Μια σπάνια αναθηματική στήλη της Μητέρας Θεάς Κυβέλης, ηλικίας 2.200 ετών, εντοπίστηκε στην περιοχή Κιράζ της Σμύρνης, φωτίζοντας άγνωστες πτυχές της λατρείας στη Λυδία κατά την Ελληνιστική περίοδο. Η εύρεση, σε συνδυασμό με τάφο και οχυρωματικές δομές της ίδιας εποχής, αναδεικνύει την περιοχή ως θρησκευτικό και στρατηγικό κόμβο της δυτικής Ανατολίας.
Στήλη της Κυβέλης δίπλα σε αρχαία οδό
Η αναθηματική στήλη εντοπίστηκε το 2017 από το Μουσείο Οδεμησού, έπειτα από αναφορές για παράνομες ανασκαφές στο χωριό Τσαγιάγζι. Βρέθηκε κοντά σε κατεστραμμένο τάφο και δίπλα σε αρχαία διαδρομή που συνέδεε το Κιράζ με τη Φιλαδέλφεια (σημερινό Αλασεχίρ).
Παρότι η στήλη είναι φθαρμένη και σπασμένη στο πάνω μέρος, η μορφή της Κυβέλης διακρίνεται καθαρά: όρθια, με χιτώνα και πιθανό ιμάτιο, πλαισιωμένη από δύο λιοντάρια – το πιο αναγνωρίσιμο σύμβολό της.
Η στήλη ανήκει στον «τύπο της Εφέσου», γνωστό από την Ύστερη Κλασική και Ελληνιστική περίοδο σε Εφέσο, Μητρόπολη και την ευρύτερη κοιλάδα του Κουτσούκ Μεντερές.
Ένδειξη υπαίθριου ιερού στη Λυδία
Το ιδιαίτερο στοιχείο της εύρεσης είναι η τοποθεσία της: όχι σε μεγάλο αστικό ναό, αλλά σε αγροτικό τοπίο, κοντά σε νερό, χωράφια και δρόμο. Αυτό ενισχύει την υπόθεση ότι στην περιοχή λειτουργούσε υπαίθριο ιερό της Κυβέλης, όπως συνηθιζόταν στη λατρεία της Μητέρας Θεάς, η οποία συνδεόταν με βουνά, φύση, γονιμότητα και προστασία.
Η στήλη πιθανότατα αποτελούσε προσφορά μιας τοπικής αγροτικής κοινότητας, για την οποία η θεά ήταν καθημερινή προστάτιδα και όχι μακρινή μυθολογική μορφή.
Ελληνιστικός τάφος με σημαντικά κτερίσματα
Κοντά στη στήλη εντοπίστηκε ορθογώνιος τάφος (2,60 × 1 μ.), ο οποίος είχε συληθεί. Παρά τις φθορές, διατηρούσε ανθρώπινα οστά και τρία αγγεία:
– δύο ατρακτόσχημα unguentaria,
– έναν lagynos με ίχνη χρωστικής.
Τα αγγεία χρονολογούν τον τάφο στον 2ο αιώνα π.Χ., ενώ ο lagynos παραπέμπει σε κεραμική παράδοση της Περγάμου, δείχνοντας ότι η περιοχή δεν ήταν απομονωμένη αλλά συνδεδεμένη με ευρύτερα δίκτυα εμπορίου και επιρροών.
Οχυρώσεις που έλεγχαν τις οδούς της Λυδίας
Η μελέτη του Ali Özkan περιλαμβάνει και δύο οχυρωματικές θέσεις, στο Καραμπούρτς και στο Τσαγιάγζι, σε απόσταση 2 χλμ. μεταξύ τους. Τα οχυρά βρίσκονται σε στρατηγικά υψώματα με θέα προς τις αρχαίες οδούς και την πεδιάδα Κίλβος, ελέγχοντας τη διέλευση προς τη Φιλαδέλφεια και άλλες πόλεις.
Οι διαφορετικές τεχνικές δόμησης (πολυγωνική, τραπεζιόσχημη, ισοδομική) υποδηλώνουν πολλαπλές φάσεις ή ταχεία κατασκευή. Η χρονολόγηση κυμαίνεται μεταξύ 3ου και 2ου αιώνα π.Χ., πιθανώς από την εποχή του Λυσίμαχου έως τη Σελευκιδική ή Ατταλιδική κυριαρχία.
Ένα νέο θρησκευτικό και στρατηγικό τοπίο στη Λυδία
Η συνδυαστική παρουσία:
– της στήλης της Κυβέλης,
– του ελληνιστικού τάφου,
– των οχυρώσεων,
αναδεικνύει το Κιράζ ως θρησκευτικό, στρατηγικό και οικονομικό κόμβο της Ελληνιστικής Λυδίας.
Η περιοχή δεν ήταν απλώς πέρασμα μεταξύ Εφέσου, Υπάιπας, Παλαιάπολης και Φιλαδέλφειας, αλλά ενεργό τοπίο λατρείας, άμυνας και αγροτικής ζωής.
Μελλοντικές ανασκαφές ίσως επιβεβαιώσουν την ύπαρξη υπαίθριου ιερού και αποκαλύψουν τη σχέση του τάφου και των οχυρώσεων με τους οικισμούς της περιοχής.
ΠΗΓΗ: anatolianarcheology.net
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου