα της ρωμαϊκής διείσδυσης στη δυτική Ανατολία: όχι μέσω στρατιωτικής ισχύος, αλλά μέσω εμπορίου, αγοράς, τιμητικών πράξεων και τοπικών σχέσεων χαραγμένων στην πέτρα.

Ιωνικό λιμάνι με ισχυρή παρουσία στην αρχαιότητα

Η Τέως, ένα από τα σημαντικότερα εμπορικά λιμάνια της Ιωνίας, άκμασε έως και την Ελληνιστική εποχή, διατηρώντας ισχυρή πολιτική και οικονομική παρουσία στην περιοχή. Τα ερείπιά της εντοπίζονται κοντά στο σημερινό Σιγιατζίκ, περίπου 30 χιλιόμετρα από τη Σμύρνη. Η πόλη ιδρύθηκε κατά τον ιωνικό αποικισμό, με πρώτους οικιστές Μινύες από τον Ορχομενό και στη συνέχεια Ίωνες και Αθηναίους αποίκους, γεγονός που αποτυπώνει τη σύνθετη εθνολογική της ταυτότητα. Ως μέλος της Ιωνικής Δωδεκάπολης, η Τέως κατείχε κεντρική θέση, ενώ ο Θαλής ο Μιλήσιος την είχε προτείνει ως έδρα μιας ενιαίας πολιτικής ένωσης των ιωνικών πόλεων.

Εμπορική ακμή και αποικιακή δραστηριότητα

Η Τέως εξελίχθηκε γρήγορα σε εμπορική δύναμη με δραστηριότητα που έφτανε έως την Αίγυπτο τον 6ο αιώνα π.Χ., συμμετέχοντας στην ίδρυση του Ελληνίου στη Ναύκρατι. Η περσική κατάκτηση της Μικράς Ασίας οδήγησε πολλούς κατοίκους της πόλης στη μετανάστευση και στην ίδρυση δύο αποικιών: των Αβδήρων στη Θράκη και της Φαναγόρειας στον Κιμμέριο Βόσπορο. Ανάμεσα στους αποίκους ήταν και ο ποιητής Ανακρέων. Παρά την προσωρινή εγκατάλειψη, η Τέως επανιδρύθηκε πριν από την Ιωνική Επανάσταση, διατηρώντας στενούς δεσμούς με τα Άβδηρα σε οικονομικό, θρησκευτικό και πολιτικό επίπεδο.

Νομισματική και πολιτιστική σύνδεση με τα Άβδηρα

Η σχέση μητρόπολης και αποικίας αποτυπώνεται και στη νομισματοκοπία: Τέως και Άβδηρα έκοψαν παρόμοιους αργυρούς στατήρες με σύμβολο τον γρύπα, ένδειξη κοινής ταυτότητας και οικονομικής συνεργασίας. Οι δύο πόλεις μοιράζονταν επίσης σημαντικές γιορτές, όπως τα Ανθεστήρια, τα Ηράκλεια και τα Δία, ενώ επιγραφικές μαρτυρίες επιβεβαιώνουν τη συνέχιση των στενών δεσμών τους έως τον 2ο αιώνα π.Χ. Χαρακτηριστικό είναι ότι το 168/166 π.Χ. πρεσβεία από την Τέω μεσολάβησε στη Ρώμη υπέρ των εδαφικών διεκδικήσεων των Αβδήρων, αποδεικνύοντας τη διαχρονική πολιτική τους σύμπλευση.

Μια ρωμαϊκή παρουσία καταγεγραμμένη σε δημόσια τιμή

Οι επιγραφές, που αποκαλύφθηκαν σε ανασκαφές του 2021 και μελετήθηκαν πρόσφατα, αποτελούν την πρώτη άμεση μαρτυρία για Ρωμαίους εμπορικούς παράγοντες που δραστηριοποιούνταν στην Τέω πριν η ρωμαϊκή αυτοκρατορική διοίκηση μεταμορφώσει πλήρως την περιοχή. Η σημασία τους έγκειται στο ότι δείχνουν πως η Ρώμη δεν εισήλθε πάντα στην Ανατολία με τη βία· συχνά έφτανε μέσω συμβολαίων, πλοίων, κεφαλαίου και των καθημερινών μηχανισμών της αστικής ζωής.

Οι επιγραφές βρέθηκαν στο Ιερό του Διονύσου, έναν από τους σημαντικότερους ιερούς χώρους της πόλης. Αντί να καταγράφουν στρατιωτικά γεγονότα ή πολιτικές εντολές, διασώζουν μια πράξη δημόσιας αναγνώρισης.

Μια ομάδα Ρωμαίων, περιγραφόμενοι ως «οι εδώ εμπορευόμενοι Ρωμαίοι», τίμησαν τον Μηνοφάντη, γιο του Απολλωνίδη, με χρυσό στεφάνι. Ο Μηνοφάντης είχε υπηρετήσει ως αγορανόμος, ο αξιωματούχος που επέβλεπε την αγορά σε μια ελληνική πόλη. Ο ρόλος αυτός δεν ήταν δευτερεύων. Ο αγορανόμος διασφάλιζε την εμπορική τάξη, ελέγχοντας τιμές, μέτρα, σταθμά και διαφορές στην αγορά. Για ξένους επιχειρηματίες που δραστηριοποιούνταν στην Τέω, η συνεργασία με αυτόν τον αξιωματούχο ήταν κρίσιμη.

Η τιμή προς τον Μηνοφάντη δείχνει ότι οι ρωμαϊκές εμπορικές δραστηριότητες ήταν ήδη οργανωμένες, ορατές και εξαρτημένες από τους θεσμούς της πόλης.

Ο Μηνοφάντης ανάμεσα στην Τέω και τη ρωμαϊκή αγορά

Μια δεύτερη επιγραφή δείχνει ότι και οι πολίτες της Τέω τίμησαν τον Μηνοφάντη με χρυσό στεφάνι. Η διπλή αυτή αναγνώριση είναι από τα πιο αποκαλυπτικά στοιχεία της ανακάλυψης. Δεν ήταν χρήσιμος μόνο στους ξένους επιχειρηματίες· ήταν σεβαστός και από την ίδια του την πόλη. Βρισκόταν έτσι στο σημείο όπου τέμνονταν η τοπική διοίκηση και η ρωμαϊκή εμπορική δραστηριότητα. Στην ελληνική πόλη, το χρυσό στεφάνι ήταν ύψιστη δημόσια τιμή, δείγμα υπηρεσίας, εμπιστοσύνης και αξίας. Το ότι οι Ρωμαίοι χρησιμοποιούν την ίδια γλώσσα τιμής δείχνει πως προσαρμόστηκαν στα ελληνικά αστικά ήθη.

Όχι απλοί έμποροι, αλλά negotiatores

Η μελέτη συνδέει τους Ρωμαίους των επιγραφών με τους negotiatores, δηλαδή επιχειρηματίες που δραστηριοποιούνταν σε μεγάλης κλίμακας εμπόριο, επενδύσεις, χρηματοδότηση και επαρχιακές επιχειρήσεις. Δεν ήταν μικροπωλητές της αγοράς, αλλά άνδρες με κεφάλαιο, δίκτυα και πρόσβαση στα εμπορικά συστήματα της ανατολικής Μεσογείου.Η παρουσία τους δείχνει ότι η ρωμαϊκή οικονομική επιρροή είχε φτάσει στην Τέω πριν ακόμη η αυτοκρατορική διοίκηση κυριαρχήσει στην περιοχή.

Το μάρμαρο ως πιθανός πόλος έλξης

Μια πιθανή εξήγηση για το ρωμαϊκό ενδιαφέρον είναι οι πολύτιμοι λίθοι της περιοχής. Η Τέως συνδέεται με το περίφημο Marmor Luculleum ή Africano, ένα εντυπωσιακό μάρμαρο που αργότερα έγινε περιζήτητο στη ρωμαϊκή αρχιτεκτονική.Αν και δεν υπάρχει άμεση απόδειξη ότι οι επιγραφές σχετίζονται με το εμπόριο μαρμάρου, η υπόθεση εντάσσεται στο ευρύτερο οικονομικό πλαίσιο.

πηγές:https://www.anatolianarchaeology.net/, http://asiaminor.ehw.gr/

Η Χορωδία της ΕΡΤ στην Ακαδημία Αθηνών Αφιέρωμα στη Μικρά Ασία και τις Μορφές της Σμύρνης

Μια ξεχωριστή μουσική βραδιά αφιερωμένη στη Μικρά Ασία παρουσιάζει η Χορωδία της ΕΡΤ σήμερα Πέμπτη 7 Μαΐου 2026, στο πλαίσιο του εορτασμού των 100 χρόνων λειτουργίας της Ακαδημίας Αθηνών. Η συναυλία τιμά τη μουσική και πνευματική κληρονομιά της Σμύρνης μέσα από έργα σημαντικών δημιουργών.

Συναυλία αφιερωμένη στη Μικρά Ασία

Η Ακαδημία Αθηνών και τα Μουσικά Σύνολα της ΕΡΤ συνδιοργανώνουν τη συναυλία «Αφιέρωμα στη Μικρά Ασία – Μορφές από τη Σμύρνη», η οποία θα πραγματοποιηθεί στην Ανατολική Αίθουσα του Μεγάρου της Ακαδημίας. Η είσοδος είναι ελεύθερη, με σειρά προτεραιότητας.

Το πρόγραμμα της βραδιάς

Η Χορωδία της ΕΡΤ, υπό τη μουσική διεύθυνση του Νίκου Χριστοδούλου, παρουσιάζει έργα δημιουργών που γεννήθηκαν στη Σμύρνη και άφησαν ανεξίτηλο αποτύπωμα στον ελληνικό πολιτισμό. Στο πρόγραμμα περιλαμβάνονται συνθέσεις των Μανώλη Καλομοίρη, Γιάννη Κωνσταντινίδη και Κωνσταντίνου Νικολόπουλου, καθώς και χορωδιακές μελοποιήσεις ποιημάτων του Γιώργου Σεφέρη.

Παράλληλα, θα ακουστούν έργα των Felix Mendelssohn, Maurice Ravel και Μιχάλη Σουγιούλ, τα οποία εντάσσονται σε ιστορικό και αισθητικό πλαίσιο σχετικό με τη Σμύρνη και τη Μικρά Ασία.

Στο πιάνο συνοδεύει ο Θάνος Μαργέτης.

Η σημασία του αφιερώματος

Η συναυλία αποτελεί μια μουσική αναδρομή στη Σμύρνη, μια πόλη που υπήρξε σταυροδρόμι πολιτισμών και γενέτειρα σημαντικών Ελλήνων δημιουργών. Το αφιέρωμα αναδεικνύει τη βαθιά σχέση της Μικράς Ασίας με την ελληνική μουσική παράδοση, αλλά και τη διαχρονική επιρροή της στη σύγχρονη καλλιτεχνική δημιουργία.

Πρακτικές πληροφορίες

Ανατολική Αίθουσα Μεγάρου Ακαδημίας Αθηνών, Πανεπιστημίου 28

Ώρα προσέλευσης: έως 20:15

Είσοδος: ελεύθερη, με σειρά προτεραιότητας

Πληροφορίες: 2103664733–31

«Τα μνημεία του τραύματος»: Η αρχαιολογία ως πεδίο πολιτικής στη Μικρά Ασία

Ένα βιβλίο που φωτίζει μια σκοτεινή, συχνά αποσιωπημένη πτυχή της Ιστορίας...Ο Στέλιος Λεκάκης εξετάζει πώς η αρχαιολογία μετατράπηκε σε εργαλείο πολιτικής, διεκδίκησης και συμβολικής κυριαρχίας κατά την ελληνική διοίκηση στη Μικρά Ασία (1919–1922). Το έργο του αποκαλύπτει έναν πόλεμο που δεν διεξήχθη μόνο στα μέτωπα, αλλά και στα ανασκαφικά πεδία, στα μουσεία και στα μνημεία.

Αρχαιολογία και πολιτική: μια σχέση που καθόρισε την εποχή

Στο σύντομο αλλά καταλυτικό διάστημα της ελληνικής παρουσίας στη Μικρά Ασία, η αρχαιολογία δεν λειτουργεί ως ουδέτερη επιστήμη. Αντίθετα, όπως αναδεικνύει ο συγγραφέας, «επιστρατεύεται ως εργαλείο πολιτικής, διεκδίκησης και συμβολικής κατοχής».

Οι Έλληνες αρχαιολόγοι δραστηριοποιούνται σε μια περιοχή όπου η πολιτιστική κληρονομιά γίνεται πεδίο ανταγωνισμού, εθνικών αφηγήσεων και ιδεολογικών συγκρούσεων.

Έρευνα σε αρχεία, πεδία και σύγχρονες τουρκικές πόλεις

Το βιβλίο βασίζεται σε αρχειακό υλικό, βιβλιογραφικές πηγές, εθνογραφικές καταγραφές και επιτόπια μελέτη σε περιοχές της σημερινής Τουρκίας. Ο Λεκάκης ξεδιπλώνει το παλίμψηστο της «αρχαιολογίας εν καιρώ πολέμου», αναδεικνύοντας πώς τα μνημεία έγιναν φορείς ιδεολογίας αλλά και πώς οι σιωπές τους διαμόρφωσαν τη μνήμη των επόμενων γενεών.

Η πολιτιστική κληρονομιά ως πεδίο συγκρότησης ταυτοτήτων

Το έργο εξετάζει τον ρόλο της αρχαιολογίας στη διαμόρφωση εθνικών ταυτοτήτων στη νοτιοανατολική Ευρώπη του 20ού αιώνα. Η πολιτιστική κληρονομιά δεν αποτελεί απλώς αντικείμενο μελέτης, αλλά εργαλείο αφήγησης, νομιμοποίησης και πολιτικής ισχύος.

Πρόκειται για ένα βιβλίο «για το παρελθόν αλλά και για τη μνήμη του», για τα μνημεία που έγιναν σύμβολα, αλλά και για όσα αποσιωπήθηκαν.

Ο συγγραφέας: ένας ερευνητής με διεθνή εμπειρία

Ο Στέλιος Λεκάκης σπούδασε Κλασική Αρχαιολογία και Διαχείριση Πολιτιστικής Κληρονομιάς στο Πανεπιστήμιο Αθηνών και στο University College London. Έχει εργαστεί ως αρχαιολόγος πεδίου, στο Υπουργείο Πολιτισμού, και ως ερευνητής στο Πανεπιστήμιο του Newcastle.

Σήμερα είναι επίκουρος καθηγητής στο Ιόνιο Πανεπιστήμιο, εταίρος της MONUMENTA και δημιουργικός διευθυντής της Mazomos Landscape and Heritage Consultants στο Βέλγιο.

Γράφει για τα νησιωτικά τοπία, την πολιτική διάσταση της αρχαιολογίας, τη διαχείριση μνημείων — και κάποιες φορές, για το θέατρο.

Η Ακρόπολη της Αρχαίας Περγάμου: Από την κορυφή του λόφου σε δύναμη του αρχαίου κόσμου

Υψωμένη επιβλητικά πάνω από τη σύγχρονη Πέργαμο στη δυτική Τουρκία, η Ακρόπολη της  εξακολουθεί να κυριαρχεί στο τοπίο, όπως ακριβώς πριν από περισσότερα από δύο χιλιάδες χρόνια. Νέες αρχαιολογικές ερμηνείες φωτίζουν τον τρόπο με τον οποίο η πόλη αξιοποίησε ένα απόκρημνο και φαινομενικά απρόσιτο έδαφος για να εξελιχθεί σε πολιτικό, καλλιτεχνικό και πνευματικό κέντρο. Η Πέργαμος δεν ήταν απλώς μια οχυρωμένη ακρόπολη, αλλά μια πόλη σχεδιασμένη για να επιβάλλεται στο βλέμμα και στη μνήμη.

Μια πόλη χτισμένη για να κυριαρχεί στο τοπίο

Σε αντίθεση με πολλές αρχαίες πόλεις που αναπτύχθηκαν σταδιακά, η Πέργαμος διαμορφώθηκε με σαφή πολιτική πρόθεση. Κατά την ελληνιστική περίοδο, υπό τη δυναστεία των Ατταλιδών, η ακρόπολη ανασχεδιάστηκε ως βασιλικό κέντρο εξουσίας, όπου το ίδιο το υψόμετρο λειτουργούσε ως εργαλείο προβολής. Οι τεράστιες αναβαθμίδες που λαξεύτηκαν στην πλαγιά επέτρεψαν σε παλάτια, ναούς και διοικητικά κτίρια να υψώνονται το ένα πάνω από το άλλο, δημιουργώντας μια οπτική ιεραρχία που υπογράμμιζε την πολιτική ισχύ.

Γνώση, καινοτομία και ο μεγάλος ανταγωνισμός με την Αλεξάνδρεια

Η επιρροή της Περγάμου ξεπέρασε τα όρια της πολιτικής. Η πόλη εξελίχθηκε σε κορυφαίο κέντρο μάθησης, φιλοξενώντας μια βιβλιοθήκη που συναγωνιζόταν εκείνη της Αλεξάνδρειας. Αρχαίες πηγές αναφέρουν ότι διέθετε εκατοντάδες χιλιάδες παπύρους, προσελκύοντας λόγιους από όλη τη Μεσόγειο. Ο ανταγωνισμός αυτός συνδέεται και με μία από τις πιο διαχρονικές συμβολές της Περγάμου: την ανάπτυξη της περγαμηνής, ενός ανθεκτικού υλικού γραφής που σταδιακά αντικατέστησε τον πάπυρο.

Αρχιτεκτονική που αψήφησε το έδαφος

Η Ακρόπολη της Περγάμου εντυπωσιάζει ακόμη και σήμερα για τον τρόπο με τον οποίο οι αρχαίοι οικοδόμοι αξιοποίησαν το φυσικό ανάγλυφο. Το απότομο θέατρο, λαξευμένο στην πλαγιά, παραμένει ένα από τα πιο εντυπωσιακά του αρχαίου κόσμου. Δίπλα του, ο Ναός της Αθηνάς αποτέλεσε πνευματικό και θρησκευτικό κέντρο, ενώ ο μεταγενέστερος Ναός του Τραϊανού μαρτυρά τη συνεχιζόμενη σημασία της πόλης κατά τη ρωμαϊκή περίοδο. Δεσπόζουσα θέση κατείχε το Μνημείο του Βωμού της Περγάμου, με τα δυναμικά γλυπτά του να επαναπροσδιορίζουν την ελληνιστική τέχνη.

Από ελληνιστικό βασίλειο σε ρωμαϊκή μητρόπολη

Το 133 π.Χ., η Πέργαμος κληροδοτήθηκε στη Ρώμη και έγινε πρωτεύουσα της επαρχίας της Ασίας. Αντί να παρακμάσει, γνώρισε νέα άνθηση. Η ρωμαϊκή διοίκηση επένδυσε στην επέκταση της κάτω πόλης, ενώ η ακρόπολη διατήρησε τον συμβολικό και διοικητικό της ρόλο. Η πόλη εξελίχθηκε επίσης σε σημαντικό κέντρο της αυτοκρατορικής λατρείας, ενισχύοντας τη θέση της στον ρωμαϊκό κόσμο.

Ένα πολυεπίπεδο παλίμψηστο μέχρι την Ύστερη Αρχαιότητα

Η σημασία της Περγάμου συνεχίστηκε και στους πρώτους χριστιανικούς αιώνες, καθώς αναφέρεται στις Επτά Εκκλησίες της Αποκάλυψης. Η διαχρονική της παρουσία, από την ελληνιστική καινοτομία έως τη ρωμαϊκή διοίκηση και τον πρώιμο χριστιανισμό, καθιστά την πόλη μοναδικό παράδειγμα πολιτισμικής συνέχειας.

Γιατί η Πέργαμος εξακολουθεί να έχει σημασία σήμερα

Ως Μνημείο Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO, η Ακρόπολη της Περγάμου συνεχίζει να προσφέρει πολύτιμες γνώσεις για τον τρόπο με τον οποίο οι αρχαίες κοινωνίες σχεδίαζαν, βίωναν και θυμούνταν τον αστικό χώρο. Η πόλη υπενθυμίζει ότι η δύναμη στην αρχαιότητα δεν εκφραζόταν μόνο με στρατούς ή πλούτο, αλλά και με αρχιτεκτονική, γνώση και την ικανότητα να μεταμορφώνεις το ίδιο το τοπίο.

Η ελληνική ιστορία της Περγάμου

Η Πέργαμος υπήρξε μία από τις σημαντικότερες ελληνιστικές πόλεις της Μικράς Ασίας, με τις πρώτες αναφορές να εμφανίζονται ήδη στον Ξενοφώντα, ο οποίος περιγράφει την περιοχή στο έργο του Ανάβασις (βλ. ενεργό κείμενο:  (perseus.tufts.edu in Bing)). Η πόλη απέκτησε ιδιαίτερη ακμή μετά τον θάνατο του Μεγάλου Αλεξάνδρου, όταν οι Ατταλίδες την ανέδειξαν σε πρωτεύουσα ενός ισχυρού βασιλείου που συνδύαζε ελληνική παιδεία, στρατιωτική οργάνωση και πολιτισμική ακτινοβολία.

Σημαντικές πληροφορίες για την ελληνιστική Πέργαμο παρέχει και ο Στράβων, ο οποίος στο Γεωγραφικά περιγράφει την πόλη ως «λαμπράν και ευνομουμένην» (ενεργό πηγή:  (perseus.tufts.edu in Bing)). Η μαρτυρία του επιβεβαιώνει τον ρόλο της Περγάμου ως κέντρου μάθησης, τέχνης και πολιτικής ισχύος, αλλά και ως μιας πόλης που διατήρησε τον ελληνικό της χαρακτήρα ακόμη και κατά τη ρωμαϊκή περίοδο.

Το Ιερό της Λητούς στη Λυκία: Νέα ανασκαφική φάση σε μια αρχαία ελληνική πόλη-ιερό

 

Στην εύφορη πεδιάδα της Κουμλούβας, κοντά στη σημερινή Μούγλα, το Λητώον ξαναζωντανεύει. Εκεί  η θεά Λητώ, μητέρα του Απόλλωνα και της Αρτέμιδος, λατρεύτηκε αιώνες. Το ιερό, που αποτέλεσε το πνευματικό κέντρο της Λυκίας και συνδέθηκε άρρηκτα με την ελληνική μυθολογία, εισέρχεται σε νέα φάση ανασκαφών, αποκαλύπτοντας την αρχαία του καταγωγή και την πολιτισμική του ακτινοβολία.

Η αρχαιοελληνική καταγωγή και ίδρυση

Το Λητώον ιδρύθηκε τον 6ο αιώνα π.Χ., σε τόπο όπου ήδη από τον 8ο αιώνα π.Χ. υπήρχε λατρεία προγενέστερης θεότητας. Η ελληνική παράδοση ταύτισε αυτήν τη θεότητα με τη Λητώ, φέρνοντας στο προσκήνιο την τριπλή λατρεία της ίδιας, του Απόλλωνα και της Αρτέμιδος. Το ιερό δεν ήταν απλώς χώρος θρησκευτικών τελετών αλλά και πολιτικό κέντρο, όπου οι Λύκιοι βασιλείς ανακοίνωναν δημόσια τις αποφάσεις τους. Έτσι, το Λητώον λειτούργησε ως πόλη-ιερό, συνδυάζοντας την ελληνική αντίληψη περί δημόσιου χώρου με την τοπική ταυτότητα.

Το Θέατρο και οι νέες ανασκαφές

Η φετινή ανασκαφική περίοδος επικεντρώνεται στο αρχαίο θέατρο, χωρητικότητας περίπου 10.000 θεατών. Οι αρχαιολόγοι, υπό την καθοδήγηση του αναπληρωτή καθηγητή Χασάν Κασαπογλού, σχεδιάζουν την ολοκλήρωση της ανασκαφής και την έναρξη εργασιών αποκατάστασης. Τεχνικές μελέτες βρίσκονται σε εξέλιξη ώστε να σταθεροποιηθούν και να αναδειχθούν τα αρχιτεκτονικά στοιχεία του μνημείου. Το θέατρο, ως θεσμός άρρηκτα συνδεδεμένος με την ελληνική πόλη-κράτος, αποδεικνύει την ελληνική πολιτισμική επιρροή στη Λυκία.

Ο Ναός της Λητούς

Ξεχωριστή θέση κατέχει ο Ναός της Λητούς, ένα από τα πιο αναστυλώσιμα μνημεία της Δυτικής Ανατολίας. Οι ανασκαφές της δεκαετίας του 1960 αποκάλυψαν ότι σώζεται το 80–85% του αρχικού οικοδομικού υλικού. Σύμφωνα με τις τρέχουσες εκτιμήσεις, μπορεί να ανακατασκευαστεί σε ποσοστό έως και 85%, προσφέροντας στους επισκέπτες μια σπάνια εμπειρία: την εικόνα ενός σχεδόν αυθεντικού αρχαίου ελληνικού ναού.

Η τρίγλωσση επιγραφή

Το Λητώον φιλοξενεί την περίφημη τρίγλωσση επιγραφή σε λυκιακή, αραμαϊκή και ελληνική γλώσσα. Η επιγραφή αυτή υπήρξε καθοριστική για την αποκρυπτογράφηση της λυκιακής γραφής και επιβεβαιώνει την ελληνική καταγωγή και την πολιτισμική επιρροή της πόλης. Αποτελεί μοναδικό τεκμήριο της πολυγλωσσικής ταυτότητας της Λυκίας και της σύνδεσής της με τον ελληνικό κόσμο.

Σύνδεση με την Ξάνθο και τη Λυκιακή Οδό

Το Λητώον βρίσκεται μόλις τέσσερα χιλιόμετρα νότια της Ξάνθου, με την οποία μοιράζεται την αναγνώριση της UNESCO από το 1988. Μαζί συγκροτούν τον πυρήνα της Λυκιακής Οδού, ενός πολιτιστικού διαδρομικού άξονα που προσελκύει επισκέπτες όλο τον χρόνο, χάρη στο ήπιο κλίμα της περιοχής.

Προοπτικές και μελλοντική ανάδειξη

Οι εργασίες συνεχίζονται με στόχο την ενίσχυση της επισκεψιμότητας καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους. Η αποκατάσταση των μνημείων θα βελτιώσει την προσβασιμότητα και θα αναδείξει την πολυεπίπεδη πολιτιστική κληρονομιά του Λητώου. Το ιερό αναμένεται να προσφέρει μια πιο ολοκληρωμένη εικόνα της θρησκευτικής πρακτικής, της αρχιτεκτονικής και της πολυγλωσσικής ταυτότητας της αρχαίας Λυκίας.

 ΠΗΓΕΣ anatolianarcheology. net,

whc.unesco.org

Letoon - Lycian Monuments

www.thearchaeologist.org/blog/the-letoon-trilingual-stele-an-interlingual-greek-lycian-aramaic-inscription

.

Νέες ανασκαφές στην Πέρρη: Αποκαλύπτονται ιεροί xώροι και κρυμμένα στρώματα

Η νέα ανασκαφική περίοδος στην Πέρρη, μία από τις πέντε σημαντικότερες πόλεις του αρχαίου βασιλείου της Κομμαγηνής στην ανατολική Μικρά Ασία, ολοκληρώθηκε με εντυπωσιακά ευρήματα που φωτίζουν βαθύτερα τον θρησκευτικό και κοινωνικό χαρακτήρα της πόλης. Σε μια πρόσφατα αποκαλυφθείσα έκταση 2.500 τετραγωνικών μέτρων στην περιοχή Örenli του Αντιγιαμάν στη σημερινή Τουρκία, οι αρχαιολόγοι εντόπισαν αρχιτεκτονικά κατάλοιπα που εκτείνονται από τελετουργικές δραστηριότητες έως στοιχεία καθημερινής ζωής.

Η “Κλίμακα της Αιωνιότητας” 

Οι έρευνες συνεχίστηκαν γύρω από την εντυπωσιακή περιοχή που είναι γνωστή ως “Sonsuzluk Merdiveni” ή “Κλίμακα της Αιωνιότητας”, έναν μνημειακό διάδρομο που θεωρείται ότι λειτουργούσε ως τελετουργική πορεία.  Η φετινή ανασκαφική περίοδος επικεντρώθηκε σε τρεις βασικούς τομείς, αποκαλύπτοντας νέα αρχιτεκτονικά στοιχεία και μικροευρήματα που συμβάλλουν στην ανασύνθεση της ιερής γεωγραφίας της Περρης.

Στην περιοχή που χαρακτηρίζεται ως “Ιερός Χώρος”, άνοιξαν εννέα νέες τομές. Ο ήδη γνωστός διάδρομος μήκους 600 μέτρων επεκτάθηκε στα 800 μέτρα, αποκαλύπτοντας μια ευρύτερη τελετουργική διαδρομή που πιθανότατα καθοδηγούσε τους πιστούς μέσα από την καρδιά της αρχαίας πόλης.

Νέα Ευρήματα γύρω από το “Ψηφιδωτό του Ουρανού”

Ιδιαίτερα παραγωγική αποδείχθηκε η περιοχή γύρω από το περίφημο “Heaven Mosaic”, ένα περίτεχνο ψηφιδωτό δάπεδο της ρωμαϊκής περιόδου. Οι ανασκαφές έφεραν στο φως δεκαεπτά νέες τομές, αποκαλύπτοντας επιπλέον αρχιτεκτονικά τμήματα που σχετίζονται με κτίρια διακοσμημένα με ψηφιδωτά.

Παράλληλα, καταγράφηκαν πολυάριθμα μικροευρήματα που φωτίζουν πτυχές της καθημερινότητας, της τεχνικής δεξιοτεχνίας και της καλλιτεχνικής παράδοσης της Περρης. Η αποκάλυψη καλοδουλεμένων λίθινων μελών και ακριβούς λιθοδομίας προσφέρει νέα στοιχεία για τις θρησκευτικές πρακτικές και την κοινωνική ταυτότητα της πόλης κατά τη ρωμαϊκή αυτοκρατορική περίοδο.

Καθημερινή ζωή και δημόσιες υποδομές στο φως

Κατά τη διάρκεια της περιόδου, οι αρχαιολόγοι απομάκρυναν περίπου 1.500 κυβικά μέτρα χώματος, αποκαλύπτοντας νέα τμήματα ρωμαϊκών κτισμάτων, εγκαταστάσεις τύπου ταντούρ και οικιακά κατάλοιπα που συνδέονται με καθημερινές δραστηριότητες. Παράλληλα, συνεχίστηκαν οι εργασίες συντήρησης στο ρωμαϊκό σιντριβάνι, που μικρές επεμβάσεις και συμπληρωματικές τομές βοήθησαν στην καλύτερη κατανόηση του υδραυλικού του συστήματος.

Η Ελληνική Καταγωγή της πόλης και η ίδρυσή της

Η Πέρρη, αν και ενταγμένη στο βασίλειο της Κομμαγηνής, φέρει έντονα στοιχεία ελληνικής πολιτισμικής επιρροής. Η Κομμαγηνή, γνωστή για τον ελληνοπερσικό της χαρακτήρα, ανέπτυξε μια μοναδική ταυτότητα που συνδύαζε ελληνική γλώσσα, ελληνιστική τέχνη και λατρευτικές πρακτικές με ανατολικές παραδόσεις. Η πόλη αναπτύχθηκε ιδιαίτερα κατά την ελληνιστική περίοδο, όταν οι βασιλείς της Κομμαγηνής προώθησαν την ελληνική παιδεία και τον ελληνικό αστικό σχεδιασμό.

Η ίδρυση και η ακμή της Περρης συνδέονται με την ευρύτερη πολιτική στρατηγική των βασιλέων της Κομμαγηνής να δημιουργήσουν πόλεις με ελληνικό χαρακτήρα, ενισχύοντας την πολιτισμική τους νομιμοποίηση. Η χρήση ελληνικών επιγραφών, η υιοθέτηση ελληνικών θεοτήτων και η ανάπτυξη δημόσιων χώρων σύμφωνα με ελληνιστικά πρότυπα μαρτυρούν τη βαθιά ελληνική ρίζα της πόλης.

Ελληνικά μνημεία και πολιτιστική κληρονομιά στην Περρη

Η Πέρρη αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα της ελληνιστικής αρχιτεκτονικής που άνθισε στην Κομμαγηνή. Τα μνημεία της, από τα δημόσια κτίρια έως τα ταφικά συγκροτήματα, φέρουν σαφή ελληνικά μορφολογικά στοιχεία. Η πόλη συνδέεται άμεσα με το ευρύτερο δίκτυο ελληνικών μνημείων της περιοχής, όπως το όρος Νεμρώδ, όπου οι κολοσσιαίες μορφές των θεών φέρουν ελληνικά ονόματα και εικονογραφία.

Η παρουσία ψηφιδωτών, τελετουργικών διαδρόμων και δημόσιων εγκαταστάσεων στην Πέρρη ενισχύει την εικόνα μιας πόλης που ενσωμάτωσε πλήρως την ελληνιστική αισθητική και την ελληνική αντίληψη για τον δημόσιο χώρο. Οι νέες ανακαλύψεις του 2025 προσθέτουν ακόμη περισσότερα στοιχεία σε αυτή τη μακραίωνη πολιτιστική συνέχεια.

πηγες anatolianarcheology.net

turkishmuseums.com

muze.gov.tr

www.turkiyetoday.com

φωτο : Orhan Pehlül/AA

Παράσταση αφήγησης στο Εθνικό Ιστορικό Μουσείο: «Του χαγιαδιού μου τ’ άσλαμα»

Το Εθνικό Ιστορικό Μουσείο, με αφορμή την περιοδική έκθεση «Από τη Μεγάλη... στη Σύγχρονη Ελλάδα (Μέρος Β): Οι Πρόσφυγες» που ολοκληρώνεται στο τέλος του χρόνου, παρουσιάζει την Κυριακή 7 Δεκεμβρίου 2025 στις 19.30 την παράσταση αφήγησης «Του χαγιαδιού μου τ’ άσλαμα», σε κείμενο και ερμηνεία της Φίλιας Δενδρινού.

Μαρτυρίες και Μαγικός Ρεαλισμός

Η παράσταση δημιουργήθηκε με αφορμή το βιβλίο της Κώστιας Κοντολέων «Σιγανά πατώ τη γη» (εκδ. Έναστρον) και βασίζεται σε πρωτότυπο αρχειακό υλικό με μαρτυρίες γυναικών που έζησαν την καταστροφή της Σμύρνης. Παραμυθητικές δοξασίες από την προφορική παράδοση της Μικράς Ασίας ενσωματώνονται στην αφήγηση, δημιουργώντας ένα περιβάλλον μαγικού ρεαλισμού. Μέσα από αναμνήσεις μιας χαμένης πατρίδας και μιας κοινωνίας που μετατράπηκε σε τραύμα της ιστορίας, η παράσταση αναδεικνύει κατάλοιπα που διασώζονται μέσα από τοπωνύμια, τραγούδια, κεντήματα και ξόρκια.

Θεατρική μετάπλαση της Ιστορίας

Η σκηνική δράση μεταπλάθει τα γεγονότα της ιστορίας με οδηγό μια λουτράρισσα, η οποία συνδιαλέγεται μέσα στο χαμάμ με το εξωπραγματικό στοιχείο του θρύλου. Η διάρκεια της παράστασης είναι περίπου 60 λεπτά, ενώ ο τίτλος της παραπέμπει σε παραδοσιακό νανούρισμα της Καππαδοκίας.

Με το εισιτήριο εισόδου, αξίας 8 ευρώ, οι θεατές θα έχουν τη δυνατότητα να περιηγηθούν πριν την έναρξη στην περιοδική έκθεση «Από τη Μεγάλη... στη Σύγχρονη Ελλάδα (Μέρος Β): Οι Πρόσφυγες», η οποία θα παραμείνει ανοιχτή από τις 18.00 έως τις 19.30.

Η προπώληση εισιτηρίων πραγματοποιείται online μέσω της πλατφόρμας www.ticketservices.gr, καθώς και στην είσοδο του Εθνικού Ιστορικού Μουσείου, από Τρίτη έως Παρασκευή 9.00-16.00 και το Σαββατοκύριακο 10.00-16.00.

Προβολή του Ιστορικού ντοκιμαντέρ "Τα Παιδιά του Πολέμου" για τη Μικρασιατική Εκστρατεία

Ο Σύνδεσμος Μικρασιατών Νέας Φιλαδέλφειας – Νέας Χαλκηδόνας «Οι Αλησμόνητες Πατρίδες», στο πλαίσιο των εκδηλώσεων μνήμης «Μικρά Ασία – 103 Χρόνια Μετά», παρουσιάζει τη σειρά ιστορικών ντοκιμαντέρ τριών επεισοδίων με τίτλο «Τα Παιδιά του Πολέμου: Χρονικό και Γεγονότα της Μικρασιατικής Εκστρατείας». Οι προβολές θα πραγματοποιηθούν στο Παγκόσμιο Πολιτιστικό Ίδρυμα Ελληνισμού Διασποράς (ΠΠΙΕΔ), στη Νέα Φιλαδέλφεια, με ελεύθερη είσοδο.

Τρεις Δευτέρες αφιερωμένες στη Μνήμη

Η σειρά ντοκιμαντέρ θα προβληθεί σε τρεις διαδοχικές Δευτέρες του Νοεμβρίου:

• 1ο επεισόδιο: Δευτέρα 10 Νοεμβρίου 2025, ώρα 19:00

• 2ο επεισόδιο: Δευτέρα 17 Νοεμβρίου 2025, ώρα 19:00

• 3ο επεισόδιο: Δευτέρα 24 Νοεμβρίου 2025, ώρα 19:00

Μετά από κάθε προβολή θα ακολουθήσει μικρασιατικό κέρασμα, ενώ για το έργο θα μιλήσει η σεναριογράφος και παραγωγός Πολυξένη Κουσινιώρη. Η παραγωγή φέρει την υπογραφή της 2Vision.

Το χρονικό της Μικρασιατικής Εκστρατείας μέσα από τις φωνές των στρατιωτών

Η σειρά «Τα Παιδιά του Πολέμου» καταγράφει με δραματουργική ένταση και ιστορική ακρίβεια τα γεγονότα της Μικρασιατικής Εκστρατείας, μέσα από αφηγήσεις, ημερολόγια, απομνημονεύματα και σημειώσεις στρατιωτών και αξιωματικών. Οι μαρτυρίες απογόνων, το φωτογραφικό υλικό και οι σκληρές αλλά ανθρώπινες περιγραφές φωτίζουν τις άγνωστες πτυχές του πολέμου και της καθημερινότητας στο μέτωπο.

Η ανθρώπινη διάσταση του πολέμου

Το ντοκιμαντέρ εστιάζει στις προσωπικές ιστορίες των στρατιωτών – νεαρών παιδιών που βρέθηκαν στη δίνη της Ιστορίας. Παιδιά που δεν ήξεραν να σκοτώνουν, που είχαν οικογένειες και όνειρα, που ήθελαν απλώς να επιστρέψουν στην πατρίδα. Μέσα από τις αντιθέσεις του πολέμου – φανατισμό και ανθρωπιά, εγκλήματα και φιλίες – αναδεικνύεται η βαθιά ανάγκη για ελπίδα και δικαίωση.

Πληροφορίες και κρατήσεις

Η είσοδος είναι ελεύθερη, με σειρά προτεραιότητας έως τη συμπλήρωση των διαθέσιμων θέσεων του ΠΠΙΕΔ (Λεωφ. Δεκελείας 152, Νέα Φιλαδέλφεια).

Τηλέφωνα επικοινωνίας: 6937085454 – 211 4029413

Στο φως ο Δίας : Το Κολοσσιαίο κεφάλι του Θεού στην Αφροδισιάδα

Στην καρδιά της αρχαίας πόλης Αφροδισιάδας, στην περιοχή Καρατσασού του Αϊδινίου, ένα αριστούργημα της ρωμαϊκής γλυπτικής έρχεται να αναδείξει τη δύναμη της τέχνης και της θεότητας. Το κολοσσιαίο κεφάλι του Δία, που ανακαλύφθηκε πρόσφατα στον δυτικό τομέα του Ναού της Αφροδίτης, αποτελεί ένα από τα πιο εντυπωσιακά ευρήματα των τελευταίων ετών, αποκαλύπτοντας την τεχνική αρτιότητα και τη φιλοσοφική πρόθεση των αρχαίων δημιουργών να αποδώσουν έναν θεό ζωντανό, παρόντα και ανθρώπινο.

Ανακάλυψη με ιστορική και αισθητική βαρύτητα

Σύμφωνα με τον καθηγητή Roland R. R. Smith, διευθυντή των ανασκαφών στην Αφροδισιάδα, το κεφάλι του Δία ενσωματώνει όλα τα εξελιγμένα χαρακτηριστικά της ρωμαϊκής προσωπογραφίας. Η ανακάλυψη έγινε κατά τη διάρκεια εργασιών καθαρισμού της βλάστησης για την πρόληψη πυρκαγιών, και το εύρημα εντυπωσίασε όχι μόνο για το μέγεθός του αλλά και για την ποιότητα της κατασκευής του. Στο γλυπτό διατηρούνται ίχνη από τα αρχικά χρώματα στα μαλλιά και το γένι, προσφέροντας σπάνια τεκμήρια για τη ζωγραφική επιφάνεια των αρχαίων αγαλμάτων.

Η τέχνη της Αφροδισιάδας: Ζωντανή και διαχρονική

Η Αφροδισιάδα, από τον 1ο αιώνα π.Χ. και εξής, υπήρξε ένα από τα σημαντικότερα κέντρα τέχνης και θρησκείας της ρωμαϊκής αυτοκρατορίας, με τη Σχολή Γλυπτικής της να επηρεάζει ολόκληρη τη Μεσόγειο. Το κολοσσιαίο κεφάλι του Δία αποτελεί μαρτυρία αυτής της δημιουργικής ακμής, συνδυάζοντας ρεαλισμό, δύναμη και θεϊκή παρουσία σε μια εικόνα που δεν ξεχνιέται. Το ανοιχτό στόμα, τα ορατά δόντια και οι βαθιά σκαλισμένες μπούκλες δεν είναι απλώς τεχνικά επιτεύγματα, αλλά στοιχεία που αποκαλύπτουν την πρόθεση των καλλιτεχνών να αποδώσουν έναν θεό που ανασαίνει μέσα από την πέτρα.

Η Αφροδισιάδα υπήρξε ένα από τα σημαντικότερα κέντρα τέχνης, θρησκείας και πολιτισμού της αρχαιότητας στη Μικρά Ασία, με ιστορία που εκτείνεται σε περισσότερα από 2.500 χρόνια. 

Ιστορική ταυτότητα της Αφροδισιάδας

Η Αφροδισιάδα βρισκόταν στην περιοχή της Καρίας, κοντά στο σημερινό χωριό Γκεϊρέ του Αϊδινίου. Πήρε το όνομά της από τη θεά Αφροδίτη, στην οποία ήταν αφιερωμένος ο κεντρικός ναός της πόλης. Η πόλη άκμασε από την ελληνιστική περίοδο (3ος αιώνας π.Χ.) έως και την ύστερη αρχαιότητα, αποτελώντας πρωτεύουσα της ρωμαϊκής επαρχίας Καρίας. Ήταν γνωστή για το μαρμάρινο λατομείο της και τη φημισμένη Σχολή Γλυπτικής, η οποία παρήγαγε έργα που διαδόθηκαν σε ολόκληρη τη Μεσόγειο.

Η Αφροδισιάδα υπήρξε επίσης σημαντικό πνευματικό κέντρο. Εκεί έζησε και δίδαξε ο φιλόσοφος Αλέξανδρος ο Αφροδισιεύς, γνωστός για τα σχόλιά του στα έργα του Αριστοτέλη. Κατά την ύστερη αρχαιότητα, η πόλη συνέχισε να ακμάζει ως αστικό και διοικητικό κέντρο, ενώ διατηρήθηκαν και στοιχεία χριστιανικής λατρείας.

Σημαντικά αρχαιολογικά μνημεία

Ο αρχαιολογικός χώρος της Αφροδισιάδας περιλαμβάνει μερικά από τα πιο εντυπωσιακά και καλά διατηρημένα μνημεία της αρχαιότητας:

Ο Ναός της Αφροδίτης:

Ιερό αφιερωμένο στη θεά, μετατράπηκε σε χριστιανική βασιλική τον 5ο αιώνα.

Το Στάδιο:

Το μεγαλύτερο και καλύτερα διατηρημένο στάδιο της αρχαιότητας, με μήκος περίπου 270 μέτρα και χωρητικότητα 30.000 θεατών.

Το Σεβαστείον:

Μνημειακό συγκρότημα αφιερωμένο στους Ρωμαίους αυτοκράτορες, με ανάγλυφα που απεικονίζουν θεούς και αυτοκρατορικές μορφές.

Το Ωδείο και το Θέατρο: 

Χώροι πολιτιστικών και πολιτικών εκδηλώσεων.

Η Αγορά, οι Στοές και τα Λουτρά: 

Δείγματα της αστικής ζωής και της ρωμαϊκής αρχιτεκτονικής.

Ανασκαφές και επιστημονική έρευνα

Οι πρώτες ανασκαφές στην Αφροδισιάδα ξεκίνησαν το 1904–1905 από τον Γάλλο αρχαιολόγο Πωλ Ωγκυστέν Γκωντέν. Από το 1962 και εξής, οι ανασκαφές συνεχίζονται συστηματικά υπό την αιγίδα του Πανεπιστημίου της Νέας Υόρκης, με επικεφαλής τον Κενάν Ερίμ και αργότερα τον καθηγητή Roland R. R. Smith. Οι εργασίες έχουν φέρει στο φως χιλιάδες ευρήματα, συμπεριλαμβανομένων γλυπτών, επιγραφών, αρχιτεκτονικών στοιχείων και γκράφιτι που αποκαλύπτουν πτυχές της καθημερινής ζωής, της θρησκείας και της πολιτικής.

Η Αφροδισιάδα καταγράφηκε ως Μνημείο Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO το 2017, επιβεβαιώνοντας τη διεθνή σημασία της ως αρχαιολογικό και πολιτιστικό κόσμημα.

Η Αφροδισιάδα συνεχίζει να εκπλήσσει

Όπως σημειώνει ο καθηγητής Smith, η ανακάλυψη αυτή δεν είναι απλώς ένα αρχαιολογικό γεγονός, αλλά μια υπενθύμιση της διαχρονικής αξίας της τέχνης και της δύναμής της να γεφυρώνει τον χρόνο. Η Αφροδισιάδα εξακολουθεί να αποκαλύπτει έργα που συνδυάζουν αρχιτεκτονική φόρμα και δεξιοτεχνία προσωπογραφίας, προσφέροντας στους επιστήμονες και το κοινό μια μοναδική ευκαιρία να έρθουν σε επαφή με την αισθητική και πνευματική κληρονομιά της αρχαιότητας.

πηγές : anatolianarcheology.net

emprosnet.gr

www.visaltis.net

Στάδιο 1.800 ετών ανακαλύφθηκε στην αρχαία ελληνιστική πόλη Συέδρα

 

Οι αρχαιολόγοι έφεραν στο φως ένα στάδιο στη Σύεδρα  που χρονολογείται από τον 9ο αιώνα π.Χ. και φέρει ίχνη των πολιτισμών της Ελληνιστικής, Ρωμαϊκής, Βυζαντινής και Ανατολικής Σελτζούκικης περιόδου.  Η αρχαία πόλη ξεχωρίζει για τον κιονοστοιχιό δρόμο, τη σπηλιά βαπτίσεων, τα λουτρά, το κτίριο της συνέλευσης, τις δεξαμενές, την προηγμένη υποδομή ύδρευσης, τις σκάλες, τα ψηφιδωτά που απεικονίζουν τους Δώδεκα Άθλους του Ηρακλή και τα αγάλματα της θεάς Νίκης.

Η Σύεδρα ήταν αρχαία ελληνιστική πόλη, χτισμένη στη νότια ακτή της Μικράς Ασίας, ανάμεσα στη σημερινή Αλάνια και Γκαζίπασα στην Τουρκία. Κατοικήθηκε από τον 7ο αιώνα π.Χ. και εγκαταλείφθηκε τον 13ο αιώνα μ.Χ. Η πόλη είχε άνω και κάτω οικισμό, με θέα στη Μεσόγειο, και σημαντικό λιμάνι που λειτουργούσε ήδη από την Εποχή του Χαλκού.

Τι αποκάλυψαν οι ανασκαφές

Οι φετινές εργασίες επικεντρώθηκαν στο νότιο τμήμα της πόλης, όπου εντοπίστηκε το στάδιο, σύμφωνα με τον Ertuğ Ergürer, επικεφαλής των ανασκαφών.«Γνωρίζαμε για τις σειρές καθισμάτων, αλλά δεν είχαμε εντοπίσει τη δομή λόγω του απότομου εδάφους σε υψόμετρο 340 μέτρων. Τελικά, ανακαλύψαμε ένα στάδιο μήκους περίπου 200 μέτρων και πλάτους 16 μέτρων». Οι  επιγραφές από την πόλη αναφέρονται σε αθλήματα όπως η πάλη και η πυγμαχία, υποδηλώνοντας ότι το στάδιο φιλοξενούσε αθλητικούς αγώνες, θρησκευτικές γιορτές και αυτοκρατορικές εορταστικές εκδηλώσει . Η ύπαρξη ενός σταδίου εδώ δείχνει ότι η Συέδρα ήταν μια ανεπτυγμένη, ευημερούσα πόλη με ξεχωριστή θέση στην περιοχή», πρόσθεσε.

Το στάδιο, το οποίο πιστεύεται ότι είχε χωρητικότητα 2.000-3.000 θεατών, ήταν λαξευμένο απευθείας στο βράχο. Ενώ το βόρειο τμήμα του είναι καλά διατηρημένο, το νότιο τμήμα υπέστη ζημιές από μεταγενέστερα οχυρωματικά τείχη.Οι ανασκαφείς έχουν αποκαλύψει σειρές καθισμάτων, σκάλες και καλοδουλεμένα πέτρινα μπλοκ.Ο Ergürer υποθέτει ότι η κατασκευή μπορεί να συνδύαζε πέτρινα και ξύλινα καθίσματα, όπως φαίνεται στο θέατρο της πόλης. Οι εργασίες συνεχίζονται για την αποκάλυψη των υπόλοιπων τμημάτων.

Πολιτισμική σημασία και ελληνιστική ταυτότητα

  Σύμφωνα με την Εγκυκλοπαίδεια του Μείζονος Ελληνισμού, η πόλη εντάσσεται στο ευρύτερο πλαίσιο της ελληνικής παρουσίας στη Μικρά Ασία, με έντονη πολιτισμική αλληλεπίδραση με μη ελληνικά στοιχεία. Η Σύεδρα αναφέρεται από αρχαίους συγγραφείς όπως ο Πτολεμαίος, ο Στεφάνου Βυζαντίου και ο Ιεροκλής, που την τοποθετούν αντίστοιχα στην Κιλικία, την Ισαυρία και την Παμφυλία. Κατά τη ρωμαϊκή περίοδο, η πόλη απέκτησε προνόμια από τον αυτοκράτορα Σεπτίμιο Σεβήρο για την αντίστασή της στους πειρατές.

 Αρχαιολογικά ευρήματα

  Γενικότερα, έχουν βρεθεί ψηφιδωτά, ναός, θέατρο, λουτρά, χριστιανική σπηλιά με εικόνες βάπτισης, και νομίσματα από την εποχή του Τιβέριου. Το 2024 ανακαλύφθηκε οστεοθήκη ενσωματωμένη σε ψηφιδωτό, καθώς και δεξαμενή σε άριστη κατάσταση.

πηγη: ehw.gr/,.hurriyetdailynews.com/

Η εικόνα «Τζικο-Παναγιά», το κινητό μνημείο που ταξίδεψε από την Αττάλεια

 Με ιδιαίτερη ευλάβεια οι Χριστιανοί και οι Τούρκοι της Αττάλειας, στη νότια Μικρά Ασία, τιμούσαν την Θαυματουργή Εικόνα της Παναγίας Ατταλειώτισσας ή Τζικο-Παναγιά, όπως την αποκαλούσαν με την τοπική προφορά. Η εικόνα είχε τοποθετηθεί σε περίοπτη θέση στο ναό του Αγίου Νικολάου της Αττάλειας.

  Οι Ατταλειώτες αρχικά γιόρταζαν την θαυματουργή εικόνα την 8η Σεπτεμβρίου, ημέρα του Γενεθλίου της Θεοτόκου. Κάποια χρονιά όμως, ξημερώματα Κυριακής των Μυροφόρων, ενώ γινόταν αγρυπνία στον ναό του Αγίου Νικολάου της Αττάλειας, η Παναγία θεράπευσε θαυματουργικά και κατέστησε απόλυτα υγιή μια κοπέλα εκ γενετής παράλυτη. Έκτοτε οι χριστιανοί την γιόρταζαν δύο φορές τον χρόνο. Μία φορά στις 8 Σεπτεμβρίου και άλλη μία την Κυριακή των Μυροφόρων, σε ανάμνηση του τελεσθέντος θαύματος.

 του Ανδρέα Αναγνωστόπουλου

Ιστορικό

Πριν την μικρασιατική καταστροφή του 1922, Αλαγιώτες και Ατταλειώτες ζούσαν αρμονικά σε δύο γειτονικές περιοχές: την Αλάγια – σημερινή Αλάνυα και την Αττάλεια.

Οι Ατταλειώτες είχαν ως προστάτιδα την Παναγία την Ατταλειώτισσα γνωστή ως “Τζικο-Παναγιά”. Η προφορική ιστορική παράδοση θέλει τον ίδιο τον Ευαγγελιστή Λουκά να δίνει την εικόνα της Παναγίας της Ατταλειώτισας στον Απόστολο Βαρνάβα και εκείνος με την σειρά του να την προσφέρει στους χριστιανούς της Αττάλειας, πόλη στην οποία παρέμεινε μαζί με τον Απόστολο Παύλο κατά την Α΄Αποστολική Περιοδεία.

Εξάλλου, σύμφωνα με άλλη παράδοση, η εικόνα θεωρείται πιστὸ αντίγραφο της Εικόνας της Παναγίας που φυλάσσεται στην Ιερὰ Μονὴ Κύκκου της Κύπρου.

Με την καταστροφή του 1922 και μέσα στην θύελλα της καταστροφής, οι Ατταλειώτες δεν εγκατέλειψαν την ιερή εικόνα. Μετά από ταξίδι που κράτησε 15 περίπου ημέρες, η ιερή εικόνα μαζί με 6.000 ψυχές που στριμώχτηκαν στα αμπάρια του ελληνικού υπερωκεανείου φορτηγού “Ανδρέας Άνδρου”, αποβιβάστηκε και μεταφέρθηκε στο Κατάκολο Πύργου Ηλείας – έναν από τους πρώτους προορισμούς της στον ελλαδικό χώρο.

Η είδηση ότι η εικόνα της Παναγιάς σώθηκε και βρίσκεται στην Ελλάδα – στον Ι.Ν.Αγ. Νικολάου Πύργου, διαδόθηκε γρήγορα σε όλα τα μέρη που εγκαταστάθηκαν πρόσφυγες από την Αττάλεια. Μέσα στη συμφορά τους, το νέο αυτό τους γέμισε ελπίδες για την αντιμετώπιση της νέας ζωής.

Μετά την οργάνωση της αστικής αποκατάστασης των προσφυγικών πληθυσμών οι Ατταλειώτες αποφάσισαν να μεταφέρουν το 1923 την εικόνα της Παναγίας από τον Μητροπολιτικό Ναό του Αγ. Νικολάου του Πύργου στην Αθήνα. Αρχικά, η εικόνα στεγάστηκε στον Ι.Ναό του Αγ. Αποστόλου Φιλίππου στο Μοναστηράκι όπου παρέμεινε μέχρι τις 15 Αυγούστου 1929.

 

Αργότερα, Ατταλειώτες εγκαταστάθηκαν στην περιοχή των Σφαγείων. Η περιοχή μετονομάστηκε σε “Ταύρος”, σε ανάμνηση της περίφημης οροσειράς του Ταύρου που περιβάλλει την ευρύτερη περιοχή της Αττάλειας και της Αλάγιας. Εκεί κατασκεύασαν έναν ξύλινο ναό προς τιμήν της Κοιμήσεως Θεοτόκου, στον οποίο μετέφεραν την εικόνα της Παναγίας στις 25 Αυγούστου 1929 και όπου την εόρταζαν μαζί με τους Αλαγιώτες λόγω της Ένωσης που υπογράφτηκε μεταξύ Ατταλειωτών και Αλαγιωτών. Η “Ένωσις Ατταλειωτών-Αλλαιωτών” ήταν αυτή που ανέλαβε την ανέγερση του ναού που θα αντικαθιστούσε τον πρώτο ξύλινο Ναό της Κοιμήσεως Θεοτόκου.

Η Παναγία η Ατταλειώτισσα στέκει λοιπόν στην Αττική γη για να μας υπενθυμίζει τις αλησμόνητες πατρίδες και τις πατρογονικές ρίζες, πού θα ζωοδοτούν πάντα τον Ελληνισμό.

Η Παναγία η Ατταλειώτισσα της Νάξου και το Καλόν Όρος

Η φήμη της θαυματουργής εικόνας της Παναγίας της Αττάλειας έφθασε σε πολλά μέρη της Μεσογείου. Στην περιοχή Γαλήνη των Εγκαρών της Νάξου υπάρχει Ναός αφιερωμένος στην Παναγία την Ατταλειώτισσα. Η εικόνα της Θεοτόκου στο τέμπλο του Ιερού Ναού έχει την επονομασία Παναγία η Ατταλειώτισσα και θεωρείται αντίγραφο της εικόνας που βρισκόταν στην Αττάλεια.

Στον απέναντι λόφο από την Γαλήνη, βρίσκεται η Μονή της Αγίας Γεννήσεως. Ο λόφος στον οποίον βρίσκεται το μνημείο ονομαζόταν Καλόν Όρος, ενώ η μονή αναφέρεται ως μοναστήρι της Παναγίας της Καλορίτισσας. Οι ονομασίες Καλόν Όρος και Καλορίτισσα παραπέμπουν στο Καλόν Όρος της Βυζαντινής Παμφυλίας, το επονομαζόμενο και Κορακήσιον από την ύστερη αρχαιότητα και κατά τους βυζαντινούς χρόνους, στην περιοχή της Αλάνυας.

Σύμφωνα με τους ιστορικούς θεωρείται σχεδόν βέβαιο ότι το 13ο αιώνα και μετά την κατάκτηση της Αττάλειας από τους Σελτζούκους Τούρκους, Ατταλειώτες και Καλορίτες- Αλαγιώτες βρήκαν καταφύγιο στη Νάξο και μετέφεραν την εικόνα της Παναγίας της Ατταλειώτισσας και της Καλορίτισσας. Είναι φανερό ότι υπήρχαν προγενέστερες σχέσεις μεταξύ Μικρασιατών και Κυκλαδιτών, ενώ  πολλές ομοιότητες υπάρχουν στην αρχιτεκτονική και τον εσωτερικό διάκοσμο των βυζαντινών ναών της Νάξου και των αντίστοιχων μικρασιατικών ναών.

Στην περιοχή Γαλήνη των Εγκαρών της Νάξου, στον Ναό τον αφιερωμένο στην Παναγία την Ατταλειώτισσα, οι κάτοικοι τιμούν μέχρι και σήμερα, με λαμπρή γιορτή, τη θαυματουργή εικόνα της Παναγίας, τον Δεκαπενταύγουστο, ανήμερα στη Χάρη Της.

Πηγές

Σύνδεσμος Αλαγιωτών Ν. Ιωνίας Αττικής/ Alaya Association,  Η ΠΑΝΑΓΙΑ Η ΑΤΤΑΛΕΙΩΤΙΣΣΑ

«ΠΑΝΑΓΙΑ Η ΑΤΤΑΛΕΙΩΤΙΣΣΑ»,Του Πρωτ. Δημητρίου Κατούνη, Εφημερίου Ι.Ν. Αναλήψεως του Χριστού Βόλου,  30 Απριλίου 2015,

http://old.imd.gr

https://orinosaxotis.blogspot.com/2016/12/blog-post_21.html

https://orinosaxotis.blogspot.com/2016/07/blog-post_12.html

Υπήρχαν Βίκινγκς στη Μικρά Ασία; Απρόσμενο εύρημα αναμένεται να ρίξει φως στο μυστήριο

Ξίφος που ανήκε σε πολεμιστή Βίκινγκ και κατασκευάστηκε περισσότερα από χίλια χρόνια πριν, ήρθε στο φως κατά την διάρκεια ανασκαφών στην αρχαία και μετέπειτα βυζαντινή ελληνική πόλη Πάταρα. Τα Πάταρα, γενέτειρα του Αγίου Νικολάου, ευημερούσαν για αιώνες στην αρχαία περιοχή της Λυκίας, η οποία σήμερα βρίσκεται στη νότια τουρκική επαρχία της Αττάλειας.   

Του Ανδρέα Αναγνωστόπουλου 

Είναι πολύ δύσκολο για τους αρχαιολόγους να πουν πώς ένας ξίφος από τους Βίκινγκς (τρομερούς πολεμιστές της μεσαιωνικής Σκανδιναβίας που έσπερναν τον τρόμο κυρίως στη βόρεια Ευρώπη), έφτασε στα Πάταρα. Ωστόσο, αυτό το απρόσμενο για την περιοχή εύρημα σίγουρα θα αποκαλύψει περισσότερα για την ιστορία της πανάρχαιας πόλης, δήλωσε, στα τουρκικά μέσα ενημέρωσης, η ακαδημαικός Φειζουλάχ Σαχίν, που διεξήγε τις σχετικές έρευνες. 

"Μέχρι τώρα, τα μόνα πολιτιστικά απομεινάρια που φανέρωναν την ύπαρξη Βίκινγκς στην ευρύτερη περιοχή της Ανατολίας ήταν ένα άλλο ξίφος που είχε ανακαλυφθεί το 2010 στην τοποθεσία Γιουμουκτεπέ" πρόσθεσε η Σαχίν. Η καθηγήτρια μεσαιωνικής ιστορίας αναφέρεται στον αρχαιολογικό χώρο του Γιουμουκτεπέ που βρίσκεται κοντά στο κέντρο της πόλης Μερσίνα, επίσης στη νότια Τουρκία. Ο αρχαίος αυτός οικισμός χρονολογείται από το 7.000 π.Χ.. 

Σύμφωνα με την Σαχίν, "αυτός είναι ο λόγος που πιστεύουμε ότι το ανακαλυφθέν ξίφος στα λουτρά Λιμάν της πόλης Πάταρα είναι ένα όπλο που ανήκε σε πολεμιστή της βόρειας φυλής των Βίκινγκς".  

Υπάρχουν δύο εκδοχές για το ποιός ήταν ο ιδιοκτήτης του ξίφους: είτε το όπλο αυτό να ανήκε σε στρατιώτη που βρέθηκε στα Πάταρα κατά την διάρκεια πολεμικής εκστρατείας, είτε να ανήκε σε Βίκινγκ που ήδη είχε εγκατασταθεί μόνιμα στη πόλη, κατά τον 9ο ή τον 10ο αιώνα. 

Τα Πάταρα

Αξίζει να σημειωθεί ότι τα Πάταρα - που εκτός από πόλη αποτέλεσαν και σημαντικότατο λιμένα - κτίστηκαν μεταξύ των εκβολών του ποταμού Ξάνθου και του όρμου Αντιφέλλου. Ο σπουδαίος Έλληνας γεωγράφος Στράβων αναφέρει ότι η πόλη πήρε το όνομά της από τον Πάταρο, γιο του Απόλλωνα και της Λυκίας. 

Κατά την κλασσική αρχαιότητα, στη πόλη λατρευόταν ο Απόλλων ο Παταρεύς και υπήρχε σπουδαίο μαντείο! 

Τα Πάταρα έχουν όμως και σπουδαία χριστιανική ιστορία, αφού στο λιμάνι τους προσορμίσθηκε ο Απόστολος Παύλος κατά την τρίτη περιοδεία του. Ο Απόστολος των Εθνών έφτασε εκεί προερχόμενος από τη Ρόδο, μαζί με τον Ευαγγελιστή Λουκά και άλλους συνταξιδιώτες του. 

Επίσης, τα Πάταρα είναι η πατρίδα του θαυματουργού Αγίου Νικολάου, προστάτη των φτωχών και των ναυτικών, ο οποίος γεννήθηκε εκεί το 270 μ.Χ., από ευσεβείς Έλληνες γονείς. Ο Άγιος ήταν αρχικώς ιερέας και αργότερα ηγούμενος της Μονής Σιών στα Μύρα της Λυκίας. Όταν απεβίωσε ο τότε Αρχιεπίσκοπος Μύρων της Λυκίας, οι επίσκοποι, δια θεϊκής αποκαλύψεως, αναγόρευσαν Αρχιεπίσκοπο τον Νικόλαο.

Από την θέση αυτή, ο Άγιος Νικόλαος ανέπτυξε έντονη δράση στη Λυκία και επεξέτεινε τους αγώνες του για την προστασία των φτωχών, ιδρύοντας νοσοκομεία και διάφορα φιλανθρωπικά ιδρύματα. Προικισμένος με υψηλό χριστιανικό φρόνημα, θάρρος και ζωτικότητα εμψύχωνε τους διωκόμενους (από τους Ρωμαίους) χριστιανούς, διωκόμενος και εξοριζόμενος και ο ίδιος για τη στάση του αυτή.

Κατά τους διωγμούς του Διοκλητιανού υπέστη βασανιστήρια. Όταν όμως ανήλθε στον αυτοκρατορικό θρόνο ο Άγιος Μέγας Κωνσταντίνος, ελευθερώθηκαν όλοι οι Χριστιανοί και έτσι ο Άγιος Νικόλαος επανήλθε στον αρχιεπισκοπικό θρόνο. Ο Άγιος εκοιμήθη ειρηνικά στις 6 Δεκεμβρίου του έτους 343. 

Πηγή 

Εφημερίδα Χουριέτ 

Hurriyet Daily News

"Ταξίδι στα μυροβόλα Μύρα της Λυκίας", Αριστείδης Βικέτου, εφημερίδα Φιλελεύθερος,15 Δεκεμβρίου 2013.